Giáo án ngữ văn 6 của Hoàng Dũng

Những sự việc chính: - Nguồn gốc, sự ra đời của Thánh Gióng - Khi có giặc,Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc - Thánh Gióng lớn nhanh như thổi - Thánh Gióng vươn vai thành

Ngày soạn: 11/08/2012 Tuần 1 Tiết 1 Ngày giảng:14/08/2012 Lớp 6ab

Bài 1 Hướng dẫn đọc thêm Văn bản Văn bản: CON RỒNG, CHÁU TIÊN

(Truyền thuyết)

I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1/ Kiến thức:

HS nắm được

- Khái niêm thể loại truyền thuyết

- Nhân vật,sự kiện,cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm VHDG thời kì dựng nước

2/ Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra 1 số chi tiết tưởng tượng kì ảo trong truyện

Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ:

Giới thiệu sơ lược về chương trỡnh Ngữ văn 6, t1 Cách soạn bài ở nhà

* Bài mới:

Hoạt động gtb

Truyện “Con Rồng, cháu Tiên” một truyền

thuyết tiêu biểu, mở đầu cho chuỗi truyền

thuyết về thời đại các vua Hùng cũng như

truyền thuyết VN nói chung Truyện có nội

dung gỡ, ý nghĩa ra sao? Vỡ sao ND ta qua

bao đời, rất tự hào và yêu thích câu chuyện

này? Tiết học hôm nay sẽ giúp chúng ta trả

lời những câu hỏi ấy

Hoạt động 1:

*) Đọc :

I Tìm hiểu chung

GV yêu cầu: Đọc to rõ ràng chú ý nhấn

giọng các chi tiết li kỳ, thể hiện 2 lời

thoại của Lạc Long Quân - Âu cơ

+ LLQ: Ân cần chậm rãi

+Âu cơ: Giọng lo lắng, than khổ

- GV đọc mẫu- gọi học sinh đọc – h/s nhận

xét

- Cho h/s đọc chú thích chú ý các chú

thích 1-2-3-4-5-7

? Em hiểu truyền thuyết là gì ?

- Truyện dân gian truyền miệng kể về các

nhân vật, sự kiện liên quan đến lịch sử

thời qúa khứ

- Thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân

dân đối với các sự kiện và nhân vật LS

GV: Truyền thuyết con rồng cháu tiên

thuộc nhóm các tác phẩm truyền thuyết

thời đại Hùng Vương giai đoạn đầu

? Em hiểu ntn về PTBĐ, KVB?

? Truyện được chia làm mấy phần? ý của

từng phần?

(Chia làm 3 phần

Đ1 Từ đầu đến long trang ⇒ Giới thiệu

Lạc Long Quân và Âu Cơ

Đ2 Tiếp lên đường ⇒ Chuyện Âu Cơ

sinh nở kì lạ và LLQ và Âu Cơ chia con

Đoạn 3 Còn lại ⇒ Giải thích nguồn gốc

con Rồng, cháu Tiên

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu văn bản

Gọi HS đọc lại đoạn 1

?Truyện có mấy Nvật? Nvật nào là Nvật

chính?

- 2 nhân vật LLQ và Âu cơ

? Nhân vật LLQ được giới thiệu ntn?

(Nguồn gốc, hình dáng)

(LLQ: Là con trai thần biển vốn nòi giống

quen sống ở dưới nước, sức khoẻ vô địch,

có nhiều phép lạ)

? Lạc Long Quân có những việc làm gì?

- Giúp dân diệt trừ ngư tinh, hồ tinh, mộc

tinh Dạy dân cách trồng trọt, chăn

- Thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo

- Thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật LS

2.Văn bản:

- PTBĐ,KVB: Tự sự+ Thể loại: Truyền thuyết

Bố cục

3 phần

II Đọc – Hiểu văn bản:

1 Giới thiệu Lạc Long Quân - Âu cơ:

Lạc Long Quân - Âu Cơ

- Nguồn gốc: thần Tiên

- Hình dáng: mình rồng ở dưới nước

Xinh đẹp tuyệt trần

- Tài năng: có nhiều

phép lạ,giúp dân diệt trừ yêu quái

Quân là người thế nào?

=>Lạc Long Quân là vị thần có tài, có sức

khoẻ vô địch, có công với dân về mọi mặt,

được mọi người yêu quý

? Hình ảnh Âu cơ được giới thiệu ra sao?

(Nguồn gốc, hình dáng, tài năng)

+ Có nguồn gốc cao quý: thuộc dòng dõi

Tiên, họ Thần Nông ở vùng núi cao

Phương Bắc

+ Có nhan sắc “ xinh đẹp tuyệt trần”

?Em có nhận xét gỉ về H/a LLQ và Âu

cơ ?

? Tại sao tác giả dân gian không tưởng

tượng LLQ và Âu cơ có nguồn gốc từ các

loài vật khác mà tưởng tượng LLQ nòi

rồng, Âu Cơ dòng dõi tiên? Điều đó có ý

nghĩa gì?

GV bình: Việc tưởng tượng LLQ và Âu

Cơ dòng dõi Tiên - Rồng mang ý nghĩa

thật sâu sắc Bởi rồng là 1 trong bốn con

vật thuộc nhóm linh mà nhân dân ta tôn

sùng và thờ cúng Còn nói đến Tiên là nói

đến vẻ đẹp toàn mĩ không gì sánh được

Tưởng tượng LLQ nòi Rồng, Âu Cơ nòi

Tiên phải chăng tác giả dân gian muốn ca

ngợi nguồn gốc cao quí và hơn thế nữa

muốn thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn

gốc giống nòi của dân tộc VN ta

? Vậy qua các chi tiết trên, em thấy hình

tượng LLQ và Âu Cơ hiện lên như thế

nào?

⇒ Đẹp kì lạ, lớn lao với nguồn gốc vô

cùng cao quí

* GV bình: Cuộc hôn nhân của họ là sự kết

tinh những gì đẹp đẽ nhất của con ngươì,

thiên nhiên, sông núi

Giáo viên chuyển ý : Sau khi LLQ và Âu

cơ gặp nhau đem lòng yêu nhau rồi trở

thành vợ chồng Cuộc tình duyên của họ

ra sao? Chúng ta tiếp tục tìm hiểu

Gọi h/s đọc tiếp – lớn nhanh như thần

?Lạc Long Quân và Âu cơ đã gặp nhau

ntn?

*Âu Cơ và Lạc Long Quân gặp nhau , đem

=>Lạc Long Quân và Âu Cơ đều là thần, nguồn gốc cao quý

2.Chuyện Âu Cơ sinh nở kì lạ và LLQ

và Âu Cơ chia con

lòng yêu nhau rồi trở thành vợ chồng sống

ở cung điện Long Trang

GV bình: Rồng ở biển cả.

Tiên ở non cao

Gặp nhau đem lòng yêu nhau -đi đến kết

duyên vợ chồng

Tình yêu kỳ lạ này như là sự kết tinh

những gì đẹp nhất của con người và thiên

nhiên sông núi

? Âu Cơ sinh nở như thế nào?

- Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở

thành một trăm con, không bú mớm, lớn

nhanh như thổi, khôi ngô đẹp đẽ khoẻ

về dáng vóc cơ thể cũng như trí tuệ

của con người VN

GV bình: Chi tiết lạ mang tính chất hoang

đường nhưng rất thú vị và giàu ý nghĩa

Nó bắt nguồn từ thực tế rồng, rắn đề đẻ

trứng Tiên (chim) cũng để trứng Tất cả

mọi người VN chúng ta đều sinh ra từ

trong cùng một bọc trứng (đồng bào) của

mẹ Âu Cơ DTVN chúng ta vốn khoẻ

Lạc Long Quân quen sống ở dưới nước 

Phải từ biệt vợ và đàn con trở về Thuỷ

Cung

Âu cơ buồn tủi, tháng ngày mong mỏi thở

than “ Sao chàng bỏ thiếp mà đi, không

cùng với thiếp nuôi đàn con nhỏ”

? Em hãy quan sát bức tranh trong SGK

và cho biết tranh minh hoạ cảnh gì?

a Âu Cơ sinh nở kì lạ:

Bọc trăm trứng, nở ra một trăm người con"

->Chi tiết kì lạ, mang tính chất hoang đường

=>Giải thích nguồn gốc DTVN cùng huyết thống, chung nguồn cội tổ tiên và sức mạnh của người DTVN

b Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:

- 50 người con xuống biển;

- 50 Người con lên núi

- Cùng nhau cai quản các phương, dựng

?LLQ chia con ntn? Để làm gì ?

- 50 người con xuống biển;

- 50 Người con lên núi

- Cùng nhau cai quản các phương, dựng

xây đất nước

?Việc chia con như vậy có ý nghĩa ntn?

- Cuộc chia tay thật cảm động do nhu cầu

phát triển của dân tộc Việt trong việc cai

quản đất đai rộng lớn

? Câu truyện kết thúc với lời hen ước Khi

có việc thì giúp đỡ đừng quên,lời hẹn dó

có ý nghĩa ntn?

- (Thể hiện tinh thần đoàn kết của nhân

dân ta, mọi người ở mọi vùng đất nước

đều có chung một nguồn gốc, ý chí và sức

mạnh

)

* GV bình: LS mấy ngàn năm dựng nước

và giữ nước của dân tộc ta đã chứng minh

hùng hồn điều đó Mỗi khi TQ bị lâm

nguy, ND ta bất kể trẻ, già, trai, gái từ

miền ngược đến miền xuôi, từ miền biển

đến miền rừng núi xa xôi đồng lòng kề vai

sát cánh đứng dậy diết kẻ thù Khi nhân

dân một vùng gặp thiên tai địch hoạ, cả

nước đều đau xót, nhường cơm xẻ áo, để

giúp đỡ vượt qua hoạn nạn và ngày nay,

mỗi chúng ta ngồi đây cũng đã, đang và sẽ

tiếp tục thực hiện lời căn dặn của Long

Quân xưa kia bằng những việc làm thiết

thực

? Trong tuyện dân gian thường có chi tiết

tưởng tượng kì ảo Em hiểu thế nào là chi

tiết tưởng tượng kì ảo?

- Chi tiết tưởng tượng kì ảo là chi tiết

không có thật được dân gian sáng tạo ra

nhằm mục đích nhất định

? Trong truyện này, chi tiết nói về LLQ và

Âu Cơ; việc Âu Cơ sinh nở kì lạ là những

chi tiết tưởng tượng kì ảo Vai trò của nó

trong truyện này như thế nào?

- Ý nghĩa của chi tiết tưởng tượng kì ảo

- Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất

DT

- Nghệ thuật: Sử dụng các chi tiết tưởng tượng kì ảo

3 Kết thúc truyện:

+ Thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc

giống nòi, dân tộc để chúng ta thêm tự

hào, tin yêu, tôn kính tổ tiên, dân tộc

+ Làm tăng sức hấp dẫn của tác phẩm

Gọi HS đọc đoạn cuối

? Em hãy cho biết, truyện kết thúc bằng

những sự việc nào?

- Con trưởng lên ngôi vua, lấy hiệu Hùng

Vương, lập kinh đô, đặt tên nước

- Giải thích nguồn gốc của người VN là

con Rồng, cháu Tiên

? Việc kết thúc như vậy có ý nghĩa gì?

* GV: Cốt lõi sự thật LS là mười mấy đời

vua Hùng trị vì còn một bằng chứng nữa

khẳng định sự thật trên đó là lăng tưởng

niệm các vua Hùng mà tại đây hàng năm

vẫn diễn ra một lễ hội rất lớn đó là lễ hội

đền Hùng Lễ hội đó đã trở thành một ngày

quốc giỗ của cả dân tộc, ngày cả nước

hành quân về cội nguồn:

Dù ai đi ngược về xuôi

- Giải thích nguồn gốc, suy tôn nguồn

gốc cao quý, thiêng liêng của cộng đồng

người Việt

- Đề cao nguồn gốc chung và biểu hiện ý

nguyện đoàn kết thống nhất cả nhân dân ta

ở mọi miền đất nước

- Góp phần xây dựng, bồi đắp những sức

mạnh tinh thần của dân tộc

Gv Đó cũng chính là nội dung của ghi nhớ

III Tổng kết

* Ghi nhớ(SGK Tr 8)

* Củng cố - Hướng dẫn tự học:

- Giáo viên nhắc lại khái niệm truyền thuyết

- Nhắc lại nội dung chính và ý nghĩa của truyện

- Nắm chắc nội dung, thuộc ghi nhớ, soạn bài tiếp theo

Ngày soạn: 11/08/2012 Tuần 1 - Tiết 2

Ngày giảng: 14/08/2012 Lớp 6ab

- Khái niêm thể loại truyền thuyết

- Nhân vật,sự kiện,cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm VHDG thời kì dựng nước

2/ Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra 1 số chi tiết tưởng tượng kì ảo trong truyện

3/ Thái độ :

- Giáo dục lòng tự hào về nguồn gốc tổ tiên

II Chuẩn bị

- Học sinh : Soạn bài

- Giáo viên : - Tranh Lang Liêu dâng lễ vật cúng Tiên Vương

III Các hoạt động dạy và học:

*Ổn định tổ chức :

- Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ :

- Nêu được ý nghĩa của truyện “ Con Rồng, cháu Tiên” ? Chọn 1 chi tiết kỳ ảo mà

em thích và nêu ý nghĩa của chi tiết đó?

* Bài mới :

Hoạt động Giới thiệu bài:

Mỗi khi tết đến xuân về, người VN

chúng ta lại nhớ đến câu đối quen thuộc rất

nổi tiếng :Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh

Bánh chưng cùng bánh giầy là 2 thứ bánh

rất nổi tiếng, rất ngon, rất bổ không thể

thiếu được trong mâm cỗ ngày tết của dân

tôc VN mà còn mang bao ý nghĩa sâu xa,

Y/c: Giọng chậm rãi, t/c Chú ý lời của

thần trong giấc mộng của lang liêu

Giáo viên chia đoạn : giáo viên đọc đoạn 1

? Ý định của vua ra sao?(quan điểm của

vua về việc chọn người nối ngôi)

Ý của vua: người nối ngôi vua phải nối

được chí vua, không nhất thết là con

trưởng.? Vua chọn người nối ngôi bằng

hình thức gì?

* GV: Trong truyện dân gian giải đố là1

trong những loại thử thách khó khăn đối

với nhân vật

? Điều kiện và hình thức truyền ngôi có gì

đổi mới và tiến bộ so với đương thời?

? Qua đây, em thấy vua Hùng là vị vua

II Đọc – Hiểu văn bản:

1 Mở truyện: Vua Hùng chọn người nối ngôi

- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên, đất nước thái bình, ND no ấm, vua đã già muốn truyền ngôi

- ý của Vua không nhất thiết con trưởng

- Hình thức: điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu đố để thử tài

=>Vua Hùng anh minh chú trọng tài năng,không phân biệt con trưởng,con thứ

(Không hoàn toàn theo lệ truyền ngôi từ

các đời trước: chỉ truyền cho con trưởng

Vua chú trọng tài chí hơn trưởng thứ Đây

là một vị vua anh minh)

+ Tuy là Lang nhưng từ khi lớn lên chàng

ra ở riêng, chăm lo việc đồng áng, trồng

lúa, trồng khoai Lang Liêu thân thì con

vua nhưng phận thì gần gũi với dân thường

G:Thần - chính là dân Việc thần hiện ra

mách bảo cho L.Liêu là chi tiết

rất cổ tích Các nhân vật mồ côi, bất

hạnh Nhưng thú vị ở đây là gì ? (Không

làm hộ, chỉ mách bảo )

?Vì sao thần chỉ mách bảo mà không làm

giúp lễ vật cho lang Liêu?

- Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng tạo

của Lang Liêu

- Từ gợi ý, lang Liêu đã làm ra hai loại

- Lang Liêu được chọn làm người nối ngôi

? Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu được

vua chọn để tế Trời, Đất, Tiên Vương và

Lang Liêu được chọn để nối ngôi vua?

- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý

nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề nông

2 Diễn biến truyện: Cuộc thi tài giữa các ông lang

- Các quan lang: Đua nhau tìm lễ vật thật quí, thật hậu

- Lang Liêu:

+ Là người thiệt thòi nhất + Tuy là con vua nhưng phận gần gũi dân thường.Chăm lo việc đồng áng

+ Là người duy nhất hiểu được ý thần và thực hiện được ý thần (Thông minh biết lấy gạo làm bánh)

3 Kết thúc truyện: Kết quả cuộc thi

- Lang Liêu được chọn nối ngôi Vua + Hai thứ bánh có ý nghĩa thực tế (Sản phẩm nghề nông =>Quý trọng nghề nông

và hạt gạo

+Hai thứ bánh có ý tưởng sâu xa ( Tượng trưng trời, đất Bánh hình tròn -> bánh

(là nghề gốc của đất nước làm cho ND

được no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa: Đề cao

sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân

dân ta

- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng tỏ tài đức

của con người có thể nối chí vua Đem cái

quí nhất của trời đất của ruộng đồng do

chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên

Vương, dâng lên vua thì đúng là con người

tài năng, thông minh, hiếu thảo

? Lang Liêu đã biết làm 2 thứ bánh để

dâng vua chứng tỏ Lang liêu là người như

- Giải thích phong tục làm bánh chưng,

bánh giầy và tục thờ cúng tổ tiên của người

Việt

- Đề cao nghề nông trồng lúa nước

- Quan niệm duy vật thô sơ về Trời, Đất

- ước mơ vua sáng, tôi hiền, đất nước thái

bình, nhân dân no ấm.

?Nhân xét NT tiêu biểu cho truyện ?

(Nhiều chi tiết NT tiêu biểu cho truyện

- XD phong tục tập quán của nd từ những

điều giản dị - Giữ gìn bản sắc dân tộc

2/ Bài tập 2:

- Chọn chi tiết thích nhất và giải thích vì

sao thích

- LL mộng thấy thần đến mách bảo - Tăng

phần hấp dẫn truyện Nêu bật giá trị hạt

gạo, trân trọng quí sản phẩm làm ra

giầy Bánh hình vuông -> bánh chưng)+ Hai thứ bánh hợp ý vua, chứng tỏ được tài đức của con người có thể nối chí vua

=> Thông minh,có lòng hiếu thảo,chân thành

* Ý nghĩa của truyện:

- Giải thích nguồn gốc hai loại bánh cổ truyền

- Đề cao lao động, nghề nông

- ước mơ về sự công minh của vua

- NT: Kể chuyện cô đọng, giàu hình ảnh

III Tổng kết

* Ghi nhớ: SGK tr 12 IV- Luyện Tập:

- Lời vua nói về 2 loại bánh - ý nghĩa TT

t/c của ND về 2 loại bánh và phong tục

làm bánh

* Củng cố - Hướng dẫn tự học:

- GV hệ thống bài:

- Nêu nội dung chính và nghệ thuật kể chuyện

- Học ghi nhớ, ý nghĩa truyện

- Kể tóm tắt truyện

- Chuẩn bị bài “Từ và câu từ TV

Ngày soạn: 12/08/2012 Tuần 1 - Tiết 3

Ngày giảng: 15/08/2012 Lớp 6ab

TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT

I Mục tiêu cần đạt:

1/ Kiến thức:

- H/s nắm chắc định nghĩa về từ ,cấu tạo của từ cụ thể là:

+ Khái niệm về từ:

+ Đơn vị cấu tạo từ( Tiếng):

+ Các kiểu cấu tạo từ (Từ đơn, từ phức, từ ghép, từ láy):

Giới thiệu bài

Ở Tiểu học, các em đã đựoc học về

tiếng và từ Tiết học này chúng ta sẽ

tìm hiểu sâu thêm về cấu tạo của từ

tiếng Việt để giúp các em sử dụng

thuần thục từ tiếng Việt

Hoạt động 1:

G treo bảng phụ ghi mẫu

I/ Từ là gì ?

G gọi H đọc mẫu.

? Căn cứ vào dấu gạch chéo, câu

trên có mấy từ và mấy tiếng?

- 9 từ

- 12 tiếng

? Các từ này như thế nào? mỗi từ

có mang 1 ý nào đó không?

- Có nghĩa

? Từ nào trong câu trên có 2 tiếng?

- Trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở

? Vậy tiếng dùng để làm gi? từ

từ đơn, từ phức, em hãy nhắc lại

khái niệm về các từ trên?

H/s thảo luận nhóm

Phân lọai từ đơn và từ phức

- Đại diện nhóm lên trình bày

? Cấu tạo của từ ghép và từ láy có

gì giống nhau và có gì khác nhau ?

- Tiếng là đơn vị dùng để tạo nên từ

- Từ đơn : Chỉ có một tiếng có nghĩa

- Từ phức : Có hai tiếng trở lên ghép lại có nghĩa tạo thành

- Từ ghép gồm 2 tiếng có quan hệ về nghĩa

- Từ láy có 2 tiếng có quan hệ về âm

+ Từ láy: quan hệ với nhau về láy

âm giữa các tiếng

? Vậy trong từ, có những từ loại

(?) Nêu quy tắc sắp xếp các tiếng

trong từ ghép chỉ quan hệ thân

c/ Từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc

+ Câu mở: Cô dì, chú cháu, anh em

2/ Bài tập 2.

- Khả năng sắp xếp:

- Theo giới tính (Nam, Nữ):Anh chị, Ông bà

- Theo bậc ( Trên- dưới): Anh em,chú cháu

3/ Bài tập 5:

- Tìm các từ láy

+ Tả tiếng cười: Khanh khách, ha hả

+ Tả tiếng nói:ồm ồm, léo nhéo, thẻ thẻ

+ Tả dáng điệu: Lom khom lả lướt, đủng đỉnh, khệnh khạng

* Củng cố,dặn dò- Hướng dẫn tự học

(?) Từ là gì?Các kiểu cấu tạo từ

- Học 2 ghi nhớ

- Học bài, làm bài tập 3,4

Ngày soạn: 12/08/2012 Tuần 1 - Tiết 4

Ngày giảng: 15/08/2012 Lớp 6ab

Tiết 4: GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

I Mục tiêu cần đạt :

- Bước đầu hiểu biết về giao tiếp,văn bản và phương thức biểu đạt

- Nắm được mục đích giao tiếp,kiểu văn bản và các phương thức biểu đạt

1/ Kiến thức:

- Sơ giản về hoạt động truyền đạt,tiếp nhận tư tưởng tình cảm bằng phương tiện ngôn

từ: giao tiếp,văn bản,phương thức biểu đạt,kiểu văn bản

- Sự chi phối của mục đích giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để tạo lập

- Nhận ra các kiểu văn bản ở 1 văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt

- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở 1 đoạn văn bản cụ thể

- Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ:

-Tích hợp trong dạy bài mới

* Bài mới

Hoạt động 2: Hình thành khái niệm

Hoạt độngGTB

Các em đã được tiếp xúc với một số văn

bản ở tiết 1 và 2 Vậy văn bản là gì? Được

sử dụng với mục đích giao tiếp như thế

nào? Tiết học này sẽ giúp các em giải đáp

những thắc mắc đó

Hoạt động 1:

VD: Khi đi đường, thấy một việc gì, muốn

cho mẹ biết em làm thế nào?

- Kể hoặc nói

? Đôi lúc rất nhớ bạn thân ở xa mà không

thể trò chuyện thì em làm thế nào?

- Viết thư

? Trong đ/s khi có một tư tưởng,tình cảm,

nguyện vọng,( khuyên nhủ muốn tỏ lòng

yêu mền bạn, muốn tham gia một h/đ do

nhà trường tổ chức ) Mà cần biểu đạt cho

I Tìm hiểu chung về văn bản và phương thức biểu đạt.

1/ Văn bản và mục đích giao tiếp.

người hay ai đó biết thì em làm thế nào?

- Nói hoặc viết

? Người này nghe người khác nói, người

này đọc của người khác viết là họ đang

* GV: Các em nói và viết như vậy là các

em đã dùng phương tiện ngôn từ để biểu

đạt điều mình muốn nói Nhờ phương tiện

ngôn từ mà mẹ hiểu được điều em muốn

nói, bạn nhận được những tình cảm mà em

gưỉ gắm Đó chính là giao tiếp

? Vậy giao tiếp là gì? Bằng phương tiện

nào?

* GV chốt: đó là mối quan hệ hai chiều

giữa người truyền đạt và người tiếp nhận

? Khi muốn bộc lộ tư tưởng, tình cảm,

nguyện vọng ấy 1 cách đầy đủ trọn vẹn

cho người khác hiểu em phải làm thế nào?

- Tạo lập văn bản  nói có đầu có đuôi,

mạch lạc,lý lẽ chặt chẽ

Gv chuyển ý : Vậy như thế nào là một văn

bản?

G cho H/s đọc câu ca dao (sgk tr 16)

? Câu ca dao sáng tác để làm gì? Câu ca

dao nói lên vần đề gì ?

- Câu ca nêu ra 1 lời khuyên: khuyên con

người giữ đúng lập trường tư tưởng không

giao động khi người khác thay đổi chí

hướng

? Bài ca dao được làm theo thể thơ gì?

Hai câu lục và bát liên kết với nhau như

? Theo em câu ca dao đó có thể coi là một

- Giao tiếp là họat động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảmbằng ngôn ngữ

? Theo em lời phát biểucủa cô hiệu trưởng

trong lễ khai giảng có phải là một vb

không? Vì sao?

- (Là vb.Đây là một văn bản vì đó là chuỗi

lời nói có chủ đề, có sự liên kết về nội

dung: báo cáo thành tích năm học trước,

phương hướng năm học mới. VB nói.)

? Bức thư có phải là 1 vbản không?

-( Là vbản viết, có chủ đề là thông báo

tình hình là quan tâm tới người nhận thư.)

?Đơn xin học, bài thơ có phải là vb

khụng?

(Đều là vb vì chúng đêu là sự thông tin và

có mđích tư tưởng nhất định.)

? Vậy em hiểu thế nào là văn bản?

Giáo viên chốt lại : Vậy văn bản là chuỗi

nói miệng hay bài viết diễn đạt một nội

dung tương đối trọn vẹn ; có liên kết mạch

lạc để thực hiện mục đích giao tiếp tùy

theo mục đích giao tiếp cụ thể mà người ta

sử dụng các kiểu văn bản với các phương

thức biểu đạt phù hợp

- GV treo bảng phụ

- GV giới thiệu 6 kiểu văn bản và phương

thức biếu đạt

- Lấy VD cho từng kiểu văn bản?

Học sinh đọc các kiểu văn bản với các

phương thức biểu đạt Mục đích giao tiếp

của từng kiểu văn bản ?

? Có tất cả mấykiểu văn bản ?Hãy nêu

từng loại văn bản và cho ví dụ ?

a: Tự sự : Trình bày diễn biến sự việc

Vd : Bài thơ cảnh khuya(HCM)

d: Nghị luận :Nêu ý kiến đánh giá , bàn

- Văn bản là chuỗi lời nói, hay bài viết, chủ

đề thống nhất, liên kết, chặt chẽ, mạch lạc

2/ Kiểu văn bản và phương thưc biểu đạt của văn bản.

- Có 6 kiểu văn bản ứng vói 6 phương thức biểu đạt

muốn , quyết định nào đó , thể hiện quyền

hạn , trách nhiệm giữa người và người

- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập

( 1) Hành chính công vụ ( 2 ) Tự sự ( 3)

miêu tả (4) Thuyết minh (5) biểu cảm ( 6)

Nghị luận

? Qua việc tìm hiểu hãy cho biết: Thế nào

là hoạt động giao tiếp? Thế nào là một văn

Đại diện các nhóm trả lời

? Các đoạn văn, thơ dưới thuộc phương

thức biểu đạt nào? gthích vì sao lại thuộc

c/ Nghị luận: Bàn luận vấn đề làm cho đất nước giầu mạnh

d/ Biểu cảm:T/c tự tin, tự hào của cô gái.đ/ Thuyết minh: Gthiệu hướng quay của địa cầu

2 Bài tập 2:

“ Con rồng cháu tiên”  VB tự sự vì kể người, việc, lời nói,h.động theo 1 diễn biến nhất định

* Củng cố,dặn dò - Hướng dẫn tự học

- Em hiểu gtiếp, vb là gì? Có những kiểu vb nào?

- H/s ghi nhớ:

- Sọan bài : Thánh Gióng ( sọan kỹ câu hỏi hướng dẫn )

Ngày soạn: 17/08/2012 Tuần 2- Tiết 5

Ngày giảng: 20/08/2012 Lớp 6 ab

Bài 2:

THÁNH GIÓNG(Truyền thuyết)

Rèn kĩ năng đọc- hiểu văn bản truyền thuyết.

- Phân tích một số chi tiết kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc được kể theo trình tự thời gian

3 Thái độ

Giáo dục lòng tự hào về truyền thống anh hùng trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, lòng biết ơn đối với những anh hùng có công với đất nước

II/ CHUẨN BỊ:

- G.Đọc và soạn bài, tranh ảnh Thánh Gióng

- H soạn bài theo câu hỏi SGK

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:

* Ổn định tổ chức:

- Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ:

? Kể lại chuyện Bánh chưng bánh giầy Cho biết ỷ nghĩa của truyện?

* Bài mới:

Hoạt động GTB

Người con cả của Âu cơ lên làm vua,

truyền ngôi được mười mấy đời thì bỗng

giặc Ân sang xâm chiếm.Thế giặc mạnh

lắm, Vua Hùng lo lắng cho sứ giả di tìm

người cứu nước, và sứ giả đã gặp 1 chuyện

lạ

Đứa con trai nọThật rõ lạ đời chẳng nói chẳng cười Bỗng người lớn tướng

- Đứa con trai ấy đã ăn: Bảy nong cà 3

nong cơm, uống một hơi nước cạn khúc

sông và cưỡi lưng ngựa sắt bay phun lửa

Nhổ bụi tre làng đuổi giặc Ân

Thật là thần thánh Câu truyện về ‘Đứa con

trai nọ’ đó như thế nào ta tìm hiểu bài hôm

nay

Hoạt động 1

GV hướng dẫn đọc : Đọc to, lưu loát, rõ

ràng, thay đổi giọng theo từng đoạn

của truyện? Những sự việc chính:

- Nguồn gốc, sự ra đời của Thánh Gióng

- Khi có giặc,Thánh Gióng biết nói và nhận

trách nhiệm đánh giặc

- Thánh Gióng lớn nhanh như thổi

- Thánh Gióng vươn vai thành tráng sĩ cưỡi

ngựa sắt đi đánh giặc và đánh tan giặc

- Vua phong TG là Phù Đổng Thiên Vương

và những dấu tích còn lại của Thánh

- PĐ3 : Tiếp “ cứu nước” -> Gióng

được nuôi lớn để đánh giặc

- P4 : Còn lại : Gióng đánh thắng giặc và

bay về trời

Hoạt động 2

Học sinh theo dõi đoạn 1

? Thánh Gióng ra đời như thế nào?

- Bà mẹ uớm chân vào vết chân to, thụ thai,

sinh con trai lên 3 tuổi không biết nói, biết

cười, đặt đâu năm đấy

? Nhận xét về sự ra đời của Thánh Gióng?

Một đức trẻ được sinh ra như Gióng là

bình thường hay kì lạ ?

- Khác thường, kì lạ, hoang đường

? Yếu tổ kỳ lạ ấy nhấn mạnh điều gì về con

I.Giới thiệu chung

- PTBĐ,KVB: Tự sự+ TL: truyền thuyết

* Bố cục: 4 đọan ( Cũng có thể chia 3

phần: MĐ.DB, KT)

II.Đọc - hiểu văn bản:

1/ Sự ra đời của Thánh Gióng:

- Bà mẹ ướm chân - thụ thai 12 tháng mới sinh;

- Sinh cậu bé lên 3 không nói, cười, đi;

⇒ Xuất thân bình dị nhưng cũng rất thần kì.

người Thanh Gióng?

- Sự ra đời khác thường của Gióng Là con

người của thần, thánh chứ không phải là

người dân bình thường

?Tại sao tác giả dân gian không để Gióng

là một vị thần bỗng xuất hiện mà để Gióng

sinh ra từ gia đình nhà nông dân?

- Khẳng định : Anh hùng là do dân sinh ra,

do dân nuôi dưỡng

GV: Vị thần đó lớn lên như thế nào? ta tìm

hiểu tiếp

? Giặc Ân sang xâm lược, thế giặc mạnh

“sứ giả đi rao khắp nơi tìm người cứu

nước” chi tiết “ sứ giả nước” thể hiện

điều gì?

- Lời kêu gọi khẩn thiết của non sông đất

nước trước nạn ngoại sâm và nhiệm vụ

đánh giặc ngoại xâm là của toàn dân

?Thánh Gióng cất tiếng nói khi nào?

+ Nghe tiếng sứ giả cậu bé bỗng dưng cất

tiếng nói “Ông về tâu vua, sắm cho ta một

con ngựa sắt, một áo giáp sắt , và một roi

sắt "

? Tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói

đòi đi đánh giặc: Tiếng nói đó có ý nghĩa

gì?

-> Lòng yêu nước, niềm tin chiến thắng

GV: Câu nói của Gióng toát lên niềm tin

chiến thắng , ý thức về vận mệnh dân tộc,

đồng thời thể hiện sức mạnh tự cường của

dân tộc ta

⇒ Đây là chi tiết thần kì có nhiều ý nghĩa:

+ Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước: ban

đầu nói - là nói lời quan trọng, lời yêu

nước, ý thức đối với đất nước được đặt lên

hàng đầu

+ Gióng là hình ảnh của nhân dân, lúc bình

thường thì âm thầm lặng lẽ nhưng khi nước

nhà gặp cơn nguy biến thì đứng ra cứu

nước đầu tiên

?Thánh Gióng đòi những gì ở sứ giả?

- Ngựa sắt, áo giáp sắt, roi sắt

? Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt để

đi đánh giặc điều đó có ý nghĩa gì ?

? Sau khi gặp sứ giả cậu bé còn biến đổi gì

2 Thánh Gióng lớn lên và ra trận đánh giặc:

- Tiếng nói đầu tiên của Thánh Gióng là tiếng nói đòi đánh giặc

- > Lòng yêu nước, niềm tin chiến thắng

- Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt

-> Đánh giặc cần có cả vũ khí sắc bén, hiện đại

nữa?

+ Lớn nhanh như thổi cơm ăn mấy cũng

không no, áo vừa mặc song đã đứt chỉ

? Vậy em có nhận xét gì tuổi thơ của

Gióng?

(?) Tại sao lúc đất nước bình yên chú bé

không lớn mà khi có giặc lại lớn nhanh

như thổi như vậy?

- Gióng phải lớn nhanh mới có đủ sức

mạnh,mới kịp đánh giặc cứu nước

Đáp ứng nhiệm vụ cứu nước Việc cứu

nước là rất hệ trọng và cấp bách, Gióng

phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp đi

đánh giặc Hơn nữa, ngày xưa ND ta quan

niệm rằng, người anh hùng phải khổng lồ

về thể xác, thì mới có sức mạnh, chiến

công phi thường Cái vươn vai của Gióng

để đạt đến độ phi thường ấy

?Thấy chú bé ăn nhiều, lớn nhanh bà con

đã làm gì? Việc làm của bà con hàng xóm

có ý nghĩa như thế nào ?

* GV: Ngày nay ở làng Gióng người ta vẫn

tổ chức cuộc thi nấu cơm, hái cà nuôi

Gióng Đây là hình thức tái hiện quá khứ

rất giàu ý nghĩa

GV chuyển ý: Giặc đến nhà Gióng ra trận,

Gióng đánh giặc ra sao?

? Tim những chi tiết miêu tả chú bé chuẩn

bị ra trận ?

+ Gióng vươn vai biến thành tráng sỹ mình

cao hơn trượng

? Chi tiết này có ý nghĩa gì?

- Sự vươn vai của Gióng thể hiện sức mạnh

phi thường của thần thánh

? So sánh lực lượng của Gióng với giặc Ân

- Thế giặc rất mạnh, quân đông

? Gióng đánh giặc ntn? chi tiết “nhổ tre”

có ý nghĩa gì? Nhận xét về các chi tiết ấy?

+ Ngựa hí vang phun lửa giặc chết như

rạ, roi sắt gãy Gióng nhổ tre bên đường

quật vào giặc-> chi tiết kì lạ

? Từ đó em có suy nghĩ gì về hình ảnh

thánh Gióng khi giặc đến, khi đánh giặc?

- Gióng lớn nhanh như thổi

- Bà con góp gạo thóc nuôi chú bé

+ Tình cảm yêu thương đùm bọc của nhân dân, tinh thân đoàn kết sức mạnh của cộng đồng.

+ Gióng lớn lên trong sự đùm bọc của nhân dân

? Câu chuyện kết thúc bằng sự việc gì?

Đánh tan giặc Gióng làm gì?

? Cuối bài Gióng bay về trời Tại sao tác

giả dân gian không để Gióng về quê hương

để hưởng thụ những ngày thanh bình? chi

tiết này có ý nghĩa gì?

- Gióng bay về trời là hình ảnh đẹp đầy ý

nghĩa: là vị thần giúp dân đánh giặc không

vì danh lợi vinh hoa Gióng là non nước,

đất trời, là biểu tượng của người dân Văn

Lang Gióng sống mãi

Đây là sự ra đi thật kì lạ mà cùng thật cao

quí , chứng tỏ Gióng không màng danh

lợi, đồng thời cho chúng ta thấy thái độ của

nhân dân ta đối với người anh hùng đánh

giặc cứu nước ND yêu mến, trân trọng

muốn giữ mãi hình ảnh của người anh hùng

nên đã để gióng về với cõi vô biên, bất tử

Bay lên trời Gióng là non nước, là đất trời,

là biểu tượng của người dân Văn Lang

Học sinh theo dõi đoạn cuối

? Những dấu tích để lại?Ý nghĩa?

GVliên hệ “Hội khoẻ phù đổng” hàng năm

thể hiện sức mạnh của nhân dân, khối đoàn

kết dân tộc

?Theo em truyện TG có thật không?

? Những chi tiết nào được coi là truyền

thuyết?

? Vì sao Tg dân gian lại muốn coi TG là có

thật?

- Vì ND ta yêu nước mến người anh hùng,

yêu mến truyền thống anh hùng và tự hào

về nó.Bởi vậy mà nhân dân tin là có thật

cũng như tin vào sức mạnh thần kỳDT

? Hình tượng Thánh Gióng trong truyện

thể hiện điều gì? Nêu ý nghĩa của truyện?

(ND: Ca ngợi người anh hùng làng

Gióng, thể hiện sức mạnh kỳ diệu của

ND ước mơ của ND bảo vệ vững chắc tổ

quốc

trong công cuộc chống giặc ngoại xâm

3 Thánh Gióng bay về trời:

+ Giặc tan Gióng lên đỉnh núi cởi giáp sắt

bỏ lại, một mình một ngựa bay lên trời

-> Hình tượng Gióng sống mãi, là vị thần giúp dân đánh giặc.

- Dấu tích của nhưng chiến công còn mãi

4.ý nghĩa của truyện:

- Gióng là hình ảnh cao đẹp của người anh hùng đánh giặc

- Gióng là biểu tượng của ý thức và sức mạnh tự cường của dân tộc

- NT: Truyện gắn với phong tục, địa danh,

những chi tiết kì lạ, khác thường.)

? Tại sao hội thi thể thao trong nhà trường

lại mang tên "Hội khoẻ Phù Đổng"

- Đây là hội thao dành cho lứa tuổi thiếu

nhi (lứa tuổi Gióng) mục đích của cuộc thi

- Tiếng nói đầu tiên của Thánh Gióng có ý nghĩa gì

- Sự lớn lên của Thánh Gióng thể hiện điều gì

- H/s hiểu được thế nào là từ mượn

- Biết cách sử dụng từ mượn trong nói và viết phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

* Trọng tâm

1.Kiến thức

- Khái niệm từ mượn

- Nguồn gốc của từ mượn trong tiếng việt

- Nguyên tắc mượn từ trong tiếng việt

- Vai trò của từ mượn trong hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản

2 Kĩ năng

- Nhận biết được các từ mượn trong văn bản

- Xác định đúng nguồn gốc của các từ mượn

- Viết đúng những từ mượn

- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa từ mượn

- Sử dụng từ mượn trong nói và viết

3 Thái độ

Có thái độ đúng với từ mượn

II/ Chuẩn bị: GV bảng phụ ghi mẫu.

HS chuẩn bị bài.

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dậy và học:

* Tổ chưc:

- Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ

? Phân biệt giữa từ đơn, từ phức, từ láy, từ ghép, cho VD?

* Bài mới:

Hoạt độngGTB

* Giới thiệu bài Tiếng Việt của chúng ta

vô cùng phong phú ngoài những từ thuần

Việt, ông cha ta còn mượn một số từ của

nước ngoài để làm giàu thêm ngôn ngữ của

ta Vậy từ mượn là những từ như thế nào?

Khi mượn ta phải tuân thủ những nguyên

tắc gì? Bài hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ

điều đó

Hoạt động1:

GV treo bảng phụ đã viết VD

? Dựa vào kiến thức tiểu học, Em nhắc lại

thế nào là từ thuần Việt? Cho ví dụ?

- Ví dụ: ăn, uống Nhà

? H.Đọc đoạn văn? đoạn văn trên có

những tư nào là từ mượn?

- Trượng, Tráng sĩ, biến thành

? Dựa vào chú tích sau văn bản Thánh

Gióng, em hãy giải thích nghĩa của từ

trượng, tráng sĩ?

- Trượng: đơn vị đo độ dài = 10 thước TQ

cổ tức 3,33m ở đây hiểu là rất cao

? Hãy so sánh : “ Tráng sĩ ” với từ thuần

việt “người có sức lực cường tráng, chí

khí mạnh mẽ, hay làm việc lớn”Em thấy

cách nói “ Tráng sĩ” có sắc thái nhn?.

- Sắc thái trang trọng, mà tiếng Việt chưa

có từ thích hợp để thay thế

? Đọc các từ này, các em phải đi tìm hiểu

nghĩa của nó, vậy theo em chúng có nằm

trong nhóm từ do ông cha ta sáng tạo ra

I Từ thuần Việt và từ mươn:

1 Từ thuần Việt:

- Là những từ do Ông Cha ta sáng tạo ra

2 Từ mượn:

- Hai từ này không phải là từ do ông cha ta

sáng tạo ra mà là từ đi mượn ở nước ngoài

? Những từ đó có nguồn gốc từ đâu ?

=> Từ mượn tiếng Hán

?Trong số những từ mượn dưới đây từ nào

được mượn từ tiếng hán ? từ nào mượn

các ngôn ngữ khác ?

- Sứ giả, giang sơn, gan -> từ mượn tiếng

Hán

- Mít tinh, Xô Viết -> từ mượn tiếng Nga

- in – tơ – nét ; Ra - đi – ô -> từ mượn

Tiếng Anh

? Em có nhận xét gì về hình thức chữ viết

của các từ: ra-đi-ô, in-tơ-nét, sứ giả, giang

san?

- Có dùng gạch nối: ra-đi-ô,in-tơ-nét đây

là từ mượn của ngôn ngữ ấn Âu

? Tại sao cùng từ mượn mà cách viết khác

nhau?

- Từ được viết như từ thuần Việt: Đã được

Việt hóa cao

- Các từ được viết có gạch nối: chưa được

Việt hóa cao

? Qua phân tích em hiểu thế nào là từ

mượn? Tại sao phải mượn?

? Số lượng từ mượn nhiều nhất, quan

trọng nhất là ngôn ngữ nước nào?

- Hán ( Trung Quốc)

? Ngoài ra?

- Mượn ngôn ngữ: các nước khác:

Anh,Pháp,Nga

? Qua phân tích em hiểu thế nào là từ

thuần Việt ? Từ mượn ? Cách viết các từ

mượn ?

Học sinh đọc mục ghi nhớ

Gọi học sinh đọc đoạn văn của Bác Hồ?

? Đoạn văn trên Bác muốn nói với chúng

ta điều gì?

- Mặt tích cực: làm giàu ngôn ngữ dân tộc

- Mặt tiêu cực: làm cho ngôn ngữ dân tộc

bị pha tạp

- Khi cần thiết thì mới phải mượn từ

- Khi TV đã có thì không nên mượn tuỳ

- Mượn từ của nước ngoài, tiếng Việt chưa

có từ thích hợp để biểu thị

* Ghi nhớ1:(Sgk Tr25)

II Nguyên tắc mượn từ:

? Theo em, việc mượn từ có tác dụng gì?

? Nếu mượn từ tuỳ tiện có được không?

Gv đưa ra VD: T/d của việc dùng từ mượn:

+ Vợ: Phu nhân

+ Đàn bà: Phụ nữ

 Tăng sự trang trọng trong 1 số hoàn

cảnh cụ thể

VD: Gác- đờ- bu ( Người nghe khó hiểu)

? Theo em khi mượn từ cần chú ý điều gì ?

khi nào cần mượn từ? Khi nào không cần

- Mượn từ để làm giàu tiếng Việt

- Không nên mượn từ nước ngòai một cách tùy tiện

* Ghi nhớ 2: SGK - 25

III luyện tập:

Bài 1 Ghi lại các từ mượn

a Mượn từ Hán Việt: vô cùng, ngạc nhiên,

tự nhiên, sính lễ

b Mượn từ Hán Việt: Gia nhân

c Mượn từ Anh: pốp, Mai-cơn giắc-xơn, in-tơ-nét

Bài 2: Xác định nghĩa của từng tiếng tạo thành từ Hán Việt

- Khán giả: người xem+ Khán: xem

b/ Tên gọi các BP xe đạp: Ghi đông, gác -

đờ – bu, pê - đan

c/ Tên gọi 1 số đồ vật: Ra - đi - ô, Vi -ô lông, bình tông,xòg

*Bài số 5

Chính tả ( Nghe ,viết) Thánh Gióng

* Củng cố,dặn dò – Hướng dẫn HS tự học:

- Từ mượn? từ thuần Việt là gì?

- Nguyên tắc sử dụng của nó là gì?

- Học bài, làm bài tập 4

- Soạn: Tìm hiểu chung về văn tự sự

Ngày soạn: 19/08/2012 Tuần 2- Tiết 7,8

Ngày giảng: 22/08/2012 Lớp 6 ab

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ

I/ Mục tiêu cần đat:

- Có hiểu biết bước đầu về văn tự sự

- Vận dụng kiến thức đã học để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

* Trọng tâm

1.Kiến thức

Đặc điểm của văn tự sự

2 Kĩ năng

- Nhận biết được văn bản tự sự

- Sử dụng được một số thuật ngữ: Tự sự, kể chuyện, sự việc, người kể

Các em đã được nghe ông bà, cha, mẹ

kể những câu chuyện mà các em quan tâm,

yêu thích Mỗi truyện đều có ý nghĩa nhất

định qua các sự vịêc xảy ra trong truyện

Đó là một thể loại gọi là tự sự Vậy tự sự

có ý nghĩa gì? Phương thức tự sự như thế

nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu

điều đó

Hoạt động1:

H đọc BT SGK tr27

? Khi nghe những yêu cầu và câu hỏi:

+ Bà ơi! bà kể chuyện cổ tích cho cháu đi!

+ Cậu kể cho mình nghe, Lan là người như

thế nào?

? Theo em người nghe muốn biết điều gì

và người kể phải làm gì?

-Người nghe:muốn tìm hiểu sự việc,câu

chuyện( muốn hiểu biết)

- Người Kể : thông báo, giải thích sự việc

con người,câu chuyện để người nghe biết

- Trong những câu chuyên trên,câu chuyện

phải có một ý nghĩa nào đó

?Trong trường hợp trên nếu muốn cho mọi

người biêt Lan là một người bạn tốt, em

phải kể những việc như thế nào về Lan?

-Đức tính của Lan,những việc làm của Lan

đối với bạn

? Vì sao?

- Qua những việc làm của Lan, người nghe

mới đánh giá được Lan là người thế nào

? Nếu em kể một câu chuyện không liên

quan đến Lan là người bạn tốt thì câu

chuyện có ý nghĩa không?

- Không , lạc đề.

? Ở trường hợp 3 nếu trả lời câu chuyện

về An mà không liên quan tới việc thôi học

có thể coi là câu chuyện có nghĩa không?

- Không, lạc đề,

G Đó chính là phương thức rự sự để hiểu

rõ hơn , sang phần 2? H đọc BT 2 SGK tr

28

? TruyệnThánh Gióng là văn bản tự sự,

Văn bản cho ta biết điều gì?( Văn bản

Thánh Gióng kể về ai? ở thời nào? Kể về

việc gì?)

- Truyện kể về TG thời vua hùng thứ 6 đã

đứng lên đánh đuổi giặc Ân, bảo vệ đất

I Ý nghĩa và đặc điểm chung của phương thức tự sự:

nước, thắng giặc bay về trời.

?Hãy liệt kê các sự việc trước sau của

truyện?

* GV đưa bảng phụ đã viết sẵn các sự việc

- Các sự việc trước sau của truyện TG

1 Sự ra đời của Thánh Gióng

2 TG biết nói và nhận trách nhiệm đánh

giặc

3 TG lớn nhanh như thổi

4 TG vươn vai thành tráng sĩ cưỡi ngựa

sắt, mặc áo giáp sắt đi đánh giặc

5 TG đánh tan giặc

6 TG bay về trời

7 Vua lập đền thờ, phong danh hiệu

8 Những dấu tích còn lại

? Các sự việc được kể như thế nào? Cách

sắp xếp các sự việc theo trình tự như vậy

* GV: Các sự việc xảy ra liên tiếp có đầu

có cuối, sự việc xảy ra trước là nguyên

nhân dẫn đến sự việc xảy ra sau, ta gọi đó

? Nếu ta đảo trật rự các sự việc: sự việc 4

lên trước, sự việc 3 xuống sau cùng có

được không? Vì sao?

- Nếu ta đảo các sự việc thì không được vì

phá vỡ trật tự, ý nghĩa không đảm bảo,

người nghe sẽ không hiểu Tự sự phải dẫn

đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa,

? Mục đích của người kể qua các chuỗi sự

việc là gì? - Nếu truyện TG kết thúc ở sự

việc 5 thì sao?

- Mục đích của người kể: ca ngợi, bày tỏ

lòng biết ơn giải thích

* GV: Phải có 8 sự việc mới nói lên lòng

biết ơn, ngưỡng mộ của nhân dân, các dấu

tích nói lên TG dường như là có thật, đó là

truyện TG toàn vẹn

Như vậy, căn cứ vào mục đích giao tiếp

mà người ta có thể lựa chon, sắp xếp các

sự việc thành chuỗi Sự việc này liên quan

đến sự việc kia ⇒ kết thúc ⇒ ý nghĩa đó

Gọi h.s đọc BT1 “ Ông già và thần chét”

Nêu y/c của BT

?Đọc câu chuyện và cho biết: trong truyện

này, phương thức tự sự được thể hiện như

thế nào? Câu chuyện thể hiện ý nghĩa gì?

- Học sinh thoả luận nhóm

+ Nhóm 1,2,3 Thực hiện y/c 1:

+ Nhóm 4,5,6 Thực hiện yêu cầu 2:

? Qua 1 chuỗi các sự việc, câu truyện thể

hiện bó củi ý nghĩa gì?

Gv: ( Dù kiệt sức nhưng sống vẫn hơn

chết)

- Học sinh đọc BT2  Nêu yêu cầu.

+ Yêu cầu kể: Tôn trọng mạch kể trong

bài thơ, đúng ngữ điệu ngắn gọn  Nhấn

mạnh ý: “ Gậy ông đập lưng ông”

+ Bé mây rủ mèo con đánh bẫy lũ chuột

nhắt bằng cá nướng thơm lừng, treo lơ

lửng trong cái cạm sắt

+ Cả bé, cả mèo đều nghĩ chuột tham ăn

nên mắc bẫy ngay

+ Đêm, Mây nằm mơ thấy cảnh chuột bị

sập bẫy đầy lồng chúng chí cha, chí choé

khóc lóc, cầu xin tha mạng

+ Sáng hôm sau, ai ngờ khi xuống bếp

xem, bé Mây chẳng thấy chuột, cũng

chẳng còn cá nướng, chỉ có ở giữa lồng,

- Tự sự : Là cách kể chuyện, kể việc, kể về

con người, gồm những sự việc nối tiếp nhau đi đến kết thúc

- Giúp người đọc, nghe hiểu rõ sự việc, vấn

để, từ đó bày tỏ thái độ khen, chê

+ Thần chết đến

+ Ông gìa sợ chết ( Nhờ thần chết nhắc hộ)

*ý nghĩa của truyện:

+ Ca ngợi trí thông minh, linh hoạt

+ Tin yêu cuộc sống

- Kể miệng câu truyện

+ ý nghĩa phê phán tham ăn

mèo ta đang cuộn tròn ngáy khì khò chắc

mèo ta đang mơ

+ Gv chốt: Từ một chuỗi các sự việc trong

bài thơ tự sự của Nguyễn Hoàng Sơn,

chúng ta đã kể lạ thành một câu chuyện

mang đầy đủ ý nghĩa và đặc điểm của

phương thức tự sự

- Đọc yêu cầu bài tập 3

Bài 3: - Văn bản 1 là một bản tin, nội dung

kể lại cuộc khai mạc trại điêu khắc quốc tế

lầ thứ 3 tại thành phố Huế chiều 3-4- 2002

- Văn bản 2: Đoạn văn "Người Âu Lạc đánh quân Tần xâm lược là một bài trong

- Các chuỗi sự việc trong văn tự sự được kể như thế nào?

- Tự sự giúp gì cho người kể

- Học bài

- Sọan : “Sơn Tinh – Thủy Tinh “

Ngày soạn: 24/08/2012 Tuần3- Tiết 9

- Hiểu và cảm nhận được nội dung,ý nghĩa của truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Nắm được những nét chính về nghệ thuật của truyện

1/ Kiến thức:

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Cách giải thích hiện tượng lũ lụt xảy ra ở đồng bằng Bắc bộ và khát vọng của người Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai,lũ lụt bảo vệ cuộc sống của mình trong 1 truyền thuyết

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: Sử dụng nhiều chi tiết kì lạ,hoang đường

2/ Kỹ năng

- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại

- Nắm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại được truyện

3/ Tư tưởng

- Khơi ngợi HS ước mơ, khát vọng chinh phục và làm chủ thiên nhiên.

II CHUẨN BỊ:

- Giáo viên:+ Soạn bài

- Tranh: Cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh

- Học sinh:+ Soạn bài

III/ Các hoạt động dậy và học:

* Ổn định tổ chức:

- Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ:

Nêu ý nghĩa của truyền thuyết Thánh Gióng? Trong truyện đó, em thích hình ảnh, chi tiết nào nhất? Vì sao?

* Bài mới:

Hoạt độngGTB

- Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là thần thoại cổ đã

được lịch sử hoá trở thành một truyền

thuyết tiêu biểu trong chuỗi truyền thuyết

về thời đại các vua Hùng Đó là câu chuyện

tưởng tượng hoang đường nhưng có cơ sở

thực tế Truyện rất giàu giá trị về nội dung

và nghệ thuật Một số nhà thơ đã lấy cảm

+Đ1:Từ đầu “Một đôi” Giọng kể chậm

+Đ2 :Tiếp “Rút quân”  Giọng nhanh

- 5 Nhân vật.

+ Nhân vật chính ST, TT: cả hai dều xuất

hiện ở mọi sự việc Hai vị thần này là biểu

tượng của thiên nhiên, sông núi cùng đến

kén rể, đi suốt diễn biến câu chuyện

? Câu chuyện có thể chia làm mấy phần?

Nội dung từng phần?

Hoạt động2:

- Hs theo dõi P1 “Từ đầu  Một đôi”.Nội

dung nói về vấn đề gì?

(? Nguyên nhân nào xảy ra câu chuyện?)

+ Vua Hùng có một người con gái tên là

Mị Nương Muốn kén cho con một người

chồng xứng đáng

? Ý định của vua Hùng đã dẫn đến sự việc

gì?

+ Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đến cầu hôn:

? ST-TT được giới thiệu ntn?

- Nguồn gốc?

- Tài năng?

- ST: ở vùng núi Tản Viên có tài lạ: Vẫy

tay về phía Tây mọc từng dãy núi đồi

- TT: ở miền biển, tài năng không kém: gọi

gió gió đến, hô mưa, mưa về

? Em có nhận xét gì về những chi tiết miêu

tả hai vị thần?

=> Kì lạ, hoang đường

? Em có nhận xét gì về tài năng của 2 vị

thần?

? Đứng trước 2 n.vật tài sức ngang nhau

tâm trạng của Vua hùng như thế nào ?

- Băn khoăn :

? Giải pháp kén rể của vua Hùng là gì ?

+ Vua Hùng ra sính lễ:

- Gồm: Một trăm ván cơm nếp, một trăm

nẹp bánh chưng, voi 9 ngà, gà 9 cựa, ngựa

P2: ST-TT cầu hôn và cuộc giao tranh giữa

2 vị thần (Diễn biến truyện)

P3: Cuộc chiến vẫn tiếp tục hàng năm.(Kết truyện)

II Đọc - hiểu văn bản:

1 Vua Hùng kén rể :

- Mị Nương xinh đẹp, nết na

2 Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn và cuộc giao tranh giữa hai thần:

a Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn:

- Cả 2 đều tài cao, phép lạ khác thường

- Vua Hùng băn khoăn, khó xử, đặt diều kiện

- Thách cưới : bằng lễ vật khó kiếm, hạn giao lễ vật gấp

? Có ý kiến cho rằng: Khi đưa ra yêu cầu

lễ vật Vua Hùng đã thiên vị ST? Em nghĩ

thế nào về ý kiến này?

- Đây là giả thiết thú vị : Vua Hùng đóng

đô trên cạn -> Con đường đến nộp sính lễ

gần hơn

+ Lễ vật toàn những thứ trên cạn -> ST

dễ tìm

? Qua đó, em thấy vua Hùng ngầm đứng

về phía ai? Vua Hùng là người như thế

nào?Sự thiên vị ấy cho thấy ND đứng về

phía ST- một phúc thần có công trị thuỷ.

- Qua đó ta thấy vua Hùng ngầm đứng về

phía ST, vua đã bộc lộ sự thâm thuý, khôn

khéo

* GV: Người Việt thời cổ cư trú ở vùng

ven núi chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa

nước Núi và đất là nơi họ xây dựng bản

làng và gieo trồng, là quê hương, là ích lợi,

là bè bạn Sông cho ruộng đồng chất phù

sa cùng nước để cây lúa phát triển những

nếu nhiều nước quá thì sông nhấn chìn hoa

màu, ruộng đồng, làng xóm Điều đó đã trở

thành nỗi ám ảnh đối với tổ tiên người

Việt.

? Ai là người được chọn làm rể vua hùng?

- ST mang lễ vật đến trước lấy được Mị

Nương xảy ra cuộc giao tranh giữa 2 vị

thần

Theo dõi P.2: “tiếp  rút quân”

? Không lấy được vợ, Thuỷ Tinh tỏ thái độ

? Cảnh Thuỷ Tinh oai diễu võ, hô gió, gọi

mưa, sóng dâng cuần cuộn làm nên bão tố

ngập trời đất gợi em hình dung ra cảnh gì

chung lực lượng -> lượng hùng mạnh

B, Cuộc giao tranh giữa hai chàng:

- Thủy Tinh

+ Tự ái, muốn chứng tỏ quyền lực + Hô mưa, gọi gió, làm giông bão

* STinh :

- Không hề nao núng : Bốc từng…rời

- Nước dâng lên bao nhiêu bấy nhiêu

- Hai thần giao tranh vô cùng gay go, quyết liệt

c Kết quả cuộc giao tranh:

? Em có nhận xét gì về cuộc giao tranh

giữa 2 thần?Và kết quả?

? Oán nặng, thù sâu hàng năm TT còn làm

gì?

+ Hàng năm dâng nuớc đánh Sơn Tinh

? Mặc dù thua nhưng năm nào Thủy Tinh

cũng dâng bão, dâng nước đánh Sơn

Tinh Theo em, Thủy Tinh tượng trưng

cho sức mạnh nào của thiên nhiên

? ST đại diện cho lực lượng nào?

=> Sức mạnh chế ngự thiên tai bão lụt của

nhân dân ta

? Theo dõi cuộc giao tranh giữa ST và TT

em thấy chi tiết nào là nổi bật nhất? Vì

sao?

- Chi tiết: nước sông dâng miêu tả đứng

tính chất ác liệt của cuộc đấu tranh chống

thiên tai gay go, bền bỉ của nhân dân ta

? Câu chuyện đã g.thích h.tượng gì? Qua

việc g.thích đó t.giả dân gian còn muốn

nói lên điều gì?

- G.thích h.tượng lũ lụt hàng năm 

T.hiện ước mơ cộng đồng có sức mạnh

chiến thắng TN, chinh phục TN

? Trong truyện thần Tản viên (ST) dù tài

cao phép lạ nhưng lại là con rể Vua Hùng

Chi tiết nghệ thuật này có ý nghĩa gì?

GV: Trong truyện t.giả dân gian chọn ST

làm con rể vua Hùng lại để cho ST thắng:

Là muốn đề cao q.lực của vua Hùng, đồng

thời muốn ca ngợi công lao dựng nước mở

nước của các vua Hùng

? Theo em những chi tiết kì ảo trong

truyện là gì? Những chi tiết nào gắn với

lịch sử? ý nghĩa của truyện?

- Phản ánh ước mơ của nhân dân ta muốn

chiến thắng thiên tai, bão lụt

- Ca ngợi công lao trị thuỷ, dựng nước của

cha ông ta

? Các nhân vật ST, TT gây ấn tượng mạnh

khiến người đọc phải nhớ mãi Theo em,

điều đó có được là do đâu?

* Nghệ thuật:

- Xây dựng hình tượng hình tượng nghệ

thuật kì ảo mang tính tượng trưng và khái

được tác hại to lớn do thiên tai gây ra nên

đã chỉ đạo nhân dân ta có những biện pháp

phòng chống hữu hiệu, biến ước mơ chế

ngự thiên tai của nhân dân thời xưa trở

thành hiện thực

* Tổng kết (Ghi nhớ): (SGK- 34) IV/ Luyện tập

Bài 2 : Nhà nước xây dựng, củng cố đê điều, cấp phá rừng, trồng rừng thêm

*Củng cố,dặn dò- Hướng dẫn tự học:

? Tại sao trong truyện dân gian, người xưa lại thường sử dụng các yếu tố kỳ ảo, hoang tưởng để g.thích các h.tượng tự nhiên?

- Học bài, kể lại truyện Soạn: Tìm hiểu nghĩa của từ

Ngày soạn: 24/08/2012 Tuần 3- Tiết 10

Ngày giảng: 27/08/2012 Lớp 6 ab

NGHĨA CỦA TỪ

I Mục tiêu cần đạt:

- Hiểu thế nào là nghĩa của từ

- Biết cách tìm hiểu nghĩa của từ và giải thích nghĩa của từ trong văn bản

- Biết dùng từ đúng nghĩa trong nói,viết và sửa các lỗi dùng từ

* Trọng tâm

1/ Kiến thức

- Khái niệm nghĩa của từ

- Cách giải thích nghĩa của từ

- Học sinh : Soọan bài, đọc lại cách phần chú thích ở các văn bản đã học

- Giáo viên : Bảng phụ.Tích hợp với các văn bản đã học, với tập làm văn bài “ Sự việc và nhân vật trong văn tự sự “

III Các hoạt động dạy và học:

* Ổn định tổ chức:

- Xuyên suất giờ học

* Kiểm tra bài cũ:

? Tại sao trong T.Việt lại phải sử dụng từ mượn? Khi sử dụng từ mượn phải đảm bảo

nguyên tắc nào?

* Bài mới:

Hoạt động Giới thiệu bài :

Từ là một đơn vị ngôn ngữ dùng để đặt

câu Nội dung của từ là một tập hợp

nhiều nét nghĩa nên việc nắm bắt nghĩa

của từ không dễ dùng Việc sử dụng

đúng nghĩa của từ trong họat động giao

tiếp là một hiện tượng khó khăn, phức

tạp Vậy tiết học hôm nay sẽ giúp các

em tìm hiểu về nghĩa của từ

- Lẫm liệt: hùng dũng oai nghiêm

- Nao núng: lung lay, không vững

lòng tin ở mình nữa

? Các chú thích trên ở văn bản nào?

- Văn bản:Thánh Gióng, Sơn Tinh,

Thuỷ Tinh

? Mỗi chú thích trên gồm mấy bộ phận?

- Mỗi chú thích gồm hai bộ phận: một

bộ phận là từ và bộ phận sau dấu hai

chấm để nói rõ nghĩa của từ ấy

? Bộ phận sau dấu hai chấm cho ta

hiểu gì về từ?

- Bộ phận sau dấu hai chấm cho ta biết

được tính chất mà từ biểu thị

? Em hiểu từ đi, chạy nghĩa là thế nào?

?Từ ông, bà, bố, mẹ cho ta biết điều

mô hình?

- Nghĩa của từ ứng với phần nội dung

? Vậy em hiểu thế nào là nghĩa của từ?

? Trong hai câu sau đây, hai từ tập

quán và thói quen có có thể thay thế

được cho nhau không? Tại sao?

a Người Việt có tập quán ăn trầu.

b Bạn Nam có thói quen ăn quà vặt.

? Vậy từ tập quán đã giải thích ý nghĩa

như thế nào?

- Đưa ra khái niệm mà từ biểu thị

* HS đọc phần giải nghĩa từ "lẫm liệt"

? Trong 3 câu sau, 3 từ lẫm liệt, hùng

dũng, oai nghiêm thay thế cho nhau

được không? Tại sao?

a Tư thế lẫm liệt của người anh hùng.

b.Tư thế hùng dũng của người anh

nghĩa của từ nao núng

? Tìm những từ trái nghĩa với từ: cao

Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ) mà từ biểu thị

2 Chọn trong số các từ: chết, hi sinh, thiệt

mất nước, không chịu làm nô lệ.

II Cách giải thích nghĩa của từ

- Trình bày khái niệm mà từ biểu thị

- Đưa ra những từ đồng nghĩa

thượng, sáng sủa, nhẵn nhụi?

- ><thấp hèn, tối tăm, sần sùi

? Các từ đó đã được giải thích ý nghĩa

như thế nào? ?

- Đưa ra những từ trái nghĩa

? Theo em có mấy cách giải nghĩa của

III.Luyện tập

* GV treo bảng phụBài tập 1: Đọc một vài chú thích sau các văn bản đã học và cho biết mỗi chú thích được giải nghĩa theo cách nào?

Bài 2: Điền các từ vào chỗ trống cho phù hợp

- Học tập

- Học lỏm

- Học hỏi

- Học hànhBài 3: Điền các từ theo trật tự sau:

- Trung bình

- Trung gian

- Trung niênBài 4: Giải thích các từ:

- Giếng: Hố đào thẳng đứng, sâu vào lòng đất

Bài 5: Mất theo cách giải nghĩa của nhân vật

Nụ là không đúng "không biết ở đâu"

Trình bày khái niệm mà

từ biểu thị

Đưa ra từ đồng nghĩa, trái nghĩa với từ cần giải thích

- Mất hiểu theo cách thông thường là không

được sở hữu, không có, không thuộc về mình

* Củng cố - Hướng dẫn học tập:

- Thế nào là nghĩa của từ?

- Có mấy cách giải thích nghĩa của từ?

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Xem trước bài: Sự việc và nhân vật trong văn tự sự.

+ Đặc điểm trong văn tự sự

+ Nhân vật trong văn tự sự

Ngày soạn: 26/08/2012 Tuần 3- Tiết 11-12

Ngày giảng: 29/08/2012 Lớp 6 ab

SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ

A Mục tiêu cần đạt:

- Nắm được thế nào là sự việc, nhân vật trong văn bản tự sự

- Hiểu được ý nghĩa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự

* Trọng tâm.

1/ Kiến thức

- Vai trò của nhân vật và sự việc trong văn tự sự

- ý nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

2/Kỹ năng:

- Chỉ ra được sự việc, nhân vật trong một văn bản tự sự

- Xác định sự việc nhân vật trong một bài cụ thể