“ Tìm hiểu phong cách hành chính và vận dụng phong cách hành chính vào dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp 5

Nhiệm vụ nghiên cứu - Tìm hiểu phong cách hành chính khái niệm, các kiểu văn bản hành chính,chức năng, đặc trưng, đặc điểm về ngôn ngữ - Tìm hiểu một số văn bản hành chính trong dạy học

A Phần mở đầu

I Lý do chọn đề tài

Có thể nói rằng trong số năm phong cách ngôn ngữ : phong cách ngôn ngữ

hành chính, phong cách ngôn ngữ khoa học, phong cách ngôn ngữ báo chí,phong cách ngôn ngữ chính luận, phong cách ngôn ngữ sinh hoạt thì phong cáchngôn ngữ hành chính là phong cách ngôn ngữ mang sắc thái khô khan và cứngnhắc nhất Vì vậy mà phong cách này rất ít được mọi người quan tâm Nhưng cómột điều mà chúng ta quên đi rằng phong cách hành chính là phong cách vô cùngquan trọng và cần thiết trong cuộc sống của mỗi người Bất kì một người nào khisinh ra cũng phải có giấy khai sinh, khi trưởng thành đủ 18 tuổi thì phải có giấychứng minh nhân dân, đến khi kết hôn thì có giấy đăng kí kết hôn, thậm chí cómột số người khi chết còn viết di chúc, hay có giấy báo tử…Đó là chưa kể đếncác loại giấy tờ khác như : giấy xin việc, giấy xin phép, giấy khen, văn bằng, hóađơn, ….Đây chính là những loại văn bản hành chính mà chúng ta thường sửdụng Những văn bản này có màu sắc phong cách và đặc trưng riêng mà ít ngườibiết đến

Gần đây, nhờ việc đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâmphát huy tính chủ động và tích cực học tập của học sinh, một số văn bản hànhchính đã được đưa vào nội dung giảng dạy phân môn Tập làm văn ở Tiểu học từlớp 3 đến lớp 5 Ở mỗi lớp có những yêu cầu riêng và những yêu cầu này đượcnâng cao dần qua từng khối lớp Trong giai đoạn lớp 3, lớp 4 học sinh bước đầulàm quen với một số dạng văn bản hành chính dưới dạng điền vào mẫu giấy tờ insẵn Lên lớp 5 các em sẽ được tìm hiểu và luyện tập thực hành viết một số dạngvăn bản hành chính đơn giản, thông dụng

Việc vận dụng phong cách hành chính vào dạy học Tiểu học có ý nghĩa vô cùng

to lớn Nó giúp cho học sinh có những kiến thức sơ giản về văn bản hành chính,một dạng văn bản thể hiện và đáp ứng được nghĩa vụ và quyền lợi của mỗi côngdân

Đây chính là lí do mà tôi chọn đề tài : “ Tìm hiểu phong cách hành chính và vậndụng phong cách hành chính vào dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp 5” đểnghiên cứu và ứng dụng.

II Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu phong cách hành chính ( khái niệm, các kiểu văn bản hành chính,chức năng, đặc trưng, đặc điểm về ngôn ngữ)

- Vận dụng phong cách hành chính vào dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp5

III Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu phong cách hành chính ( khái niệm, các kiểu văn bản hành chính,chức năng, đặc trưng, đặc điểm về ngôn ngữ)

- Tìm hiểu một số văn bản hành chính trong dạy học phân môn Tập làm văn

ở lớp 5

- Đưa ra một số biện pháp phát huy hiệu quả của việc dạy học các văn bảnhành chính trong phân môn Tập làm văn ở lớp 5

IV Đối tượng nghiên cứu

Phong cách hành chính trong dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp 5

V Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp phân tích nội dung

- Phương pháp quan sát

Chương 1 : Cơ sở lí luận và thực tiễn

1 Cơ sở lí luận

1.1 Các khái niệm có liên quan

1.1.1 Tìm hiểu:Là xem xét, nghiên cứu, điều tra để biết rõ, hiểu rõ về một vấn

đề nào đó Ví dụ: tìm hiểu nội dung chương trình SGK lớp 5 hiện nay, tìm hiểu,tìm hiểu thực trạng việc dạy học phân môn Tập làm văn ở Tiểu học hiện nay…

1.1.2 Phong cách: Là dạng của ngôn ngữ sử dụng trong những hoàn cảnh xã

hội điển hình nào đó, khác với những dạng khác về đặc điểm từ vựng, ngữ pháp,

ngữ âm.Ví dụ : phong cách ngôn ngữ sinh hoạt, phong cách ngôn ngữ nghệthuật…

1.1.3 Hành chính: Thuộc về những công việc sự vụ như văn thư, tổ chức, kế

toán,…trong cơ quan nhà nước Ví dụ : công tác hành chính, cán bộ hànhchính…

1.1.4 Vận dụng: Là đem tri thức lí luận dùng vào thực tiễn Ví dụ : vận dụng

kiến thức khoa học vào sản xuất…

1.2 Phong cách hành chính

1.2.1 Khái niệm

Phong cách hành chính là khuôn mẫu thích hợp để xây dựng một lớp văn bản hayphát ngôn trong đó thể hiện vai của người tham gia giao tiếp trong lĩnh vực hànhchính ( guồng máy quản lí, điều hành các mặt của xã hội)

1.2.2 Các kiểu văn bản hành chính

Văn thư, pháp chế, ngoại giao, quân sự, thương mại, kinh tế

chỉ thị, báo cáo, biển báo, giấy khen, văn bằng, hợp đồng, hóa đơn, giấy biênnhận, giấy giới thiệu, giấy xin phép…

Thông báo, thông tin có trong kiểu văn thư, pháp chế

Thể loại mệnh lệnh có trong kiểu pháp chế và quân sự

Ví dụ :

Bộ Giáo dục và Đào tạo CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Số :1894/ QĐ- SĐH Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

∞ ∞

Hà Nội, ngày 16 tháng 08 năm 1991

GIẤY XÁC NHẬN CON THƯƠNG BINH LIỆT SĨ

PHÒNG LAO ĐỘNG – THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI HUYỆN THẠCH HÀ

Xác nhận : Ông (bà) : Bùi Văn Nga

Là thương binh loại 1 hạng 1/4

Có con là : Bùi Viết Thanh

Chỗ ở hiện nay: Xã Thạch Linh, huyện Thạch Hà, Hà Tĩnh Vậy đề nghị nhà trường giúp đỡ theo chế độ chính sách gia đình thươngbinh.

Hà Nội, ngày 16 tháng 8 năm 1991

QUYẾT ĐỊNH CỦA BỘ TRƯỞNG

Về việc công nhận danh sách nghiên cứu sinh và tập thể hướng dẫn

BỘ TRƯỞNG BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

- Căn cứ Quyết định số 418/ HĐBT ngày 7/12/1990 của Hội đồng Bộ trưởngquy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn tổ chức bộ máy Bộ Giáo dục vàĐào tạo;

- Căn cứ quyết định số 224/TTg ngày 24/ 5/1976 của Thủ tướng Chính phủ

về đào tạo trên đại học ở trong nước;

- Căn cứ các Quyết định của Hội đồng Bộ trưởng giao nhiệm vụ đào tạonghiên cứu sinh cho các trường đại học và Viện nghiên cứu khoa học;

- Theo đề nghị của đ/c Vụ trưởng Vụ sau Đại học và đồng chí thủ tướng cơ

sở đào tạo nghiên cứu sinh;

QUYẾT ĐỊNH Điều 1: Công nhận NCS và tập thể hướng dẫn NCS

Năm 1991 của trường Đại học Sư phạm Hà Nội I

( Danh sách kèm theo quyết định này)

Điều 2: Nghiên cứu sinh có tên trong danh sách được hưởng các chế độ ghi tạiQuyết định số 77/ TTg ngày 30/3/1982 của Thủ tướng Chính phủ

Điều 3 : Các đồng chí Chánh Văn phòng , Vụ trưởng Vụ Sau đại học thuộc BộGiáo dục và Đào tạo, Hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm Hà Nội I, các đồngchí cán bộ hướng dẫn NCS và NCS có tên trong danh sách chịu quyết định thihành quyết định này.

BỘ TRƯỞNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

1.2.3 Chức năng của phong cách hành chính

Phong cách hành chính có hai chức năng cơ bản:

- Chức năng giao tiếp lí tái ( thông báo)

- Chức năng ý nguyện ( sai khiến )

Đem lại cho văn bản một màu sắc phong cách đặc biệt : yêu cầu phải thực hiệnđiều đã được thông báo

1.2.4 Đặc trưng của phong cách hành chính

- Tính khuôn mẫu nghiêm ngặt

Tính khuôn mẫu là dấu hiệu để phân biệt văn bản hành chính, một tài liệu hànhchính chính thức phải viết theo đúng mẫu quy định

1.2.5 Ví dụ về một số văn bản hành chính

- Giấy gởi kì phiếu có mục đích ( in sẵn có phần riêng cho người sử dụng điềnvào)

DOANH NGHIỆP CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM _ Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Số …./BB – D _

……, ngày… tháng… năm…

BIÊN BẢN

Về việc xét kỷ luật lao động

Hôm nay, vào hồi…… giờ…….ngày…… tháng………năm………

Tại địa điểm :………

Hội đồng kỷ luật ……(tên doanh nghiệp)……….gồm có:

1 – Ông (Bà) :………Chủ tịch hội đồng

2 – Ông (Bà) :………Đại diện Ban CHCĐ

3 – Ông (Bà) :………Đại diện CNVC

ỦY VIÊN ĐẠI DIỆN ỦY VIÊN ĐẠI DIỆN CHỦ TỊCH

CNVC BAN CHCĐ HỘI ĐỒNG KỈ LUẬT

(ký tên) (ký tên) (ký tên)

Họ và tên Họ và tên Họ và tên

- Kiến nghị ( loại văn bản chính thức cá nhân viết theo văn phong trung hòa)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

Thành phố Tam Kỳ ngày 15 tháng 09 năm 2011

ĐƠN KIẾN NGHỊ

Kính gửi: Công ty Cây xanh thành phố Tam Kỳ

Tôi tên là : Nguyễn Văn Vinh

Sinh ngày : 24- 10- 1975

Chức vụ : Khối trưởng khối phố 6, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam

Lí do viết đơn : Sắp đến mùa mưa bão, ở khối phố tôi có một cây to nhiều cànhvướng vào đường dây điện, một số cành sà xuống rất thấp dễ gây nguy hiểm chongười đi đường và một số căn hộ gần đó Nay tôi đề nghị công ty Cây xanh thànhphố cho người xuống xử lý tình trạng đã nêu trên để để phòng tránh nhữngchuyện bất đắc có thể xảy ra

Thay mặt khối phố, tôi xin chân thành cảm ơn công ty

Người viết đơn

( ký tên )

Nguyễn Văn Vinh

1.2.6 Đặc điểm ngôn ngữ của phong cách hành chính

a Từ ngữ

Từ ngữ của phong cách hành chính có hai dấu hiệu cơ bản màu sắc phong cách:

- Sách vở vừa phải ( không kinh điển, cao xa)

- Tỉ lệ phần trăm cao của các phương tiện khuôn sáo

Ví dụ : gởi thiệp mời đám cưới cho bạn ghi Kính gởi

Thuộc vào hệ thống thuật ngữ của phong cách hành chính là những từ ngữ chỉtên gọi các tổ chức cơ quan, đoàn thể ( Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đội Thiếu niêntiền phong Hồ Chí Minh, Phòng Lao động- Thương binh và xã hội , Hội Khoa

biên lai), tên gọi theo chức trách ( chủ tịch, Thủ tướng Chính phủ, hiệu trưởng,ông chánh văn phòng…), chỉ thể chế hành chính( kính gởi, kính chuyển, chiếuxét…)

b Cú pháp

- Cú pháp sách vở mang tính chất rập khuôn theo lối văn thư bàn giấy mang sắcthái khô khan, cứng nhắc nhiều khi lạnh lùng Ở đây không có sự sáng tạo vềngôn ngữ cho cá nhân không có những yếu tố cảm xúc của ngôn ngữ cá nhân

c Nhằm mục đích tránh cách diễn đạt mơ hồ có thể bị bắt bẻ, xuyên toạc phongcách hành chính rất hay dùng biện pháp lặp lại đặc biệt là lặp lại danh từ trongmột đoạn văn ngắn không sợ câu văn nặng nề, đơn điệu

d Văn bản hành chính đòi hỏi sự thống nhất về hình thức Mỗi loại tài liệu cần

có các bộ phận nhất định được sắp xếp theo một trật tự nhất định theo một mẫunhất định ( quy định phông chữ, cỡ chữ ) Việc thống nhất này phản ánh tínhchính thức, thể chế kỉ cương nghiêm chỉnh, trang trọng trong công tác hành chính

và đồng thời cũng tạo khả năng cho các cơ quan hành chính vận dụng kĩ thuậtmáy tính vào việc đẩy nhanh nhịp điệu công văn, giấy tờ

1.3 Phong cách hành chính trong dạy học phân môn Tập làm văn lớp 5.

Những bài Tập làm văn có nội dung liên quan đến các văn bản hành chính chủyếu nằm trong chương trình SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Trong học kì 1 học sinhđược học tất cả là 32 tiết Tập làm văn trong đó có 8 tiết có nội dung liên quanđến các văn bản hành chính chiếm 25% Các bài Tập làm văn đó là :

Bài 1: Luyện tập làm báo cáo thống kê ( TV5- tập 1- trang 23)

Bài 2 : Luyện tập làm báo cáo thống kê ( TV5- tập 1- trang 51)

Bài 3: Luyện tập làm đơn( TV5- tập 1- trang 59)

Bài 4: Luyện tập làm đơn ( TV5- tập 1- trang 111)

Bài 5: Luyện tập làm biên bản cuộc họp ( TV5- tập 1- trang 140)

Bài 6 : Luyện tập làm biên bản cuộc họp ( TV5- tập 1- trang 143)

Bài 7: Làm biên bản một vụ việc ( TV5- tập 1- trang 161)

Bài 8: Ôn tâp về viết đơn ( TV5- tập 1- trang 170)

1.4 Nội dung chương trình SGK phân môn Tập làm văn ở lớp 5

* Trang bị các kiến thức và rèn luyện kĩ năng làm văn

số hiểu biết về mục đích giao tiếp và hoàn cảnh giao tiếp để thực hành vận dụngcác loại văn bản khác như : làm báo cáo thống kê, làm đơn, làm biên bản, thuyếttrình, tranh luận, lập chương trình hoạt động, chuyển câu chuyện thành kịch Ngoài việc cung cấp một số kiến thức mới, nội dung dạy học Tập làm văn lớp 5còn có các bài ôn tập nhằm củng cố, hệ thống hóa kiến thức đã học về văn kểchuyện, văn miêu tả, chuẩn bị cho học sinh những điều kiện cần thiết để học lêncác lớp trên

+ Các kĩ năng làm văn

Nội dung các kĩ năng Tập làm văn được trau dồi cho học sinh lớp 5 được xâydựng trên cơ sở quy trình sản sinh ngôn bản, cụ thể như sau :

- Kĩ năng định hướng hoạt động giao tiếp :

Nhận diện đặc điểm loại văn bản

Phân tích đề bài, xác định yêu cầu

- Kĩ năng lập chương trình hoạt động giao tiếp :

Xác định ý của bài văn đã cho

Tìm ý và sắp xếp dàn ý trong bài văn kể chuyện

Quan sát đối tượng, tìm và sắp xếp thành dàn ý trong bài văn miêu tả

- Kĩ năng thực hóa hoạt động giao tiếp :

Xây dựng đoạn văn ( chọn từ, tạo câu, viết đoạn )

Liên kết các đoạn thành bài văn

- Kĩ năng kiểm tra, đánh giá hoạt động giao tiếp :

Đối chiếu văn bản nói, viết của bản thân với mục đích giao tiếp và yêu cầudiễn đạt

Sửa lỗi về nội dung và hình thức diễn đạt

Phần này bao gồm một số câu hỏi, bài tập gợi ý học sinh khảo sát văn bản để

tự rút ra một số nhận xét về đặc điểm loại văn- kiến thức cần ghi nhớ

1.5 Các nguyên tắc dạy học Tiếng Việt

1.5.1 Nguyên tắc phát triển lời nói( nguyên tắc giao tiếp, nguyên tắc thực hành)

Đây là nguyên tắc trung tâm của dạy học tiếng Việt ở Tiểu học Nguyên tăc nàyđòi hỏi khi dạy học tiếng Việt phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Việc lựa chọn và sắp xếp nội dung dạy học phải lấy hoạt động giao tiếp làmmục đích, tức là hướng vào việc hình thành các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết chohọc sinh

- Xem xét các đơn vị ngôn ngữ trong hoạt động hành chức, tức là đưa chúngvào các đơn vị lớn hơn , ví dụ xem xét từ trong hoạt động câu như thế nào, đoạn bài ra sao

- Phải tổ chức hoạt động nói năng của học sinh để dạy học tiếng Việt, nghĩa làphải sử dụng giao tiếp như là một phương pháp dạy học chủ yếu ở Tiểu học

1.5.2 Nguyên tắc phát triển tư duy

Nguyên tắc này yêu cầu ba vấn đề sau:

- Phải chú ý rèn luyện các thao tác và phẩm chất tư duy trong giờ học tiếng

- Phải làm cho học sinh thông hiểu được ý nghĩa của các đơn vị ngôn ngữ

- Phải tạo điều kiện cho học sinh nắm được các vấn đề cần nói, viết và biết thểhiện nội dung bằng các phương tiện ngôn ngữ

1.5.3 Nguyên tắc chú ý đến đặc điểm tâm lí và trình độ tiếng mẹ đẻ của học sinh

- Việc dạy tiếng phải chú ý đến đặc điểm tâm lý của học sinh, đặc biệt là bướcchuyển khó khăn từ hoạt động chủ đạo là hoạt động vui chơi sang hoạt động họctập

- Việc dạy học phải dựa trên sự hiểu biết chắc chắn về trình độ tiếng mẹ đẻ vốn

và phương pháp dạy học Đó là yêu cầu thứ nhất của việc thực hiện nguyên tắc.Yêu cầu thứ hai là phải phát huy tính chủ động của học sinh trong giờ học tiếngViệt Thứ ba giáo viên cần hệ thống hóa, phát huy những năng lực tích cực củahọc sinh hạn chế và xóa bỏ những mặt tiêu cực về lời nói của học sinh trong quátrình học tập Ví dụ, chú trọng dạy phong cách viết và dạng độc thoại là nhữngphog cách và dạng lời nói học sinh mới làm quen lần đầu khi đến trường, chú ýsửa các lỗi phát âm địa phương, đặc biệt lỗi chính tả do phát âm địa phương Với những học sinh học tiếng Việt với tư cách là ngôn ngữ thứ hai, việc vậndụng nguyên tắc này cũng rất quan trọng Nếu tiếng mẹ đẻ có đặc điểm giống

tiếng Việt thì học sinh cần sử dụng kinh nghiệm nói tiếng mẹ đẻ sang tiếng Việt,những điểm nào không giống thì xem là cản trở Cần làm so sánh các loại hìnhnghiên cứu sự di chuyển tích cực và tiêu cực để có ứng dụng trong học tiếng Việtcho những đối tượng này.

1.6 Biện pháp dạy học chủ yếu của phân môn Tập làm văn lớp 5

* Hướng dẫn học sinh nhận diện loại văn

Ở các bài hình thành kiến thức tập làm văn, giáo viên thường hướng dẫn học sinhnhận diện đặc điểm loại văn bản thông qua gợi ý nhận xét trong SGK Các thaotác cần được thực hiện theo trình tự sau :

- Yêu cầu HS đọc mục Nhận xét trong SGK khảo sát văn bản để trả lời câu hỏigợi ý

- Hướng dẫn HS trao đổi thảo luận nhằm rút ra những nhận xét về đăc điểm loạivăn ( kiến thức cần ghi nhớ )

* Hướng dẫn học sinh làm bài tập thực hành

Sau khi nhận biết kiến thức làm văn, học sinh được làm các bài thực hành,luyện tập nhằm củng cố kiến thức và hình thành kĩ năng Giaó viên cần thực hiệncác thao tác sau :

- Giúp học sinh nắm vững yêu cầu của bài tập( bằng câu hỏi gợi ý, bằng lờigiải thích )

- Hướng dẫn học sinh làm thử một phần của bài tập và nhận xét để định hướngcho hoạt động của từng cá nhân

- Giúp học sinh luyện tập theo yêu cầu của bài tập ( theo tổ, theo nhóm, hoặctrao đổi cả lớp ), tổ chức nhận xét và đánh giá kết quả

Đối với những bài luyện tập có tác dụng hình thành một số kiến thức, kĩ năngban đầu về các loại văn bản khác ( làm báo cáo thống kê, làm đơn, thuyết trình,tranh luận, lập chương trình hoạt động, chuyển câu chuyện thành kịch ), giaóviên cũng thực hiện các thao tác hướng dẫn như trên nhằm giúp học sinh có một

số hiểu biết ban đầu về mục đích giao tiếp và haonf cảnh giao tiếp để thực hành,vận dụng Đối với các bài ôn tập về làm văn lớp 5, giáo viên thực hiện các thao

tác trên nhằm củng cố, hoàn thiện những kiến thức và kĩ năng đã học ở cấp Tiểuhọc.

* Hướng dẫn học sinh luyện tập theo đề bài

Ở các bài luyện tập thực hành theo đề bài Tập làm văn, giáo viên cần thực hiệncác thao tác sau :

- Yêu cầu học sinh đọc kĩ đề bài, xác định đúng nội dung yêu cầu của đề

- Hướng dẫn học sinh dựa vào gợi ý trong SGK để thực hiện từng yêu cầu theohai hình thức : nói và viết

- Tổ chức nhận xét, đánh giá kết quả thực hành nhàm trao dồi các kĩ năng làmvăn cho học sinh

1.7 Quy trình dạy học của phân môn Tập làm văn lớp 5

Về cơ bản quy trình giảng dạy các bài học của phân môn Tập làm văn ở lớp 5

là quy trình hướng dẫn học sinh thực hành tự tìm ra kiến thức và trao dồi các kĩnăng phục vụ cho việc sản sinh ngôn bản

a) Kiểm tra bài cũ

Yêu cầu học sinh nhắc lại các kiến thức cần ghi nhớ hoặc làm bài tập đã thựchành ở tiết trước ( hoặc giáo viên nhận xét kết quả chấm bài TLV nếu có )b) Dạy bài mới

- Giới thiệu bài

Dựa vào nội dung và mục đích yêu cầu của bài dạy cụ thể, giáo viên có thể dẫndắt, giới thiệu bài bằng những cách khác nhau, sao cho thích hợp

- Hướng dẫn học sinh hình thành kiến thức và luyện tập

* Đối với bài hình thành kiến thức và luyện tập

- Hướng dẫn học sinh nhận xét

Dựa vào câu hỏi, bài tập gợi ý trong mục I ( Nhận xét ) trong SGK giáo viênhướng dẫn học sinh nhận diện đặc điểm của loại văn bản thông qua việc khảosát văn bản, thảo luận trả lời câu hỏi, nhằm tự tìm ra những kiến thức cần ghinhớ ( được diễn đạt ngắn gọn xúc tích ở mục II trong SGK )

- Hướng dẫn học sinh ghi nhớ

Giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ mục II ( Ghi nhớ ) trong SGK sau đó có thểnhắc lại ( không nhìn SGK ), học thuộc lòng và nắm vững.

- Hướng dẫn học sinh luyện tập

Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện từng bài tập ở mục III( Luyện tập)theo trình tự các thao tác:

+ Đọc và nhận hiểu yêu cầu của bài tập ( GV có thể gợi ý thêm bằng câu hỏihoặc lời giải thích)

+ Thực hành luyện tập theo từng yêu cầu của bài tập ( có thể làm thử mộtphần của bài tập dưới sự hướng dẫn của GV, sau đó trao đổi thảo luận theo cặphoặc theo nhóm )

Nêu kết quả trước lớp để GV nhận xét, đánh giá nhằm củng cố kiến thức vàhình thành kĩ năng theo yêu cầu của bài học

* Đối với loại bài luyện tập thực hành :

Đây là loại bài chủ yếu nhằm mục đích rèn luyện kĩ năng làm văn Nội dungbài hoạc thường gồm 2,3 bài tập nhỏ hoặc một đề bài tập làm văn

Dựa vào mục đích yêu cầu của bài dạy, GV hướng dẫn học sinh thực hiệntừng bài tập trong SGK theo theo trình tự các thao tác như đối với loại bài hìnhthành kiến thức mới hoặc hướng dẫn học sinh lần lượt thực hiện từng nội dunggợi ý trong SGK để luyện tập các kĩ năng tập làm văn dưới hình thức nói, viếttheo đề bài cho trước

- Củng cố, dặn dò GV giúp học sinh nhắc lại những điểm chính của nội dungbài học hoặc yêu cầu luyện tập thực hành, nhận xét, đánh giá chung về kết quảtiết học ( biểu dương bài làm hay, động viên học sinh học tốt…)

Dặn dò học sinh thực hiện công việc tiếp theo ( học bài, làm bài, chuẩn bị bàimới)

văn bản như : văn miêu tả người, văn miêu tả đồ vật, văn tả cảnh, văn kể, văntường thuật, chứ ít ai nghĩ đến việc phải hình thành và rèn luyện cho học sinh kĩnăng viết các văn bản hành chính thông dụng Và thực chất việc dạy học phânmôn Tập làm văn ở lớp 5 hiện nay cũng đi theo tâm lý ấy Các giáo viên thườngchú trọng và dành nhiều thời gian cho việc hình thành và rèn luyện các kĩ năngviết những thể loại văn bản như : văn miêu tả, văn kể, văn tường thuật còn nhữnggiờ dạy Tập làm văn về các văn bản hành chính rất ít được đầu tư, quan tâm đúngmức

Hầu hết các giáo viên khi dạy các bài dạng luyện tập và thực hành viết các vănbản hành chính đều chưa làm nổi bật được ý nghĩa sự cần thiết của văn bản hànhchính mà học sinh phải học và chưa hướng dẫn học sinh biết cách vận dụng cácvăn bản đó vào trong những trường hợp cụ thể của đời sống Việc khai thác vàphát huy hiệu quả của các văn bản được cung cấp trong phần Nhận xét chưa cao,chưa giúp cho học sinh nắm được những đặc điểm, đặc trưng cơ bản của các loạivăn bản hành chính khác nhau

Tiết dạy các dạng bài này thường tẻ nhạt, chưa kích thích được hứng thú củahọc sinh trong việc tìm hiểu và thực hành luyện tập về các dạng văn bản hànhchính Giaó viên chỉ cho học sinh tìm hiểu một số dạng văn bản hành chính cótrong sách mà chưa giới thiệu cho các em một số dạng văn bản khác cùng thể loại

để học sinh quan sát, nhận xét rút ra đặc điểm chung

Việc học và tiếp thu kiến thức của học sinh trong các bài học này thường mangtính máy móc học sinh chỉ viết được các dạng văn bản được học mà không viếtđược các dạng văn bản tương tự cùng thể loại Thậm chí có một số học sinh saukhi học xong vẫn không thể nào viết được dạng văn văn bản mà mình vừa đượchọc

2.2 Nguyên nhân

- Chưa được sự đầu tư quan tâm đúng mức của Nhà trường

- Giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của các văn bản hành chính

- Trình độ của giáo viên còn hạn chế

- Tâm lý chung của xã hôi về văn bản hành chính và dạy học văn bản hành chínhchưa đúng

Chương 3 : Một số biện pháp phát huy hiệu quả của việc dạy học các văn bản hành chính trong dạy học phân môn Tập làm văn ở lớp 5

1 Giới thiệu, dẫn dắt vào bài phải sinh động, hấp dẫn, kích thích hứng thú học tập của học sinh.

Ông cha ta ngày xưa đã có câu “ Vạn sự khởi đầu nan” hay “Đầu xuôi đuôilọt”, đúng vậy cái đầu tiên bao giờ cũng là cái khó khăn nhưng nếu chúng ta làmtốt thì những việc tiếp theo sau này sẽ thuận lợi hơn Và việc dạy học cũng vậynếu chúng ta có một khởi đầu thành công, suôn sẻ thì những hoạt động tiếp theo

sẽ diễn ra dễ dàng và nhanh chóng hơn, hiệu quả dạy học vì thế cũng được nânglên đáng kể

Trong một tiết học thì khởi đầu cần thiết và quan trọng góp phần quyết định sựthành công của tiết dạy là việc dẫn dắt, giới thiệu vào bài mới Giáo viên phảigiới thiệu, dẫn dắt làm sao cho kích thích được hứng thú học tập của học sinh,học sinh muốn học và tìm hiểu về vấn đề được giáo viên đề cập tới Đây chính lànghệ thuật giảng dạy mà không phải giáo viên nào cũng có Mỗi người có mộtcách giới thiệu riêng có thể trực tiếp có thể gián tiếp tùy vào từng bài học cụ thể Mọi tiết học, bài học trong chương trình giáo dục ở Tiểu học đều bắt buộc phải

có bước dẫn dắt, giới thiệu vào bài mới nhất là những bài học Tập làm văn cóliên quan đến các văn bản hành chính Vì đây là những bài học tương đối khôkhan và cứng nhắc so với những bài học khác, đòi hỏi người giáo viên phải cócách giới thiệu dẫn dắt vào bài mới một cách đặc biệt sao cho vừa kích thíchđược hứng thú học tập của học sinh vừa làm nổi bật được mục tiêu của bài học

Ví dụ: Khi dạy bài “ Luyện tập làm đơn” ( SGK lớp 5- tập 1 ) Mặc dù học sinh

đã được làm quen với dạng văn bản này ở lớp 3 qua bài “ Viết đơn” nhưng chỉdưới hình thức là viết theo mẫu Còn đối với bài này ở lớp 5 thì yêu cầu cao hơnrất nhiều, học sinh phải tự viết đơn dựa vào gợi ý trong SGK Vì vậy giáo viêncần có cách giới thiệu sao cho vừa gợi lại kiến thức cũ vừa giới thiệu dẫn dắt vàobài mới một cách logic, hấp dẫn gây hứng thú cho học sinh Đối với bài này giáo

viên có thể giới thiệu vào bài mới như sau :

- H : Ở lớp 3, các em đã được học cách viết một lá đơn theo mẫu Bây giờ bạnnào có thể nhắc lại cho cô và cả lớp biết, lá đơn mà em đã được học có tên là gì ?

- Gọi học sinh trả lời

- Nhận xét

- H : Thế các em viết đơn đó với mục đích gì ?

- Gọi học sinh trả lời

- Nhận xét

- Các em biết không trong cuộc sống thì ngoài tổ chức Đội Thiếu niên tiềnphong Hồ Chí Minh, chúng ta còn rất nhiều tổ chức khác như : Đội bảo vệ môitrường, Đội tình nguyện giúp đỡ nạn nhân chất độc màu da cam, hay tổ chứcĐoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Nếu các em muốn trở thành thành viêncủa các tổ chức này các em phải có sự đồng ý của tổ chức, mà muốn có sự đồngthuận của tổ chức thì các em phải viết đơn xin gia nhập Bài học hôm nay cô sẽhướng dẫn cho các em viết một lá đơn như thế ! Chúng ta đi vào bài mới “ Luyệntập làm đơn”

Hay đối với bài “Làm biên bản một vụ việc”, đây là lần đầu tiên học sinh đượctiếp xúc làm quen với dạng văn bản này, nên giáo viên phải giới thiệu làm saocho học sinh tò mò muốn học, muốn tìm hiểu về đặc điểm nội dung, cách trìnhbày của một biên bản và thích được viết một biên bản Khi dạy bài này giáo viên

có thể giới thiệu như sau :

Trong cuộc sống hằng ngày, bên cạnh những điều hay lẽ phải thì chúng ta cóđôi lúc lại bắt gặp ở đâu đó những hành vi, cử chỉ sai trái vi phạm pháp luật vàđạo lý như : chửi lộn, đánh lộn, cướp giật…Những hành vi sai trái cần được xử

lý nghiêm minh để giữ gìn an ninh, trật tự mang lại cuộc sống tốt đẹp cho mọingười Để xử lý những vụ việc này thì các cơ quan pháp luật Nhà nước thườngviết một loại giấy tờ để làm căn cứ, tài liệu giúp cho việc xử lý được công bằng

và khách quan Muốn biết loại giấy tờ này có tên là gì ? Đặc điểm và cấu trúc của

nó ra sao chúng ta đi vào bài học mới “ Làm biên bản một vụ việc”

2 Sưu tầm và giới thiệu cho học sinh các thể loại văn bản hành chính khác nhau.

Khi dạy về các dạng văn bản hành chính như : đơn từ, biên bản, báo cáo thìngoài những dạng văn bản đã được giới thiệu trong SGK, giáo viên cần phải sưutầm và giới thiệu cho học sinh một số văn bản khác cùng thể loại, đơn giản vàgần gũi với cuộc sống hằng ngày của các em để các em có thể vận dụng khi cầnthiết

Kính gửi: Ban giám hiệu Trường Tiểu học Lý Tự Trọng, đồng kính gửi các

thầy cô chủ nhiệm lớp 5A, 5C.

Tôi tên là: Nguyễn Thị Minh

Là mẹ em Trần Minh Quân- học sinh lớp 5A do cô Nguyễn Thị Hải chủnhiệm

Nơi ở hiện nay: thôn 5, xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An

Tôi làm đơn kính trình bày với Ban giám hiệu nhà trường, các thầy cô giáomột việc như sau:

Bắt đầu tháng 1 năm 2011, vợ chồng tôi đi làm xa nhà, ông bà đã già yếu,không thuận lợi cho cháu Quân về nhà ăn nghỉ vào buổi trưa Tôi được biết lớp5C học bán trú, các em được ăn nghỉ trưa tại trường Để đảm bảo sức khoẻ chocháu tiếp tục đi học vào buổi chiều và chúng tôi yên tâm công tác, tôi làm đơnnày đề nghị Ban giám hiệu nhà trường xét cho em Quân sang học lớp 5C