Quá trình vận động cách mạng giải phóng dân tộc ở nghệ an trong thời kỳ 1939 1945

Thắng lợi to lớn của Cách mạng Tháng Tám được tạo nên chính bởi sự tổng hợp thắng lợi của phong trào cách mạng giải phóng dân tộc ở tất cả các địa phương trên toàn quốc, trong đó có sự

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUNG TÂM KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN SỬ HỌC

TRAN VAN THUC

QUA TRINH VAN DONG CACH MANG GIAI PHONG DAN TOC 6 NGHE AN

CÔNG TRÌNH NÀY ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI

VIEN SU HOC - TRUNG TAM KHXH&NV QUOC GIA

Người hướng dan khoa hoc: 1 PGS TS Cao Van Bién

2 TS Tran Hitu Dinh Phan bién 1: PGS TS Nguyễn Bá Linh

Phản biện 2: PGS Lê Mậu Hãn

Phản biện 3: PGS TS Tran Ba Dé

Luan án sẽ được bao vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước, họp tại Viện Sử học - Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia

vào hồi i gid Ww ngay37 tháng Y nam 2003

Có thể tìm hiểu luận án tại : Thư viện Quốc gia, Thư viện

Viện Sử học, Thư viện trường Đại học Vinh

MO DAU

1 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIẾN CỦA ĐỀ TÀI:

1.1 Vượt lên trên hết thảy các sự kiện lịch sử diễn ra trong thế

kỷ XX, Cách mạng Tháng Tám 1945 toả sáng như là sự kiện vĩ đại

nhất, để lại một dấu ấn sâu đậm trong tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc Thắng lợi to lớn của Cách mạng Tháng Tám được tạo nên

chính bởi sự tổng hợp thắng lợi của phong trào cách mạng giải phóng dân tộc ở tất cả các địa phương trên toàn quốc, trong đó có sự đóng góp xứng đáng của nhân dân Nghệ An

1.2 Trong cuộc diễn tập đầu tiên của cách mạng Việt Nam do

Đảng lãnh đạo những năm 1930 - 1931, Nghệ An được xem là trận địa chính và Xô viết Nghệ - Tĩnh là một dấu son chói lọi Có ý kiến cho rằng, Nghệ An là nơi đã tạo nên đỉnh cao trong phong trào cách mạng

toàn quốc 1930 - 1931, đáng lẽ ra phải đạt được những thành quả tốt

hơn trong các giai đoạn cách mạng kế tiếp: 1936 - 1939, 1939 - 1945

Tuy nhiên, thực tiễn phong trào cách mạng ở Nghệ An lại diễn ra không như mong muốn đó Vì vậy, từ trước đến nay, khi nghiên cứu về

Nghệ An dưới góc độ sử học, người ta thường tập trung chú ý nhiều hơn tới Xô viết Nghệ - Tĩnh Thành thử, các giai đoạn lịch sử khác, trong đó có thời kỳ vận động giải phóng dân tộc 1939 - 1945 chưa

được quan tâm tìm hiểu, nghiên cứu một cách đầy đủ, thoả đáng

1.3 Thực tiễn lịch sử đã chứng tỏ Xô viết Nghệ - Tĩnh, cuộc nổi day của binh lính Chợ Rạng - Đô Lương và khởi nghĩa giành chính

quyền không chỉ là những sự kiện tiêu biểu, điển hình ở Nghệ An mà

nó còn có ý nghĩa toàn quốc trong quá trình vận động cách mạng giải phóng dân tộc ở nước ta

1.4 Tìm hiểu, nghiên cứu về cuộc vận động cách mạng tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền ở Nghệ An không chỉ làm sáng rõ hơn

một thời kỳ lịch sử đây biến động của địa phương, mà còn góp phan

làm phong phú thêm nội dung và tầm vóc Cách mạng Tháng Tám của

dân tộc Từ kết quả nghiên cứu của luận án, chúng tôi cũng hy vọng sẽ

góp phần bé nhỏ của mình vào việc biên soạn lịch sử Nghệ An cũng

2.1 Xét trên phạm vi toàn quốc, do tầm vóc của Cách mạng

Tháng Tám rất rộng lớn và nội dung hết sức phong phú nên từ trước

đến nay đã có hàng loạt công trình nghiên cứu được công bố như: Từ

Cách mạng Tháng Mười đến Cách mạng Tháng Tám của Trần Văn

Giàu, NXB Văn hoá, Hà Nội, 1957; Cách mạng Tháng Tám của Viện

Sử học, 2 quyển, NXB Sử học, Hà Nội, 1960; Tìm hiểu tính chất và đặc

điểm của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 của BNCLS Đảng Trung

ương, NXB Sự thật, Hà Nội, 1963; Cách mạng Tháng Tám Việt Nam

của Trường Chinh, NXB Sự thật, Hà Nội, 1974; Cách mạng Tháng

Tám 1945 - Những sự kiện lịch sử của Trân Hữu Đính và Lê Trung

Dũng, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000

Các công trình nghiên cứu trên đều cố gắng tập trung làm sáng

tỏ điều kiện lịch sử, quá trình chuẩn bị lực lượng, diễn biến, kết quả,

tính chất, đặc điểm, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của Cách

mạng Tháng Tám ở Việt Nam Một số công trình đó cũng đã phần nào

để cập tới diễn biến chính khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh ly của

các địa phương trên toàn quốc, trong đó có Nghệ An

2.2 Tại Nghệ An, cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu có

liên quan tới thời kỳ vận động cách mạng giải phóng dân tộc 1939 -

3

1945 đã được công bố Dưới góc độ lịch sử Đảng, trong các cuốn sách:

Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Nghệ Tĩnh, Sơ thảo, tập 1 (1925 - 1954), NXB Nghệ Tĩnh, 1987; Sơ thảo Lịch sử tỉnh Đảng

bộ Nghệ An của BNCLS Đảng Tỉnh uỷ Nghệ An xuất bản năm 1967; Lịch sử Đảng bộ Nghệ An, tập 1 (1930 - 1954), NXB Chính trị Quốc

gia, 1998 đã phản ánh sơ lược quá trình nhân dân Nghệ An dưới sự lãnh đạo của Đảng, đấu tranh phục hồi tổ chức Đảng, cơ sở cách mạng, chuẩn bị lực lượng và tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền thang loi

Đáng chú ý nhất là cuốn Cách mạng Tháng Tám của BNCLS

Đảng Tỉnh uỷ Nghệ An xuất bản năm 1966, đã trình bày một cách khái

quát quá trình đấu tranh giành chính quyền cũng như công cuộc bảo vệ

và củng cố chính quyền cách mạng của nhân dân Nghệ An

Ngoài ra, cũng phải kể đến một số công trình khác như: Lịch sử Nghệ Tĩnh, tập 1, NXB Nghệ Tĩnh, Vĩnh, 1984; Nghệ Tĩnh hôm qua và

hôm nay, NXB Sự thật, Hà Nội, 1986 đã ít nhiều phác hoạ sơ lược

cuộc khởi nghĩa giành chính quyền của nhân dân Nghệ An

Đặc biệt hơn cả là tính đến nay về căn bản các huyện, thành của

Nghệ An và kể cả một số phường, xã đã biên soạn lịch sử địa phương

Quá trình chuẩn bị lực lượng tiến tới khởi nghĩa và khởi nghĩa giành

chính quyền diễn ra cụ thể ở từng địa phương được phản ánh tương đối

rõ nét trong các cuốn sách như: Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt

Nam huyện Thanh Chương, NXB Nghệ Tĩnh, Vinh, 1985; Lịch sử

Đảng bộ Dang Cộng sản Việt Nam huyện Quỳ Châu Nghệ Tĩnh, tập I,

NXB Nghệ Tĩnh, 1986; Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam huyện Nam Đàn, tập 1 (1930 - 1954), NXB Nghệ Tĩnh, 1990; Lịch sử huyện Yên Thành, NXB Nghệ Tĩnh, 1990; Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam huyện Anh Sơn, tap 1 (1930 - 1963), NXB Nghé

Tĩnh, 1991; Lịch sử Thành phố Vinh, tập 1, NXB Nghệ An, Vinh,

Do đó, nội dung của nó mới chỉ dừng lại ở việc tái hiện các sự kiện lịch

sử có liên quan đến vai trò lãnh đạo của Đảng đối với phong trào cách mạng của nhân dân Nghệ An

2.3 Một số luận án tiến sĩ, luận văn khoa học đã phân tích, nhận định, đánh giá về những khía cạnh khác nhau có liên quan tới để tài luận án Luận án tiến sĩ sử học của Đinh Trần Dương với đề tài "Sự

chuyển biến của phong trào cách mạng giải phóng dân tộc ở Nghệ

Tĩnh trong 30 năm đầu thế kỷ XX", bảo vệ năm1996 tại Hà Nội, giúp

chúng tôi có cách nhìn toàn diện hơn về cuộc vận động giải phóng dân

tộc diễn ra ở Nghệ An trước khi Đảng ra đời Trong luận án tiến sĩ sử học của Nguyễn Quang Hồng với đề tài "Thành phố Vinh - quá trình

hình thành và phát triển từ 1804 đến trước Cách mạng Tháng Tám

năm 1945", bảo vệ năm 2000 tại Hà Nội, ở chương 3 từ trang 177 đến

178 đã ít nhiều đề cập tới những biến động chính trị ở Vĩnh - Bến Thủy

những năm tháng trước Cách mạng Tháng Tám Tác giả Ngô Văn Hoà

với bài viết "Một vài suy nghĩ về vị trí và ý nghĩa của Cách mạng

Tháng Tám ở Nghệ Tĩnh đối với phong trào cách mạng Lào - Căm pu

chia" (Chuyên san Những vấn đề lịch sử Nghệ Tĩnh, số 3, 1983) đã cho thấy tác động của Cách mạng Tháng Tám thắng lợi ở Nghệ An, Hà

Tĩnh đối với phong trào cách mạng Lào và Cam pu chia

2.4 Thời kỳ vận động khẩn trương Cách mạng Tháng Tám cũng

được tái hiện trong một số hồi ký của các nhân vật đã từng trực tiếp chỉ đạo hoặc tham gia hoạt động cách mạng trong thời kỳ tiền khởi nghĩa ở

Nghệ An như: Một thời tuổi trẻ tại Thành phố Đỏ trước Cách mang Tháng Tám, Hà Nội, 2000, của Cựu đoàn viên Thanh niên Cứu quốc

Thành phố Vinh - Bến Thuỷ hiện ở Hà Nội; Hồi kí “Trở về cội nguồn”

của Đội thanh niên Cứu quốc xung phong Phan Đình Phùng- Vinh

(1945), Vinh, 1996

Nhìn chung, các công trình nêu trên đã để cập đến đề tài của

luận án dưới những khía cạnh, góc độ khác nhau để tác giả luận án có

thể kế thừa thành quả cả về nội dung lẫn phương pháp Tuy nhiên, cho

đến nay, chúng tôi thấy vẫn chưa có một công trình chuyên khảo nào nghiên cứu về cuộc vận động cách mạng giải phóng dân tộc ở Nghệ An

trong thời kỳ 1939 - 1945 một cách toàn diện và có hệ thống Thực hiện đề tài này, chúng tôi hy vọng góp phần lấp được chỗ trống đó

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA LUẬN ÁN:

3.1 Mục đích: Sưu tâm, tập hợp và xử lý các nguồn tư liệu có

liên quan, trên cơ sở đó luận án phác hoạ lại toàn cảnh phong trào cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân Nghệ An thời kỳ 1939 - 1945

Bước đầu, chúng tôi cũng mạnh dạn rút ra một số nhận xét, đánh giá về quá trình chuẩn bị lực lượng và khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi

ở Nghệ An

Kết quả nghiên cứu của luận án không chỉ có thể dùng làm tài

liệu giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho các tầng lớp

nhân dân Nghệ An, nhất là thế hệ trẻ, mà còn có ý nghĩa vận dụng vào trong công cuộc bảo vệ và xây dựng quê hương xứ Nghệ ngày càng giàu mạnh hơn

3.2 Nhiệm vụ: Tập hợp, xử lý và hệ thống hoá các nguồn tư liệu, nêu lên hoàn cảnh lịch sử đặc thù của phong trào cách mạng Nghệ

An từ CTTG II bùng nổ đến khi Nhật đảo chính Pháp.

6

Luận án sẽ trình bày một cách khách quan, có hệ thống và toàn

diện về phong trào đấu tranh cách mạng của các tầng lớp nhân dân Nghệ An trong thời kỳ vận động giải phóng dân tộc 1939 - 1945

Đồng thời, tập trung làm sáng rõ tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo của

cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân Nghệ An, mà trước hết là

của tổ chức VMNT trong việc chuẩn bị lực lượng cách mạng và tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi trong toàn tỉnh Nghệ An

4 NGUỒN TÀI LIỆU:

4.1 Các tài liệu hiện đang lưu giữ trong các cơ quan lưu trữ của

Trung ương và địa phương như: Kho lưu trữ Trung ương ĐCSVN, Kho

lưu trữ Bộ Công an, Trung tâm lưu trữ Quốc gia I, Viện lịch sử Đảng, BNCLS Đảng Tỉnh uỷ Nghệ An, Kho lưu trữ thuộc Uỷ ban nhân dân

tỉnh Nghệ An Nguồn tài liệu này khá phong phú như các nghị quyết,

chỉ thị, sắc lệnh, nghị định, báo cáo bao gồm cả chính diện và phản

diện Đây là nguồn tài liệu gốc có giá trị nhất mà chúng tôi dựa vào để nghiên cứu, hình thành những luận cứ, luận điểm khoa học của luận án

4.2 Các tác phẩm của Mác - Lênin, các văn kiện chính thức

của Đảng và Nhà nước ta, các bài viết, bài nói của các vị lãnh đạo cấp trung ương và địa phương, trực tiếp hoặc có liên quan đến cách mạng giải phóng dân tộc nói chung, Cách mạng Tháng Tám nói riêng

Những tác phẩm này giúp chúng tôi có thể rút ra những nhận định khái quát, khoa học, những tổng kết, đánh giá có giá trị về mặt lý luận và

thực tiễn của cách mạng Việt Nam nói chung, Nghệ An nói riêng về thời kỳ cách mạng giải phóng dân tộc 1939 - 1945

4.3 Nguồn tài liệu qua báo chí ở trung ương và địa phương viết

về Nghệ An thời kỳ 1939 - 1945; một số luận văn khoa học; hồi ký của các vị lão thành cách mạng; những công trình biên soạn lịch sử của các

xã, phường, huyện, thành phố; những tài liệu toạ đàm, hội thảo khoa

học về các nhân vật, sự kiện lịch sử có liên quan đến đề tài của luận án

Đây là nguồn tài liệu giúp ích nhiều cho sự nhìn nhận, hiểu biết về sự đa

dạng, phong phú của cuộc vận động Cách mạng Tháng Tám ở Nghệ An

4.4 Các cuộc điều tra điền dã; gặp gỡ, trao đổi với các nhân chứng

lịch sử là nguồn tài liệu bổ trợ quan trọng, giúp chúng tôi giám định những

sự kiện đã diễn ra để có thể đánh giá chính xác và đầy đủ hơn

5 GIỚI HẠN VẤN ĐỀ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

5.1 Thời gian cuộc vận động cách mạng giải phóng dân tộc diễn

ra tại Nghệ An mà chúng tôi đề cập đến trong luận án được tính từ Hội

nghị Trung ương Đảng lần thứ 6 (tháng 11/1939) dé ra chủ trương

chuyển hướng chiến lược cách mạng Việt Nam, đến ngày Chủ tịch Hồ

Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (2/9/1945) Trọng tâm của luận án là phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Nghệ An trong thời kỳ 1939 - 1945,

nhất là quá trình khẩn trương chuẩn bị lực lượng về mọi mặt tiến tới khởi nghĩa và khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi

5.2 Trong quá trình nghiên cứu và trình bày luận án, chúng tôi

chủ yếu sử dụng phương pháp duy vật lịch sử, phân tích và tổng hợp,

kết hợp phương pháp lôgic với phương pháp lịch sử Ngoài ra, để làm sáng tỏ thêm những vấn đề mà luận án đặt ra, chúng tôi còn sử dụng

các phương pháp so sánh, đối chiếu, thống kê, lên các bảng sơ đồ

6 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN:

Dựng lại một cách khách quan, hệ thống và toàn diện về phong

trào vận động cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân Nghệ An trong thời kỳ 1939 - 1945

Đóng góp chủ yếu của luận án là dựa vào nguồn tư liệu lưu trữ

mới được bổ sung để làm sáng rõ hơn cuộc nổi dậy của binh lính Chợ

Rạng - Đô Lương về các phương diện: từ nguyên nhân, diễn biến, kết

qua đến nhận định, đánh giá Mặt khác, qua nghiên cứu đề tài, chúng tôi cũng bước đầu mạnh dạn nêu lên trong luận án một số nhận xét,

đánh giá về cuộc vận động khởi nghĩa giành chính quyền ở Nghệ An

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN:

Ngoài mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội

dung luận án được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Nghệ

An trước năm 1939

Chương 2: Quá trình đấu tranh phục hồi lực lượng cách mạng,

chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa ở Nghệ An (11/1939 - 8/1945)

Chương 3: Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Nghệ An (15/8/1945 - 26/8/1945)

CHƯƠNG 1: PHONG TRÀO ĐẤU TRANH CÁCH MẠNG CỦA

NHÂN DÂN NGHỆ AN TRƯỚC NĂM 1939

Chương này giới thiệu khái quát điều kiện tự nhiên, truyền thống

yêu nước và những đặc điểm kinh tế - xã hội của Nghệ An Nội dung

chính của chương là trình bày phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân Nghệ An trong những năm 1930 - 1939 dưới sự lãnh đạo của

Đảng không chỉ tạo được bước phát triển mới có sự biến đổi về chất mà

còn là sự chuẩn bị trực tiếp cho cuộc vận động cách mạng giải phóng dân tộc trong giai đoạn kế tiếp (1939 -1945).:

1.1.Khái quát điều kiện tự nhiên, truyền thống yêu nước và đặc điểm kinh tế - xã hội của Nghệ An

1.1.1 Điều kiện tự nhiên

1.1.2.Truyén thống yêu nước

1.1.3 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Nghệ An là một trong những tỉnh lớn của nước ta, đất rộng, người đông, chiếm giữ vị trí quan trọng ở Bắc Trung Kỳ Vinh - Bến

Thuỷ, tỉnh ly của Nghệ An và là một trong những trung tâm khai thác thuộc địa của tư bản Pháp Con người xứ Nghệ "Cần kiệm, trung dũng, khẳng khái nhưng thường khi quyết liệt" Trải qua nhiều thời đại, Nghệ

An là nơi xuất phát và qui tụ nhiều cuộc khởi nghĩa chống áp bức bóc lột, chống thù trong giặc ngoài

1.2.Phong trào cách mạng trong những năm 1930 - 1939 1.2.1.Cao trào Xô viết Nghệ An 1930 - 1931: Trong phong trào công nông toàn quốc 1930 - 1931, phong trào đấu tranh của nhân dân

Nghệ An diễn ra mạnh mẽ và quyết liệt nhất Trước sức mạnh “xung thiên” của người dân Nghệ An, chính quyền đế quốc, phong kiến bị lật nhào ở một số vùng nông thôn và thay thế vào đó là chính quyền Xô viết Những thành quả mà chính quyền Xô viết đem lại đã ăn sâu vào

máu thịt nhân dân lao động Nghệ An và nó trở thành nguồn cổ vũ, thôi thúc họ dấn bước trong những cuộc chiến đấu tiếp theo Xô viết Nghệ - Tĩnh được ghi nhận là một trong những trang sử oanh liệt nhất trong toàn bộ lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc ta

1.2.2.Cuộc đấu tranh chống khủng bố (1931 - 1936)

Là nơi đạt đến đỉnh cao nhất trong phong trào cách mạng toàn

quốc 1930 - 1931, nhân dân Nghệ An đã phải hy sinh biết bao xương

máu và chịu đựng sự khủng bố tàn khốc chưa từng thấy trong những

năm 1931 - 1936 Chỉ tính đến đầu năm 1932, riêng ở Nghệ An đã có

1500 người bị giết, 6681 người bị bắt Nhưng cũng từ mảnh đất mà kẻ

địch không ngừng chà đi, sát lại này, cán bộ và quần chúng chưa bị sa lưới đã liên lạc với các đồng chí của mình ở Thái Lan và Trung Quốc

để từng bước gây dựng lại phong trào

1.2.3.Phong trào đấu tranh giành dân chủ 1936 - 1939

So với toàn quốc, trong những năm 1936 - 1939, Nghệ An không phải là địa phương đạt đến đỉnh cao về phong trào đấu tranh

10

cách mạng Tuy nhiên, những cuộc đấu tranh sôi nổi của nhân dân nhân

dịp đặc phái viên Gô đa (Godard) đến Nghệ An và cuộc bãi công của công nhân nhà máy xe lửa Trường Thi năm 1937 đã đạt được những kết quả

đáng kể và là những sự kiện gây được tiếng vang lớn trong cả nước

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH ĐẤU TRANH PHỤC HỔI LỰC LƯỢNG

CÁCH MẠNG, CHUẨN BỊ TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA

Ở NGHỆ AN (11/1939 - 8/1945)

Chương này nêu rõ hoàn cảnh lịch sử đặc thù của Nghệ An từ

khi CTTG II nổ ra đến khi Nhật đảo chính Pháp, phong trào cách mạng Nghệ An chịu những tổn thất nghiêm trọng vào hạng nặng nề nhất cả

nước Làm sáng rõ hơn nữa cuộc nổi dậy của binh lính Chợ Rạng - Đô Lương cũng như sự phục hồi nhanh chóng phong trào cách mạng của nhân dân Nghệ An sau ngày Nhật đảo chính Pháp, nhất là từ khi

VMNT ra đời là những nội dung chính của chương quan trọng này

2.1 Tình hình Nghệ An sau khi Chiến tranh Thế giới thứ

Hai bùng nổ

2.1.1 Bối cảnh kinh tế - xã hội: CTTG II cũng như chính sách phản động của Pháp thi hành ở Đông Dương đã tác động nhanh chóng đến tình hình Nghệ An Ngay từ những ngày đầu chiến tranh, Nghệ An

đã phải trải qua những ngày tháng khó khăn nhất Từ tháng 9/1939 đến tháng 5/1941, ở Nghệ An đã có tới 743 người bị bắt Để triệt để phục

vụ cho cuộc chiến tranh đế quốc, chúng bắt công nhân Vinh - Bến

Thuỷ làm thêm giờ, trong khi tiền lương giảm sút Chúng tăng cường

bắt lính đưa đi chết thay cho chúng trên các chiến trường xa lạ Nông

thôn Nghệ An ngày đêm náo động bởi tiếng mỏ thúc, trống dồn để thu

sưu thuế, bắt phu Tổng số thuế thu được ở Nghệ An từ 670.000 đồng năm 1938 đã tăng lên 820.000 đồng năm 1939 Đời sống của người

dân lao động Nghệ An vốn đã thấp kém lại càng sa sút nghiêm trọng.

11

Mâu thuẫn giữa các tầng lớp nhân dân Nghệ An với đế quốc, phát xít

càng trở nên gay gắt, họ đều chán ghét và muốn lật đổ hoàn toàn chế

độ đó

2.1.2 Cuộc nổi dậy của binh lính Chợ Rạng - Đô Lương

Ngoài việc tái hiện một cách khách quan, toàn diện, có hệ thống

về diễn biến của cuộc nổi dậy, luận án cũng cố gắng làm sáng rõ thêm

về các phương diện: Đội Cung là Trần Công Cung (tức là Nguyễn Văn

Cung), nguyên quán ở làng Long Trì, tổng Đậu Chữ (nay là xã Kỳ Phú),

KY Anh, Hà Tĩnh Trong số những nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi

nghĩa như chúng ta đã từng biết, cần thấy rõ thêm Đội Cung được sinh ra

trong một gia đình có truyền thống yêu nước Trong một chừng mực

nhất định, phong trào cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng đã tác động

tới Đội Cung cùng những binh lính tham gia cuộc nổi dậy Chợ Rạng -

Đô Lương Và cuộc nổi dậy chỉ trở thành hiện thực, đó là cơ hội khi ông

được đề bạt làm quyền trưởng đồn lính khố xanh Chợ Rạng

Cũng thông qua diễn biến, chúng ta nhận thấy những tính toán

thể hiện tầm nhìn của Đội Cung trong việc thúc đẩy cuộc nổi dậy tiến triển theo chủ định của ông: chọn điểm tấn công đầu tiên là Bưu diện

Đô Lương, tiếp đó đánh chiếm đồn Đô Lương, rồi mới chia quân quay

về khống chế đồn Chợ Rạng và tiến xuống Vinh Sự thắng lợi bước đầu

ở đồn Đô Lương và Chợ Rạng là do khống chế được đầu não ngay từ

đầu bằng việc chặt rắn mất đầu (giết chết trưởng đồn là người Pháp)

cũng đã phần nào nói lên nguyên nhân dẫn đến cuộc nổi dậy bị thất bại

ở Vinh

2.2 Chống khủng bố tổ chức Đảng và phong trào dấu tranh

chống Pháp của nhân dân

2.2.1 Chống khủng bố tổ chức Đảng: Từ cuối 1939 đến giữa

1943, chính quyền đế quốc phong kiến tập trung lực lượng khủng bố