giải pháp hạn chế rủi ro trong thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng tmcp sài gòn thương tín - chi nhánh đống đa

Có hai hình th c nh thu là nh thu tr n và nh thu kèm ch ng t... Ngoài ra, ngân hàng có th không có.

MÃ SINH VIÊN : A12902

CHUYÊN NGÀNH : TÀI CHÍNH–NGÂN HÀNG

HÀ N I – 2012

Mã sinh viên : A12902

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng

HÀ N I – 2012

L I C M N

Trong quá trình th c hi n khóa lu n t t nghi p, tuy g p nhi u khó kh n, b ng do

h n ch v ki n th c c ng nh kinh nghi m th c t nh ng nh nh n đ c nhi u s giúp

đ quý báu t phía th y cô, nhà tr ng và gia đình, em đã có th hoàn thành bài khóa lu n

c a mình

u tiên, em xin g i l i c m n sâu s c đ n cô giáo Th.S Ngô Khánh Huy n, c m

n cô đã t n tình ch b o, h ng d n em hoàn thành khóa lu n t t nghi p này Em c ng xin g i l i c m n đ n các th y giáo, cô giáo trong khoa Tài chính – Ngân hàng tr ng

i h c Th ng Long, nh ng ng i đã truy n đ t cho em nh ng ki n th c quý báu làm

n n t ng cho quá trình nghiên c u khóa lu n c a em đ c d dàng h n

Em xin chân thành c m n Ban giám đ c cùng toàn th các cán b , nhân viên

Ngân hàng Sacombank chi nhánh ng a đã t o đi u ki n, giúp đ em trong quá trình tìm hi u th c t t i quý chi nhánh

Cu i cùng, xin đ c g i l i c m n đ n gia đình, b n bè, nh ng ng i đã luôn bên đ ng viên, giúp đ em trong su t quá trình th c hi n khóa lu n này

M t l n n a, em xin chân thành c m n

Hà N i, tháng 4 n m 2012 Sinh viên Nguy n Khánh Hòa

M C L C

L I M U

CH NG 1: T NG QUAN V THANH TOÁN QU C T THEO PH NG

PHÁP TÍN D NG CH NG T VÀ R I RO KHI ÁP D NG 1

1.1 T ng quan v thanh toán qu c t 1

1.1.1 Khái ni m thanh toán qu c t 1

1.1.2 Vai trò c a thanh toán qu c t 2

1.1.2.1 i v i n n kinh t 2

1.1.2.2 i v i ngân hàng 2

1.1.2.3 i v i các nhà xu t nh p kh u 3

1.1.3 Các đi u ki n trong thanh toán qu c t 4

1.1 3.1 i u ki n ti n t 4

1.1.3.2 i u ki n v th i gian thanh toán 4

1.1.3.3 i u ki n ph ng th c thanh toán 4

1.2 Ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng t 5

1.2.1 Khái ni m 5

1.2.2 Các v n b n pháp lý đi u ch nh ph ng th c tín d ng ch ng t 6

1.2.2.1 Quy t c th c hành th ng nh t v tín d ng ch ng t (UCP) 6

1.2.2.2 T p quán ngân hàng tiêu chu n qu c t (ISBP) 7

1.2.2.3 B n ph tr ng UCP v vi c xu t trình ch ng t đi n t (eUCP) 7

1.2.2.4 Quy t c th ng nh t v hoàn tr gi a các ngân hàng (URR) 7

1.2.3 Các bên tham gia trong ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng t 8

1.2.4 Quy trình nghi p v thanh toán tín d ng ch ng t 9

1.2.5 Th tín d ng 10

1.2.5.1 nh ngh a 10

1.2.5.2 N i dung ch y u c a L/C 10

1.2.5.3 M t s lo i L/C thông d ng 12

1 2.6 Tính u vi t c a ph ng th c tín d ng ch ng t 13

1.2.6.1 i v i ng i xu t kh u 13

1.2.6.2 i v i ng i nh p kh u 14

1.2.6.3 i v i ngân hàng 15

1.3 R i ro trong ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng t 15

1.3.1 Khái ni m r i ro 15

1.3.2 R i ro trong ph ng th c tín d ng ch ng t 16

1.3.2.1 R i ro k thu t 16

1.3.2.2 R i ro tín d ng 20

1.3.2.3 R i ro h i đoái 21

1.3.2.4 R i ro tình hình kinh t , chính tr và pháp lu t 22

1.3.2.5 R i ro đ o đ c 23

K T LU N CH NG 1 25

CH NG 2: TH C TR NG R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T THEO PH NG TH C TÍN D NG CH NG T T I NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN TH NG TÍN CHI NHÁNH NG A 26

2.1 T ng quan v Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 26

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín (Sacombank) 26

2.1.2 C c u t ch c c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 28

2.1.3 Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a trong giai đo n 2009-2011 29

2.1.3.1 Ho t đ ng huy đ ng v n 29

2.1.3.2 Ho t đ ng tín d ng 33

2.1.3.3 Ho t đ ng kinh doanh ngo i h i 37

2.2 Th c tr ng r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 38

2.2.1 T ng quan v ho t đ ng thanh toán qu c t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 38

2.2.2 Th c tr ng r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 41

2.2.2.1 Quy trình nghi p v thanh toán theo ph ng th c TDCT t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 41

2.2.2.2 K t qu th c hi n ho t đ ng thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a giai đo n 2009-2011 50 2.2.2.3 Th c tr ng r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c TDCT t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 55

2.3 ánh giá v th c tr ng r i ro trong ho t đ ng thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t t i ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 65

2.3.1 Nh ng k t qu đ t đ c 65

2.3.2 Nh ng h n ch 66

2.3.3 Nguyên nhân c a nh ng h n ch 68

2.3.3.1 Nguyên nhân khách quan 68

2.3.3.2 Nguyên nhân ch quan 69

K T LU N CH NG 2 70

CH NG 3: GI I PHÁP H N CH R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T THEO PH NG TH C TÍN D NG CH NG T T I NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN TH NG TÍN CHI NHÁNH NG A 71

3.1 nh h ng ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín trong nh ng n m t i 71

3.1.1 nh h ng chung 71

3.1.2 nh h ng trong ho t đ ng thanh toán qu c t 72

3.2 Gi i pháp h n ch r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a 74

3.2.1 Nh ng gi i pháp v nghi p v 74

3.2.1.1 Các gi i pháp h n ch r i ro khi Sacombank ng a là ngân hàng phát hành th tín d ng 74

3.2.1.2 Các gi i pháp h n ch r i ro khi Sacombank ng a là ngân hàng thông báo th tín d ng 79

3.2.1.3 Các gi i pháp h n ch r i ro khi Sacombank ng a là ngân hàng chi t kh u th tín d ng 80

3.2.2 Nâng cao trình đ nghi p v thanh toán viên 82

3.2.3 Hi n đ i hóa công ngh ngân hàng 83

3.2.4 M r ng hi u qu ngân hàng đ i lý 84

3.2.5 Th c hi n chính sách khách hàng linh ho t 84

3.3 M t s ki n ngh 85

3.3.1 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng nhà n c 85

3.3.2 Ki n ngh đ i v i Chính ph 86

3.3.3 Ki n ngh đ i v i các doanh nghi p xu t nh p kh u 88

K T LU N CH NG 3 89

K T LU N 90

DANH M C CÁC B NG BI U, HÌNH V , TH , CÔNG TH C

Trang

S đ 1.1: Quy trình nghi p v thanh toán tín d ng ch ng t 9

S đ 2.1: C c u b máy t ch c Sacombank ng a 28

B ng 2.1: Tình hình huy đ ng v n t i Sacombank chi nhánh ng a 30

Bi u đ 2.1: C c u ti n g i theo đ i t ng c a Sacombank chi nhánh ng a 31

Bi u đ 2.2: C c u v n huy đ ng theo lo i ti n c a Sacombank chi nhánh ng a 32

Bi u đ 2.3: C c u huy đ ng v n theo k h n c a Sacombank chi nhánh ng a 33

B ng 2.2: Tình hình d n tín d ng c a Sacombank chi nhánh ng a 34

Bi u đ 2.4: D n cho vay theo lo i ti n c a Sacombank chi nhánh ng a 35

Bi u đ 2.5: D n cho vay theo k h n c a Sacombank chi nhánh ng a 36

Bi u đ 2.6: Doanh s mua bán ngo i t c a Sacombank chi nhánh ng a 37

Bi u đ 2.7: Doanh s thanh toán qu c t t i Sacombank chi nhánh ng a 38

Bi u đ 2.8: Doanh s các ph ng th c TTQT t i Sacombank chi nhánh ng a 40

Bi u đ 2.9: Doanh s thanh toán c a ph ng th c TDCT t i Sacombank chi nhánh ng a 50

Bi u đ 2.10: T tr ng doanh s L/C hàng nh p và L/C hàng xu t t i Sacombank chi nhánh ng a 51

B ng 2.3: Doanh s L/C xu t kh u t i Sacombank chi nhánh ng a 52

B ng 2.4: Doanh s L/C nh p kh u t i Sacombank chi nhánh ng a 53

Bi u đ 2.11: C c u thanh toán L/C nh p kh u t i Sacombank chi nhánh ng a 55

B ng 2.5: Doanh s L/C ch a thanh toán t i Sacombank chi nhánh ng a 62

L I M U

1 Ý ngh a c a đ tài

B t c qu c gia nào mu n phát tri n kinh t không th ch d a vào ho t đ ng s n

xu t trong n c mà còn ph i quan h , giao l u th ng m i v i các n c bên ngoài Do có

s khác nhau v đi u ki n t nhiên, đ a lý, trình đ phát tri n mà m i qu c gia có th

m nh trong vi c s n xu t m t s m t hàng nh t đ nh, t c là các qu c gia s ph i ph thu c l n nhau v r t nhi u lo i hàng hóa c n thi t cho s n xu t và tiêu dùng Chính t nhu c u có đ c nh ng s n ph m ch t l ng cao v i giá r h n t các n c khác đ ng

th i m r ng th tr ng tiêu th đ i v i các s n ph m th m nh c a mình c a các qu c gia đã làm n y sinh ho t đ ng th ng m i qu c t

i v i Vi t Nam chúng ta có nh ng đ c thù riêng là n n kinh t có xu t phát

đi m th p, c s h t ng k thu t l c h u, công ngh th công… thì vi c m r ng buôn bán v i n c ngoài là h t s c c n thi t Hi n nay chúng ta đang th c hi n công cu c đ i

m i n n kinh t theo h ng ch đ ng h i nh p qu c t và b c đ u đã đ t đ c nh ng thành t u quan tr ng, t o ra th và l c m i giúp chúng ta ti p t c h i nh p sâu h n vào

n n kinh t khu v c và th gi i Quan h m u d ch gi a Vi t Nam và các n c không

ng ng t ng lên, trong đó ph i k đ n s đóng góp không nh c a h th ng ngân hàng v i vai trò là trung gian thanh toán gi a các doanh nghi p trong n c và n c ngoài

Ngày nay, các ngân hàng không ch quan tâm đ n các nghi p v ngân hàng truy n

th ng mà ngày càng m r ng các nghi p v ngo i b ng nh kinh doanh ngo i h i, thanh toán qu c t , b o lãnh… Các ho t đ ng ngo i b ng mang l i thu nh p cho ngân hàng d i

d ng phí ngày m t t ng không nh ng v m t s l ng mà c t tr ng c xem là m t nhân t quan tr ng thúc đ y s phát tri n c a th ng m i qu c t , ho t đ ng thanh toán

qu c t c a ngân hàng đã không ng ng đ c đ i m i, hoàn thi n nh m đáp ng yêu c u

an toàn, thu n ti n và nhanh chóng trong các giao d ch th ng m i Trong các ph ng

th c thanh toán qu c t đ c s d ng hi n nay t i Vi t Nam, ph ng th c thanh toán tín

d ng ch ng t là ph bi n nh t do nh ng tính n ng u vi t mà nó mang l i cho các bên tham gia và ngân hàng

Song b n thân ph ng th c tín d ng ch ng t không ph i là nghi p v đ n gi n, trong th c t công tác này đã g p ph i không ít nh ng r i ro gây thi t h i c v tài chính

l n uy tín cho các ngân hàng c ng nh các doanh nghi p Vi t Nam Do v y, vi c phòng

ng a và h n ch r i ro trong thanh toán qu c t , đ c bi t là trong ph ng th c tín d ng

ch ng t r t c n đ c các ngân hàng quan tâm, chú tr ng Xu t phát t suy ngh trên, em

đã ch n đ tài: “Gi i pháp h n ch r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c

tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a”

làm n i dung nghiên c u cho khóa lu n t t nghi p c a mình

2 M c đích nghiên c u

Khóa lu n đ c p đ n m t s lý lu n c b n v ph ng th c thanh toán tín d ng

ch ng t và r i ro khi áp d ng, phân tích và đánh giá th c tr ng r i ro trong ho t đ ng thanh toán tín d ng ch ng t đ ng th i nêu ra nh ng khó kh n, h n ch còn t n t i trong công tác này t i Sacombank chi nhánh ng a Trên c s đó đ a ra các gi i pháp và

ki n ngh nh m phòng ng a, h n ch r i ro trong ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng

t t i Sacombank chi nhánh ng a

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

Khóa lu n ch y u nghiên c u nghi p v ho t đ ng thanh toán tín d ng ch ng t ,

th c tr ng r i ro trong ph ng th c thanh toán này và nguyên nhân d n đ n th c tr ng đó

t i Sacombank chi nhánh ng a

4 Ph ng pháp nghiên c u

Khóa lu n s d ng các ph ng pháp nghiên c u khoa h c nh ph ng pháp th ng

kê, ph ng pháp suy lu n logic cùng v i ph ng pháp kh o sát th c ti n

5 K t c u khóa lu n

Khóa lu n g m 3 ch ng, c th nh sau:

Ch ng 1: T ng quan v thanh toán qu c t theo ph ng th c tín d ng

ch ng t và r i ro khi áp d ng

Ch ng 2: Th c tr ng r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng th c tín

d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a

Ch ng 3: Gi i pháp h n ch r i ro trong thanh toán qu c t theo ph ng

th c tín d ng ch ng t t i Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a.

1

C H NG 1: T NG QUAN V THANH TOÁN QU C T THEO PH NG

PHÁP TÍN D NG CH NG T VÀ R I RO KHI ÁP D NG

1.1 T ng quan v thanh toán qu c t

1.1.1 Khái ni m thanh toán qu c t

Trong xu th h i nh p kinh t hi n nay, vi c m r ng t ng c ng h p tác qu c t đóng vai trò quan tr ng trong chi n l c phát tri n c a b t kì qu c gia nào Quan h qu c

t gi a các n c bao g m nhi u l nh v c nh kinh t , chính tr , ngo i giao, v n hóa, khoa

h c k thu t, …trong đó quan h kinh t (mà ch y u là ngo i th ng) chi m v trí ch

đ o, là c s cho các quan h qu c t khác t n t i và phát tri n Quá trình ti n hành các

ho t đ ng qu c t d n đ n nh ng nhu c u chi tr , thanh toán gi a các ch th các n c khác nhau, t đó hình thành và phát tri n ho t đ ng thanh toán qu c t (TTQT), trong đó ngân hàng là c u n i trung gian gi a các bên

V y, có th đ nh ngh a: Thanh toán qu c t là vi c th c hi n các ngh a v chi tr

Do TTQT đ c hình thành trên c s ho t đ ng ngo i th ng và ph c v ch y u cho ho t đ ng ngo i th ng, ng i ta th ng phân ho t đ ng TTQT thành hai l nh v c rõ ràng là thanh toán trong ngo i th ng (thanh toán m u d ch) và thanh toán phi ngo i

th ng (thanh toán phi m u d ch) Trong đó, thanh toán m u d ch phát sinh trên c s

xu t kh u, nh p kh u hàng hóa, v n t i, b o hi m hàng hóa xu t nh p kh u… n i các bên liên quan b ràng bu c b i các h p đ ng đã ký k t ho c các cam k t th ng m i; còn thanh toán phi m u d ch không mang tính ch t th ng m i, th ng liên quan đ n các chi phí ngo i giao, h p tác v n hóa, khoa h c k thu t… gi a các n c

Trong th ng m i qu c t , không ph i lúc nào các nhà xu t nh p kh u (XNK)

c ng có th thanh toán ti n hàng tr c ti p cho nhau, mà th ng ph i thông qua các ngân hàng v i m ng l i chi nhánh và h th ng ngân hàng đ i lý r ng kh p toàn c u Cung c p

d ch v TTQT cho khách hàng, các ngân hàng tr thành c u n i trung gian gi a bên mua

và bên bán Ngày nay, ho t đ ng th ng m i qu c t luôn c n đ n s tham gia, h tr v

k thu t nghi p v và tài chính c a ngân hàng Ngân hàng cung c p các ph ng th c TTQT, tài tr XNK, đ m b o an toàn và quy n l i cho các bên mua và bán, qua đó thúc

đ y ngo i th ng phát tri n và m r ng quan h gi a các qu c gia trên th gi i

1.1.2 Vai trò c a thanh toán qu c t

1.1.2.1 i v i n n kinh t

Ngày nay, cùng v i s phát tri n c a th ng m i qu c t , ho t đ ng TTQT c a ngân hàng th ng m i (NHTM) đã tr thành m t d ch v không th thi u và đóng m t vai trò quan tr ng trong n n kinh t hàng hóa nh là ch t xúc tác giúp cho gu ng máy kinh t

đ i ngo i và th ng m i gi a các n c đ c di n ra thu n l i

TTQT giúp cho quá trình thanh toán đ c ti n hành an toàn, thu n l i, chính xác

và gi m b t chi phí cho các bên tham gia, t o s tin t ng cho các nhà s n xu t kinh doanh yên tâm đ y m nh ho t đ ng XNK H n n a, thông qua đó ngân hàng còn có th

th c hi n các nghi p v tài tr XNK, b o lãnh thanh toán m th tín d ng, chi t kh u

ch ng t xu t kh u… cho khách hàng đang thi u v n, qua đó thúc đ y quan h th ng

m i ngày càng m r ng và phát tri n, t o đi u ki n thu n l i cho quá trình h i nh p kinh

t qu c t

H n th n a, TTQT còn góp ph n nâng cao t c đ chu chuy n v n trên toàn th

gi i Th t v y, s gia t ng v t tr i c a đ u t qu c t trong nh ng n m qua đã t o nên

nh ng dòng v n kh ng l trên toàn c u Th c tr ng này đòi h i ho t đ ng TTQT ph i nhanh chóng, chính xác Thông qua m ng l i TTQT, các NHTM đã đ y nhanh t c đ chu chuy n c a lu ng ti n, t ng nhanh vòng quay v n, góp ph n phân b ngu n v n gi a các th tr ng, các vùng, lãnh th trên toàn c u ngày càng hi u qu

Xét v ph ng di n qu n lý, th c hi n TTQT, ngân hàng có th giám sát đ c tình hình kinh doanh c a các doanh nghi p XNK, t o đi u ki n qu n lý có hi u qu theo đúng chính sách kinh t đ i ngo i mà Nhà n c đ ra

1.1.2.2 i v i ngân hàng

Ho t đ ng TTQT chi m v trí quan tr ng, góp ph n nâng cao hi u qu ho t đ ng

c a ngân hàng, là m t trong nh ng y u t góp ph n vào s thành công c a các NHTM

hi n đ i

Th nh t, ho t đ ng TTQT tr c ti p t o ra m t kho n l i nhu n không nh đóng góp vào l i nhu n chung c a ngân hàng Thông qua cung c p d ch v TTQT cho khách hàng, các NHTM thu đ c phí d ch v chuy n ti n, phí thanh toán th tín d ng, phí b o lãnh… Th c t cho th y, đ i v i các ngân hàng hi n đ i, thu nh p t phí d ch v có xu

h ng ngày m t t ng c v s l ng và t tr ng trong t ng thu nh p c a ngân hàng ây

c ng chính là m c tiêu mà các ngân hàng luôn v n t i

Th hai, TTQT không ch là m t nghi p v ngân hàng thu n túy mà còn đóng vai trò là khâu trung tâm không th thi u trong dây chuy n ho t đ ng kinh doanh, b sung và

h tr các ho t đ ng nghi p v khác c a ngân hàng nên nó gián ti p t o ra l i nhu n t

3

các ho t đ ng này Nh đ y m nh ho t đ ng TTQT, các NHTM có th t ng c ng kh

n ng thu hút v n ngo i t t vi c th c hi n thanh toán thu ti n v cho khách hàng đ n

vi c qu n lý ngu n ngo i t t m th i nhàn r i trên tài kho n ti n g i c a khách hàng, t

đó đáp ng đ c nhu c u vay và thanh toán b ng ngo i t c a khách hàng V i vai trò là trung gian thanh toán, TTQT góp ph n phát tri n và đ y m nh ho t đ ng tín d ng, tài tr XNK, kinh doanh ngo i t , b o lãnh và các d ch v khác, đáp ng t t h n các nhu c u c a khách hàng trong và ngoài n c, t đó t ng quy mô ho t đ ng và m r ng th ph n c a ngân hàng

Th ba, TTQT t o môi tr ng ng d ng công ngh thông tin tiên ti n, hi n đ i trên

th gi i trong ho t đ ng ngân hàng Thông qua vi c tham gia n i m ng thông tin và ng

d ng công ngh cao trong x lý thông tin giúp cho ho t đ ng TTQT đ c th c hi n nhanh chóng, kp th i và chính xác, giúp ngân hàng có th theo k p v i s phát tri n, không b l c h u và thua kém các ngân hàng khác trên th gi i

Th t , phát tri n TTQT t o đi u ki n cho các ngân hàng m r ng quan h v i các

ngân hàng n c ngoài, nâng cao uy tín trên tr ng qu c t c ng nh uy tín đ i v i khách hàng trong và ngoài n c, t đó khai thác đ c các ngu n v n tài tr c a các t ch c tài chính qu c t c ng nh các ngân hàng n c ngoài, đáp ng nhu c u v v n trong kinh doanh

Th n m, TTQT phát tri n góp ph n t ng c ng kh n ng c nh tranh c a ngân hàng trong c ch th tr ng, đ ng th i giúp cho ho t đ ng ngân hàng v t ra kh i ph m

vi qu c gia và hòa nh p v i c ng đ ng ngân hàng th gi i

1.1.2.3 i v i các nhà xu t nh p kh u

TTQT t o đi u ki n thu n l i cho các nhà XNK khi tham gia vào th ng m i qu c

t TTQT liên quan đ n quy n l i c a c ng i mua và ng i bán, nên trong khi kí k t

h p đ ng mua bán ngo i th ng, đi u kho n thanh toán đ c coi là r t quan tr ng N u khâu thanh toán đ c th c hi n nhanh chóng, an toàn, chính xác theo yêu c u c a các bên

s đem l i hi u qu , s ti n l i cho c ng i mua và ng i bán Bên c nh đó, quy n l i

c a các nhà XNK đ c đ m b o, tránh đ c nh ng r i ro trong ho t đ ng thanh toán XNK ng th i, thông qua các ho t đ ng tài tr XNK, b o lãnh thanh toán, chi t kh u

ch ng t … c a ngân hàng, các nhà XNK không đ đi u ki n tài chính có đ c s tr giúp t phía ngân hàng Ngoài ra, các ngân hàng v i m ng l i r ng kh p và s chuyên nghi p trong nghi p v ngo i th ng c a mình có th đ a ra nh ng t v n, h ng d n thích h p v nghi p v cho các nhà XNK, giúp h tránh đ c nh ng r i ro không đáng

có, c ng nh nâng cao uy tín, v th c a mình trong trong quá trình thanh toán v i b n hàng n c ngoài

1.1.3 Các đi u ki n trong thanh toán qu c t

1.1.3.1 i u ki n ti n t

i u ki n v ti n t là quy đ nh th ng nh t s d ng đ n v ti n t nào đ tính toán

và thanh toán trong h p đ ng XNK, đ ng th i quy đ nh ph ng th c x lý khi có s bi n

gi a các đ ng ti n theo t giá chéo d dàng mà không có m t h n ch hay c n tr nào

V nh ng quy đ nh liên quan đ n ph ng th c x lý khi có bi n đ ng v t giá, đó

là nh ng bi n pháp phòng ng a r i ro t giá đ i v i nhà xu t kh u khi có kho n thu b ng ngo i t và nhà nh p kh u khi có kho n thanh toán b ng ngo i t mà các bên c n th a thu n phòng ng a r i ro t giá, các nhà XNK có th s d ng các công c nh h p

đ ng k h n, hoán đ i, quy n ch n hay t ng lai

Là th i h n mà ng i nh p kh u ph i tr ti n cho ng i xu t kh u theo quy đ nh

c a h p đ ng th ng m i Th i gian thanh toán nh h ng đ n t c đ luân chuy n v n,

kh n ng h n ch r i ro v lãi su t, v t giá h i đoái c a các bên Do đó đây là v n đ quan tr ng và th ng x y ra tranh ch p gi a các bên trong đàm phán ký k t h p đ ng

N u l y th i đi m giao hàng làm m c thì th i h n thanh toán có th là: tr ti n tr c, tr

ti n ngay và tr ti n sau Ngoài ra, trong th c t , còn có th ch n đi u ki n th i gian thanh toán h n h p, t c là có th v n d ng t ng h p các cách trên sao cho phù h p v i t ng h p

đ ng mua bán c th

Ph ng th c thanh toán là cách th c hai bên trong quan h h p đ ng ngo i th ng

th c hi n chuy n ti n và nh n ti n Có nhi u ph ng th c TTQT đ c áp d ng trong

5

ngo i th ng nh : chuy n ti n, ghi s , nh thu, tín d ng ch ng t (TDCT)… Tùy t ng

đi u ki n c th mà ng i mua và ng i bán có th th a thu n đ xác đ nh ph ng th c thanh toán phù h p Hi n nay có ba ph ng th c đ c áp d ng r ng rãi và ph bi n h n

c là chuy n ti n, nh thu và TDCT M i ph ng th c đ u có đ c đi m riêng và có th gây r i ro, b t l i ho c t o thu n l i cho các bên

- Ph ng th c chuy n ti n: là ph ng th c thanh toán đ n gi n nh t, trong đó m t khách hàng (ng i tr ti n, ng i mua, ng i nh p kh u…) yêu c u ngân hàng ph c v mình chuy n m t s ti n nh t đ nh đ n ng i h ng l i (ng i bán, ng i xu t kh u,

ng i nh n ti n…) m t đ a đi m xác đ nh và trong m t th i gian nh t đ nh i v i

ph ng th c này ngân hàng ch đóng vai trò trung gian th c hi n vi c thanh toán theo y nhi m đ nh n th t c phí (hoa h ng) và không ph i ch u ràng bu c nào

- Ph ng th c nh thu: là ph ng th c thanh toán mà trong đó ng i bán (ng i

xu t kh u) sau khi hoàn thành ngh a v giao hàng ho c cung ng d ch v cho khách hàng,

y thác cho ngân hàng ph c v mình thu h s ti n t ng i mua (ng i nh p kh u) trên

c s t h i phi u do ng i xu t kh u ký phát Có hai hình th c nh thu là nh thu tr n

và nh thu kèm ch ng t C ng nh ph ng th c chuy n ti n, ngân hàng khi tham gia vào quy trình thanh toán nh thu h u nh không g p ph i r i ro nào

- Ph ng th c tín d ng ch ng t : là ph ng th c thanh toán đ c s d ng ph

bi n nh t hi n nay Trong n i dung ti p theo c a khóa lu n, chúng ta s đi sâu h n vào

ph ng th c thanh toán này

1.2.2 Các v n b n pháp lý đi u ch nh ph ng th c tín d ng ch ng t

Ngày nay v i xu th qu c t hóa di n ra ngày càng m nh m thì các qu c gia tham gia giao d ch mua bán trên th tr ng qu c t ngày càng nhi u Nh ng trong giao d ch ngo i th ng gi a các n c l i luôn t n t i nh ng khó kh n do có s khác bi t, mâu thu n v t p quán, v n hóa, h thông pháp lu t và chính tr Do đó th c ti n đòi h i ph i

có m t h th ng các nguyên t c, lu t l qu c t mang tính th ng nh t cho các qu c gia tham gia vào th ng m i qu c t Ho t đ ng TTQT b ng TDCT ch u s đi u ch nh b i các ngu n lu t, công c qu c t liên quan và các ngu n lu t qu c gia (t i Vi t Nam là

Lu t th ng m i, Lu t các công c chuy n nh ng và Pháp l nh ngo i h i), đ ng th i

c ng ch u s đi u ch nh tr c ti p b i các thong l và t p quán qu c t , đó là:

B n quy t c th c hành th ng nh t v tín d ng ch ng t (The Uniform Customs and Practice for Documentary Credits – UCP) là v n b n pháp lý c s đ ràng bu c các bên tham gia thanh toán b ng ph ng th c TDCT do Phòng th ng m i qu c t (International Chamber of Commerce – ICC) phát hành Ngay sau khi đ c công b l n đ u tiên vào

n m 1933, UCP đã đ c ch p nh n và áp d ng r ng rãi trên th gi i, tr thành c s cho thanh toán b ng th tín d ng trong th ng m i qu c t K t đó đ n nay, UCP đã qua 6

l n s a đ i, b sung vào các n m 1951, 1962, 1974, 1983, 1993 và 2006 Phiên b n m i

nh t UCP 600 đ c ICC ban hành ngày 25/10/2006 và có hi u l c t ngày 01/07/2007 bao g m 39 đi u kho n, đi u ch nh t t c các m i quan h c a các bên tham gia nghi p v thanh toán th tín d ng, trách nhi m và ngh a v bên tham gia trong nghi p v thanh toán

th tín d ng, quy đ nh cách th c l p và ki m tra ch ng t xu t trình theo th tín d ng

Khác v i lu t qu c gia hay công c qu c t , UCP là v n b n mang tính ch t quy

ph m tùy ý, ngh a là các bên tham gia giao d ch có th ch n ho c không ch n UCP đ

đi u ch nh các ho t đ ng liên quan đ n th tín d ng Tuy nhiên m t khi th tín d ng đ c

m ra có d n chi u áp d ng UCP thì các bên liên quan đ u ph i d a vào tài li u này đ

th c hi n quy n l i và ngh a v c a mình

M t đi m c n l u ý là UCP ban hành sau không ph nh n các n i dung c a UCP

tr c đó Do đó các bên tham gia có th th a thu n s d ng m t UCP nào đó, nh ng đi u quy đ nh b t bu c là ph i d n chi u nó trong th tín d ng Ch UCP b n g c b ng ti ng Anh m i có giá tr pháp lý gi i quy t các tranh ch p, các b n d ch khác ch có giá tr tham

kh o

Ngày nay, h u h t các n c trên th gi i đ u nhìn nh n UCP là v n b n n m trong

h th ng Thông l và T p quán qu c t mà các bên khi tham gia trao đ i m u d ch v i

7

nhau đ u ph i tuân th Tuy nhiên m c đ v n d ng UCP vào th c ti n c a các n c thì khác nhau tùy thu c vào h th ng pháp lu t c a t ng qu c gia

T p quán ngân hàng tiêu chu n qu c t dùng đ ki m tra ch ng t trong ph ng

th c tín d ng ch ng t (International Standard Banking Practice for the Examination of Documents Under Documentary Credits – ISBP) là v n b n h ng d n ki m tra ch ng t

xu t trình theo các th tín d ng có áp d ng UCP do ICC phát hành ISBP b n 645 ra đ i

n m 2002 đã c th hóa nh ng quy đ nh c a UCP 500, th hi n s nh t quán v i UCP

c ng nh các quan đi m và các quy t đ nh c a y ban ngân hàng c a ICC V n b n này

là s b sung mang tính th c ti n cho UCP, nó không s a đ i UCP, mà ch gi i thích chi

ti t và rõ ràng h n cách áp d ng các quy t c c a UCP trong giao d ch hàng ngày S ra

đ i c a ISBP giúp các bên tránh vi c t suy di n, gi m thi u t i đa vi c x y ra tranh ch p

do cách hi u khác nhau v UCP ISBP 681 là b n m i nh t đ c ICC phát hành n m

2007, trong đó có nh ng s a đ i, b sung nh m t ng thích v i các đi u kho n c a UCP

600 Hi n nay, ISBP cùng v i UCP đ c s d ng r ng rãi, tr thành nh ng v n b n chính

đi u ch nh ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng t nhi u qu c gia

eUCP là v n b n đi u ch nh vi c xu t trình ch ng t đi n t trong thanh toán th tín d ng đi n t do ICC phát hành eUCP b sung nh ng khái ni m m i đ phù h p h n

v i môi tr ng kinh doanh đi n t c ng nh gi i quy t h u h t các v n đ c b n liên quan đ n xu t trình ch ng t đi n t Trên th c t , eUCP không thay th UCP mà là m t

b ph n b sung c a UCP Vi c áp d ng eUCP ch có hi u l c khi trong th tín d ng cho phép xu t trình ch ng t đi n t i u này c ng có ngh a là nh ng th tín d ng ch yêu

c u xu t trình ch ng t nh truy n th ng s không ch u s đi u ch nh c a eUCP Tuy nhiên, b ng vi c đ nh ra tiêu chu n cho vi c xu t trình ch ng t đi n t , nh ng nguyên

t c trong eUCP đi u ch nh m t s thay đ i trong th c ti n th ng m i qu c t hi n nay và

t ng lai, nh t là khi th ng m i đi n t phát tri n, các giao d ch có xu h ng đ c ti n hành qua m ng ngày càng ph bi n h n B n ph tr ng c a UCP 500 (eUCP 1.0) đã ra

đ i và chính th c có hi u l c t ngày 1 tháng 4 n m 2002 Và b n m i nh t hi n nay, eUCP 1.1, là b n ph tr ng c a UCP 600 đ c ICC phát hành n m 2007

Quy t c th ng nh t v hoàn tr gi a các ngân hàng (Uniform Rules for Bank Reimbursements n b n ICC s 525) g i t t là URR 525 đ c ICC xu t b n vào tháng 11/1995 và có hi u l c áp d ng vào ngày 1/7/1996, là b quy t c th ng nh t v vi c

Bank-to-x lý các giao d ch hoàn tr gi a các ngân hàng tham gia vào quy trình thanh toán TDCT

Vào th i đi m đó, các y quy n hoàn tr đã b t đ u đ c phát hành b ng các đ ng ti n khác v i đ ng ti n đã đ c s d ng ph bi n là đô la M , do v y, s ra đ i c a m t b các quy t c qu c t đ c xem là c n thi t URR 525 quy đ nh nh ng v n đ liên quan đ n các giao d ch hoàn tr gi a các ngân hàng, bao hàm nhi u khía c nh c a vi c x lí hoàn

tr h n so v i i u 19 c a UCP 500 và gi i quy t nh ng v n đ riêng mà UCP không đ

c p đ n URR 725 do ICC phát hành có hi u l c áp d ng t ngày 1/10/2008, trong đó có

nh ng thay đ i v v n phong đ phù h p h n v i UCP 600

1.2.3 Các bên tham gia trong ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng t

- Ng i yêu c u m th tín d ng (Applicant for L/C): Là bên mà th tín d ng đ c phát hành theo yêu c u c a h Thông th ng là nhà nh p kh u yêu c u ngân hàng ph c

v mình phát hành m t th tín d ng và có trách nhi m pháp lý v vi c ngân hàng phát hành tr ti n cho ng i th h ng th tín d ng

- Ng i th h ng th tín d ng (Beneficiary): Là ng i đ c h ng s ti n thanh toán t th tín d ng đ c phát hành, thông th ng là nhà xu t kh u

- Ngân hàng phát hành (Issuing bank): Là ngân hàng phát hành th tín d ng theo yêu c u c a khách hàng Ngân hàng này có th đ c hai bên mua bán th a thu n và quy

đ nh trong h p đ ng, n u không, nhà nh p kh u đ c phép t ch n ngân hàng phát hành

- Ngân hàng thông báo (Advising bank): Là ngân hàng th c hi n thông báo th tín

d ng cho ng i th h ng theo yêu c u c a ngân hàng phát hành Ngân hàng thông báo

th ng là ngân hàng đ i lý hay m t chi nhánh c a ngân hàng phát hành n c nhà xu t

tr thành ngân hàng đ c ch đ nh thanh toán Trách nhi m ki m tra ch ng t c a ngân hàng đ c ch đ nh thanh toán là gi ng nh ngân hàng phát hành khi nh n đ c b ch ng

t

9

1.2.4 Quy trình nghi p v thanh toán tín d ng ch ng t

S đ 1.1: Quy trình nghi p v thanh toán tín d ng ch ng t

(1) Sau khi kí h p đ ng th ng m i, nhà nh p kh u ch đ ng vi t đ n yêu c u m th tín d ng và g i các gi y t c n thi t liên quan g i ngân hàng ph c v mình (ngân hàng phát hành th tín d ng), yêu c u ngân hàng m m t th tín d ng v i m t s

ti n nh t đ nh và theo đúng nh ng đi u ki n nêu trong đ n đ tr ti n cho nhà xu t

kh u

(2) C n c vào đ n xin m th tín d ng, n u đ ng ý, ngân hàng phát hành (NHPH)

m th tín d ng và thông qua ngân hàng đ i lý ho c chi nhánh c a mình n c

ng i xu t kh u đ thông báo th tín d ng cho nhà xu t kh u

(3) Ngân hàng thông báo ki m tra tính chân th c b m t c a th tín d ng và thông báo

th tín d ng cho ng i xu t kh u

(4) Ng i xu t kh u ki m tra n i dung th tín d ng, n u phù h p v i h p đ ng đã ký thì ti n hành giao hàng N u có đi u kho n trong th tín d ng mà ch a th a đáng thì đ ngh b sung, s a đ i cho phù h p v i h p đ ng ngo i th ng

(5) Sau khi giao hàng, ng i xu t kh u l p b ch ng t thanh toán theo yêu c u c a

th tín d ng và xu t trình (thông qua ngân hàng thông báo ho c m t ngân hàng khác) t i NHPH đ đ c thanh toán

(6) NHPH ki m tra b ch ng t , n u th y phù h p v i th tín d ng thì ti n hành tr

ti n cho ng i xu t kh u N u th y không phù h p ngân hàng t ch i thanh toán

và g i l i toàn b b ch ng t cho ng i xu t kh u

(7) Ng i yêu c u m th tín d ng tr ti n cho ngân hàng phát hành

(8) NHPH giao b ch ng t cho ng i yêu c u m th tín d ng đ nh n hàng

(6) (5) (2)

1.2.5 Th tín d ng

1.2.5.1 nh ngh a

Th tín d ng (Letter of Credit) g i t t là L/C là v n b n do m t ngân hàng phát hành theo yêu c u c a khách hàng, cam k t s thanh toán ho c ch p nh n thanh toán cho

ng i th h ng m t s ti n nh t đ nh vào m t th i gian nh t đ nh khi ng i th h ng

xu t trình các ch ng t phù h p v i đi u kho n và đi u ki n nêu ra trong th tín d ng

Th tín d ng đ c l p ra trên c s h p đ ng ngo i th ng c ng nh các h p đ ng khác Tuy nhiên, khi đã đ c phát hành thì th tín d ng hoàn toàn đ c l p v i h p đ ng

c s b i l , khi thanh toán cho ng i th h ng, ngân hàng ch c n c vào nh ng quy

đ nh trong th tín d ng mà không quan tâm đ n đi u ki n trong h p đ ng c s Bên c nh

đó, ngân hàng ch có trách nhi m ki m tra b ch ng t xu t trình và đ a ra quy t đ nh thanh toán d a trên b ch ng t xu t trình đó, ngân hàng hoàn toàn đ c mi n trách nhi m đ i v i tình tr ng hàng hóa đ c giao, m i tranh ch p v hàng hóa do nhà xu t

kh u và nhà nh p kh u t gi i quy t v i nhau trên c s h p đ ng

L/C là c s pháp lý ch y u c a vi c thanh toán Nó ràng bu c và liên quan ch t

ch t i quy n l i c a các bên tham gia trong ph ng th c TDCT Khi th tín d ng đ c

m thì n i dung c a nó là m t b ph n vô cùng quan tr ng và tr thành c t lõi đ các bên

th c hi n ngh a v , đ m b o quy n l i cho đ i tác c ng nh b n thân mình Vì v y n i dung c a L/C ph i đ y đ , rõ ràng và chính xác M i L/C có m t n i dung riêng bi t tùy theo t ng th ng v khác nhau nh ng v n ph i đ m b o nh ng n i dung ch y u c a m t L/C, bao g m:

a) Ngân hàng phát hành L/C: Là ngân hàng đ m trách vi c thanh toán cho bên xu t

kh u Vì v y, nhà xu t kh u nên xem xét có c n ngân hàng th ba đóng vai trò ngân hàng xác nh n đ đ c đ m b o h n

b) Lo i th tín d ng: M i lo i L/C đ u có tính ch t, n i dung khác nhau, quy n l i

và ngha v c a nh ng ng i liên quan c ng r t khác nhau Do đó khi m th tín d ng,

- a đi m m L/C: Là n i mà ngân hàng m L/C vi t cam k t tr ti n cho ng i

xu t kh u a đi m này có ý ngh a quan tr ng trong vi c ch n lu t áp d ng khi x y ra tranh ch p n u có

11

- Ngày m L/C: Là ngày b t đ u phát sinh s cam k t c a ngân hàng m L/C đ i

v i ng i xu t kh u, là ngày ngân hàng m L/C chính th c ch p nh n đ n đ ngh m L/C c a nhà nh p kh u, t c là m t kh c dân s gi a ngân hàng và nhà nh p kh u đã hình thành k t ngày đó, đó c ng là ngày b t đ u tính th i h n hi u l c c a L/C, và cu i cùng, ngày m L/C c ng là m c th i gian đ ng i xu t kh u ki m tra xem ng i nh p

kh u có th c hi n m L/C đúng h n nh quy đ nh trong h p đ ng hay không

d) Tên và đ a ch c a các bên liên quan: Ng i yêu c u m L/C, ng i h ng l i L/C, ngân hàng m L/C, ngân hàng thông báo L/C…

e) Lo i ti n và t ng s ti n c a th tín d ng: Là m t n i dung r t quan tr ng, vì

v y vi c quy đ nh nó trong L/C c ng r t ch t ch , ph i đ c ghi b ng c s l n ch và

ph i th ng nh t v i nhau Tên đ n v ti n t ph i rõ ràng, c th , không nên ghi s ti n

d i d ng s tuy t đ i, vì nh v y có th gây khó kh n trong vi c giao hàng và nh n ti n

c a bên bán Theo đi u 30 UCP 600 thì các t “vào kho ng”, “x p x ”, “đ ch ng” ho c các t t ng đ ng đ c hi u là cho phép dung sai 10%

f) Th i h n hi u l c, th i h n tr ti n và th i h n giao hàng ghi trong L/C:

- Th i h n hi u l c c a L/C: Là th i h n mà ngân hàng m L/C cam k t tr ti n cho ng i xu t kh u, n u ng i xu t kh u xu t trình b ch ng t thanh toán trong th i

h n đó và phù h p v i nh ng đi u đã quy đ nh trong L/C Th i h n hi u l c c a L/C b t

đ u tính t ngày m L/C đ n ngày h t hi u l c c a L/C Ngày m L/C tr c ngày giao hàng m t th i gian h p lý, ngày h t h n hi u l c c a L/C ph i sau ngày giao hàng m t

th i gian h p lý

- Th i h n tr ti n c a L/C: i u này hoàn toàn tùy thu c vào quy đ nh c a h p

đ ng Th i h n tr ti n có th n m trong th i h n hi u l c c a L/C (n u tr ngay) ho c có

th n m ngoài th i h n hi u l c c a L/C (n u tr ch m)

- Th i h n giao hàng: c ghi trong th tín d ng và c ng do h p đ ng th ng

m i quy đ nh ây là th i h n quy đ nh bên bán ph i chuy n giao hàng cho bên mua k

t khi th tín d ng có hi u l c Th i h n giao hàng liên quan ch t ch v i th i h n hi u

c a ph ng ti n v n t i N u nh n th y nh ng đi u ki n giao hàng ghi trong L/C không

th th c hi n đ c thì ng i xu t kh u có th đ ngh đi u ch nh L/C

i) Các ch ng t ph i xu t trình: Yêu c u v vi c ký phát các lo i ch ng t c n ph i

đ c nêu rõ ràng c th và ch t ch trong L/C Các yêu c u này xu t phát t đ c đi m c a hàng hóa, c a ph ng th c v n t i, c a công tác thanh toán và tín d ng, c a tính ch t h p

đ ng và các ngu n pháp lý có liên quan đ n vi c th c hi n h p đ ng đó

k) S cam k t tr ti n c a ngân hàng m L/C: Là n i dung cu i cùng c a L/C và

nó ràng bu c trách nhi m c a ngân hàng m L/C đ i v i L/C này

l) Nh ng đi u kho n đ c bi t khác nh : Phí ngân hàng đ c tính cho bên nào, đi u

ki n đ c bi t h ng d n đ i v i ngân hàng chi t kh u, d n chi u s UCP áp d ng…

- L/C không th h y ngang (Irrevocable L/C): Là lo i L/C sau khi đã đ c m thì

vi c s a đ i, b sung ho c h y ngang ch đ c ngân hàng ti n hành theo th a thu n c a

t t c các bên có liên quan Theo UCP 600, t t c các lo i th tín d ng là không th h y ngang Còn theo các UCP khác, m t L/C không ghi rõ là L/C h y ngang hay không h y ngang đ c hi u là L/C không h y ngang

- L/C không h y ngang có xác nh n (Irrevocable Confirmed L/C): Là lo i L/C không th h y ngang, đ c m t ngân hàng khác xác nh n tr ti n theo yêu c u c a NHPH

- L/C không h y ngang không xác nh n (Irrevocable Unconfirmed L/C): Là lo i L/C không h y ngang do m t ngân hàng m và ch ngân hàng này ch u trách nhi m tr

ti n cho ng i th h ng, h không yêu c u ngân hàng nào khác xác nh n đ m b o vi c

tr ti n

- L/C chuy n nh ng (Transferable L/C): Là lo i L/C mà ng i h ng l i th nh t

có th yêu c u ngân hàng chuy n nh ng m t ph n hay toàn b giá tr cho m t hay nhi u

ng i h ng l i khác Lo i L/C này th ng đ c áp d ng trong th ng m i qu c t qua trung gian

- L/C tu n hoàn (Revolving L/C): Là lo i L/C không h y ngang mà sau khi đã s

d ng h t giá tr c a nó ho c đã h t th i h n hi u l c thì nó l i t đ ng có giá tr nh c và

ti p t c đ c s d ng m t cách tu n hoàn trong m t th i gian nh t đ nh cho đ n khi t ng giá tr h p đ ng đ c th c hi n Lo i L/C này th ng đ c s d ng trong mua bán nh ng

- L/C d phòng (Standby L/C): Là lo i L/C th hi n ngh a v c a ngân hàng phát hành ( đây là ngân hàng ph c v ng i xu t kh u) t i ng i nh p kh u trong vi c thanh toán l i kho n ti n mà ng i xu t kh u đã vay ho c đ c ng tr c, thanh toán kho n n

c a ng i xu t kh u, b i th ng nh ng thi t h i do ng i xu t kh u không th c hi n ngh a v giao hàng c a mình L/C d phòng là lo i L/C đ m b o cho ng i nh p kh u trong tr ng h p ngh a v c a ng i xu t kh u không đ c th c hi n

- L/C đi u kho n đ (Red clause L/C): Là L/C mà NHPH cho phép NHTB ng

tr c cho ng i th h ng đ mua hàng hóa, nguyên li u ph c v s n xu t hàng hóa theo L/C đã m S ti n ng tr c này đ c l y t tài kho n c a ng i m L/C, ngh a là tín

d ng th ng m i, mà không ph i là tín d ng c a NHPH hay NHTB NHTB ch th c hi n các th t c theo đi u kho n c a L/C mà không cam k t ho c ch u trách nhi m v s ti n

đó Vi c ng ti n đ c NHPH y quy n cho NHTB th c hi n Sau đó (ho c tr c đó) NHPH s (ho c đã) trích tài kho n c a ng i m L/C chuy n (ho c hoàn tr ) cho NHTB

- L/C tr ngay (L/C at sight): Là lo i L/C trong đó thanh toán đ c th c hi n ngay

l p t c cho ng i th h ng khi ng i này xu t trình đ c b ch ng t phù h p trong

th i h n hi u l c c a L/C

- L/C tr ch m (Deferred payment L/C): Là lo i L/C trong đó vi c thanh toán đ c

th c hi n sau m t s ngày nh t đ nh k t m t ngày đ c quy đ nh trong L/C (thông

th ng là ngày ng i bán giao hàng ho c xu t trình b ch ng t phù h p) Vi c thanh toán L/C tr ch m có th đ c th c hi n m t l n duy nh t ho c tr ch m chia làm nhi u

l n theo th a thu n gi a các bên

c a NHPH th tín d ng, ch không ph i ph thu c vào thi n chí thanh toán c a ng i

là u đi m c a ph ng th c TDCT mà các ph ng th c khác không có đ c

c bi t v i s linh ho t c a ph ng th c TDCT, ng i xu t kh u có th yêu c u phát hành m t lo i L/C phù h p v i đi u ki n hi n t i c a mình nh : Ng i xu t kh u yêu c u ng i nh p kh u phát hành L/C đi u kho n đ đ đ c ng tr c ti n đ s n

xu t, mua hàng hóa

Ngoài ra, ng i xu t kh u còn đ c ngân hàng cung c p nhi u d ch v nh : ki m tra L/C, t v n và tài tr giúp các th t c trong mua bán qu c t , mua bán ngo i t , thông tin v r i ro qu c gia, các báo cáo v n ng l c tài chính c a NHPH…

N u tình hình tài chính không cho phép ng i nh p kh u thanh toán ngay khi nh n hàng hóa thì h có th th ng l ng v i ng i xu t kh u đ m L/C tr ch m, hay trong

tr ng h p mua bán th ng xuyên m t m t hàng nh t đ nh, giao hàng đ nh kì v i s

l ng không đ i, ng i nh p kh u c ng có th th ng l ng m L/C tu n hoàn nh m

gi m b t chi phí m L/C

Ng i nh p kh u có th t n d ng đ c tín d ng c a ngân hàng n u đ c ngân hàng cho phép áp d ng m t t l mi n ký qu m t ph n hay toàn b tr giá L/C theo t ng giai đo n nh p hàng ng th i, ng i nh p kh u còn có kh n ng nh n đ c các kho n vay đ tài tr cho ti n hàng nh p kh u t i khi nh n đ c ti n bán hàng Kho n vay này

n m trong h n m c tín d ng nh p kh u do ngân hàng thu x p cho ng i nh p kh u Ngoài ra, ngân hàng còn cung c p các d ch v tài tr nh : các lo i tài tr phát hành th tín

d ng, b o lãnh thanh toán, b o lãnh v n đ n…

Do ng i xu t kh u có đ c cam k t thanh toán c a ngân hàng, ng i nh p kh u

có th th ng l ng đ đ t đ c giá c t t h n và m r ng đ c quan h khách hàng

- L i nhu n t vi c kinh doanh ngo i t : Khi ng i xu t kh u mu n bán ngo i t

l y b n t hay ng i nh p kh u c n mua ngo i t thanh toán cho lô hàng nh p, ngân hàng

s th c hi n giao d ch mua ho c bán ngo i t v i khách hàng Sau khi xác nh n giao d ch, ngân hàng ti n hành bán l i hay mua l i v i s ti n đã giao d ch v i khách hàng khác đ

ki m chênh l ch ho c th c hi n giao d ch đ i ng trên th tr ng liên ngân hàng

- Ngân hàng thu đ c các kho n lãi do vi c tài tr th ng m i, ví d nh các kho n cho vay nh p kh u ho c cho ng i xu t kh u vay đ s n xu t, thu mua hàng xu t

ây s là m t l i th c nh tranh l n c a ngân hàng, giúp nâng cao uy tín c a ngân hàng trên th tr ng tài chính qu c t

1.3 R i ro trong ph ng th c thanh toán tín d ng ch ng t

1.3.1 Khái ni m r i ro

R i ro là m t y u t t n t i trong t t c m i l nh v c c a cu c s ng, hi n di n trong

h u h t m i ho t đ ng c a con ng i Bàn v khái ni m r i ro, cho đ n nay, ch a có đ c

đ nh ngh a th ng nh t v r i ro Các tác gi khác nhau đ a ra nh ng đ nh ngh a khác nhau

v v n đ này Tuy nhiên, có th chia quan đi m c a các tác gi trên thành hai tr ng phái

l n là tr ng phái truy n th ng và tr ng phái hi n đ i

Theo tr ng phái truy n th ng, r i ro là nh ng thi t h i, m t mát, nguy hi m ho c các y u t liên quan đ n nguy hi m, khó kh n, ho c đi u không ch c ch n có th x y ra cho con ng i

Trong khi đó, theo tr ng phát hi n đ i, r i ro là s b t tr c có th đo l ng đ c Trong cu n Risk management and Insurance xu t b n n m 1995, các tác gi C.Arthur William, Michael L.Smith và Peter C Young vi t: “R i ro là s bi n đ ng ti m n

nh ng k t qu R i ro có th xu t hi n trong h u h t m i ho t đ ng c a con ng i Khi có

r i ro, ng i ta không th d đoán đ c chính xác k t qu S hi n di n c a r i ro gây nên s b t đ nh Nguy c r i ro phát sinh b t c khi nào m t hành đ ng d n đ n kh n ng

đ c ho c m t không th đoán tr c” Nh v y, theo tr ng phái hi n đ i, r i ro v a mang tính tích c c, v a mang tính tiêu c c Nó có th mang đ n nh ng t n th t, m t mát, nguy hi m nh ng c ng có th mang đ n nh ng c h i

Trong ph m vi nghiên c u c a mình, khóa lu n ch đ c p đ n r i ro nh là các

bi n c có th gây nh h ng x u đ n ho t đ ng TTQT c a ngân hàng th ng m i mà c

th là ho t đ ng TTQT theo ph ng th c TDCT, làm gi m hi u qu ho t đ ng này c a ngân hàng, t đó đ a ra các gi i pháp nh m h n ch r i ro, ng n ch n các t n th t có th

- R i ro k thu t có th x y ra tr c h t trong quá trình ki m tra n i dung L/C c a

ng i xu t kh u khi nh n đ c t NHPH N u ng i xu t kh u ki m tra các đi u ki n

ch ng t không k , d n đ n ch p nh n c nh ng yêu c u b t l i mà ng i xu t kh u không th đáp ng sau này khi l p b ch ng t thì ng i xu t kh u s g p r i ro không

đ c ch p nh n thanh toán i u này d n đ n l i th thu c v ng i nh p kh u đ th ng

l ng l i giá c gây b t l i cho ng i xu t kh u

- R i ro k thu t th hai c ng là r i ro k thu t th ng m c ph i nh t c a ng i

xu t kh u là r i ro do sai sót b ch ng t Do trong ph ng th c TDCT, NHPH cam k t

s thanh toán cho ng i xu t kh u ch khi h xu t trình đ c b ch ng t hoàn h o phù

h p v i các đi u kho n c a L/C nên ch m t sai bi t nh gi a b ch ng t v i L/C c ng

17

có th b NHPH và ng i nh p kh u b t l i đ t ch i thanh toán Vi c l p b ch ng t hoàn h o, kh p đúng v i L/C là m t tr ng i l n đ i v i ng i xu t kh u, nó đòi h i

Ch ng t sai l i chính t , sai tên, đ a ch các ch th tham gia

+ Các sai sót trên b m t ch ng t nh : s ti n trên ch ng t v t quá giá tr c a L/C, ch ng t không ghi s L/C, không ghi ngu n g c hàng hóa theo quy đ nh c a L/C,

h i phi u ghi nh m tên ng i kí phát, ch ng t không đánh d u b n g c, các ch ng t không kh p nhau ho c không kh p v i n i dung L/C v s l ng, tr ng l ng, mô t hàng hóa…

Do trình đ h n ch c a ng i xu t kh u ho c do các tr c tr c v k thu t mà

ng i xu t kh u có th g p ph i nh ng sai sót nh trên Khi ng i xu t kh u n p ch ng

t cho ngân hàng xu t trình, n u ngân hàng phát hi n sai sót mà sai sót đó có th s a ch a thì vi c s a ch a s làm ch m quá trình thanh toán, nh h ng đ n vi c quay vòng v n

c a ng i xu t kh u và d d n đ n r i ro do bi n đ ng t giá N u sai sót không th s a

ch a thì b ch ng t s không đ c ch p nh n chi t kh u hay thanh toán mà ph i ch ý

ki n c a NHPH và ng i mua đ tìm cách gi i quy t Ng i xu t kh u đ ng nhiên s

ch u thi t h i khi b ép ph i bán hàng gi m giá ho c tìm khách hàng tiêu th khác và kéo theo đó là hàng lo t các chi phí nh phí đ n bù, c c v n chuy n, phí l u kho và các phí

t n khác

- M t s r i ro k thu t khác mà ng i bán có th g p ph i là: vi ph m th i h n thanh toán c a L/C, giao hàng mu n, xu t trình ch ng t mu n, ch n sai c ng b c d hay

hãng v n t i… Nh ng sai sót này đ u có th d n đ n r i ro cho ng i xu t kh u khi b ngân hàng t ch i thanh toán

- R i ro k thu t đ u tiên mà ng i nh p kh u có th g p ph i di n ra trong quá trình vi t đ n yêu c u m L/C ó là vi c đ a vào đ n nh ng đi u kho n b t l i cho b n thân ng i nh p kh u Nguyên nhân c a r i ro này là do trình đ nghi p v ngo i th ng

c ng nh kinh nghi m trong l nh v c này c a cán b , nhân viên c a đ n v nh p kh u còn

y u kém, c ng nh trình đ cán b ngân hàng trong quá trình t v n cho nhà nh p kh u còn h n ch

- Th hai, do trong ph ng th c TDCT, vi c thanh toán c a ngân hàng cho ng i

th h ng ch c n c vào vi c ki m tra b ch ng t xu t trình Ngân hàng ch có th ki m tra tính chân th t b ngoài c a ch ng t ch không th ki m soát đ c tính xác th c bên trong c a nh ng ch ng t đó, c ng nh ch t l ng, s l ng c a hàng hóa có đúng theo quy đ nh hay không Vì v y, không có s đ m b o nào cho ng i nh p kh u là hàng hóa

đ c giao đúng nh đ n đ t hàng Ng i nh p kh u có th ph i ch u r i ro khi đã tr ti n

mà hàng nh n đ c l i không t ng x ng v i s ti n đã b ra mua

- Th ba, ng i nh p kh u có th g p ph i r i ro khi ch p nh n b ch ng t hàng hóa N u ng i nh p kh u không ki m tra k b ch ng t mà ch p nh n b ch ng t b

l i thì ng i nh p kh u s g p ph i thi t h i và b t l i trong quá trình tranh ch p sau này

- M t r i ro khác mà ng i nh p kh u có th g p ph i là r i ro khi ch a nh n đ c

b ch ng t mà hàng hóa đã c p c ng Vì b ch ng t bao g m v n đ n – ch ng t s

h u hàng hóa nên khi ch a nh n đ c b ch ng t thì ng i nh p kh u ch a th nh n

đ c hàng N u ng i nh p kh u c n hàng hóa g p thì ph i thu x p đ đ c ngân hàng phát hành m t b o lãnh nh n hàng đ g i hãng tàu, đi u này khi n ng i nh p kh u m t thêm m t kho n phí cho ngân hàng H n n a, n u không nh n hàng ngay thì ti n b i

th ng gi tàu quá h n s phát sinh

- R i ro phát sinh khi th c hi n phát hành th tín d ng: Phát hành th tín d ng là khâu đ u tiên trong qui trình thanh toán b ng ph ng th c TDCT ây là khâu r t quan

tr ng quy đ nh các đi u ki n và ch ng t xu t trình đ thanh toán, c ng là khâu có th gây

ra r i ro cho NHPH n u không th c hi n chính xác và c n tr ng Sau khi ti p nh n đ n yêu c u m th tín d ng c a khách hàng, NHPH c n ki m tra tính pháp lý c a khách hàng, h p đ ng ngo i th ng, đ n yêu c u m L/C và các ch ng t liên quan khác Ngân hàng s gánh ch u r i ro n u không th m đ nh k đ n yêu c u d n đ n vi c ch p nh n c

nh ng đi u kho n hàm ch a r i ro cho ngân hàng Ngoài ra, ngân hàng có th không có

19

nh ng t v n chính xác v các đi u kho n c a h p đ ng th ng m i v ph ng th c thanh toán, ph ng ti n v n chuy n, đi u ki n tr ng tài… gây b t l i cho khách hàng, và

có th d n đ n nh ng tranh ch p v sau, gây r i ro cho ngân hàng

- R i ro phát sinh t khâu ki m tra b ch ng t : Ki m tra b ch ng t xu t trình theo th tín d ng đã m có ý ngh a quan tr ng quy t đ nh vi c NHPH ch p nh n hay t

ch i thanh toán Do đó, n u ngân hàng không ki m tra b ch ng t c n th n mà v n quy t

đ nh thanh toán thì nh ng r i ro ti m tàng r t có th s phát sinh Vi c ki m tra b ch ng

t đ c đi u ch nh b i t p quán th c hành th ng nh t v tín d ng ch ng t UCP và ISBP Tuy nhiên, UCP và ISBP không quy đ nh t t c các tr ng h p x y ra nên có nhi u chi

ti t các ngân hàng di n gi i theo nhi u ngh a khác nhau Vì v y, đây là khâu d gây tranh cãi gi a các ngân hàng và c ng d gây r i ro cho NHPH NHPH c n l u ý m t s đi m sau đ tránh g p ph i nh ng r i ro không đáng có:

+ Theo quy đ nh c a UCP 600, ngân hàng có 5 ngày làm vi c k t ngày nh n BCT đ quy t đ nh ch p nh n hay t ch i b ch ng t đ c xu t trình theo th tín d ng, NHPH s m t quy n t ch i sau 5 ngày làm vi c đó

+ Sau khi NHPH t ch i b ch ng t xu t trình theo th tín d ng thì b ch ng t

đó thu c v ng i xu t trình ch ng t N u NHPH giao b ch ng t cho ng i m th tín

d ng tr c khi có ch th c a ng i xu t trình thì NHPH có th ph i ch u r i ro b ng i

xu t trình ch ng t ki n vì vi c giao ch ng t này

+ Khi b ch ng t không phù h p v i đi u kho n và đi u ki n c a th tín d ng,

n u ng i m th tín d ng nh n b ch ng t và thanh toán, NHPH c n ph i yêu c u

ng i m th tín d ng ch p nh n nh ng đi m không phù h p b ng v n b n N u không

có th ch p nh n này, NHPH có th ph i ch u r i ro ng i yêu c u m th tín d ng khi u

n i vì không thông báo đi m không phù h p cho h

Ngân hàng thông báo ph i ch u trách nhi m v tính chân th t, h p l c a th tín

d ng (bao g m c vi c xác minh ch ký, khoá mã, m u đi n…) tr c khi g i thông báo cho nhà xu t kh u R i ro x y ra khi ngân hàng này thông báo ph i m t L/C gi ho c m t

tu chnh L/C không có hi u l c trong khi ngân hàng ch a xác minh đ c tính chân th c (key test hay m u SWIFT không phù h p) Trong tr ng h p NHTB không ki m tra đ c tính xác th c ph i g i thông báo cho ngân hàng g i th tín d ng đ n và nêu rõ trong thông báo g i đ n ng i th h ng NHTB có trách nhi m thông báo đ y đ n i dung th tín d ng nh n đ c N u NHTB không th c hi n đúng nh ng quy đ nh trên thì ph i gánh

ch u m i r i ro phát sinh do TTD b gi m o, ng i th h ng giao hàng tr , ng i th

h ng không th c hi n đúng quy đ nh do n i dung L/C không đ y đ …

R i ro k thu t đ i v i ngân hàng xác nh n

Xác nh n th tín d ng là m t cam k t không h y ngang c a NHXN, cùng v i cam

k t c a NHPH, thanh toán ho c ch p nh n thanh toán khi ng i th h ng xu t trình b

ch ng t phù h p v i đi u kho n và đi u ki n c a th tín d ng NHXN th ng là m t ngân hàng l n, có uy tín ho c là ngân hàng gi tài kho n ho c c p tín d ng cho NHPH Trách nhi m và ngh a v c a NHXN đ i v i ng i th h ng c ng gi ng nh NHPH Bên c nh đó, NHXN ph i th c hi n thanh toán ho c ch p nh n thanh toán b ch ng t

đ c xu t trình ngay c khi NHPH m t kh n ng thanh toán ho c khi NHPH r i vào

tr ng h p b t kh kháng R i ro x y ra v i NHXN khi ch a n m rõ đ c n ng l c tài chính c a NHPH đã đ ng ý xác nh n L/C theo yêu c u và sau đó ph i lãnh trách nhi m thanh toán thay cho NHPH khi ngân hàng này m t kh n ng thanh toán

Chi t kh u là vi c m t ngân hàng (có th là ngân hàng đ c ch đ nh c th ho c

b t c m t ngân hàng nào) mua các h i phi u (ký phát đòi ti n m t ngân hàng khác) và/ho c các ch ng t xu t trình phù h p b ng cách tr ti n tr c ho c ng ti n tr c cho

ng i th h ng vào ho c tr c ngày làm vi c c a ngân hàng mà vào ngày đó, ngân hàng này đ c hoàn tr ti n khi đ n h n

R i ro k thu t có th phát sinh t vi c NHCK ki m tra b ch ng t Ki m tra b

ch ng t là m t khâu quan tr ng trong nghi p v chi t kh u b ch ng t xu t kh u N u

vi c ki m tra b ch ng t không đ c th c hi n v i m t s c n tr ng h p lí thì s gây r i

ro cho NHCK NHCK có th s gánh ch u r i ro không đ c hoàn tr n u đã chi t kh u

b ch ng t mà không phát hi n nh ng đi m không phù h p Thêm vào đó, vi c di n gi i

nh ng đi u kho n c a UCP và ISBP v n không hoàn toàn th ng nh t gi a các ngân hàng

Vì v y, khi ki m tra b ch ng t ph i h t s c c n tr ng đ tránh nh ng tranh ch p có th

x y ra và b NHPH t ch i thanh toán do nh ng đi m không đáng có

Bên c nh vi c ki m tra b ch ng t , ngân hàng còn ph i tuân th UCP, ISBP và L/C v th i gian ki m tra ch ng t , n i g i ch ng t đòi ti n, n i g i đi n đòi ti n, hình

th c đòi ti n và các đi u ki n khác khi g i ch ng t đòi ti n… N u các quy đ nh này không đ c th c hi n có th s mang l i r i ro b t ch i thanh toán làm gi m uy tín c a ngân hàng chi t kh u

R i ro tín d ng là r i ro x y ra trong quá trình c p tín d ng c a ngân hàng cho các bên tham gia vào quá trình thanh toán TDCT, th hi n vi c khách hàng nh n kho n v n vay không th c hi n, th c hi n không đ y đ ngh a v đ i v i ngân hàng, gây t n th t

21

cho ngân hàng, đó là kh n ng khách hàng không tr , không tr đ y đ , đúng h n c g c

và lãi cho ngân hàng

Tr tr ng h p ký qu 100%, nghi p v phát hành th tín d ng luôn mang tính

ch t b o lãnh NHPH b o lãnh cho ng i nh p kh u, ng i nh p kh u ch ph i ký qu

m t ph n giá tr th tín d ng, ph n còn l i đ c đ m b o b ng tài s n, b ng m t ph n tài

s n ho c là tín ch p Ngoài ra, NHPH còn tài tr cho ng i nh p kh u b ng cách cho vay

đ nh p kh u Vì v y, khi ng i nh p kh u b m t kh n ng thanh toán, v n hay phá

s n s gây ra r i ro tín d ng cho NHPH Trên th c t , đ gi m thi u r i ro này, các ngân hàng th ng yêu c u các đi u ki n ch t ch v ký qu , th ch p tài s n… đ i v i khách hàng c a mình

R i ro tín d ng t phía ng i xu t kh u x y ra trong tr ng h p ngân hàng th c

hi n chi t kh u b ch ng t hàng xu t kh u theo hình th c chi t kh u có truy đòi T c là NHCK có quy n đòi l i s ti n đã c p cho ng i xu t kh u trong tr ng h p NHPH t

ch i thanh toán Vì v y, n u kh n ng và uy tín tài chính c a ng i xu t kh u th p thì kh

n ng NHCK g p r i ro là r t l n

Là r i ro x y ra khi NHPH vì m t lí do nào đó mà m t kh n ng thanh toán, v n

ho c phá s n gây t n h i cho ng i xu t kh u và NHCK M c dù kh n ng m t ngân hàng r i vào tình tr ng m t kh n ng thanh toán là r t th p nh ng không ph i là ch a

t ng x y ra Vì v y, đ tránh r i ro này, ng i nh p kh u nên đ ngh ng i xu t kh u

ch n nh ng ngân hàng có đ uy tín tài chính đ th c hi n phát hành L/C, c ng nh NHCK c n tìm hi u k v n ng l c tài chính c a NHPH tr c khi quy t đ nh chi t kh u

ch ng t

Là r i ro x y ra do s bi n đ ng t giá c a đ ng ti n dùng trong thanh toán theo

ph ng th c TDCT, gây thi t h i cho các bên liên quan

Ng i nh p kh u g p r i ro h i đoái khi đ ng ti n đ c l a ch n trong thanh toán

t ng giá, khi đó, chi phí ng i nh p kh u b ra đ mua lô hàng s t ng lên, gây t n th t cho l i nhu n d tính Trong nhi u tr ng h p, s ti n chênh l ch do t giá t ng quá l n,

ng i nh p kh u ph i ch u l ho c th m chí là không đ kh n ng thanh toán cho lô hàng

đó, d n đ n m t uy tín v i b n hàng và ngân hàng

R i ro h i đoái đ i v i ng i xu t kh u

N u đ ng ti n đ c l a ch n trong thanh toán gi m giá s gây r i ro cho ng i

xu t kh u do doanh thu bán hàng gi m đi so v i d tính N u không l ng tr c đ c s

bi n đ ng c a t giá và không có nh ng bi n pháp phòng ng a r i ro h i đoái hi u qu ,

ng i xu t kh u s ph i ch u nh ng t n th t l n do bi n đ ng t giá gây ra

Trong tr ng h p ng i nh p kh u g p ph i r i ro h i đoái khi đ ng n i t tr t giá m nh so v i ngo i t , khi hàng nh p v , ng i nh p kh u có th không mu n nh n hàng vì s l và c ng không đ kh n ng thanh toán Khi đó, ngân hàng s b liên đ i Trong quá trình thanh toán L/C, ngân hàng có th g p ph i r i ro h i đoái khi tr ng thái ngo i h i c a ngân hàng không t t, ngân hàng không cân đ i đ c các ngu n cung và c u ngo i t , nh h ng đ n kh n ng thanh toán c ng nh uy tín c a ngân hàng Vì v y, đ tránh đ c r i ro này, các ngân hàng c n có nh ng bi n pháp phòng ng a r i ro hi u qu

t ho t đ ng trong m t qu c gia đ u ch u s tác đ ng c a tình hình kinh t chính tr c a

qu c gia đó Khi tình hình chính tr không n đ nh, n n kinh t suy thoái, các bên tham gia th ng không th c hi n đ c ngh a v c a mình, làm nh h ng đ n quy n l i c a các bên khác; ng i nh p kh u không đ c nh p hàng hóa ho c m t kh n ng thanh toán,

ng i xu t kh u không th giao hàng, ngân hàng không th th c hi n thanh toán Kh ng

ho ng kinh t , l m phát khi n cho đ ng ti n trong n c kém n đ nh, m t giá so v i đ ng

ti n n c ngoài làm giá hàng hóa thay đ i gây r i ro hàng hóa, t đó gây nh h ng đ n các bên

Chính sách th ng m i, các quy đ nh v xu t nh p kh u c a m t qu c gia có th gây thi t h i cho các bên tham gia:

- Chính sách qu n lý ngo i h i, nh ng quy đ nh v chuy n ngo i t ra n c ngoài

c a n c nh p kh u n u b thay đ i đ t ng t s làm c n tr quá trình giao nh n hàng

c ng nh thanh toán Ch ng h n n u n c nh p kh u vi c chuy n ngo i t ra n c ngoài b h n ch thì s gây r i ro cho ng i xu t kh u Ho c qu c gia đó có d tr ngo i

t th p, nhà nh p kh u g p khó kh n thì th m chí không mua đ c ngo i t đ thanh toán, gây r i ro cho ng i xu t kh u không nh n đ c ti n, NHPH m t uy tín thanh toán

- Nh ng thay đ i v chính sách ngo i th ng, thu quan… c a n c xu t kh u

c ng khi n cho các bên tham gia g p ph i r i ro N u bi u thu su t t ng cao ho c hàng hóa b c m xu t kh u trong khi ng i xu t kh u đã chu n b giao hàng khi n phát sinh r i

23

ro không th chuy n hàng đi Ho c trong tr ng h p chính sách ngo i th ng thay đ i, quan h thanh toán gi a hai qu c gia g p bi n đ ng thì ng i xu t kh u c ng g p khó

kh n trong vi c nh n ti n hàng

Ngoài ra, các bên tham gia ph ng th c tín d ng ch ng t còn có th g p ph i các

r i ro t các y u t b t kh kháng nh thiên tai, các cu c n i lo n, b o đ ng, đình công hay chi n tranh ó là các r i ro nh m t mát ch ng t , hàng hóa b h h ng, th t l c, ngân hàng b phong t a, ng ng ho t đ ng… Nh ng bi n đ ng này th ng khó d đoán

tr c, n m ngoài t m ki m soát nên chúng luôn là m i đe d a đ i v i các bên tham gia

ph ng th c TDCT

Là nh ng r i ro x y ra khi m t bên tham gia c tình không th c hi n đúng ngh a

v c a mình gây thi t h i t i quy n l i c a bên khác Khi quan h th ng m i và TTQT ngày càng m r ng thì v n đ r i ro đ o đ c càng tr thành m i quan tâm l n h n

Ng i bán có ngh a v giao hàng theo đúng h p đ ng và chuy n b ch ng t cho

ng i mua đ ng i mua có th nh n hàng V i ng i mua s trung th c c a ng i bán

r t quan tr ng, b i ngân hàng ch làm vi c v i ch ng t mà không c n bi t vi c giao hàng

có đúng nh h p đ ng hay không Có nh ng tr ng h p m c dù ng i mua đã ti n hành

m L/C theo đúng yêu c u c a ng i bán nh ng khi tình hình giá c trên th tr ng có xu

h ng t ng ho c ng i bán tìm đ c b n hàng khác tr giá cao h n thì ng i bán có th

vì l i nhu n s n sàng h y b h p đ ng đã kí và không giao hàng nh th a thu n Ng i mua s m t chi phí m L/C và h n th n a là c h i kinh doanh Ho c ng i xu t kh u có

th ch tâm l a g t, l i d ng tính đ c l p gi a L/C và h p đ ng th ng m i đ giao hàng không đúng quy cách ph m ch t ho c l p b ch ng t kh ng, gi m o ch không th c s giao hàng Ng i nh p kh u v n ph i thanh toán cho NHPH ngay c khi không nh n

ra thu n l i N u ng i mua không có thi n chí thanh toán (có th do giá c trên th

tr ng bi n đ ng b t l i hay c h i kinh doanh đã m t) thì h có th b t l i v i nh ng sai

sót r t nh c a b ch ng t đ đòi gi m giá, kéo dài th i gian thanh toán, ép giá ng i bán đ thu l i cho mình hay th m chí là t ch i thanh toán i u này s gây r i ro cho

có th xu t phát t ngân hàng NHPH có th vi ph m cam k t khi đ ng v phía nhà nh p

kh u, c tình b t l i b ch ng t , trì hoãn hay t ch i ngh a v thanh toán hàng Trong nhi u tr ng h p, cán b ngân hàng có th thông đ ng v i khách hàng c tình vi ph m quy trình thanh toán nh m chi m d ng v n c a NHCK, ngân hàng đ c ch đ nh thanh toán và b n hàng ây là nh ng tr ng h p mà ngân hàng là ng i gây ra r i ro đ o đ c

Có th nh n th y nguyên nhân ch y u c a r i ro đ o đ c là v n đ thông tin b t cân x ng và thi u chính xác Vì v y, đ h n ch r i ro này, v n đ c t lõi là kh c ph c tình tr ng b t cân x ng c a thông tin Các ngân hàng c n ph i ti n hành đi u tra, thu th p thông tin chính xác đ có th h n ch r i ro cho b n thân và đ ng th i có th t v n cho khách hàng

25

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 c a khóa lu n trình bày nh ng ki n th c c b n v thanh toán qu c t , các ph ng th c thanh toán qu c t thông d ng và vai trò c a thanh toán qu c t đ i v i

n n kinh t c ng nh v i các bên tham gia, sau đó đi vào tìm hi u ph ng th c tín d ng

ch ng t : khái ni m, các v n b n pháp lý đi u ch nh, quy trình nghi p v , các lo i th tín

d ng và tính u vi t c a ph ng th c tín d ng ch ng t trong giao d ch th ng m i qu c

t

Bên c nh đó, ch ng 1 c ng đ c p đ n nh ng khái ni m v r i ro và r i ro trong

ph ng th c tín d ng ch ng t , nh ng r i ro có th x y ra đ i v i các bên tham gia

ph ng th c tín d ng ch ng t nh r i ro k thu t nghi p v , r i ro tín d ng, r i ro h i đoái, r i ro đ o đ c…

Ch ng 1 t o c s lý lu n đ phân tích, đánh giá th c t tình hình th c hi n nghi p v tín d ng ch ng t t i ngân hàng TMCP Sài gòn Th ng Tín chi nhánh ng

a mà ch ng 2 sau đây đ c p đ n

CH NG 2: TH C TR NG R I RO TRONG THANH TOÁN QU C T THEO

PH NG TH C TÍN D NG CH NG T T I NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN

TH NG TÍN CHI NHÁNH NG A 2.1 T ng quan v Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín (Sacombank)

Ngân hàng Th ng m i c ph n Sài Gòn Th ng Tín (Sacombank) đ c thành l p theo Quy t đ nh s 05/GP-UB ngày 03/01/1992 c a y ban Nhân dân thành ph H Chí Minh và ho t đ ng theo Quy t đ nh s 0006/NH-GP ngày 05/12/1991 c a Ngân hàng Nhà

n c Vi t Nam Sacombank chính th c đi vào ho t đ ng t ngày 21/12/1991, trên c s chuy n th Ngân hàng Phát tri n Kinh t Gò V p và sáp nh p ba H p tác xã tín d ng Tân Bình-Thành Công-L Gia Vào th i đi m đó, c b n đ n v này đ u trong giai đo n khó

kh n v tài chính

Giai đo n 1991-1995, kh i đ u v i s v n đi u l ban đ u ch có 3 t đ ng, m ng

l i ho t đ ng ch y u các qu n ven thành ph H Chí Minh, ph m vi kinh doanh nh , Sacombank đã t o đ c nh ng d u son đáng ghi nh n trong nh ng n m đ u thành l p

N m 1993, ngân hàng khai tr ng chi nhánh t i Hà N i, phát hành k phi u và th c hi n

d ch v chuy n ti n nhanh t Hà N i đi TP.HCM và ng c l i, góp ph n gi m d n tình

tr ng s d ng ti n m t gi a hai trung tâm kinh t l n nh t n c N m 1995, i h i đ i

bi u c đông c i t đ c ti n hành, ho ch đ nh chi n l c phát tri n đ n n m 2010, i

h i là b c ngo t m ra th i k đ i m i quan tr ng trong quá trình phát tri n c a Sacombank

Giai đo n 1996-1998, Sacombank t p trung cho nhi m v ho ch đ nh và phát tri n song song v i vi c ti p t c c ng c và ch n ch nh V i vi c phát hành c phi u ra công chúng, v n đi u l c a Sacombank đã t ng t 23 t đ ng lên 71 t đ ng, qua đó b c đ u xác l p đ c n ng l c tài chính đ i v i quá trình phát tri n c a Sacombank

Giai đo n 1999-2000, v n đi u l t ng t 71 t đ ng t ng 190 t đ ng, H i s

đ c xây d ng t i trung tâm Thành ph H Chí Minh, đ ng th i tr s các Chi nhánh

tr c thu c đ c nâng c p, m ng l i m r ng đ n h n 20 t nh thành và các vùng kinh t

tr ng đi m, đ ng th i quan h đ i tác đ c xác l p v i h n 80 chi nhánh ngân hàng n c ngoài trên kh p th gi i C ng trong giai đo n này, Sacombank tr thành thành viên c a

Hi p H i Vi n Thông Liên Ngân Hàng toàn c u (SWIFT),Visa và Master Card

Giai đo n 2001-2005, Sacombank hoàn thành v t m c các ch tiêu kinh t và

m c tiêu phát tri n đ ra cho th i k k ho ch 5 n m c bi t, s tham gia góp v n c a

ba c đông n c ngoài là các t ch c tài chính-ngân hàng m nh trên th gi i và khu v c

27

(t p đoàn Tài chính Dragon Financial Holdings, công ty Tài chính Qu c t -International Finance Corporation và ngân hàng ANZ) đã h tr Sacombank ti p c n công ngh tiên

ti n và kinh nghi m qu n tr đi u hành hi n đ i, chu n b cho quá trình h i nh p kinh t

qu c t ng th i, ngân hàng b c đ u phát tri n thành công mô hình h p tác liên doanh, liên k t thông qua vi c góp v n thành l p Công ty liên doanh qu n lý qu , Công ty

ch ng khoán, Công ty b o hi m, …

Giai đo n 2006 đ n nay, Sacombank ti p t c g t hái nhi u thành công v i nh ng

b c đi mang tính chi n l c N m 2006, Sacombank là ngân hàng TMCP đ u tiên c a

Vi t Nam niêm y t c phi u trên th tr ng ch ng khoán t i sàn HOSE v i t ng s v n niêm y t là 1.900 t đ ng V i vi c m r ng m ng l i ho t đ ng ra ngoài biên gi i, thành l p v n phòng đ i di n t i Trung Qu c, khai tr ng các chi nhánh t i Lào và Campuchia, Sacombank ngày càng kh ng đ nh v th c a mình trong khu v c Cùng v i

đó là nh ng n l c nâng c p h th ng h t ng công ngh hi n đ i, phù h p v i yêu c u

qu n lý c ng nh nâng cao ch t l ng d ch v K t thúc th ng l i các m c tiêu phát tri n giai đo n 2001 - 2010 v i t c đ t ng tr ng bình quân đ t 64%/n m; đ ng th i th c hi n thành công ch ng trình tái c u trúc song song v i vi c xây d ng n n t ng v n hành v ng

ch c, chu n b đ các ngu n l c đ th c hi n t t đ p các m c tiêu phát tri n giai đo n

a, Hà N i Hi n nay, chi nhánh đã m đ c 5 phòng giao d ch trên kh p đ a bàn qu n

ng a nh m mang l i s thu n ti n cho khách hàng V i l i th v v trí này, Ban lãnh

đ o chi nhánh xác đ nh khách hàng m c tiêu c a h là các doanh nghi p, cá nhân trong khu v c n i thành Hà N i Ra đ i trong b i c nh các NHTM đ u mong mu n t ng th

ph n b ng cách m r ng s l ng các chi nhánh t t c các t nh thành trong c n c, chi nhánh ph i đ i m t v i s c nh tranh gay g t t phía các NHTM trong đ a bàn Tuy v y, sau h n 5 n m thành l p, chi nhánh đã có nh ng b c phát tri n tích c c không ch v các

ch s tài chính mà còn vi c cung c p các s n ph m và d ch v phong phú, đa d ng, mang nhi u ti n ích, ngày càng kh ng đ nh v trí c a mình, góp ph n không nh vào s phát tri n chung c a ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín

2.1.2 C c u t ch c c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a

S đ 2.1: C c u b máy t ch c Sacombank ng a

S đ trên th hi n c c u b máy t ch c c a Sacombank chi nhánh ng a

ng đ u chi nhánh là giám đ c, có nhi m v đi u hành, ki m tra, giám sát các ho t đ ng kinh doanh D i giám đ c chi nhánh là hai phó giám đ c có nhi m v h tr giám đ c trong vi c đi u hành, giám sát các ho t đ ng kinh doanh c ng nh qu n lý các phòng ban,

c th là:

- Phòng khách hàng doanh nghi p: Có nhi m v qu n lý, hoàn thành ch tiêu bán hàng theo các s n ph m c th , ti p th và qu n lý khách hàng, ch m sóc khách hàng doanh nghi p và m t s ch c n ng khác

Giám đ c

Phó giám đ c Phó giám đ c

Phòng giao

Phòng khách hàng

cá nhân

Phòng

h tr kinh doanh

- Phòng giao d ch: Có ch c n ng ti p th , qu n lý và ch m sóc khách hàng

T i Sacombank chi nhánh ng a, b ph n thanh toán qu c t là m t b ph n

tr c thu c phòng h tr kinh doanh, có ch c n ng th c hi n toàn b các nghi p v thanh toán qu c t bao g m chuy n ti n, nh thu và tín d ng ch ng t

2.1.3 Tình hình ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a trong giai đo n 2009-2011

Dù m i đi vào ho t đ ng t n m 2006, gi a b i c nh khó kh n chung c a n n kinh

t hi n nay c ng nh ph i ch u s c ép t s c nh tranh kh c li t gi a các ngân hàng nh m

m r ng th ph n nh ng ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín chi nhánh ng a đã

t ng b c kh c ph c nh ng khó kh n, phát huy nh ng l i th s n có và đã đ t đ c

nh ng thành công b c đ u i u này th hi n t c đ t ng tr ng n đ nh c a các ch tiêu ho t đ ng c ng nh s m r ng quy mô c a chi nhánh qua các n m

Công tác huy đ ng v n luôn là m t trong nh ng m i quan tâm hàng đ u đ i v i lãnh đ o chi nhánh và đóng m t vai trò quan tr ng trong chi n l c phát tri n c a chi nhánh t khi m i đi vào ho t đ ng V i đ nh h ng phát tri n c a mình, Sacombank

ng a đã tri n khai các s n ph m, d ch v đa d ng nh m đáp ng nhu c u c a đông

đ o các t ng l p dân c c ng nh các t ch c kinh t b ng c đ ng n i t và ngo i t ,

nh m khai thác m i l i th c a khách hàng trên c s đem l i ti n ích t i đa cho h c ng

nh đ m b o l i nhu n cho Ngân hàng

Tình hình huy đ ng v n c a Sacombank chi nhánh ng a trong ba n m tr l i đây đ c th hi n trong b ng s li u d i đây

B ng 2.1: Tình hình huy đ ng v n t i Sacombank chi nhánh ng a

n v tính: T đ ng

Ch tiêu 2009 2010 2011 So sánh

2010/2009

So sánh 2011/2010 +/- % +/- %

T b ng s li u ta có th th y t ng ngu n v n huy đ ng c a Sacombank chi nhánh

ng a có s t ng tr ng đ u đ n qua các n m trong giai đo n 2009-2011 N m 2009,

t ng ngu n v n chi nhánh huy đ ng đ c là 815 t đ ng N m 2010, con s này là 965 t

đ ng, t ng 150 t t ng đ ng 18,4% so v i n m 2009 n n m 2011, dù ph i đ i m t

v i khó kh n t vi c ngân hàng nhà n c (NHNN) quy đ nh ch t ch v vi c đ m b o

m c tr n lãi su t huy đ ng, làm cho vi c g i ti n vào ngân hàng tr nên kém h p d n h n

so v i các kênh đ u t khác, nh ng chi nhánh v n cho th y m t s t ng tr ng trong t ng ngu n v n huy đ ng, đ t m c 1019 t đ ng, t ng 54 t t ng đ ng v i 5,6% so v i n m

2010 ây là m t k t qu đáng m ng, b i Sacombank chi nhánh ng a đã có nh ng

b c đi đúng đ n trong vi c chú tr ng nâng cao ch t l ng d ch v , quan tâm ch m sóc khách hàng s n có, ti p th qu ng bá đ thu hút khách hàng m i, đ m b o hoàn thành các