Chuyên đề ứng dụng công nghệ thông tin vào môn âm nhạc THCS

Với việc giáo dục bộ môn Âm nhạc trong nhà trờng phổ thông cũng vậy, trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc có chăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trự

cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

˜ ˜ ˜

-đề tài sáng kiến kinh nghiệm

Sơ yếu lí lịch

- Ngày tháng năm sinh : 6 / 2 / 1980

- Năm vào ngành: 2002

- Chức vụ và đơn vị công tác : Giáo viên

Trờng THCS Hồng Dơng – Thanh Oai.

- Trình độ chuyên môn : Cao đẳng S Phạm

- Bộ môn giảng dạy : Âm nhạc khối 6, 7, 8, 9

- Khen thởng : Chiến sĩ Thi đua cấp cơ sở năm học 2007-2008.

˜˜ PHẦN MỞ ĐẦU ˜˜

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây, sự bùng nổ việc ứng dụng công nghệ thông tin trên toàn cầu trong mọi phơng diện đã trở nên rất phổ biến và không thể thiếu trên mọi lĩnh vực công việc

ở Việt Nam nói chung và trong ngành giáo dục nói riêng việc sử dụng công nghệ thông tin đã trở nên phổ cập và mang tình thờng nhật Với việc giáo dục bộ môn Âm nhạc trong nhà trờng phổ thông cũng vậy, trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc có chăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trực quan và thẩm mĩ thấp, ngời giáo viên có thể khai thác và sử dụng công nghệ thông tin nh một công cụ hữu ích để việc giảng dạy Âm nhạc trở nên hấp dẫn và mang tính chuyên nghiệp hơn Mọi thông tin, tài liệu hỗ trợ cho công việc giảng dạy Âm nhạc có thể khai thác đợc trên mạng Internet, các bài dạy đều có thể thiết kế trên máy tính để trong giờ dạy ngời giáo viên sẽ không còn phải đa những giáo cụ cũ mòn hay những bức tranh minh họa tĩnh lặng với tính minh họa không cao, hay những bản nhạc với chất lợng thu thanh kém cho học sinh nghe

Vì vậy nhằm phát huy tính tích cực của công nghệ thông tin trong việc giảng dạy môn Âm nhạc, đặc biệt là trong các tiết học Âm nhạc thờng thức nh: Giới thiệu nhạc sĩ nổi tiếng thế giới; Nghe nhạc; Giới thiệu nhạc cụ dân tộc; Giới thiệu nhạc cụ nớc ngoài; Tập đọc nhạc ngời giáo viên có thể thiết kế bài giảng với các phần mềm hỗ

trợ trên máy tính nh: PowerPoint (Phần mềm thiết kế các dạng trình chiếu), Encore 4.5

(Phần mềm chép và soạn nhạc), Internet (Mạng toàn cầu khai thác tất cả các thông tin cần có)

Qua việc giảng dạy môn Âm nhạc tụi đó so sỏnh giờ học khụng sử dụng cụng nghệ thụng tin và giờ học cú sử dụng cụng nghệ thụng tin thực tế đã chứng minh là chất l-ợng các giờ học Âm nhạc có sử dụng công nghệ thông tin đều đem lại hiệu quả rất cao Sự hứng thú trong học tập của học sinh thể hiện rất rõ nét, ngời giáo viên có nhiều cơ hội để nâng cao và mở rộng lợng kiến thức cần cung cấp cho học sinh Các dẫn chứng, minh họa chính xác và hiệu quả hơn, cuối tiết học bên cạnh việc dạy và học môn Âm nhạc thì một việc quan trọng hơn đó là học sinh cũng đã một phần nào đợc giáo dục về thẩm mỹ, thái độ cảm thụ và thởng thức âm nhạc

II MỤC TIấU của đề tài

- Căn cứ vào cơ sở lớ luận và cơ sở thực tiễn của việc giảng dạy bộ môn

âm nhạc có ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trờng phổ thông.

- Đề ra một số biện phỏp về ỏp dụng cụng nghệ thụng tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc

III ĐỐI TƯỢNG NGHIấN C ỨU ĐỀ TÀI

- Đối tợng học sinh trường THCS

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU ĐỀ TÀI

1 Phương phỏp nghiờn cứu

- Phương phỏp trực quan

- Phương phỏp phõn tớch

- Phương phỏp nối múc xớch

- Phương phỏp làm việc theo nhúm

- Phương phỏp gợi mở…

- Theo dừi và kiểm tra việc tiếp thu bài của học sinh trờn lớp

- Dự giờ các bạn đồng nghiệp ở một số trờng THCS

- Đối chiếu với các tiết học chưa sử dụng cụng nghệ thụng tin và cỏc tiết học cú sử dụng cụng nghệ thụng tin

2 Nghiờn cứu tài liệu:

- Sỏch giỏo khoa Âm nhạc THCS

- Lịch sử Âm nhạc thế giới toàn tập - GS Nguyễn Xinh Nhạc Viện Hà Nội

- Website www.classicalarchives.com - Âm nhạc thế giới

(Giới thiệu chân dung, tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ nổi tiếng thế giới)

- Website www.vnstyle.vdc.com.vn - Viện Âm nhạc

(Giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam)

- Website www.nhacvienhanoi.vn - Nhạc viện Hà Nội

- Phần tìm kiếm hình ảnh trong Website: www.google.com.vn

˜˜ PHẦN NỘI DUNG ˜˜

I CƠ SỞ Lí LUẬN

1 Tri giỏc:

Âm nhạc là một món ăn vô cùng quan trọng với đời sống tinh thần của con ngời, nó tác động tới con ngời những xúc cảm khác nhau qua thính giác, là nhu cầu nhận thức

hoạt động và giải trí của con ngời nờn trong giảng dạy người giỏo viờn cần phải cú những minh chứng cụ thể để học sinh cú thể hiểu và cảm nhận được những cỏi đẹp những điều hay qua tiếng núi của Âm nhạc Vỡ thế phương phỏp trực quan chiếm ưu thế, trực quan sinh động mới giỳp cỏc em có tri giỏc tốt hơn để bài học cú hiệu quả tốt

2 Trớ nhớ:

- Trớ nhớ của học sinh là trớ nhớ trực quan hỡnh tượng, sở dĩ học sinh nhớ được kiến thức bài học đều đến với cỏc em từ 5 giỏc quan: Thị giỏc (nhỡn); Xỳc giỏc (sờ, mú); Vị giỏc (nếm); Khứu giỏc (ngửi); Thớnh giỏc (nghe) Do đú những hỡnh ảnh và âm thanh trực quan sinh động sẽ giỳp cỏc em ghi nhớ bài học nhanh nhất và lõu nhất

Túm lại: Quỏ trỡnh nhận thức của học sinh rất cần đến những phương tiện trực quan sinh động, chớnh vỡ đặc điểm đú mà sử dụng đồ dựng dạy học thụng qua cụng nghệ thụng tin đối với học sinh là rất thớch hợp và vụ cựng cần thiết

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

*Một số thuận lợi và khú khăn khi thực hiện việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc ở trườngTHCS Hồng Dương

1 Thuận lợi:

* Nhà trường:

-Trường THCS Hồng Dơng tuy cơ sở vật chất còn hạn chế nhưng từ năm học

2008-2009 đó đỏp ứng việc ứng dụng cụng nghệ thụng tin vào đổi mới phương phỏp dạy học và hiện nay nhà trường đó cú hai bộ mỏy chiếu Projector đú là một phần thiết thực vào việc triển khai ứng dụng cụng nghệ thụng tin về đổi mới phương phỏp dạy học và coi đõy là một nhiệm vụ trọng tõm của nhà trờng cũng là tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên

- Được sự ủng hộ của cỏc cấp, ban ngành … hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường và đặc biệt là sự quan tõm đầu t các trang thiết bị của BGH nhà trờng trong năm học vừa qua

- Cú mỏy chiếu Projector, hệ thống máy vi tớnh hiện đại đợc nối mạng Internet…

- Là một trường chuẩn Quốc gia từ năm 2008

* Giỏo viờn:

- Được tham gia các lớp tập huấn sử dụng cụng nghệ thông tin

- Đó biết sử dụng cỏc phần mềm tin học

- Nhiệt tỡnh, sáng tạo, cú ý thức đổi mới phương phỏp dạy học

* Học sinh:

- Được học tin học từ khối lớp 6, 7, 8, 9

- Học sinh thờng rất say mê và hứng thú học tập môn âm nhạc, đặc biệt là những tiết học có sử dụng công nghệ thông tin

2 Khó khăn:

- Cơ sở vật chất còn hạn chế phòng học bộ môn Âm nhạc cha chuẩn nên có ảnh hởng

đến chất lợng dạy và học của giáo viên và học sinh

Môn âm nhạc ở đây học sinh cho là môn học phụ, nên các em cha chú trọng vào môn học, ở tiểu học giáo viên chỉ dạy các môn chính, dạy rất sơ sài, hoặc thậm chí không dạy đến âm nhạc nên khi các em vào lớp 6 các em rất bỡ ngỡ về kiến thức âm nhạc

- Việc xây dựng và thiết kế 1 bài giảng có sử dụng công nghệ thông tin đòi hỏi ngời giáo viên phải đầu t nhiều hơn về thời gian và các điều kiện phục vụ tiết dạy, trớc giờ dạy phải chuẩn bị lâu hơn về mọi điều kiện để tiến trình tiết học diễn ra theo dự kiến

về mặt thời gian, nội dung kiến thức…

- Giờ học còn bị chi phối và phụ thuộc vào các điều kiện nh: Phòng học, nguồn điện, các đồ dùng dạy học cần thiết khác…

III.

MỘT S ố phần mềm hữu ích để ứng dụng VÀO việc thiết kế bài giảng môn âm nhạc:

Dựa vào các tính năng sẵn có trên máy tính giáo viên có thể thiết kế đợc nhiều

dạng bài để phục vụ việc giảng dạy môn Âm nhạc trong nhà trờng phổ thông nh:

1 Dạy hát:

Sử dụng phần mềm PowerPoint và Encore 4.5 để thiết kế dạng bài dạy hát (Bao gồm

cả nhạc và lời) Có thể chèn những hình ảnh tĩnh hoặc động phù hợp với nội dung bài

hát nh là một giáo cụ trực quan sinh động với tính thẩm mỹ rất cao

2.dạy tập đọc nhạc:

Sử dụng phần mềm Encore 4.5, Final 2.0… để chép lại các tiến trình nh: Luyện tập tiết tấu, luyện tập cao độ, bài tập đọc nhạc, lời ca… rồi trình chiếu trên phần mềm PowerPoint theo ý đồ của giáo viên

3

Dạy bài giới thiệu nhạc cụ:

Sử dụng mạng Internet khai thác hình ảnh, lịch sử ra đời, tính năng, cách sử dụng… của các nhạc cụ dân tộc Việt Nam cũng nh các nhạc cụ nớc ngoài với âm thanh thực minh họa

4 dạy giới thiệu nhạc sĩ, nghe nhạc…

Sử dụng mạng Internet để khai thác chân dung một số nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới nh: Mozart, Beethoven, Chopin, Tschaikowski và các tác phẩm Âm nhạc nổi tiếng của các nhạc sĩ này đợc thu thanh với chất lợng cao nhằm minh họa bằng âm thanh chuẩn của các tác phẩm này.

IV biện pháp cụ thể:

1 phân môn dạy hát:

Thông thờng trong một tiết học dạy hát ngời giáo viên thờng sử dụng tranh ảnh để minh họa cho nội dung và phần nhạc và lời của bài hát đợc photo to ra rồi treo lên bảng, cách làm này đến nay đã trở nên nhàm chán đối với học sinh Thực tế với cách giới thiệu bài vẫn là tranh ảnh minh họa nhng chất lợng những bức ảnh rất cao có thể

là ảnh động thì tác dụng của nó đã vợt trội so với cách làm cũ, ví dụ: Giới thiệu học

hát bài: Ca Chiu Sa

Nhạc:BLANTE (Nga), lời việt: Phạm Tuyờn

Thông qua các hiệu ứng trình chiếu của phần mềm Powerpoint, các bức ảnh này có thể chuyển động theo ý đồ của giáo viên với phần giai điệu của bài hát đợc lồng ghép trực tiếp có thể phát đồng thời trong quá trình ngời giáo viên giới thiệu bài

Với phần dạy hát, giáo viên có thể đa toàn bộ phần nhạc và lời bài hát hoặc đa riêng phần lời ca để hớng dẫn học sinh các cách gõ đệm:

- Gõ đệm theo nhịp.

- Gõ đệm theo phách

- Gõ đệm theo tiết tấu

Với phần rèn luyện các kỹ năng nh vận động phụ họa hoặc tập biểu diễn, tùy thuộc vào nội dung từng bài hát cụ thể mà ngời giáo viên có thể lồng ghép các Video clip vào cho học sinh xem và tự tìm cách vận động phụ họa hay biểu diễn một cách hoàn toàn chủ động và sáng tạo

Ngoài ra việc xây dựng các kỹ năng hát nâng cao cũng rất dễ xây dựng trên một sơ

đồ trực quan, thay cho việc giáo viên phải giải thích, dẫn giải:

Bài hỏt: Ca Chiu Sa:

Dũng sụng xưa rừng tỏo trắng hoa nở đụi bờ م

X X X X

X X X X X X X X

X X X X X X X X X X X

Nhúm 1: Ngụi nhà chung của chỳng ta là trỏi đất màu xanh bao la.

Học sinh chỉ cần quan sát sơ đồ trên và nghe giáo viên gợi ý là đã tự biết nhiệm vụ của nhóm mình…

2 phân môn Dạy tập đọc nhạc:

-Khối lớp 6 là lớp làm nền cho những khối lớp 8, 9 do đú chơng trình dạy tập đọc nhạc đòi hỏi giáo viên phải lần lợt rèn cho học sinh các kỹ năng cần thiết nh: Luyện tập cao độ, luyện tập tiết tấu, tập đọc nhạc, ghép lời ca Nếu chỉ đơn thuần treo tranh bài tập đọc nhạc lên bảng rồi với một cây đàn và giáo viên lần lợt thực hiện các thao tác trên thì học sinh sẽ tiếp thu bài một cách mơ hồ, thậm chí dẫn đến tình trạng học sinh học vẹt (Nghe bạn đọc rồi bắt chớc đọc theo) Vậy thì với phần thiết kế bài giảng trên máy vi tính một cách trực quan, cụ thể các kỹ năng cần thực hiện học sinh sẽ dễ dàng tiếp thu bài một cách chủ động tích cực bởi nếu bài giảng giáo viên thiết kế tốt

đã gây sự tò mò của học sinh ngay từ đầu tiết học

Ví dụ: Bài TĐN số 7: Quờ hương

Với các hiệu ứng của phần mềm, các nốt nhạc trong phần luyện tập cao độ có thể đa ra lần lợt khi luyện tập kèm cao độ chuẩn của nốt ấy khiến học sinh dễ dàng thẩm âm một cách chuẩn xác ở phần luyện tập cũng vậy, giáo viên có thể tạo trờng độ của các nốt bằng cách dùng các âm sắc của bộ gõ điện tử minh họa cho hình tiết tấu cần thực hiện

Trong phần tập đọc nhạc và ghép lời ca, phần nhạc và lời có thể xuất hiện theo chủ ý của giáo viên, kết hợp với hệ thống câu hỏi cùng các hiệu ứng về âm thanh cũng nh hình ảnh, tạo hiệu quả rất đặc biệt hỗ trợ tốt cho việc truyền đạt kiến thức cho học sinh

Nhúm 2: (Nhắc lại) là trỏi đất màu xanh bao la.

Nhúm 1:Ngụi nhà chung của chỳng ta là trỏi đất màu xanh hiền hũa

Nhúm 2: (Nhắc lại) là trỏi đất màu xanh hiền hũa

3

4

Sau khi học sinh tự quan sát và trả lời hệ thống các câu hỏi trên, lúc này tự bản thân mỗi học sinh đã bắt đầu nắm đợc các kỹ năng cơ bản và các yêu cầu của bài tập đọc nhạc Và học sinh đã có thể tự vỡ bài thông qua sự hớng dẫn, hỗ trợ của giáo viên Khi hoàn thành các yêu cầu của bài học giáo viên có thể cho học sinh ôn bài bằng cách chơi trò chơi:

Trũ chơi õm nhạc:

Hóy gắn thật nhanh cỏc nốt nhạc vào khuụng nhạc theo cõu 1 bài TĐN số 5

Trên màn hình sẽ là các hình nốt nhạc chuyển động, trên bảng giáo viên để sẵn khuông nhạc và học sinh sẽ xung phong lên gắn các nốt nhạc theo bài tập đọc nhạc mình vừa học

2.phân môn dạy âm nhạc th ờng thức:

Trong chơng trình âm nhạc THCS ngoài việc học hát, tập đọc nhạc học sinh còn đợc

giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam và nhạc cụ nớc ngoài, đợc nghe kể chuyện về một số nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới…Với dạng bài dạy này nếu giáo viên chỉ sử dụng một vài bức tranh minh họa thì hiệu quả của tiết học sẽ không cao, học sinh sẽ có ấn t-ợng mờ nhạt sau tiết học Ngợc lại nếu khai thác tốt thì đây là một dạng bài học sinh rất hứng thú bởi tính tò mò, muốn tìm hiểu thế giới xung quanh là đặc điểm của lứa tuổi Thực tế đã chứng minh rằng trong các tiết học mà mọi thông tin cũng nh các kiến thức liên quan mà giỏo viên biết khai thác trên mạng Internet sẽ đem đến hiệu quả rất cao trong việc tạo ấn tợng và gây đợc sự hứng thú cao trong học tập của học sinh

Ví dụ: Giới thiệu một số nhạc cụ dõn tộc.

Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình ảnh minh họa t thế chơi đàn và âm thanh thực minh họa thông qua các Video clip biểu diễn, thậm chí trong các tiết âm nhạc tăng cờng giáo viên còn có thể giới thiệu cho học sinh lịch sử ra đời và cấu tạo cụ thể

cña c¸c nh¹c cô nµy, nhng víi tinh thÇn gîi më, khuyÕn khÝch t×m hiÓu sÏ cã t¸c dông tÝch cùc cho häc sinh:

Đ à n Nh ị ( Cò Cò l í u )

Đ à n Tam Tam

Hay bµi giíi thiÖu vÒ c¸c nh¹c cô níc ngoµi:

Giới thiệu mét sè nhnh¹c c cô n íc ngoµi:

KÌn Saxophone

* Năm 1840 ông Aldonphe Sax

(Người Bỉ) đã chế tạo ra 1 loại

kèn và lấy chính tên mình để đặt

tên cho cây kèn này.

* Đến năm 1857 ông trở thành

giáo sư bộ môn kèn Saxophone

tại Nhạc viện Paris.

* Sau đó kèn Saxophone được

sử dụng trong một số tác phẩm

Giao hưởng Đến đầu thế kỷ XX

thì Saxophone là nhạc cụ chủ lực

trong các dàn nhạc Jazz

KÌn Trompette Trompette

* Kèn Trumpet có xuất

xứ ở Ai Cập từ thời xa

xưa và được sử dụng

trong nhiều nghi lễ và

trong quân đội thay cho

Tù và

* Ngày nay, kèn Trumpet

được sử dụng cho nhiều

mục đích và nhiều loại

hình âm nhạc như: Nhạc

cổ điển, jazz, rock,

blues, pop và nhạc đồng

quê

Sáo Flute

* Theo cỏc tài liệu khảo cổ học, người

ta đó phỏt hiện những cõy sỏo cú từ

cuối thời đồ đỏ cũ Như vậy tổ tiờn của

cõy Flute ngày nay là cỏc loại sỏo cú từ

thời tiền sử

* Ở chõu Âu từ thời Trung Cổ phổ biến

hai loại sỏo : Sỏo dọc và sỏo ngang

* Đến khoảng giữa thế kỷ XIX thỡ nghệ

sĩ Flute nổi tiếng người Đức là

Theobald Boehm đó chế tạo ra một cơ

chế mỏy múc tinh xảo là một hệ thống

những nắp đậy hơi rất nhạy, mở hoặc

bịt cỏc lỗ cho sỏo Flute thụng qua cỏc

ngún tay điều khiển.

Kèn Clarinette

* Lịch sử của kốn Clarinette bắt

đầu từ một nhạc cụ cú tờn

Chalumeau, là một loại kốn ống

dài, ra đời từ thời Trung cổ Đến

ngày nay, qua bao nhiờu đổi

thay Clarinette đó cú nhiều cỏch

tõn để cú thể chơi được nhiều

õm vực khỏc nhau trong dàn

nhạc giao hưởng

* Clarinette là một nhạc cụ rất

thụng dụng, phự hợp với nhiều

thể loại õm nhạc khỏc nhau

như: opera, pop, jazz, thớnh

phũng

Với cách giới thiệu này học sinh ngoài việc đợc quan sát, nghe giới thiệu còn có thể ghi nhớ đợc ngay âm sắc cụ thể của từng loại nhạc cụ

Và cuối cùng là phần các câu chuyện về các nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới cũng có thể biến thành một tiết học âm nhạc thờng thức rất bổ ích Ngời giáo viên có thể thay vì cách đọc hoặc kể cho học sinh nghe câu chuyện âm nhạc bằng việc cho học sinh biết chi tiết hơn về chân dung, ngày sinh, ngày mất của nhạc sĩ: