Ma Văn Vần – Trường THPT Gang Thép - Thái Nguyên vanhoahoc898@gmail.comIII.
Trang 1Ma Văn Vần – Trường THPT Gang Thép - Thái Nguyên vanhoahoc898@gmail.com
KHẢO SÁT TỈ LỆ MOL TRÊN TRỤC VÀ CÁC DẠNG BÀI TẬP TẠO KẾT TỦA, BÀI TẬP VỀ HIĐROXIT LƯỠNG TÍNH
Lời mở đầu : Để hiểu được sự biến đổi về chất (hay ion ) và thay đổi nồng độ, số mol tương ứng qua phương
pháp đồ thị Thì đòi hỏi học sinh có sự “ nhạy ” về toán học
Trục tỉ lệ mol và các biểu thức liên quan được rút ra là một kết quả nhằm cụ thể hoá đồ thị , để giúp học sinh có thể
hiểu và nhớ dễ dàng hơn , nhằm giải quyết nhanh chóng các bài tập
I CƠ SỞ :
(1) XO2 ( x mol) + dung dịch M(OH)2 ( a mol ) ( kết tủa )
( X = C,S ; M = Ca ; Ba )
Đặt : T =
2
2
) OH ( M
XO n
n
=
a x
x1 1 x2 2
M(OH)2 (dd) ; MCO3 MCO3 ; M(HCO3)2 (dd) M(HCO3)2(dd) ; XO2 ( khí, dư)
a) Khi T < 1 : ( Chính là dạng bài tập phổ biến , như : “ cho khí CO 2 vào dung dịch Ca(OH) 2 dư ….) :
nCO2 = n x1 = n
b) Khi 1< T < 2 : Chúng ta thấy có kết tủa MCO3 và dung dịch M(HCO3 )2
nCO2 = x2 x2 = 2a - n nCO2 = 2.nM(OH)2 - n n = 2.nM(OH)2 - nCO2
c) Khi T ≥ 2 : Chỉ có dung dịch M(HCO3 )2
Dĩ nhiên, n = 0
Chú ý thêm rằng :
m = mCO2 + mdd giảm = mCO2 - mdd tăng
(xem lại phần “ bảo toàn khối lượng, bảo toàn nguyên tố – đã học )
(2) OH - ( x mol ) + Al 3+ ( a mol ) ( kết tủa )
Đặt : T =
3
Al
OH n
n =
a x
x1 3 x2 4
Al3+ (dd) ; Al(OH)3 Al(OH)3 ; Al
2
2
O (dd) ; OH- (dư) a) Khi T < 3 : Có kết tủa và vẫn còn Al3+ dư
n OH = x1 = 3.n
b) Khi 3 <T < 4 : Có cả kết tủa và dung dịch chứa ion Aluminat
n OH = x2 = 4a- n = 4.n Al 3 - n
c) Khi T ≥ 4 : n = 0
Trang 2Ma Văn Vần – Trường THPT Gang Thép - Thái Nguyên vanhoahoc898@gmail.com
(3) OH - ( x mol ) + Zn 2+ ( a mol ) ( kết tủa )
Đặt : T =
2
Zn
OH n
n =
a x
x1 2 x2 4
Zn2+ (dd) ; Zn(OH)2 Zn(OH)2 ; Zn 2
2
2
O (dd) ; OH- (dư)
a) Khi T < 2 : Có kết tủa và vẫn còn Zn2+ dư
n OH = x1 = 2.n
b) Khi 2 <T < 4 : Có cả kết tủa và dung dịch chứa ion Zincat
n OH = x2 = 4a- 2.n = 4.n Zn 2 - 2.n
c) Khi T ≥ 4 : n = 0
(4) H + ( x mol ) + Zn 2
2
O ( a mol ) ( kết tủa )
2
ZnO
H n
n =
a x
x1 2 x2 4
Zn 2
2
O (dd) ; Zn(OH)2 Zn(OH)2 ; Zn2+ (dd) Zn2+ (dd) ; H+ (dư)
a) Khi T < 2 : Có kết tủa và vẫn còn Zn 2
2
n H = x1 = 2.n
b) Khi 2 <T < 4 : Có cả kết tủa và dung dịch chứa Cation Zn2+
n H = x2 = 4a- 2.n
c) Khi T ≥ 4 : n = 0
(5) H + ( x mol ) + Al
2
O ( a mol ) + H2O ( kết tủa )
x1 1 x2 4
Trang 3Ma Văn Vần – Trường THPT Gang Thép - Thái Nguyên vanhoahoc898@gmail.com
…… (dd) ; Al(OH)3 Al(OH)3 ; … (dd) …….(dd) ; ……(dư)
a) Khi T < …… : Có kết tủa và vẫn còn …… dư
…… = x1 = n
b) Khi 1 <T < 4 : Có cả kết tủa và dung dịch chứa ion ……
…… = x2 = 4a- 3n
c) Khi T ≥ 4 : n = 0
II BÀI TẬP :
Bài 1: Cho x mol OH- vào dung dịch chứa 0,5 mol Al3+ thì được 11,7 gam kết tủa Giá trị của x là :
Bài 2 : Cho 0,24 mol OH- vào dung dịch chứa a mol Al3+ thì được 6,24 gam kết tủa Giá trị của a là :
Bài 3 : Cho 0,27 mol OH- vào dung dịch chứa a mol Al3+ thì được 6,24 gam kết tủa Giá trị của a là :
Bài 4: Cho x mol OH- vào dung dịch chứa 0,5 mol Zn2+ thì được 9,9 gam kết tủa Giá trị của x là :
Bài 5: Cho 0,16 mol OH- vào dung dịch chứa 0,05 mol Zn2+ thì được m gam kết tủa Giá trị của m là :
Bài 6: Cho 0,1 mol H+ vào dung dịch chứa 0,2 mol Al
2
O thì được m gam kết tủa Giá trị của m là :
Bài 7: Cho 0,2 mol H+ vào dung dịch chứa 0,1 mol Al
2
O thì được m gam kết tủa Giá trị của m là :
Bài 8: Cho x mol CO2 vào dung dịch chứa 0,3 mol Ca(OH)2 thì được 15 gam kết tủa Giá trị của x là :
Bài 9: Cho x mol SO2 vào dung dịch chứa a mol Ca(OH)2 thì được 12 gam kết tủa Giá trị của a là :
Bài 10 : Cho x mol NaOH vào dung dịch chứa a mol AlCl3
1 Để sau phản ứng thu được kết tủa , thì x và a thoả mãn :
2 Để sau phản ứng thu được lượng kết tủa lớn nhất, thì x và a thoả mãn :
3 Để sau phản ứng không có kết tủa, thì x và a thoả mãn :
A x : a <1 : 3 B x : a = 3 : 1 C x : a < 4 : 1 D x : a ≥ 4 : 1
Trang 4Ma Văn Vần – Trường THPT Gang Thép - Thái Nguyên vanhoahoc898@gmail.com
Bài 11 : Cho x mol KOH vào dung dịch chứa a mol Al(NO3)3 Sau các phản ứng thu được kết tủa và dung dịch chứa ion Al
2
O Mối liên hệ giữa x và a là :
Bài 12 : Cho x mol CO2 vào dung dịch chứa a mol Ba(OH)2 thì được m gam kết tủa và dung dịch X Đun nóng dung dịch X thì thu được thêm n gam kết tủa Mối liên hệ giữa x và a là :
Bài 13 : Cho x mol HCl vào dung dịch chứa a mol NaAlO2 thì được m gam kết tủa và dung dịch X Nếu sục khí
CO2 vào dung dịch X thì thấy có kết tủa Mối liên hệ giữa x và a là :
Bài 14 : Cho x mol HCl vào dung dịch chứa a mol NaAlO2 thì được m gam kết tủa và dung dịch X Nếu cho từ từ dung dịch NaOH đến dư vào dung dịch X thì thấy có kết tủa trắng sau đó kết tủa tan
Mối liên hệ giữa x và a là :
Bài 15 : Cho a mol KOH vào dung dịch chứa b mol Zn(NO3)2 Sau các phản ứng không có kết tủa Mối liên hệ giữa
x và a là :
Bài 16 : Cho a mol KOH vào dung dịch chứa b mol Zn(NO3)2 ( Với 2b < a < 4b ) thì được n mol kết tủa Biểu thức liên hệ nào sau đây đúng ?
Bài 17 : Cho a mol HCl vào dung dịch chứa b mol Na2ZnO2 thì được m gam kết tủa và dung dịch X Nếu sục khí
CO2 vào dung dịch X thì thấy có kết tủa Dung dịch X chứa các ion :
A Na+; Cl-; Zn2+ B Na+; Cl-; Zn2+ ; H+ C Na+; Cl-; Zn 2
2
O D Na+; Cl-; Zn 2
2
O ; Zn2+
Bài 18 : Cho hỗn hợp X gồm Cu ( a mol ) và Fe ( b mol ) vào dung dịch chứa c mol FeCl3 Sau phản ứng thu được
m gam chất rắn và dung dịch chứa ion Fe2+ và Cl- Đẳng thức nào sau đây đúng ?
Bài 19 : Cho hỗn hợp X gồm Cu ( a mol ) và Fe ( b mol ) vào dung dịch chứa c mol FeCl3 Đến khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được dung dịch X chứa 3 cation kim loại Đẳng thức nào sau đây đúng ?
Bài 20 : Cho a mol FeCl2 vào dung dịch AgNO3 dư thì thu được m gam kết tủa Biểu thức liên hệ giữa m và x là :
Trang 5Ma Văn Vần – Trường THPT Gang Thép - Thái Nguyên vanhoahoc898@gmail.com
III ĐÁP ÁN THAM KHẢO :
Bài 1 : D
Bài 2 : D
Bài 3 : C
Bài 4: B
Bài 5: B
Bài 6: B
Bài 7: C
Bài 8: C
Bài 9: D
Bài 10 : 1 C ; 2 B ; 3 D
Bài 11 : A
Bài 12 : A
Bài 13 : D
Bài 14 : B
Bài 15 : C
Bài 16 : A
Bài 17 : C
Bài 18 : C
Bài 19 : C
Bài 20 : C
IV PHƯƠNG HƯỚNG :
- Nếu đề bài cho biết : x , a Yêu cầu tìm khối lượng kết tủa ( hay n ) Ta tính T
Dĩ nhiên, T = x : a
Sau đó, xét xem T thuộc khoảng (hay đoạn ) nào Từ đó mới biết giá trị x đó thuộc loại x1 hay x2
- Nếu đề bài cho biết : a , khối lượng kết tủa ( hay n ) và n < a Yêu cầu tìm x Thì bao giờ ta cũng phải tìm ra
2 giá trị của x : x1 và x2
- Nếu đề bài cho biết : x , khối lượng kết tủa ( hay n ) Yêu cầu tìm a Thì ta so sánh tỉ lệ x và n để biết giá trị
x đó thuộc loại x1 hay x2
Ta lấy (2) làm ví dụ :
- Nếu x = 3 n thì đó chính là x1 , thì a ≥ n
- Nếu x > 3 n , thì đó chính là x2 : x2 = 4a- n Nên a = ……