Mục tiêu giải quyết tình huống : - Giúp ngời dân trong xóm hiểu đợc tác hại của việc sử dụng bếp than không khoa học sẽ ảnh hưởng tới sức khoẻ con ngời và môi trờng xung quanh.. - Khi gi
Trang 1- Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh : Nam Định
- Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện: Nam Trực
- Trường THCS Nam Đào
- Địa chỉ: Thị trấn Nam Giang - Huyện Nam Trực - Tỉnh Nam Định
- Điện thoại: 03503827479
- Email: htthcsnamdao@gmail.com.vn
- Họ và tên nhóm học sinh lớp 9A:
Bùi Thu Thủy Đoàn Khánh Linh
BµI Dù THI VËN DôNG KIÕN THøC LI£N M¤N
§Ó GI¶I QUYÕT C¸C T×NH HuèNG THùC TIÔN
Trang 2I Tên tình huống:
Sử dụng bếp than và sức khỏe con ngời.
Đang ngồi học, chợt tiếng em gái lanh lảnh ngoài ngõ gọi:
- Anh Tú ơi! Em bé nhà cô Lan phải đi cấp cứu rồi!
Em vội chạy ra
- Sao thế! Em bé nhà cô sao phải đi cấp cứu?
- Em thấy mọi ngời nói nhà cô dùng bếp than để đun nấu rồi cô dùng cả bếp than để sởi ấm nên cô và em bé bị ngộ độc khí gì đó! Bị từ hôm qua cơ! May mà bà T phát hiện đợc sớm Sao dùng bếp than mà lại thế anh nhỉ?
- Ôi thế à! May quá mẹ con cô đợc phát hiện kịp thời Còn em gái mới lớp 5 cha hiểu tại sao đúng không? Em vào học bài đi, anh sẽ giải thích cho
em sau.
Câu chuyện nhà cô Lan cuối xóm cứ làm em suy nghĩ mãi
II Mục tiêu giải quyết tình huống :
- Giúp ngời dân trong xóm hiểu đợc tác hại của việc sử dụng bếp than không khoa học sẽ ảnh hưởng tới sức khoẻ con ngời và môi trờng xung quanh
- Từ đó giúp ngời dân biết sử dụng bếp than một cách an toàn, có biện phỏp phũng trỏnh, giảm thiểu khớ than trong thực tế
- Khi giải quyết tình huống này chỳng em đợc tìm hiểu sâu rộng kiến thức các môn đã học trong nhà trờng và vận dụng chúng vào thực tế
III Tổng quan các vấn đề nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Để nghiên cứu và giải quyết tình huống này em đã lập nhóm cùng tìm hiểu
và thấy có thể vận dụng nhiều kiến thức các môn học trong nhà trờng để giải quyết tình huống
- Vận dụng kiến thức môn Hoá học lớp 9 để tìm hiểu thành phần khí than
- Dựa vào môn Sinh học lớp 8 để tìm hiểu tác hại của khí than đối với sức khoẻ con ngời
- Trên cơ sở đó, kết hợp với các môn Công nghệ lớp 6, môn Vật lý và Giáo dục bảo vệ sức khoẻ, môi trờng, đề ra một số biện pháp sử dụng bếp than an toàn
và phòng tránh tai nạn ngộ độc do bếp than gây ra
IV+ V Giải pháp giải quyết tình huống và Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống.
1 Khảo sát tìm hiểu thực tế:
Trong thực tế hiện nay có rất nhiều gia đỡnh sử dụng bếp than để đun nấu Nhất
là vào mựa rột đậm này ngoài việc đun nấu, bếp than cũn làm cụng cụ sưởi ấm Ngay trong xúm em cú tới 39/52 hộ gia đỡnh dựng bếp than Qua đài bỏo, ti vi
em được biết khụng chỉ xúm em mà trờn khắp cỏc tỉnh, thành cũn rất nhiều gia
đình dựng bếp than Đặc biệt là với những gia đình kinh tế còn khó khăn thì việc
Trang 3dễ dàng Chúng em thấy:
Thực tế còn nhiều gia đình dùng bếp than để đun nấu, sởi ấm
Tuy nhiên bờn cạnh hiệu quả thu đợc trớc mắt của việc sử dụng bếp than thỡ đại đa số người dõn chưa hiểu hết tỏc hại của bếp than với sức khoẻ con người
Qua báo: S “S ức khỏe và đời sống”, chỳng em biết có rất nhiều vụ tai nạn do bếp
than gây ra: Nh gần đây vụ cháy gây bỏng ở gia đình cô Cúc phờng Phủ Hà -Thành phố Phan Rang Nguyên nhân của việc này là do cô sơ ý để bếp than đang cháy cạnh đống bìa cát tông nên đã gây hoả hoạn về nhà cửa và con ngời Theo bác sỹ Phạm Duệ ở bệnh viện Bạch Mai cho biết năm nào cũng có vài chục ca tai nạn, ngộ độc do dùng bếp than Trong đó có ca nặng quá, nạn nhân phải sống cuộc đời thực vật
Trang 4Bị bỏng và ngộ độc do dùng bếp than
Bếp than gây ô nhiễm, bệnh tật
2 Vận dụng kiến thức các môn học giải thích tác hại của việc dùng bếp than gây ra.
- Theo kiến thức của bộ mụn Hoỏ học lớp 9 (Bài: Cacbon), chúng em đợc biết khi đốt than sẽ sinh ra nhiệt lượng, trong điều kiện đủ oxi thỡ xảy ra phản ứng:
C + O2 → CO2 Nhưng nếu đốt than trong điều kiện thiếu oxi (nh ủ bếp than, hoặc để bếp than trong phòng kín ) sẽ xảy ra phản ứng:
2C + O2 → 2CO Như vậy than chỏy sẽ sinh ra khí CO, CO2 là chủ yếu Đây là thành phần chớnh của khớ than, cả 2 chất khí này đều không màu, không mùi nên khó phân biệt đợc chúng trong không khí
- Qua mụn Sinh học lớp 8 (Bài: Mỏu và mụi trường trong cơ thể) chỳng em biết được vai trũ của hệ tuần hoàn, cụ thể là hồng cầu trong mỏu cú chức năng
t o
t o
Trang 5bào đến cơ quan bài tiết.
Khi đốt bếp than khụng khoa học chỳng ta cú thể hớt phải khớ than Khớ CO
cú ỏi lực mạnh gấp khoảng 200 lần so với ôxi trong hồng cầu nờn nú đẩy dưỡng khớ oxi ra khỏi hồng cầu Khớ CO khuyếch tỏn vào mỏu tới phế nang, tại đõy nú tỏc dụng với hồng cầu (hemoglobin - Hb) cú trong mỏu tạo ra chất bền vững làm mỏu khụng thể chuyờn chở oxy đến tế bào:
HbO2 + CO → HbCO +O2
Từ đú làm giảm khả năng hấp thu ôxi của hồng cầu nuụi dưỡng tế bào cơ thể Ngoài ra khí CO cũn gõy tổn thương tim do gắn kết với myolobim của cơ tim Cô giáo em cho biết nếu trong máu:
+ Lượng HbCO từ 10% - 20% gõy nhức đầu chóng mặt, buồn nụn
+ Lượng HbCO từ 20% - 40% gõy đau đầu dữ dội, nhịp tim nhanh có thể gõy hụn mờ
+ Lượng HbCO trờn 40% gõy co giật, tổn thương nóo và cú thể tử vong + Lượng HbCO trong máu thấp nhưng nếu hớt phải khớ CO trong thời gian
từ 30 phỳt trở lờn cũng có thể gây tử vong
Cụ thể trường hợp nhà cụ Lan ở xúm em là một minh chứng: Ngày hụm
đú thời tiết rất lạnh Trong khi nhà cô có diện tích nhỏ khoảng 40m 2 mà cô lại dùng bếp than trong phòng để đun nấu và sưởi ấm Ăn bữa trưa xong cụ lại còn đúng kớn cửa phũng đi ngủ, trong khi bếp than cụ vẫn ủ trong phũng Chỉ một lỳc sau bà Tư cú việc qua lấy đồ do cụ mượn của bà hôm trớc thỡ thấy cụ kờu cả hai mẹ con đều mệt mỏi, nhức đầu, buồn nụn nờn bà đó gọi người tới giỳp đưa hai mẹ con cụ tới bệnh viện Qua chẩn đoỏn, bác sỹ nói mẹ con cô bị ngộ độc khí than Nh vậy nguyên nhân là do cô dùng bếp than trong phòng có diện tích nhỏ, lại đóng kín cửa, nên than cháy trong điều kiện thiếu oxi Vì vậy, cả hai mẹ con cô đã hít phải khí than nên bị ngộ độc Rất may là đúng lúc đó đợc bà T phát hiện sớm.
Cô giáo em cho biết khi ngộ độc khớ CO nếu không đợc cấp cứu kịp thời sẽ dẫn tới biến chứng gây ra bệnh tật, nhẹ thì mắc các bệnh về đờng hô hấp, viêm
Trang 6mũi,viêm phổi, nặng hơn có thể bị tai biến, nhồi máu cơ tim hay ung th Còn khi nồng độ CO vượt quỏ 2% có thể gây ra tử vong
Ngoài gõy hại cho con người và động vật khí than còn làm ô nhiễm môi tr-ờng Khi thực vật tiếp xỳc với lượng CO ở nồng độ cao (100-1000ppm) sẽ bị rụng lỏ, cõy non chết yểu:
Cây non rụng lá, chết yểu khi tiếp xúc với khí CO ở nồng độ cao
Đối với khí CO2 ở nồng độ thấp cha gây nguy hiểm cho ngời và động vật, nhng ở nồng độ cao sẽ rất nguy hại vì khí CO2 nặng hơn không khí, nên nó di chuyển xuống dới và đẩy không khí lên trên làm cho ngời và động vật thiếu oxi để hô hấp
Nói rộng ra trên phạm vi toàn quốc lợng khí than rất lớn do việc sử dụng than làm nhiên liệu của các nhà máy nhiệt điện (Phả Lại, Ninh Bình, ) Qua hoạt động của các nhà máy này đã thải vào bầu khí quyển một lợng khí than lớn Trên phạm vi toàn cầu nếu hàm lợng khí CO2 trong khí quyển tăng cao sẽ dẫn tới hiện tợng nhiệt độ của trái đất tăng lên, gây ra “Shiệu ứng nhà kính”
3 Một số biện pháp giảm thiểu tác hại của khí than
Ngoài biện pháp các nhà máy thu giữ, xử lý khí thải độc hại này ta cần có
biện pháp phòng tránh khí than tại chính nơi ở của mình bằng cách:
- Với gia đình cú điều kiện khụng nờn dựng bếp than vào việc đun nấu và sưởi ấm
Trang 7nắm rõ tỏc hại của khớ than và có cỏch dựng bếp than khoa học:
+ Chọn bếp có chất lợng tốt
+ Chọn than sạch để dùng (than có ít tạp chất)
+ Xác định vị trí đặt bếp hợp lý: Ta có thể vận dụng kiến thức sắp xếp đồ
đạc hợp lý trong phòng, ở môn Công nghệ 6 để chọn vị trí đặt bếp Cụ thể nên
đặt bếp than ở nơi cú giú thụng thoỏng (vì theo môn Vật lý khí than sinh ra sẽ khuếch tán vào không khí làm nồng độ khí than giảm đi) Cần để bếp than cách
xa các vật dụng, động cơ dễ chỏy, nổ
Không dùng vật liệu dễ cháy để che chắn bếp mà nên dùng tôn quây xung quanh làm ống dẫn để khói thoát ra xa (khi nhúm bếp nên đeo khẩu trang sau đó tránh xa đợi bếp bộn lửa mới dựng)
+ Nếu buộc phải để bếp than trong phũng nhỏ:
Tuyệt đối khụng đợc đúng kớn cửa phũng, phải mở cửa để lưu thụng
không khớ, trỏnh trường hợp thiếu oxi
Chỳ ý để bếp xa cụ gi , trẻ em, người ốm
Không sởi ấm bằng cách: để bếp than gần giường nằm, những nơi dễ
bắt lửa, gõy chỏy, bỏng
+ Khi đun nấu phải luôn cẩn thận, không nên ủ bếp trong phòng có diện tích nhỏ, đóng kín cửa
+ Khi đun than xong không bỏ xỉ than gần vật dụng dễ cháy Tốt nhất là tới nớc vào viên xỉ cho tắt hẳn
- Nếu phát hiện có ngời bị ngộ độc khí than lập tức đa nạn nhân ra chỗ thoáng khí, dùng các biện pháp sơ cứu (đã học ở môn Sinh lớp 8) và đa nạn nhân tới cơ sở y tế
- Ngời hay tiếp xúc với bếp than nên khám sức khỏe thờng xuyên
- Kết hợp với các biện pháp khác , tích cực trồng cây xanh mang lại không khí trong lành, bảo vệ sức khoẻ:
Trang 8Trồng cây xanh mang lại không khí trong lành, bảo vệ sức khỏe.
Cụ thể với trờng hợp nhà cô Lan sau hôm cô xuất viện, chúng em đã cùng
mẹ tới thăm, đồng thời nhờ mẹ nói với cô về tác hại của khí than và phơng pháp dùng bếp than đúng cách
Nhóm em đã cùng với cô sắp xếp vị trí đặt bếp than hợp lý, an toàn
Bạn Anh Tú đang hớng dẫn cách sử dụng bếp than khoa học.
Chúng em còn tặng cô cả mấy chậu cây xanh để tăng lợng oxi tạo không gian thoáng đãng và làm giảm khí CO 2
Đối với các hộ dân trong xóm, nhóm em đã nhờ bác trởng xóm đa nội dung này vào cuộc họp xóm để có thể tuyên truyền sâu rộng tới mọi ngời dân cũng nh tới các đoàn thể khác nữa
Trang 9em cũng nhờ bác trởng xóm đa nội dung trên tuyên truyền tới mọi ngời dân trong xã.
Chúng em còn nhờ cô tổng phụ trách Đội đa nội dung vào buổi sinh hoạt
Đội, để thông qua các bạn học sinh hiểu đợc vấn đề và tuyên truyền về tới gia
đình.
VI ý nghĩa của việc giảI quyết tình huống.
Qua việc vận dung kiến thức liên môn vào giải quyết tình huống thực tế trong xóm của chúng em kết quả thu đợc là tất cả các hộ gia đình trong xã đã:
- Biết đợc tác hại của khí than
- Biết cách sử dụng bếp than an toàn
- Biết phòng tránh giảm thiểu sự độc hại của khí than với sức khoẻ con
ng-ời và môi trờng xung quanh
Với cách giải quyết trên chúng em nghĩ nếu đợc tuyên truyền rộng rãi
đến tất cả mọi ngời dân trong cộng đồng thì số vụ tai nạn ngộ độc do khí than
sẽ giảm đi rất nhiều, mọi ngời dân sẽ có ý thức bảo vệ sức khoẻ, bảo vệ môi trờng
Ngoài ra qua việc vận dụng kiến thức liên môn giải quyết tình huống thực tiễn đã giúp học sinh chúng chúng em biết kết hợp học đi đôi với hành Thấy đợc
ý nghĩa việc vận dụng kiến thức các môn học vào thực tế có hiệu quả Từ đó, xác
định rõ việc học tập quan trọng nh thế nào
Kiến thức liên môn tạo điều kiện cho học sinh chúng em chủ động, tích cực, sáng tạo, rèn kỹ năng giải quyết tình huống Ngoài ra còn tạo lòng say mê tìm tòi học hỏi, kích thích khả năng tự học tự sáng tạo của các bạn học sinh Thành công của đề tài là một động lực cho chúng em và các bạn trong lớp, trong trờng, cùng nhau học tập để cùng tiến bộ Từ đó, thúc đẩy mạnh mẽ phong trào học tập trong mỗi học sinh và mỗi nhà trờng
Nam Trực, ngày 28 tháng 12 năm 2013
Nhóm học sinh lớp 9A:
Vũ Hoàng Anh Tỳ Bựi Thu Thủy Đoàn Khỏnh Linh
Trang 10đánh giá và cho điểm của ban giám khảo
trờng thcs nam đào
đánh giá và cho điểm của phòng giáo dục - đào tạo
huyện nam trực