thực trạng công tác thu gom, quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố múng cái - tỉnh quảng ninh

Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên cùng với sự hướng dẫn của cô giáo Đặng Thị Hồng Phương - giảng viên khoa Tài nguyên & Môi trường, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Thực trạng công tác t

Phần 1

MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Điều 1 - Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam ghi rõ: “Mụi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiờn nhiờn”

Qua định nghĩa trên ta thấy được môi trường có vai trò rất quan trọng

và ảnh hưởng trực tiếp tới con người Vì vậy, bảo vệ môi trường là việc được toàn cầu quan tâm và là vấn đề cấp bách Ngày nay, việc phát triển kinh tế và

sự gia tăng dân số đã làm chất lượng môi trường bị đe dọa nghiêm trọng, đòi hỏi chúng ta phải có những biện pháp bảo vệ môi trường cụ thể và kịp thời Bảo vệ môi trường không chỉ là việc của các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm của toàn thể cộng đồng Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta và gìn giữ cho sự phát triển bền vững của các thế hệ tương lai

Một trong những vấn đề nan giải nhất của Việt Nam hiện nay là công tác quản lý rác thải Dân số tăng nhanh, tập trung phần lớn tại các đô thị dẫn đến việc đô thị hóa tăng mạnh, nhu cầu của người dân được cải thiện cũng đồng nghĩa với lượng rác thải ngày càng tăng và thay đổi liên tục Trong quá trình sinh hoạt, một khối lượng chất thải khổng lồ chưa qua xử lý hoặc xử lý thô sơ được con người ném vào môi trường gây ô nhiễm Vì vậy, phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội luôn đi đôi với việc quan tâm tới vấn đề rác thải, góp phần cải thiện môi trường sống trong sạch, lành mạnh

Cùng với quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước, thành phố Múng Cỏi cũng đang phát triển mãnh mẽ, sự chuyển mình đó tạo nhiều công ăn việc làm, đời sống người dân được nâng cao Nhưng bên cạnh mặt tích cực đó xuất hiện nhiều vấn đề đáng quan tâm như: Nước thải chưa qua xử

lý, khói bụi, rác thải nói chung… Trong đó, phải kể đến là lượng rác thải phát sinh ngày càng nhiều nếu không có biện pháp thu gom, xử lý sẽ gây ô nhiễm môi trường ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống, sức khỏe cộng đồng, làm mất cảnh quan văn hóa đô thị và nông thôn

Nhờ hiểu được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, thành phố Múng Cỏi trong những năm gần đây đó cú cỏc chính sách, biện pháp bảo vệ

và giải quyết các vấn đề môi trường như: tuyên truyền giáo dục, thu gom, xử

lý và áp dụng các công nghệ tiên tiến vào sản xuất sạch hơn

Xuất phát từ nhu cầu thực tế trên cùng với sự hướng dẫn của cô giáo Đặng Thị Hồng Phương - giảng viên khoa Tài nguyên & Môi trường, tôi tiến

hành thực hiện đề tài: “Thực trạng công tác thu gom, quản lý rác thải sinh

hoạt tại thành phố Múng Cái - tỉnh Quảng Ninh”.

1.2 Mục đích của đề tài

Đề tài nhằm đánh giá thực trạng rác thải và công tác quản lý chất thải sinh hoạt của thành phố Múng Cỏi, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp trong công tác thu gom và quản lý chất thải rắn nói chung và rác thải sinh hoạt nói riêng

1.3 Yêu cầu của đề tài

- Tìm hiểu được thực trạng rác thải và quản lý chất thải

- Đưa ra được những nhận xét về các vấn đề trên

- Số liệu thu thập phải khả quan, chính xác, trung thực

- Giải pháp đề xuất phải khả thi

1.4 Ý nghĩa của đề tài

* í nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Nâng cao nhận thức, kỹ năng, khả năng thu thập và xử lý thông tin Củng cố thêm kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở

* í nghĩa trong thực tiễn: Đánh giá được toàn diện các vấn đề về công tác quản lý, thu gom rác thải sinh hoạt, từ đó đề xuất một số hướng xử lý, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho thành phố Múng Cỏi

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Cơ sở pháp lý

- Luật Bảo vệ môi trường 2005 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005, chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2006

- Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09/8/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường

- Nghị định số 21/2008/NĐ-CP ngày 28/02/2008 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09/8/2006 của Chính phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một

số điều của Luật Bảo vệ Môi trường

- Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 9/4/2007 của Chính phủ về quản

lý chất thải rắn

2.1.2 Cơ sở lí luận

2.1.2.1 Khái niệm về chất thải

Chất thải là sản phẩm được phát sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, du lịch, giao thông, sinh hoạt tại các gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hang, khách sạn Ngoài ra còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông đường bộ, đường thủy… Chất thải kim loại, hóa chất

và các loại vật liệu khác.[5]

2.1.2.2 Khái niệm về chất thải rắn

Chất thải rắn được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạt động của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi không còn hữu dụng hay khi không muốn dùng nữa [6]

2.1.2.3 Khái niệm về chất thải rắn sinh hoạt

Chất thải rắn sinh hoạt là chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân,

hộ gia đình, nơi công cộng.[13]

Ví dụ như: Thực phẩm dư thừa hoặc quá hạn sử dụng, gạch ngói, đất

đá, gỗ, kim loại, cao su, chất dẻo, các loại cành cây, lá cây, vải, giấy, rơm rạ,

vỏ trai, vỏ ốc, xương động vật…

2.1.2.4 Khái niệm về quản lý chất thải rắn

Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản

lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người.[13]

Hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị là một cơ cấu tổ chức quản lý

chuyên trách về CTR đô thị có vai trò kiểm soát các vấn đề có liên quan đến CTR liên quan đến vấn đề về quản lý hành chính, tài chính, luật lệ, quy hoạch

và kỹ thuật.[13]

2.1.2.5 Thu gom chất thải rắn

Thu gom chất thải rắn là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận.[13]

2.1.2.6 Lưu giữ chất thải rắn

Lưu giữ chất thải rắn là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời

gian nhất định ở nơi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến cơ sở xử lý.[13]

2.1.2.7 Vận chuyển chất thải rắn

Vận chuyển chất thải rắn là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chon lấp cuối cùng.[13]

2.1.2.8 Sự hình thành, phân loại và thành phần chất thải rắn sinh hoạt

Cuộc cách mạng về công nghiệp đã mang lại nhiều lợi ích cho con người như nâng cao mức sống, công tác phục vụ ngày càng tốt hơn, nhưng đồng thời cũng sinh ra một lượng chất thải rắn khá lớn Những năm đầu của thập kỷ 80, chất thải rắn công nghiệp đặc biệt là chất thải độc hại đã trở thành vấn đề môi trường đang được quan tâm hàng đầu Cho đến những năm 1990, khi các thông tin khoa học đang trình bày các vấn đề có thể xảy ra thì chất thải rắn đã liên tục gây ảnh hưởng lớn đến môi trường và nhiều nước đã phải đầu tư không nhỏ để giải quyết vấn đề này bằng các chương trình môi trường đặc biệt

* Phân loại chất thải rắn

Các loại chất thải rắn thải ra từ các hoạt động khác nhau được phân loại theo nhiều cách [6]

- Theo vị trí hình thành: người ta phân biệt rác hay chất thải rắn trong nhà, ngoài nhà, trên đường phố, chợ…

- Theo thành phần hóa học và vật lý: người ta phân biệt theo các thành phần hữu cơ, vô cơ, cháy được, không cháy được, kim loại, phi kim loại, da , giẻ vụn, cao su, chất dẻo…

- Theo bản chất nguồn tạo thành: Chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp…

- Theo phương diện khoa học, có thể phân biệt các loại chất thải rắn sau:+ Chất thải thực phẩm bao gồm các thức ăn thừa, rau, quả…

+ Chất thải trực tiếp của người và động vật là phân

+ Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga cống rãnh, là các chất thải ra từ các khu vực sinh hoạt của dân cư

+ Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật liệu sau đốt cháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than , củi và các chất thải dễ cháy khác trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than

+ Các chất thải rắn từ đường phố có thành phần chủ yếu là các lá cây, que, củi, nilon, vỏ bao gúi…

- Theo mức độ nguy hại phân ra thành Chất thải nguy hại và chất thải

không nguy hại

đô thị bao gồm mọi thứ chất liệu từ nhiều nguồn gốc khác nhau (sinh hoạt, công nghiệp, y tế, xây dựng, chăn nuôi, xác chết, rác đường phố…)

Các đặc trưng điển hình của chất thải rắn như sau: [6]

- Hợp phần có nguồn gốc hữu cơ cao (50,27 - 62,22%)

- Chứa nhiều đất cát, sỏi đá vụn, gạch vỡ…

- Độ ẩm cao, nhiệt trị thấp (900kcal/kg )

2.1.2.9 Tác hại của rác thải

* Tác hại của rác thải sinh hoạt đến môi trường

- Môi trường đất

Rác thải sinh hoạt nằm rải rác khắp nơi không được thu gom sẽ lưu giữ lại trong đất, một số loại chất thải khó phân hủy như túi nilon, vỏ lon, hydrocacbon làm thay đổi cơ cấu và ảnh hưởng tới hệ vi sinh vật đất

Nhiều loại chất thải như xỉ than, vôi vữa… làm cho đất bị đóng cứng, khả năng thấm nước, hút nước kém, đất bị thoái hóa

- Môi trường nước

Lượng rác thải rơi vãi nhiều, ứ đọng lâu ngày, khi gặp mưa các chất thải này sẽ theo dòng nước chảy và hòa lẫn trong nước, qua cống rãnh, ra ao

hồ, sông ngòi, gây ô nhiễm nguồn nước mặt và các thủy vực Khi các thủy vực bị ô nhiễm hoặc chứa nhiều rỏc thỡ cú nguy cơ ảnh hưởng đến các loài thủy sinh vật, do hàm lượng oxy hòa tan trong nước giảm, khả năng nhận ánh sáng của các tầng nước kém, dẫn đến ảnh hưởng tới khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh và làm giảm sinh khối của các thủy vực

Ở cỏc bói chụn lấp rác thải chất ô nhiễm trong nước rác là tác nhân gây

ô nhiễm nguồn nước ngầm trong khu vực và các nguồn nước ao hồ, sông suối lân cận Tại các bãi rác, nếu không tạo được lớp phủ bảo đảm hạn chế tối đa nước mưa thấm qua thì cũng có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt

- Môi trường không khí

Các trạm hoặc bãi trung chuyển rác xen kẽ với khu vực dân cư là nguồn gây ô nhiễm môi trường không khí do mùi hôi từ rác, bụi cuốn lên khi xỳc rỏc, bụi khói, tiếng ồn và các khí thải độc hại từ các xe thu gom, vận chuyển rác

Tại cỏc bói chụn lấp chất thải rắn thì mùi hôi thối, mựi khớ metan, các khí độc hại từ các chất thải nguy hại gây ô nhiễm không khí

* Tác hại của rác thải sinh hoạt đối với sức khỏe con người

Tác hại của rác thải lên sức khỏe con người thông qua ảnh hưởng của chúng lờn cỏc thành phần môi trường Môi trường bị ô nhiễm tất yếu sẽ tác động đến sức khỏe con người thông qua chuỗi thức ăn

Tại các bãi rác, nếu không áp dụng theo đúng các quy định về kỹ thuật chôn lấp và xử lý thì bãi rác trở thành nơi phát sinh ruồi, muỗi, là mầm mống lan truyền dịch bệnh Chưa kể đến chất thải độc hại tại các bãi rác có nguy cơ

gõy cỏc bệnh hiểm nghèo đối với cơ thể người khi tiếp xúc, đe dọa đến sức khỏe cộng đồng xung quanh.

Rác thải còn tồn đọng tại các khu vực và bãi rác không hợp vệ sinh là nguyên nhân làm phát sinh các ổ dịch bệnh, là nguy cơ đe dọa đến sức khỏe con người Theo nghiên cứu của tổ chức y tế thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh ung thư ở các khu vực gần bói chụn lấp rác thải chiếm tới 15,25 % dân

số Ngoài ra, tỷ lệ mắc bệnh ngoại khoa, bệnh viêm nhiễm ở phụ nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25 %.[6]

* Rác thải sinh hoạt làm giảm mỹ quan đô thị

Rác thải sinh hoạt nếu không được thu gom, vận chuyển đến nơi xử lý hoặc thu gom không hết, vận chuyển rơi vãi dọc đường, tồn tại các bãi rác nhỏ lộ thiờn… gây mất vệ sinh môi trường và làm ảnh hưởng đến vẻ mỹ quan đường phố, thôn xóm

Một nguyên nhân nữa làm giảm mỹ quan đô thị là do ý thức của người dân chưa cao Tình trạng người dân đổ rác bừa bãi ra long lề đường và mương rãnh vẫn còn rất phổ biến, đặc biệt là ở khu vực nông thôn nơi mà công tác quản lý và thu gom vẫn chưa được tiến hành chặt chẽ

2.1.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.1.3.1 Hiện trạng quản lý rác thải trên thế giới

Mức đô thị hoá cao thì lượng chất thải tăng lên theo đầu người, ví dụ cụ thể một số quốc gia hiện nay như sau: Canda là 1,7kg/người/ngày; Australia

là 1,6kg/người/ngày; Thụy Sỹ là 1,3kg/người/ngày; Trung Quốc là 1,3kg/người/ngày Với sự gia tăng của rỏc thỡ việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải là điều mà mọi quốc gia cần quan tâm Ngày nay, trên thế giới có nhiều cách

xử lý rác thải như: công nghệ sinh học, công nghệ sử dụng nhiệt, công nghệ Seraphin Đô thị hóa và phát triển kinh tế thường đi đôi với mức tiêu thụ tài nguyên và tỷ lệ phát sinh chất thải rắn tăng lên tính theo đầu người Dân thành thị

ở các nước phát triển phát sinh chất thải nhiều hơn ở các nước đang phát triển gấp

6 lần, cụ thể ở các nước phát triển là 2,8kg/người/ngày; ở các nước đang phát triển

là 0,5 kg/người/ngày Chi phí quản lý cho rác thải ở các nước đang phát triển có thể lên đến 50 % ngân sách hàng năm Cơ sở hạ tầng tiêu huỷ an toàn rác thải

thường rất thiếu thốn Khoảng 30% - 60% rác thải đô thị không được cung cấp dịch vụ thu gom.[1]

Tiêu chuẩn tạo rác trung bình theo đầu người đối với từng loại chất thải rắn mang tính đặc thù của từng địa phương và phụ thuộc và mức sống, văn minh dân cư ở mỗi khu vực Tuy nhiên, dù ở khu vực nào cũng có xu hướng chung của thế giới là mức sống càng cao thì lượng chất thải phát sinh càng nhiều Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB,2004), tại các thành phố lớn như New York tỷ lệ phát sinh chất thải rắn là 1,8 kg/người/ngày, Singapo, Hồng Kụng là 0,8-10 kg/người/ngày[1]

Bảng 2.1: Lượng phát sinh chất thải rắn ở một số nước

Tên nước Dân số đô thị hiện nay

(% tổng số)

LPSCTRĐT hiện nay (kg/người/ngày)

(Nguồn: Bộ môn sức khoẻ môi trường, 2006) [9]

Trên thế giới, các nước phát triển đó cú những mô hình phân loại và thu gom rác thải rất hiệu quả cụ thể:

California: nhà quản lý cung cấp đến từng hộ gia đình nhiều thùng rác

khác nhau Kế tiếp rác sẽ được thu gom, vận chuyển, xử lý hoặc tái chế, rác được thu gom 3 lần/tuần với chi phí phải trả là 16,39 USD/thỏng Nếu có những phát sinh khác như: khối lượng rác gia tăng hay các xe chở rác phải

phục vụ tận sâu trong các toà nhà lớn, giá phải trả sẽ tăng thêm 4,92 USD/thỏng Phớ thu gom rác được tính dựa trên khối lượng rác, kích thước rác, theo cách này có thể hạn chế được đáng kể lượng rác phát sinh Tất cả chất thải rắn được chuyển đến bãi rác với giá 32,38 USD/tấn Để giảm giá thành thu gom rác, thành phố cho phép nhiều đơn vị cùng đấu thầu việc thu gom và chuyên chở rác.[21]

Nhật Bản: các gia đình Nhật Bản đã phân loại chất thải thành 3 loại

riêng biệt và cho vào 3 túi với màu sắc theo quy định: rác hữu cơ, rác vô cơ, giấy, vải, thuỷ tinh, rác kim loại Rác hữu cơ được đưa đến nhà máy xử lý rác thải để sản xuất phân vi sinh Các loại rác còn lại: giấy, vải, thuỷ tinh, kim loại, đều được đưa đến cơ sở tái chế hàng hoá Tại đây, rác được đưa đến hầm ủ có nắp đậy và được chảy trong một dòng nước có thổi khí rất mạnh vào các chất hữu cơ và phân giải chúng một cách triệt để Sau quá trình xử lý đú, rỏc chỉ còn như một loại cát mịn và nước thải giảm ô nhiễm Các cặn rác không còn mùi sẽ được đem nén thành các viên gạch lát vỉ hè rất xốp, chúng

có tác dụng hút nước khi trời mưa.[12]

Mỹ: hàng năm, rác thải sinh hoạt của các thành phố Mỹ lên tới 210

triệu tấn Tính bình quân mỗi người dân Mỹ thải ra 2 kg rỏc/ngày Hầu như thành phần các loại rác thải trên đất nước Mỹ không có sự chênh lệch quá lớn

về tỷ lệ, cao nhất không phải là thành phần hữu cơ như các nước khác mà là thành phần chất thải vô cơ (giấy các loại chiếm đến 38%), điều này cũng dể lý giải đối với nhịp điệu phát triển và tập quán của người Mỹ là việc thường xuyên sử dụng các loại đồ hộp, thực phẩm ăn sẵn cựng cỏc vật liệu có nguồn gốc vô cơ Trong thành phần rác thải sinh hoạt thực phẩm chỉ chiếm 10,4% và

tỷ lệ các loại kim loại cũng khá cao là 7,7% Như vậy trong rác thải sinh hoạt

Mỹ các loại có thể qua phân loại, xử lý để tái sinh sử dụng chiếm tỷ lệ khá cao (các loại khó hoặc không phân giải được như kim loại, thuỷ tinh, gốm, sứ) chiếm khoảng hơn 20%.[4]

Hiện nay có rất nhiều các phương pháp khác nhau để xử lý rác thải Tỷ

lệ rác thải được xử lý theo phương pháp khác nhau của một số nước trên thế giới được giới thiệu ở bảng sau:

Bảng 2.2: Tỷ lệ CTR xử lí bằng các phương pháp khác nhau ở một số nước

2.1.3.2 Hiện trạng quản lý rác thải tại Việt Nam

Trong 20 năm qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể về phát triển kinh tế - xã hội Từ năm 2005 đến nay, GDP liên tục tăng, bình quân đạt trên 7%/năm Năm 2005, tốc độ này đạt 8,43%, là mức tăng trưởng cao nhất trong vòng 9 năm qua Đến cuối năm 2005, dân số Việt Nam là 83.119.900 người Từ năm 2000 - 2005, dân số Việt Nam tăng 5,48 triệu người, trong đó tỉ lệ dân số thành thị tăng từ 24,18% năm 2000 - 26,97% năm

2005, tương ứng tỉ lệ dân số nông thôn giảm từ 75,82% xuống 73,93% Dự báo đến năm 2010, dân số thành thị lên tới 30,4 triệu người, chiếm 33% dân

số và đến năm 2020 là 46 triệu người, chiếm 45% dân số cả nước

Năm 1990, Việt Nam có khoảng 500 đô thị lớn nhỏ Tính đến tháng 6/2007 có tổng cộng 729 đô thị các loại, trong đó có 2 đô thị loại đặc biệt (Hà Nội và TP Hồ Chí Minh), 4 đô thị loại I (thành phố), 13 đô thị loại II (thành phố), 43 đô thị loại III (thành phố), 36 đô thị loại IV (thị xã), 631 đô thị loại V (thị trấn và thị tứ) Trong những năm qua, tốc độ đô thị hóa diễn ra rất nhanh

đã trở thành nhân tố tích cực đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về kinh tế - xã hội, đô thị hóa quá nhanh đã tạo ra sức ép về nhiều mặt, dẫn đến suy giảm chất lượng môi trường và phát

triển không bền vững Lượng chất thải rắn phát sinh tại các đô thị và khu công nghiệp ngày càng nhiều với thành phần phức tạp.[10]

Lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại các đô thị ở nước ta đang có

xu thế phát sinh ngày càng tăng, tính trung bình mỗi năm tăng khoảng 10%

Tỷ lệ tăng cao tập trung ở các đô thị đang có xu hướng mở rộng, phát triển mạnh cả về quy mô lẫn dân số và các khu công nghiệp, như các đô thị tỉnh Phú Thọ (19,9%), thành phố Phủ Lý (17,3%), Hưng Yên (12,3%), Rạch Giá (12,7%), Cao Lãnh (12,5%) Các đô thị khu vực Tõy Nguyờn có tỷ lệ phát sinh CTRSH tăng đồng đều hàng năm và với tỷ lệ tăng ít hơn (5,0%)

Tổng lượng phát sinh CTRSH tại các đô thị loại III trở lên và một số đô thị loại IV là các trung tâm văn hóa, xã hội, kinh tế của các tỉnh thành trên cả nước lên đến 6,5 triệu tấn/năm, trong đó CTRSH phát sinh từ các hộ gia đình, nhà hàng, các chợ và kinh doanh là chủ yếu Lượng còn lại từ các công sở, đường phố, các cơ sở y tế Chất thải nguy hại công nghiệp và các nguồn chất thải y tế nguy hại ở các đô thị tuy chiếm tỷ lệ ít nhưng chưa được xử lý triệt

để vẫn còn tình trạng chôn lấp lẫn với CTRSH đô thị

Tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người tại các đô thị đặc biệt và đô thị loại I tương đối cao (0,84 - 0,96kg/người/ngày); đô thị loại

II và loại III có tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người là tương đương nhau (0,72 - 0,73 kg/người/ngày); đô thị loại IV có tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên một đầu người đạt khoảng 0,65 kg/người/ngày

Nhìn chung, lượng chất thải rắn đô thị phụ thuộc vào 2 yếu tố chính: sự phát triển của nền kinh tế và dân số Theo thống kê mức chất thải rắn ở các nước đang phát triển trung bình là 0,3 kg/ người/ ngày Tại các đô thị ở nước

ta, trung bình mỗi ngày mỗi người thải ra khoảng 0,5 kg - 0,8 kg rác Khối lượng rác tăng theo sự gia tăng của dân số Rác tồn đọng trong khu tập thể, trong phố xá phụ thuộc vào yếu tố như: địa hình, thời tiết, hoạt động của người thu gom… Rất khó xác định thành phần CTR đô thị, vì trước khi tập trung đến bãi rác đã được thu gom sơ bộ Tuy thành phần CTR ở các đô thị là khác nhau nhưng đều có chung 2 đặc điểm.[2]

- Thành phần rác thải hữu cơ khú phõn huỷ, thực phẩm hư hỏng, lá cây,

cỏ trung bình chiếm khoảng 30 - 60 %, đây là điều kiện tốt để chôn, ủ hay chế biến CTR thành phân hữu cơ

- Thành phần đất, cát, vật liệu xây dựng và các chất vô cơ khác trung bình chiếm khoảng 20 - 40%

Bên cạnh đó, thành phần và khối lượng CTR thay đổi theo các yếu tố sau đây: điều kiện kinh tế - xã hội, thời tiết trong năm, thói quen và thái độ của xã hội, quản lý và chế biến trong sản xuất, chính sách của nhà nước về chất thải [2]

Theo báo cáo môi trường quốc gia, tỷ lệ phát sinh chất thải rắn đã tăng

từ 0,9 kg lên 1,2 kg/người/ngày ở các thành phố lớn, từ 0,5 kg lên 0,65 kg/người ngày tại các đô thị nhỏ Dự báo, tổng lượng chất thải rắn phát sinh

có thể tăng lên đến 25 triệu tấn vào năm 2010, 35 triệu tấn vào năm 2015, 45 triệu tấn vào năm 2020 Trong khớ đú, tỷ lệ thu gom chất thải rắn ở cỏc vựng

đô thị trung bình đạt khoảng 70%, ở cỏc vựng nông thôn nhỏ đạt dưới 20%

Và phương thức xử lý rác thải chủ yếu là chôn lấp Cả nước có 91 bói chụn lấp rác thải thỡ cú đến 70 bói chụn lấp không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, không hợp vệ sinh Ngành công nghiệp tái chế chưa phát triển do chưa được quan tâm đúng mức Một số địa phương đã và đang thực hiện những dự án 3R, điển hình là Dự án 3R Hà Nội, song nhìn chung mới chỉ thực hiện nhỏ lẻ, không đồng bộ và thiếu định hướng Nếu phân loại tại nguồn tốt, chất thải rắn sinh hoạt có thể tái chế khoảng 60 - 65% Chất thải hữu cơ cao trong rác thải sinh hoạt có tiềm năng lớn trong việc chế biến phân compost Với lĩnh vực công nghiệp, một số ngành công nghiệp có khả năng tái sử dụng, tái chế tới 80% lượng chất thải Thậm chí, các công nghệ mới như Seraphin, Tâm Sinh Nghĩa, Công ty thủy lực đã được áp dụng ở một số thành phố như Hà Nội (Sơn Tây), Vinh, Huế, Ninh Thuận đem lại tỷ lệ tái chế tới hơn 90%, đồng nghĩa chất thải mới phải chôn lấp chỉ dưới 10% Như vậy, chất thải có vai trò quan trọng trong việc tiết kiệm nguồn tài nguyên quốc gia Do đó, chất thải cần phải được coi trọng, được thống kê, đánh giá, phân tích và phân loại để tái chế, tái

sử dụng tốt trước khi đem tiêu hủy

Hiện nay phần lớn rác thải sinh hoạt ở Việt Nam vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp Tuy nhiên, cũng mới chỉ có 12 trong tổng số 64 tỉnh, thành phố cú bói chụn lấp hợp vệ sinh hoặc đúng kỹ thuật và chỉ có 17 trong tổng số 91 bói chụn lấp hiện có trong cả nước là bói chụn lấp hợp vệ sinh Phần lớn cỏc bói chụn lấp hợp vệ sinh đều được xây dựng bằng nguồn vốn ODA, nguồn vốn đầu tư từ ngân sách là hết sức khó khăn và hạn chế Lượng chất thải rắn tại các đô thị được thu gom mới đạt 70% tổng lượng chất thải rắn phát sinh Trong khi đó, việc tái chế và tái sử dụng mới chỉ giảm khoảng 10-12% khối lượng rác thải.

Ở nước ta chỉ khoảng 7 người/1 triệu dân làm công tác quản lý nhà nước về môi trường, trong khi con số này ở nước láng giềng Trung Quốc là

20 người, so với các nước trong khu vực ASEAN như: Thái Lan là 30 người, Campuchia là 55 người, Malaysia là 100 người, Singapore là 330 người Đối với các nước phát triển thì con số này còn cao hơn nhiêu, ví dụ như: Canada

là 155 người, Anh là 204 người Ngoài ra do hệ thống chính sách, pháp luật

về bảo vệ môi trường vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ, chưa tương thích kịp thời với sự phát triển của nền kinh tế thị trường Các quy định về thu phí bảo

vệ môi trường đối với nước thải, chất thải rắn mặc dù đã được Chính phủ ban hành song còn mang tính hình thức, số kinh phí thu được mới chỉ bằng 1/10

so với tổng kinh phí mà Nhà nước phải chi cho các dịch vụ thu gom và xử lý chất thải Các chế tài xử phạt vi phạm hành chính cũn quỏ thấp, chưa đủ sức răn đe, phòng ngừa Bên cạnh đú, cỏc cơ quan chức năng còn lúng túng trong

xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường do đó công tác quản lý rác thải còn nhiều lỏng lẻo.[20]

2.1.3.3 Tình hình quản lý rác thải tại tỉnh Quảng Ninh

Đến nay, các loại chất thải rắn chưa được phân loại nên tỷ lệ các thành phần chưa thể thống kê được Tuy nhiên, có thể đánh giá dựa vào đặc điểm của từng khu vực như sau: Thành phố Hạ Long, Múng Cỏi là khu dân cư và

du lịch phát triển nên chất thải chủ yếu là chất thải sinh hoạt, vật liệu xây dựng, chất thải công nghiệp chiếm tỷ lệ rất ít Tại thị xã Cẩm Phả, Uụng Bớ, Đụng Triều có hoạt động khai thác than nên chất thải rắn chủ yếu là chất thải sinh hoạt, chất thải mỏ chiếm tỷ trọng tương đối lớn

Việc thu gom, vận chuyển chất thải sinh hoạt chỉ tập trung tại các trung tâm của huyện, thị xã và thành phố do Công ty môi trường đô thị địa phương đảm nhiệm Theo thống kê, tỷ lệ thu gom chất thải tại đô thị đạt khoảng 60 – 70%, tại nông thôn đạt 40 – 50% Việc thu gom chất thải chưa được thực hiện

ở cỏc vựng sõu, vựng xa, chất thải tại đây chủ yếu do dân cư tập trung tại vườn rồi đốt hoặc ủ làm phân bón gây ô nhiễm môi trường

Theo thống kê, trung bình mỗi ngày tại khu vực vịnh Hạ Long phát sinh 5m3, hiện tại mới chỉ thu gom được 3m3/ngày tại các điểm du lịch, hang động, khu vực làng chài và khu Bến Đoan Trên biển và các khu vực khác, việc thu gom còn rất hạn chế, ảnh hưởng không nhỏ tới mỹ quan và môi trường nước vịnh.

[8]

Hiện nay có ba phương pháp xử lý chất thải được áp dụng chủ yếu ở Quảng Ninh đó là: xử lý bằng chôn lấp, xử lý bằng phương pháp đốt, xử lý

chất thải rắn bằng chế biến phân hữu cơ Trong đó, phương pháp xử lý chất

thải sinh hoạt bằng chôn lấp là phương pháp phổ biến Tuy nhiên, hệ thống các công trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt ở tỉnh Quảng Ninh còn thiếu và yếu Hiện tại, toàn tỉnh chỉ có 3 bói chụn lấp hợp vệ sinh tập trung tại thành phố Hạ Long và thị xã Cẩm Phả như: Đèo Sen, Quang Hanh, Hà Khẩu… Còn lại trên 10 bãi rác của các địa phương khác trong tỉnh đều không đạt các tiêu chuẩn thiết kế kỹ thuật do Bộ Xây dựng ban hành, không đạt các tiêu chí và tiêu chuẩn đảm bảo vệ sinh môi trường theo yêu cầu của Bộ Tài nguyên và Môi trường Tại các nơi không được hưởng các dịch vụ thu gom, xử lý chất thải còn thường xảy ra tình trạng đem đổ bỏ ở cỏc sụng, hồ hoặc vứt bừa bãi tại những nơi công cộng…

Đội quản lý môi trường vịnh Hạ Long tổ chức thu gom, vận chuyển, xử

lý rác trôi nổi trên vịnh Hình thức thu gom chủ yếu dùng phương pháp thủ công, dùng vợt vớt rác trôi nổi trên vịnh rồi đưa lên tàu trở vào bờ để xử lý, tỷ

lệ thu gom khoảng 70% khối lượng Dự án xử lý chất thải thành phố Hạ Long bằng phương pháp chế biến phân hữu cơ do Công ty Cổ phần xử lý chất thải

Hạ Long đã được UBND tỉnh phê duyệt đang trong giai đoạn xúc tiến đầu tư

Tại những vùng không có dịch vụ thu gom, chất thải sinh hoạt thường đem ra đổ tại cỏc sụng, suối, chôn lấp tại vườn, ủ làm phân bón… Tất cả các

phương pháp đú đó và đang gây ô nhiễm môi trường cục bộ tại các gia đình

và ảnh hưởng tới chất lượng đất, nguồn nước của dân cư

Chất thải công nghiệp, chủ yếu là bãi thải than Từ năm 1955 đến 2003 các mỏ đó búc khoảng 853,415 triệu m3 đất đá, trong đó năm 1995 – 2004 là

475 triệu m3, năm 2005 là 150 triệu m3 đất đá Khối lượng đất đá khổng lồ này gây ảnh hưởng xấu đến cảnh quan môi trường, đặc biệt là các bãi thải nằm dọc quốc lộ 18A như bãi thải than Cọc 6, Đèo Nai, không chỉ gây ô nhiễm môi trường nước mặt và nước biển ven bờ vịnh Hạ Long mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hệ sinh thái

Tỷ lệ các đơn vị y tế được trang bị lò đốt chất thải còn thấp, khoảng dưới 40% Chất thải y tế nguy hại mặc dù đã được xử lý nhưng chưa triệt để do gặp khó khăn trong vận hành Do đó, ô nhiễm môi trường do chất thải y tế đến sức khoẻ cộng đồng là điều không thể tránh khỏi

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

- Rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

- Công tác thu gom và quản lý rác thải sinh hoạt của thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

* Phạm vi nghiên cứu: Những vấn đề liên quan tới công tác thu gom, quản lý chất thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.2 Địa điểm, thời gian nghiên cứu

* Địa điểm nghiên cứu: Khu vực thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

* Thời gian nghiên cứu: Đề tài được thực hiện từ tháng 01/2011 đến tháng 05/2011

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.3.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

3.3.2 Thực trạng công tác thu gom rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.2.1 Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.2.2 Lượng phát sinh và thành phần rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.2.3 Công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.3 Thực trạng quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.3.1 Quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh bằng các biện pháp kinh tế - xã hội.

3.3.3.2 Quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh bằng các biện pháp kỹ thuật

3.3.3.3 Đánh giá nhận thức của cộng đồng về công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.3.3.4 Một số nhận xét về công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập, tổng hợp tài liệu có liên quan như: điều kiện tự nhiên, kinh

tế xã hội của địa phương; hiện trạng rác thải sinh hoạt, công tác thu gom, vận chuyển thông qua các cơ quan của thành phố Múng Cỏi

- Tìm hiểu qua sách báo, mạng internet…

3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phương pháp khảo sát thực địa để thấy được tình hình chung về rác thải trên địa bàn

- Phỏng vấn bằng phiếu điều tra nhằm thu thập ý kiến của các hộ gia đình về tình hình quản lý rác thải sinh hoạt tại địa phương

3.4.3 Phương pháp chuyên gia

- Hình thức thực hiện phương pháp này thông qua các buổi gặp gỡ, trao đổi và thảo luận với các cán bộ tại địa phương và giáo viên hướng dẫn nhằm tháo gỡ những thắc mắc

3.4.4 Phương pháp xác định khối lượng và thành phần rác thải

* Phương pháp xác định lượng rác thải được thu gom: tiến hành theo dõi việc

tập kết rác thải tại các điểm tập kết rác thải của từng phường, xã để đếm số xe đẩy tay chứa rác trong một ngày, tuần và trong thỏng Cỏc xe đẩy tay được chở đến điểm tập kết vào đúng giờ quy định và cho lên xe chở rác chuyên dùng của công ty môi trường đô thị Với phương pháp đếm số xe và cân để xác định thành phần, tỷ lệ rác thải sẽ giúp biết được khối lượng rác thải phát sinh hàng ngày Do lượng rác thải thường là ổn định từ các nguồn thải, rất ít

bị biến động Nên tiến hành xác định khối lượng và sau đó tính trung bình

* Phương pháp xác định lượng rác thải bỡnh quõn/người/ngày và thành phần rác thải tại các phường, xã:

- Đối với rác hộ gia đình và khu dân cư: mỗi phường, xã lựa chọn ngẫu nhiên khoảng 10 hộ để theo dõi được thuận lợi và dễ dàng Việc lựa chọn các

hộ theo tiêu chí cân đối về tỷ lệ giữa các hộ là công nhân, viên chức (50%);

hộ kinh doanh, buôn bán (40%); hộ làm nghề khác (10%) Trên cơ sở số liệu điều tra của từng UBND các phường, xã về tỷ lệ nghề nghiệp của người dân trên địa bàn

+ Tiến hành phát cho các hộ 2 túi màu khác nhau để phân loại rác ngay tại nguồn và để rác thải lại để cân

+ Đến từng hộ gia đình thí điểm cõn rỏc vào giờ cố định trong ngày 1lần/ngày.+ Số lần cõn rỏc của mỗi hộ gia đình lặp lại 3 lần/thỏng (cõn trong 4 tháng) Giữa các ngày cõn rỏc trong tuần, trong thỏng cú sự luân chuyển để cân được vào các ngày đầu tuần, giữa tuần, cuối tuần trong thỏng Rỏc sau khi thu gom, cõn thỡ được đổ vào xe thu gom vào các điểm tập trung rác của từng phường, xã

+ Từ kết quả cân thực tế rác tại các hộ gia đình, tính được lượng rác thải trung bình của 1 hộ/ngày, và lượng rác thải bỡnh quõn/người/ngày

+ Phõn loại rác tập trung tại bãi rác khu dân cư tiến hành phân loại rác trong 1 tháng, mỗi tuần 2 lần vào 2 ngày cố định trong tuần thu gom, cân trọng lượng rác thải vô cơ, hữu cơ quy thành tỷ lệ % trọng lượng

- Đối với rác tại các chợ: Dựa trên việc nghiên cứu điều tra về đặc điểm các chợ ở từng phường, xã: số lượng các chợ, thời gian họp chợ, chu kỳ họp chợ là thường ngày hay theo phiên và từ đó làm như sau:

+ Nếu phường, xã nào được thu gom rác thải tập trung thì tiến hành đếm số xe đẩy tay chở rác trong ngày, tháng Sau đó ước tính khối lượng trung bình lượng rỏc/ngày/thỏng, sẽ biết được lượng phát sinh và thu gom

+ Nếu phường, xã nào chưa tổ chức thu gom rác: sau mỗi lần họp chợ, khi rác được thu gom thành đống thì tiến hành cân và tính khối lượng trung bỡnh/ngày/thỏng

- Đối với rác tại các cơ quan công sở, trường học: Do các đặc điểm nghề nghiệp và tính chất công việc, nên thành phần là khá giống nhau Đầu tiên tiến hành điều tra về số lượng các cơ quan, trường học, ở các phường, xó

cỏc thông tin về: số nhân viên, số học sinh, sinh viên, số cán bộ giáo viên, loại hình sản xuất, đặc thù rác thải của cơ quan, trường học Sau đó căn cứ vào quy mô, lượng người của từng nhóm công sở, trường học để ước tính khối lượng rác thải cho những nhúm cú đặc điểm tương tự nhau: lựa chọn một số cơ quan, trường học (mẫu giáo, tiểu học, trung học, UBND) và sau đó cân thí điểm rồi tính trung bình lượng rỏc/ngày/thỏng hoặc tiến hành đếm các xe thu gom (nếu có thể) Rồi ước tính khối lượng rác được thu gom, phát sinh và sau

đó tính trung bình lượng rỏc/ngày/thỏng

- Đánh giá về lợi ích tái chế, tái sử dụng rác thải: Điều tra về lượng rác thải có thể tái chế tại các bãi rác của thành phố: điều tra, phỏng vấn trực tiếp những người nhặt rác (khoảng 15 – 20 người), và những chủ hộ thu mua rác ở khu vực gần bãi rác Sau đó tính trung bình khối lượng, chủng loại các thành phần rác có thể tái chế và giá mua (bán) từng loại Mặt khác căn cứ vào tỷ lệ từng loại rác có thể tái chế trong tổng lượng rác phát sinh để ước tính khối lượng thành phần cỏc rỏc tái chế rác tái chế Sau đó ước tính hiệu quả mang lại của rác thải sinh hoạt

* Phương pháp xác định thành phần rác thải: Căn cứ vào đặc điểm chung của

các phường, xã ta chọn các điểm tập kết rác tại 2 phường, và 2 xã để phân loại rác, rồi cân từng thành phần sau đó tính tỷ lệ Mỗi phường, xã ta cân và phân loại thí điểm tại 1 điểm tập kết

3.4.5 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu

+ Tổng hợp tất cả các số liệu thu thập được từ các phương pháp trên + Xử lý số liệu bằng Excel

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

4.1.1.1 Vị trí địa lý

Thành Phố Múng Cỏi là một thành phố vùng biên giới nằm ở Đông Bắc của Tỉnh Quảng Ninh, cũng là địa đầu của phía Đông Bắc Việt Nam Thành Phố Múng Cỏi cú diện tích đất tự nhiên 51497 ha, trải rộng từ tọa độ

21010/ - 21039/ vĩ độ Bắc.Từ 107040/ - 108005/ kinh độ Đông Phía Bắc giáp huyện Phòng Thành – thị Xó Đụng Hưng – Trung Quốc với hơn 70km đường biên giới, được ngăn cách bởi thượng nguồn sông Ka Long và sông Bắc Luân Phía Đông và Phía Nam tiếp Giáp với biển Đông thuộc vịnh Bắc Bộ, có đường bờ biển dài 50km Phía Bắc giáp huyện Hải Hà

4.1.1.2 Địa hình

Thành Phố Múng Cỏi thuộc địa hình đồi núi trung du ven biển,cú độ cao trung bình 7 – 10 m so với mực nước biển ,thấp dần từ phía Bắc xuống phía Nam Địa hình khá phức tạp tạo thành 3 vùng rõ rệt: Vùng núi cao phía Bắc; vùng Trung Du Ven Biển và vùng Đảo với những điều kiện địa hình khác nhau:

+ Vùng Núi cao Phía Bắc: chủ yếu là đồi núi có độ cao từ 300 – 866 m,

độ dốc từ 250 – 450, diện tích 19.100 ha, chiếm 37% diện tích tự nhiên Khu vực này có dạng địa hình bị chia cắt mạnh, tạo nhiều cảnh quan đẹp và thảm thực vật phong phú

+ Vùng trung du ven biển: trồng lúa, hoa màu, chăn nuôi, thả cá, tôm, cua…+ Vùng Đảo và núi thấp: độ dốc từ 100 – 150, có diện tích tự nhiên khoảng 5000 ha, chiếm 9,8% diện tích tự nhiên

Trong đất liền, 71% diện tích tự nhiên là đồi núi, càng về phía Nam địa hình Múng Cỏi càng thấp dần, vùng ven Biển là một bãi triều rộng

4.1.1.3 Điều kiện khí tượng

(Số liệu quan trắc từ Trạm Múng Cỏi – Vĩ độ: 21031’; Kinh độ: 107058’)[19]

a) Đặc điểm khí hậu

Khu vực nghiên cứu thuộc thị xã Múng Cỏi mang đặc điểm trung của khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, chịu ảnh hưởng của khí hậu biển nên tương đối ôn hoà, là điều kiện lý tưởng cho môi sinh và đặc biệt là du lịch và nghỉ dưỡng.b) Nhiệt độ không khí

Theo số liệu quan trắc nhiệt độ tại trạm Múng Cỏi trong vòng 5 năm gần đây từ 2004 – 2008 cho thấy: Nhiệt độ trung bình hàng năm: từ 21,40C – 23,40C

Khí hậu của vựng Múng Cỏi khỏ ụn hoà Mùa hè không quá nóng, nhiệt độ ngày cao nhất là 36,40C Khí hậu về mùa đông khá lạnh, nhiệt độ thấp nhất là 50C.c) Lượng mưa

Thị xã Múng Cỏi nằm trong vùng mưa lớn thuộc phía đông của tỉnh Quảng Ninh Tổng lượng mưa trung bình năm từ 2100 đến 3200 mm, phụ thuộc vào số ngày mưa và cường độ mưa

Có khoảng 140 đến 160 ngày mưa/năm (38 đến 44 %) Tập trung chủ yếu vào cỏc thỏng mùa hè, có mưa nhiều nhất là tháng 7 và tháng 8

Mùa đông lượng mưa thấp chỉ chiếm khoảng 10% lượng mưa cả năm, tháng ít nhất vào tháng 10 và tháng 12

Biểu đồ lượng mưa

Hình 4.1 Biểu đồ lượng nước mưa quan trắc từ năm 2004 đến năm 2008

(Nguồn: Trung tâm khí tượng thuỷ văn Quốc gia, 2009)[16]

d) Chế độ gió

Mùa khô: từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau, chịu ảnh hưởng

của gió mùa Đông Bắc, chủ yếu theo hướng Bắc và Đông Bắc Mỗi thỏng cú

từ 3 đến 4 đợt, mỗi đợt từ 5 – 7 ngày

Mùa mưa: từ tháng 4 đến tháng 9, chủ yếu là gió Nam và Đông Nam Tốc độ gió trung bình năm là 3,3 – 3,6 m/s

Tần suất bão đổ bộ vào Quảng Ninh khoảng 2,8% Trung bình 1 năm

có 1,5 cơ bão Sức gió từ cấp 8 đến cấp 10, mạnh nhất đến cấp 12, nhưng xác suất thấp (khoảng 15 – 18 năm một lần) Bão thường theo hướng Tây, Tây Bắc Tháng có nhiều bão nhất là tháng 8

4.1.1.4 Điều kiện thủy văn, hải văn

(Số liệu quan trắc từ trạm Cụ Tụ – Vĩ độ: 20058’; Kinh độ: 107004’)[18]

a) Thủy văn

Hệ thống sông suối của thành phố Múng Cỏi gồm có hai sụng chớnh: Sụng

Ka Long, Sông Tràng Vinh

Chế độ thuỷ triều ở khu vực thực hiện dự án nói riêng và ở Múng Cỏi nói chung là chế độ nhật triều.

Bảng 4.1 Thuỷ triều trung bình cỏc thỏng trong năm 2007 tại Múng Cỏi

(Nguồn: Bảng thuỷ triều, 2007)[7]

4.1.1.5 Các nguồn tài nguyên

* Tài nguyên đất: Với diện tích tự nhiên là 51.654,76 ha, được chia thành 10 nhóm đất chính: Đất cát, đất mặn, đất phèn, đất phù sa, đất có tầng sét, đất xám, đất nõu tớm, đất vàng đỏ, đất tầng mỏng, đất nhõn tỏc Thành Phố Múng cỏi cú nguyên liệu đất sét tốt để sản xuất ra các loại sản phẩm đất nung như: gạch, ngói, sành, sứ…

* Tài nguyên nước: đảm bảo chất lượng cung cấp nước sinh hoạt

- Nguồn nước mặt: lượng nước các con sông ở Múng Cỏi khỏ phong phú và phân phối tương đối đều theo không gian

- Nguồn nước ngầm: tổng trữ lượng nước ngầm của Múng Cỏi cũng rất lớn, có khoảng 1500m3/ ngày và phân bố đều trong thị xã

* Tài nguyên rừng: hiện có khoảng 18431,71 ha đất lâm nghiệp, phong phú về chủng loại, chiếm 35,68% diện tích tự nhiên của thành phố

* Khoáng sản: Trên địa bàn thành phố Múng Cỏi cú cỏc loại khoáng sản sau đây: Đá Granit (Lục Phủ), cao lanh (Kim Tinh, Vĩnh Thực), Titan (Trà Cổ, Bình Ngọc, Vĩnh Thực) và cát sỏi dùng cho xây dựng

* Tài nguyên biển: Với chiều dài bờ biển 50km, có vùng biển rộng, diện tích bãi triều lớn, thuận lợi cho việc phát triển nghề đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thuỷ, hải sản (hiện nay đã khoanh nuôi được 410 ha) Nằm trong quần

thể du lịch sinh thái Hạ Long, Cát Bà, Trà Cổ, có bãi cát mịn, sóng được gió lớn mang từ biển vào một nét riêng biệt, độc đáo đã tạo nên tài nguyên biển ở Múng Cỏi hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển các điểm du lịch biển lý tưởng.

* Tài nguyên du lịch và nhân văn: Múng Cái là nơi có nhiều phong cảnh đẹp nổi tiếng, khí hậu trong lành, có bờ biển trải dài 17km bằng phẳng với bãi cát mịn màng; có cửa khẩu Quốc tế nên có khả năng thu hút nhiều du khách trong

và ngoài nước Trên địa bàn thị xã còn nhiều chùa triền: chựa Khỏnh Linh, chùa Xuân Lan, nhà thờ Trà Cổ, cựng với các danh thắng khác với những nét đặc trưng riêng tạo nên một quần thể du lịch độc đáo, đa dạng mà ít nơi có thể sánh kịp, làm tăng thêm sự chú ý đối với du khách

* Cảnh quan môi trường: Về hệ thống công viên – cây xanh: ngoài khu vực công viên bờ Đụng sụng Ka Long diện tích 55.000m2 và một số diện tích vườn hoa trong trung tâm, hiện tại thị xã còn thiếu những khu công viên vui chơi giải trí, công viên chuyên đề, quảng trường, tượng đài, là những chức năng rất cần thiết cho một đô thị phát triển, đặc biệt một đô thị cửa khẩu quốc

tế với nhiều tiềm năng phát triển du lịch.

Bảng 4.2 Diện tích các vườn hoa của thị xã Múng Cỏi

(Nguồn: Công ty môi trường và Công trình đô thị Múng Cỏi, 2011)[11]

4.1.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội

4.1.2.1 Tốc độ gia tăng dân số

Thành Phố Múng Cỏi gồm 17 phường xã (trong đó có 7 phường và 10 xã) Tổng số dân thành Phố Múng Cỏi năm 2010 là 80.000 người với mật độ dân số là 135,7 người/km2 Ngoài ra còn có số lượng lớn dân chưa đăng kí hộ

khẩu và khách vãng lai, khách du lịch hàng ngày có mặt hoặc tới tham quan, làm việc tại Thành Phố

Tỉ lệ tăng dân số tự nhiên trong những năm gần đây có xu hướng giảm nhờ làm tốt công tác kế hoạch hóa gia đình:

Bảng 4.3 Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên thành phố Múng Cái – tỉnh Quảng Ninh

(Nguồn: UBND Thành phố Múng Cỏi, 2010)[17]

Hiện nay dân số thành phố Múng Cỏi chủ yếu là người kinh chiếm tỷ

lệ tương đối cao, trên 90% còn lại là các dân tộc ít người như: Hoa, Sỏn Dỡu, Sỏn Chỉ, Mỏn, Nựng…

Mật độ dân số phân bố không đều trên địa bàn thành phố, công tác dân

số kế hoạch hóa gia đình đảng ủy đã thường xuyên chỉ đạo các ban ngành đoàn thể đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách dân số đến các tầng lớp nhân dân nhất là các đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ Vì vậy nhận thức của nhân dân về công tác dân số đó cú những chuyển biến tích cực Tỷ lệ tăng dân số hàng năm là 0,6%/năm

4.1.2.2.Diễn biến đô thị hóa

Tốc độ đô thị hóa nhanh với lợi thế của khu kinh tế cửa khẩu Thành phố Múng Cỏi được đặt trong mối quan hệ mật thiết với vùng kinh tế trọng điểm bắc bộ: Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh – Hải Dương góp phần vào hoạt động hàng hóa xuất nhập khẩu, đẩy mạnh giao lưu kinh tế với cỏc vựng khỏc trong cả nước và quốc tế

Thành phố Múng Cỏi cần được xem xét với tầm nhìn chiến lược cho một đô thị hạt nhân của cửa khẩu, phát triển theo hướng công nghiệp húa-hiện đại hóa với tốc độ nhanh, từng bước khắc phục sức ép cạnh tranh về kinh tế hàng hóa

4.1.2.3 Sức khỏe cộng đồng

Mạng lưới y tế đó cú ở tất cả cỏc xó phường trong thành phố Múng Cỏi

Xó phường nào cũng có trạm xá và nhà hộ sinh Công tác y tế được duy trì tốt và ngày càng đáp ứng tốt hơn về nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân

Công tác duy trì trạm y tế, bệnh viện đạt chuẩn quốc gia được thực hiện tốt Hiện nay, trang thiết bị và cơ sở vật chất kĩ thuật của bệnh viện trung tâm thành phố đã được nâng cấp và trang bị phương tiện chuẩn đoán và chữa bệnh hiện đại đảm bảo chữa bệnh cho cả người nước ngoài đến công tác và tham quan du lịch

4.1.2.4 Mạng lưới giao thông

- Đường bộ: Hiện tại Múng Cỏi được kết nối với các địa phương khác theo đường bộ thông qua duy nhất một tuyến đường là Quốc lộ 18 Trong quá trình phát triển đô thị của Múng Cỏi, tuyến đường vừa mang chức năng giao thông đối ngoại vừa mang chức năng là đường chính đô thị của Thành phố

- Bến xe đối ngoại: Bến xe đang sử dụng nằm ở cửa ngõ thành phố và

là bến xe duy nhất với diện tích 0,8 ha Có khoảng 250 chuyến mỗi ngày, vận chuyển khoảng 3000 khỏch/ngày đờm Với lưu lượng khách ngày một lớn, lượng khách vào bến ngày một tăng thì bến xe hiện tại đã và đang trở nên quá tải, cần phải nâng cấp hoặc xây dựng một bến xe mới có quy mô lớn hơn nhằm đáp ứng tốt cho nhu cầu đi lại của người dân trong tương lai

- Đường thủy: Với hơn 50km bờ biển và hệ thống sông suối chạy trong khu vực, thành phố có hệ thống cảng sông biển đa dạng, thuận lợi và là thế mạnh đối với phát triển kinh tế của Múng Cỏi

4.1.2.5 Mạng lưới thủy lợi

- Hệ thống hồ: Hồ Tràng Vinh: Tổng dung tích: W= 76.106m3; Hồ Đoan Tĩnh: W= 1,5.106m3; Hồ Quất Đông: W= 1,5.106m3 và hồ Kim Tinh

- Hệ thống đê ngăn mặn, kênh thuỷ lợi: Trong phạm vi thành phố còn

có hệ thống kênh thuỷ lợi cấp 1 Tràng Vinh và hệ thống đê ngăn mặn

4.1.2.6 Công trình giáo dục

Về giáo dục – đào tạo: Xây mới thêm 4 trường, đến nay toàn thành phố

có 719 lớp phổ thông và mầm non, 199 lớp THCS, 70 lớp THPT; cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên đáp ứng được yêu cầu công tác giáo dục

4.1.2.7 Hệ thống văn hóa thể thao

Tất cả các phường xã của thành phố đều có nhà văn hóa tạo điều kiện cho người dân giao lưu học hỏi, tiếp nhận thông tin và tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật Ngoài ra, thành phố cũn cú 1 nhà thi đấu đa năng, khu vui chơi cho thiếu nhi Các hạt động giao lưu văn hóa thể thao giữa các đoàn thể cơ quan thường xuyên được tổ chức

4.1.2.8 Phát Triển Kinh Tế

- Cơ cấu kinh tế của Múng Cỏi trong năm 2010 như sau:

Phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đẩy mạnh phát triển thương mại và du lịch Đây là những lợi thế cơ bản phát triển Múng Cỏi thành khu kinh tế cửa khẩu Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2005 đạt 12 – 13% Phấn đấu năm nay 2010 đạt 14 – 15% Múng Cỏi là địa bàn có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất của tỉnh Quảng Ninh

- Bình quân thu nhập GDP/người /năm tăng trưởng cao

+ Năm 2005 GDP/người /năm là 1000 USD

+ Năm 2010 GDP/người /năm là 1010-1500 USD

Bảng 4.4 Tỷ lệ đóng góp GDP của các ngành kinh tế của thành phố Múng Cỏi

Thương mại – dịch vụ 71,8 % 72,6 % 75 %

(Nguồn: UBND Thành phố Múng Cỏi, 2010)[17]

* Tình hình phát triển nông nghiệp (sản xuất cây lương thực và các trại chăn nuôi gia súc gia cầm)

Mặc dù hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất nông nghiệp nhưng với sự chủ động tích cực bằng các biện pháp cụ thể, giá trị sản xuất nông nghiệp cả về diện tích và năng suất đều đạt kế hoạch và đạt khá so với cựng kỡ năm trước Cây trồng chủ yếu là: lúa nước, ngô, khoai, lạc…Phấn đấu năm nay 2010 đạt 20.000 tấn lương thực, 200 ha rau sạch, 1.000 ha cây ăn quả, phát triển giống lợn Múng Cỏi

- Chăn nuôi gia súc, gia cầm

Đẩy mạnh phát triển đàn gia súc gia cầm trên địa bàn, công tác phòng trừ dịch bệnh được triển khai tốt Đã tiêm phòng cho gia súc gia cầm nờn trờn địa bàn không có dịch bệnh,bước đầu hình thành mô hình chăn nuôi theo hướng công nghiệp tại địa bàn thành phố Múng Cỏi, xong hiệu quả còn thấp

và chưa được nhân rộng

- Tình hình phát triển ngành thủy sản

Với chiều dài bờ biển là 50km, vùng biển rộng Thành phố Múng Cỏi

cú nhiều thuận lợi cho việc phát triển nghề đánh bắt, nuôi trồng, chế biến hải sản Vùng biển có nhiều loại hải sản quý như: mực, tôm, cua, sò huyết… trữ lượng cá khai thác hàng năm khoảng 6 - 7 nghìn tấn Múng Cỏi có thể vươn

ra các ngư trường ngoài khơi như: Cát bà, Cát hải, Cụ tụ… Tuy nhiên hiện nay mới chỉ khai thác ven bờ bằng các phương tiện đánh bắt nhỏ do tư nhân

tự đảm nhiệm với số lượng khai thác 1.800 - 2.000 tấn/năm

- Tình hình phát triển du lịch của địa phương

Thành phố Múng Cỏi có nhiều phong cảnh đẹp, nổi tiếng, khí hậu trong lành, có khả năng thu hút khách du lịch trong và ngoài nước

Bãi biển Trà Cổ với chiều dài bờ biển 17km bằng phẳng, có rừng phi lao có thể xây dựng khu nghỉ mát, du lịch quốc gia Đây là một trong những khu du lịch nằm trong chiến lược phát triển đến năm 2025 của thành phố Múng Cỏi

Cạnh bãi biển Trà Cổ cú đình Trà Cổ được xây dựng từ thế kỷ 15 với kiến trúc đẹp, được nhà nước công nhận là di sản văn hóa

Trong tương lai hồ Đoan Tính và hồ Tràng Vinh được đưa vào sử dụng

sẽ là những địa điểm tốt cho du lịch với phong cảnh đẹp, du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng

Hiện nay, cơ sở vật chất thiết yếu cho phát triển du lịch đảm bảo lâu dài bền vững góp phần tăng trưởng kinh của thành phố Múng Cỏi

Tuy nhiên, ngành du lịch của thành phố Múng Cỏi cũn gặp những trở ngại lớn do cơ sở vật chất yếu kém và chưa phát triển các hệ thống khách sạn nhà hàng, khu vui chơi giải trí, văn hóa, giao thông, phương tiện vận tải chưa đáp ứng được nhu cầu Nhiều điểm du lịch hấp dẫn chưa được đầu tư khai thác có hiệu quả

4.2 Thực trạng công tác thu gom rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái - tỉnh Quảng Ninh

4.2.1 Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt tại thành phố Múng Cái - tỉnh Quảng Ninh

Cùng với sự phát triển kinh tế chung của cả nước trong những năm gần đây thành phố Múng Cái - tỉnh Quảng Ninh được coi là thành phố trẻ năng động đó cú những bước phát triển nhanh chóng trong nền kinh tế, văn hoá, xã hội về nhiều mặt khác nhau Tốc độ đô thị hoá tăng nhanh, cuộc sống của người dân ngày được nâng cao dẫn đến nhu cầu sử dụng tài nguyên thiên nhiên ngày càng lớn kéo theo lượng chất thải rắn nói chung và lượng rác thải sinh hoạt nói riêng phát sinh ngày một nhiều Và đõy chớnh là một trong những nguồn gây ô nhiễm tới cảnh quan môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến

mỹ quan đô thị, chất lượng cuộc sống của con người Chính vì vậy, đòi hỏi chúng ta cần quan tâm đến vấn đề này một cách sâu sắc và triệt để nhất

Có thể phân ra các nguồn phát sinh chất thải rắn như sau:

Bảng 4.5 Các nguồn phát sinh chất thải rắn

1 Từ sinh hoạt - Hộ gia đình

- Đồ dùng điện tử