khóa luận tốt nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong cho vay tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện hữu lũng tỉnh lạng sơn

Ngân hàng thanh toán ti n hàng hóa mà khách hàng đã mua tr góp cho ng i bán l... Hình th c cho vay tiêu dùng c a các hãng là bán tr góp... vay không phát huy hi u qu... Cán b tín d ng CB

VÀăPHÁTăTRI NăNỌNGăTHỌNăHUY N H UăL NGă

SINHă VIểNă TH C HI N : PH M TH THU TH O

M ÃăSINHă VIểN : A14519

CHUYểNă NGÀNH :ăăTÀIă CHệNHă - NGỂNăHÀNG

HÀăN I ậ 2012

L I C Mă Nă

L i đ u tiên cho em xin c m n chân thành đ n th y cô B môn Kinh t tr ng

i h c Th ng Long đã gi ng d y c ng nh truy n đ t cho em nh ng ki n th c vô cùng quỦ báu, đ c bi t là Th.s Ngô Khánh Huy n - ng i đã tr c ti p h ng d n và giúp đ em trong su t quá trình hoàn thành khóa lu n t t nghi p này Bên c nh đó, em

c ng c ng xin g i l i c m n chân thành nh t đ n Ban lãnh đ o c a NHNo&PTNT

Huy n H u L ng và ch Nguy n Thúy H ng, cán b tín d ng đang công tác t i Chi nhánh đã t n tình giúp đ ch b o em trong su t th i gian th c t p t i Chi nhánh

SINH VIÊN

Ph m Th Thu Th o

M C L C

CH NGăI:ăC ăS Lụă LU N CHUNG V R IăROăVÀă QU N TR R I

RO TRONG CHO VAY C AăNGỂNăHÀNGăTH NGăM I 1

1.1 NH NG V Nă C ă B N TRONG CHO VAY C Aă NGỂNă HÀNGă TH NGăM I 1

1.1.1. Khái ni m cho vay c a ngân hàng th ng m i 1

1.1.2. Nguyên t c cho vay c a ngân hàng th ng m i 2

1.1.3. i u ki n cho vay c a ngân hàng th ng m i 3

1.1.4. c đi m cho vay c a ngân hàng th ng m i 4

1.1.5. Phân lo i cho vay trong ngân hàng th ng m i 6

1.1.6. Vai trò c a cho vay trong ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i 10

1.2 R I RO CHO VAY TRONG HO Tă NG C A NHTM 12

1.2.1. Khái ni m v r i ro cho vay trong ho t đ ng c a NHTM 12

1.2.2. c đi m c a r i ro cho vay 14

1.2.3. Phân lo i r i ro cho vay 15

1.2.4. Nguyên nhân d n đ n r i ro cho vay 18

1.3 QU N TR R I RO TRONG CHO VAY C Aă NGỂNă HÀNGă TH NGă M I 21

1.3.1. Khái ni m v qu n tr r i ro cho vay trong ngân hàng th ng m i 21

1.3.2. Vai trò c a qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay đ i v i ngân hàng th ng m i .22

1.3.3. N i dung quy trình các b c c a ho t đ ng qu n tr r i ro trong cho vay 23

1.3.4. Nh ng bi u hi n ch y u v nh ng kho n cho vay có v n đ và chính sách cho vay kém hi u qu 25

1.4 HI U QU QU N TR R I RO CHO VAY 26

1.4.1. Khái ni m hi u qu qu n tr r i ro trong cho vay c a ngân hàng th ng m i 26

1.4.2. Các ch tiêu đ nh tính 27

1.4.3. Các ch tiêu đ nh l ng 34

1.4.4. Các nhân t nh h ng đ n qu n tr r i ro trong cho vay c a ngân hàng

th ng m i 37

K t lu n ch ng 1……… ……… 41

CH NGă2:ăTH C TR NG R IăROăCHOăVAYă VÀă HO Tă NG QU N TR R I RO TRONG CHO VAY T Iă NGỂNăHÀNGă NỌNGăNGHI P VÀăPHÁTăTRI NăNỌNGăTHỌNăHUY N H UăL NGăT NH L NGăS N .42

2.1 T NG QUAN V NGỂNă HÀNGă NỌNGă NGHI Pă VÀă PHÁTă TRI N NỌNGăTHỌNăHUY N H UăL NGăT NH L NGăS N 42

2.1.1 Lch s hình thành và phát tri n 42

2.1.2. C c u t ch c b máy qu n lý NHNo&PTNT H u L ng .43

2.1.3. Các s n ph m và d ch v tín d ng cung c p chính 44

2.1.4. Nguyên t c và đi u ki n cho vay c a chi nhánh NHNo&PTNT H u L ng 47 2.1.5. Quy trình cho vay c a chi nhánh NHNo&PTNT H u L ng 49

2.2 TH C TR NG HO Tă NGă KINHă DOANHă VÀă R I RO CHO VAY T I NHNo&P TNT H UăL NG 56

2.2.1. Tình hình ho t đ ng kinh doanh chính c a NHNo&PTNT H u L ng .56

2.2.2. Th c tr ng tình hình r i ro cho vay t i chi nhánh NHNo&PTNT H u L ng 58

2.2.3. Nh ng nguyên nhân d n đ n r i ro cho vay t i chi nhánh NHNo&PTNT H u L ng 72

2.3 TỊNHă HỊNHă CỌNGă TÁCă QU N TR R Iă ROă TệNă D NG T I NHNo&P TNT H UăL NG 75

2.3.1. C c u t ch c ho t đ ng tín d ng cho vay 75

2.3.2. Các bi n pháp NHNo&PTNT th c hi n đ qu n tr r i ro cho vay 76

2.4 ÁNHă GIÁă HI U QU QU N TR R I RO CHO VAY T I NHNo&P TNT H UăL NG 79

2.4.1. Các ch tiêu đ nh tính 79

2.4.2. Các ch tiêu đ nh l ng 85

2.4.3. Nh ng k t qu trong công tác qu n tr r i ro cho vay c a NHNo&PTNT H u L ng 89

2.4.4. Nh ng t n t i 90

K t lu n ch ng 2 92

CH NGă3:ăM T S GI IăPHÁPăNH MăNỂNGăCAOăHI U 93

QU QU N TR R I RO CHO VAY T IăNGỂNăHÀNGăNỌNGăNGHI P 93

VÀăPHÁTăTRI NăNỌNGăTHỌNăHUY N H UăL NG,ăT NH L NGăS N 93

3.1 NHă H NG HO Tă NG C Aă CHIă NHÁNHă NGỂNă HÀNGă NỌNGă NGHI PăVÀăPHÁTăTRI NăNỌNGăTHỌNăHUY N H UăL NG .93

3.1.1. Phân tích mô hình SWOT c a chi nhánh NHNo&PTNT H u L ng 93

3.1.2. nh h ng chung ho t đ ng c a chi nhánh ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn Huy n H u L ng 98

3.1.3. M t s ph ng h ng nhi m v trong th i gian t i 98

3.2 M T S GI Iă PHÁPă GịPă PH Nă NỂNGă CAOă HI U QU QU N TR R I RO TRONG HO Tă NG CHO VAY T Iă CHIă NHÁNHă NHNo&P TNT HUY N H UăL NG 100

3.2.1. T ng c ng công tác ki m soát khi cho vay và hoàn thi n quy trình nghi p v cho vay 100

3.2.2. Nâng cao hi u qu trong công tác th m đ nh, xét duy t cho vay 101

3.2.3. Nâng cao hi u qu trong vi c thu th p và s d ng thông tin trong ho t đ ng cho vay 101

3.2.4. T ng c ng phân lo i khách hàng 102

3.2.5. ánh giá kh n ng tr n c a khách hàng 102

3.2.6. K t h p ch t ch v i chính quy n và các c quan có liên quan đ n ho t đ ng c a ngân hàng 103

3.2.7. Không ng ng nâng cao ch t l ng đ i ng CBTD 104

3.2.8. T ng c ng công tác qu n lý h n ch r i ro cho vay 105

3.2.9. Bi n pháp gi i quy t n có v n đ và n quá h n 106

3.2.10. Các gi i pháp h n ch t n th t khi x y ra r i ro cho vay 107

3.3 M T S KI N NGH 107

3.3.1. Ki n ngh đ i v i Nhà n c 108

3.3.2. i v i UBND t nh và UBND huy n 109

3.3.3. i v i ngân hàng nhà n c 109

K t lu n ch ng 3 111

L I M U

1.Tínhăc p thi t c aăđ tƠi

Hi n nay, t i Vi t Nam nói riêng c ng nh trên th gi i nói chung đang trong quá trình toàn c u hóa Tr c b i c nh đó, r i ro là đi u t t y u và không th tránh kh i

trong b t c ho t đ ng kinh doanh nào c a n n kinh t th tr ng c bi t, trong l nh

v c ngân hàng, r i ro càng đa d ng và ph c t p b i các ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng đ u liên quan đ n t t c m i ho t đ ng khác c a n n kinh t R i ro c a m t ngân hàng có th lan r ng ra nhi u ngân hàng khác và c h th ng ngân hàng gây nh

h ng đ n toàn b h th ng kinh t , xã h i Trong các nghi p v c a ngân hàng, cho vay là m t nghi p v ch y u c a ngân hàng đ tài tr cho chi tiêu c a các doanh

nghi p, cá nhân và các c quan Chính ph Ho t đ ng cho vay c a ngân hàng có m i

quan h m t thi t v i tình hình phát tri n kinh t t i các l nh v c ngân hàng ph c v ,

do đó cho vay thúc đ y s t ng tr ng c a các doanh nghi p, t o ra s c s ng cho n n

H u L ng, t nh L ng S n thì ho t đ ng cho vay là ho t đ ng chính, đây là ho t đ ng

ch y u quan tr ng nh t mang l i ngu n thu cho ngân hàng và ngu n v n cho các t

ch c s n xu t kinh doanh trên đ a bàn Huy n H u L ng ng th i trong nh ng n m

g n đây tình hình kinh t trong n c và th gi i có nhi u di n bi n ph c t p, n n kinh

t ch u nh h ng tr c ti p tr c nh ng bi n đ ng c a n n kinh t toàn c u: Giá c các

m t hàng thi t y u nh vàng, x ng d u bi n đ ng t ng, gi m m nh khó d đoán đ c Cùng v i s đi u hành c a Ngân hàng Nhà n c đã làm gi m tính ch đ ng trong ho t

đ ng kinh doanh c a các NHTM Tr c b i c nh kinh t đ t n c nh v y, thì ho t

đ ng cho vay c a các NHTM nói chung và NHNo&PTNT Huy n H u L ng, T nh

L ng S n nói riêng đã b nh h ng r t l n Chính vì v y ho t đ ng qu n tr r i ro cho vay là m t vi c làm t t y u và c n thi t Qua quá trình tìm hi u và nh n th c rõ

đ c tính c p bách c a v n đ trên, em đã ch n đ tài: “ Nâng cao hi u qu qu n tr r i

ro cho vay t i ngân hàng Nông nghi p và phát tri n nông thôn Huy n H u L ng, T nh

L ng S n”

2 M cătiêuănghiênăc u c aăđ tƠi

M c tiêu nghiên c u c a đ tài t p trung vào 3 n i dung chính:

- H th ng hóa các v n đ c b n v cho vay, r i ro trong cho vay và qu n tr r i

ro trong cho vay c a ngân hàng th ng m i

- Phân tích, đánh giá th c tr ng cho vay và qu n tr r i ro trong cho vay c a ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn - Chi nhánh H u L ng

- xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu qu n tr r i ro trong cho vay

t i NHNo&PTNT – Chi nhánh H u L ng

3 iăt ngăvƠăph mă viănghiênăc u

i t ng nghiên c u: Th c tr ng cho vay và qu n tr r i ro trong cho vay t i

ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn – Chi nhánh H u L ng

Ph m vi nghiên c u: Th c tr ng cho vay kinh doanh và qu n tr r i ro trong cho

vay t i NHNo&PTNT – Chi nhánh H u L ng giai đo n n m 2009 – 2011 và 6 tháng

đ u n m 2012

4 Ph ngăphápă nghiênăc u

Khóa lu n s d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng k t h p v i các h c thuy t

kinh t , ph ng pháp th ng kê, ph ng pháp phân tích t ng h p

Thu th p s li u: Các báo cáo, tài li u c a ngân hàng NHNo&PTNT H u L ng, thông tin trên báo chí và internet

Ch ngă III: M t s gi iă phápănh mănơngăcaoăhi u qu qu n tr r i ro cho

1

1 CH NGă I:ă C ă S Lụă LU N CHUNG V R Iă ROă VÀă QU N TR R I

TH NGă M I

Cho vay c a ngân hàng th ng m i (NHTM) là quan h gi a m t bên là ng i

cho vay (NHTM) b ng cách chuy n giao ti n ho c tài s n cho bên ng i vay hay còn

g i là khách hàng vay đ s d ng trong m t th i gian nh t đ nh v i cam k t c a ng i vay là hoàn tr c g c và lãi khi đ n h n Cho vay là quy n c a NHTM, vì v y NHTM

có quy n yêu c u khách hàng vay ph i tuân th nh ng đi u ki n mang tính pháp lỦ

nh m đ m b o vi c tr n khi đ n h n

Theo wikipedia.org: Cho vay hay còn g i là m t hình th c c p là tín d ng, là

vi c m t bên (bên cho vay) cung c p ngu n tài chính cho đ i t ng khác (bên đi vay) trong đó bên đi vay s hoàn tr tài chính cho bên cho vay trong m t th i h n th a

thu n và th ng kèm theo lãi su t

Theo kho n 16 đi u 4 trong Lu t các t ch c tín d ng n m 2010 thì cho vay là

m t hình th c c p tín d ng, theo đó bên cho vay giao ho c cam k t giao cho khách hàng m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích xác đ nh trong m t th i gian nh t đ nh

theo th a thu n v i nguyên t c có hoàn tr c g c và lãi

T khái ni m trên và nhi u tài li u t ng h p l i thì cho vay c a NHTM là hình

th c c p tín d ng nh m đáp ng nhu c u c a các cá nhân, t ch c doanh nghi p v i

nh ng m c đích, yêu c u khác nhau ph thu c vào th i h n cho vay i v i ho t

đ ng cho vay ng n h n c a ngân hàng thì v n vay nh m đáp ng nhu c u c n b sung

v n l u đ ng đ thanh toán chi phí ph c v cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh

(SXKD) ho c có nhu c u m r ng quy mô ho t đ ng nh ng ngu n v n l u đ ng b

thi u h t Còn đ i v i ho t đ ng cho vay trung và dài h n c a ngân hàng có đ c đi m

là v n vay trung và dài h n th ng g n li n v i quá trình luân chuy n v n c đ nh c a

doanh nghi p hay cho vay trung dài h n tài tr thi u h t v v n c đ nh cho doanh

nghi p; do đó, cho vay trung và dài h n s đáp ng nhu c u mua s m tài s n c đ nh

c a doanh nghi p (mua, nâng c p, s a ch a l n tài s n c đ nh)

1.1.2 Nguyênăt c cho vay c aăngơnăhƠngăth ngăm i

Cho vay đ c coi là m t trong nh ng ho t đ ng đem l i ngu n thu ch y u cho

xu t kinh doanh, các h p đ ng cung c p và tiêu th s n ph m, các tài li u k toán đ ngân hàng xem xét, cho vay Khi cho vay, ngân hàng cùng khách hàng l p h p đ ng tín d ng vay v n và khách hàng ph i cam k t s d ng ti n vay đúng m c đích và đi u này đ c ghi nh n trong h p đ ng vay v n

Sau khi đã nh n đ c ti n vay khách hàng ph i s d ng đúng m c đích nh đã

cam k t Ngân hàng có trách nhi m ki m soát vi c s d ng v n c a khách hàng, n u khách hàng s d ng v n vay sai m c đích ngân hàng ph i áp d ng các ch tài thích

h p nh m ng n ng a r i ro có th x y ra cho ngân hàng

Khi cho khách hàng vay v n, s hoàn tr đúng h n luôn là m i quan tâm hàng

đ u c a ngân hàng Thu h i n c g c và lãi đúng h n là c s đ các NHTM t n t i

và phát tri n Ngu n v n cho vay c a ngân hàng ch y u là ngu n v n huy đ ng, ngân hàng là ng i “đi vay đ cho vay” Ngân hàng ph i đ m b o hoàn tr đ y đ , k p th i cho ng i g i khi h có nhu c u rút ti n Vì v y, ngân hàng luôn yêu c u ng i vay

v n ph i hoàn tr cho ngân hàng đúng h n N u ngân hàng không thu h i ho c không

thu h i đúng h n các kho n cho vay thì có kh n ng d n m t kh n ng thanh toán và phá s n

H n n a, trong quá trình th c hi n các nghi p v tín d ng c a mình, ngân hàng

ph i bù đ p các chi phí nh : tr lãi ti n g i, chi phí n ch , tr l ng cán b nhân viên,

n p thu , trích l p các qu … Do đó, ngân hàng ph i thu thêm kho n chênh l ch ngoài

s v n g c cho vay

có th th c hi n đ c nguyên t c này trong qu n lỦ v n vay ngân hàng ph i xác đ nh th i h n cho vay, các k h n n c a t ng kho n cho vay, đ ng th i th ng xuyên theo dõi, đôn đ c khách hàng trong vi c tr n

3

Ngân hàng s đáp ng nhu c u vay v n cho b t k m t khách hàng nào n u h

th a mãn t t c các đi u ki n vay v n c a ngân hàng Theo lu t pháp Vi t Nam, n i dung các đi u ki n vay v n g m:

Quan h tín d ng gi a ngân hàng v i khách hàng là quan h đ c pháp lu t b o

v Vì v y, nó ph i đ c l p trên c s quy đ nh c a lu t pháp Do đó, các ch th

tham gia quan h ph i có đ t cách pháp lỦ; h n th trong quan h tín d ng s phát

sinh s chuy n giao và giao d ch v tài s n; do đó c n có s xác nh n c a các bên tham gia theo đúng quy đ nh c a lu t pháp Nh v y, khách hàng ph i có đ t cách pháp lỦ đ th c hi n các giao d ch Theo đi u 7, trong quy t đ nh 1627 c a Th ng đ c ngân hàng Nhà n c ban hành, v quy ch cho vay c a T ch c tín d ng (TCTD) đ i

v i khách hàng k t h p v i s tay tín d ng c a NHNo&PTNT, có quy đ nh đi u ki n

cho vay sau:

Khách hàng s d ng v n vay ph i có m c đích phù h p v i đ ng kỦ kinh doanh

c a doanh nghi p, t ch c kinh t ; khách hàng không đ c vay v n s d ng v i m c đích trái pháp lu t hay trái v i m c đích vay v n Vì v y, khi khách hàng s d ng v n

b t h p pháp thì các tài s n đó s b phong t a ho c b t ch thu; t đó nh h ng t i

kh n ng hoàn tr g c và lãi cho NH Ngoài ra, khi v n vay s d ng b t h p pháp thì

Vì b n ch t c a NHTM là t ch c kinh doanh trong đó vi c cho vay ph i đ m

b o các nguyên t c sinh l i c b n Do đó d án và ph ng án mà ngân hàng tài tr

v n ph i đ m b o tính kh thi và hi u qu

Trong ho t đ ng tín d ng c a NHTM, ngu n thu t ph ng án và d án vay v n

đ c coi là ngu n thu “th nh t” đ m b o an toàn v n c ng nh phát tri n liên t c c a khách hàng và ngân hàng

Th t , khách hàng ph i có kh n ng tài chính đ m b o tr n trong th i h n

cam k t

Doanh nghi p có tình hình tài chính lành m nh t c là doanh nghi p đó có kh

n ng qu n lỦ t t; ch ng minh s phát tri n n đ nh c a khách hàng; đ m b o cho khách hàng có c s v ng ch c v tài chính đ đ m b o cho cam k t ho n tr ti n vay đúng h n; quy đ nh c th : Khách hàng ph i có v n t có tham gia vào d án, ph ng

án s n xu t, kinh doanh, d ch v và đ i s ng V n t có đ c tính cho t ng nhu c u

v n s n xu t, kinh doanh trong k ho c t ng l n cho m t d án, ph ng án s n xu t,

kinh doanh, d ch v , đ i s ng M c v n t có c a khách hàng tham gia vào d án,

ph ng án s n xu t, kinh doanh, d ch v và đ i s ng

Th n m, khách hàng ph i th c hi n các quy đ nh v b o đ m ti n vay theo quy đ nh c a Chính ph và h ng d n c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam

LỦ do mà NHTM quan tâm đ n b o đ m ti n vay là vì đ m b o ti n vay là công

c b o đ m trong vi c th c hi n trách nhi m và ngh a v c a khách hàng trong quan

h vay v n m b o ti n vay c ng cung c p ngu n thanh toán “th hai” cho NHTM (trong tr ng h p khách hàng không tr đ c kho n vay)

B n ch t c a ho t đ ng cho vay là m t lo i hình c p tín d ng nên nó có đ y đ

nh ng đ c đi m c a ho t đ ng tín d ng Ngân hàng c p tín d ng vì m c tiêu sinh l i,

nh v y, m c tiêu an toàn và sinh l i v n là m c tiêu chính trong qu n lỦ tín d ng

Cho vay là ho t đ ng mang l i thu nh p l n nh t cho ngân hàng

Thu d tính t ho t đ ng cho vay (là m t b ph n c a thu lãi) ph thu c vào quy

mô, th i gian và lãi su t; và c ba y u t này có quan h m t thi t v i nhau Th nh t, ngân hàng s d ng m i n l c c a mình đ t ng quy mô cho vay nh m r ng m ng

l i, đa d ng hóa các lo i hình cho vay, phát tri n công ngh m i nh m gia t ng ti n ích cho khách hàng, gi m lãi su t ho c cung c p các đi u ki n u đãi,…các bi n pháp này m t m t làm t ng quy mô, song m t khác c ng làm t ng chi phí Do v y, th hai ngân hàng ph i nghiên c u và xác l p m i quan h gi a các bi n pháp t ng quy mô v i

thu nh p ròng t ho t đ ng cho vay thông qua chênh l ch lãi su t biên M i quan h này cho phép ngân hàng phân bi t lãi su t và các đi u ki n tài tr khác v i các khách hàng l n, quan tr ng và liên k t v i các t ch c tín d ng khác trên th tr ng

Cho vay c ng là ho t đ ng mang l i r i ro l n nh t cho NHTM

R i ro này, có r t nhi u nguyên nhân, đ u có th gây ra t n th t và làm gi m thu

nh p c a ngân hàng Có nhi u kho n cho vay mà t n th t có th chi m ph n l n v n

5

ch s h u, đ y ngân hàng đ n tình tr ng phá s n Do v y, an toàn tín d ng là n i dung chính trong qu n lỦ r i ro c a m i ngân hàng th ng m i Có hai m i quan h

gi a r i ro và sinh l i trong ho t đ ng cho vay Tr c khi cho vay, m i quan h có th là: r i ro càng cao, sinh l i k v ng càng l n; cho vay trung và dài h n, cho vay tiêu dùng,… r i ro cao h n thì lãi su t danh ngh a s cao h n so v i lãi su t cho vay ng n

h n ho c cho vay đ i v i doanh nghi p,… Tuy nhiên sau khi cho vay r i thì m i quan

h s là: t n th t càng cao thì sinh l i càng th p Ngân hàng có th theo đu i chi n

l c tài tr r i ro cao ho c th p trong ng n h n, song đ u ph i xác l p m i quan h r i

ro và sinh l i nh m đ m b o gia t ng thu nh p cho ch s h u trong dài h n

N u phân chia theo th i gian có cho vay ng n h n và cho vay trung, dài h n T

tr ng cho vay ng n h n trong ngân hàng th ng cao h n so v i cho vay trung và dài

h n: các ngân hàng ch y u tài tr cho tài s n l u đ ng c a khách hàng Cho vay trung

và dài h n th ng có t tr ng th p h n do r i ro cao h n, ngu n v n đ t và khan hi m

h n Có nhi u y u t nh h ng đ n t l này nh : k h n và tính n đ nh c a ngu n

v n, kh n ng qu n lỦ thanh kho n c a ngân hàng, kh n ng d báo và d phòng r i ro trong trung và dài h n,…

Tín d ng là ho t đ ng có quy mô r t l n, kho n m c này th ng chi m kho ng

70% t ng tài s n c a ngân hàng, mà trong đó ph n l n là cho vay V i quy mô nh

v y, cho vay nh h ng t i r t nhi u chi n l c ho t đ ng c a ngân hàng nh d tr , huy đ ng v n, đ u t ,… Khi ch ng khoán thanh kho n ch a có ho c khan hi m, ho c

khi kh n ng gia t ng huy đ ng v n b h n ch , nhi u ngân hàng đã ph i s d ng cho vay nh m t tài s n đ m b o thanh kho n Vì v y ngân hàng th ng ngiêng v vi c

n m gi các kho n cho vay ng n h n, ho c các kho n tín d ng có kh n ng chuy n đ i nhanh Các kho n cho vay 3 tháng nhanh chóng s đ c thu h i đ đáp ng nhu c u

chi tr Trong đi u ki n ngân hàng chuy n hoán k h n c a ngu n, vi c thu n nhi u

l n trong k (nhi u k h n n ) s góp ph n t ng tính thanh kho n cho kho n cho vay

Ngoài ra c s tín nhi m và s tin t ng gi a ng i đi vay và cho vay là đ c

đi m c b n c a ho t đ ng cho vay Khi ngân hàng chuy n giao ti n cho ng i đi vay thì ngân hàng có s tin t ng đ i v i ng i đi vay v uy tín và thái đ nghiêm túc c a

ng i đi vay trong vi c thanh toán n g c và lãi cho ngân hàng S tin t ng này đ c

th hi n thông qua vi c khách hàng đáp ng đ c nh ng đi u ki n vay v n c th mà ngân hàng đ ra H n n a, quy n s d ng v n là đ c tr ng c a ho t đ ng cho vay; ngân hàng cho khách hàng đ c quy n s d ng v n theo nh ng th a thu n nh t đ nh,

đ c th hi n thông qua h p đ ng cho vay và các cam k t khác

Nguyên t c hoàn tr luôn đ c th a thu n và đ m b o trong quan h cho vay Có

th nói s hoàn tr là đ c tr ng thu c v b n ch t c a ho t đ ng cho vay do vi c đi vay

m n ch là s chuy n nh ng t m th i quy n s d ng v n t tay ng i t m th i d

th a v n sang ng i đang t m th i thi u v n, không ph i là s chuy n giao quy n s

h u nên sau m t kho ng th i gian nh t đ nh, s v n này ph i đ c hoàn tr l i cho

ng i vay Giá tr hoàn tr thông th ng l n h n giá tr lúc cho vay vì ngoài ph n g c còn bao g m c ph n lãi tr cho vi c s d ng v n vay

Có r t nhi u cách phân lo i cho vay khác nhau tùy theo th i gian c n c m c đích s d ng v n vay hay hình th c hoàn tr n vay Sau đây là m t s cách phân lo i vay th ng g p, c th nh sau:

1.1.5.1 C n c theo th i gian

- Cho vay ng n h n: d i 12 tháng, m c đích c a lo i cho vay này th ng tài tr

cho vi c đ u t vào tài s n l u đ ng c a khách hàng;

- Cho vay trung h n: t 1 đ n 5 n m, nh m tài tr cho vi c đ u t vào tài s n c

đ nh;

- Cho vay dài h n: trên 5 n m, th ng là đ u t vào các d án

Vi c xác đ nh th i h n trên c ng ch mang tính t ng đ i vì nhi u kho n vay không xác đ nh tr c đ c chính xác th i h n Vi c phân chia theo th i gian có Ủ ngh a r t quan tr ng đ i v i ngân hàng vì th i gian liên quan m t thi t đ n tính an toàn

và sinh l i c a tài s n

- Th u chi: Th u chi là nghi p v cho vay mà ngân hàng cho phép khách hàng (ng i vay) đ c chi tr i trên s d ti n g i thanh toán c a mình đ n m t gi i h n

nh t đ nh và trong m t kho ng th i gian xác đ nh Gi i h n này đ c g i là h n m c

th u chi Th u chi d a trên c s thu và chi c a khách hàng không phù h p v th i gian và quy mô Hình th c cho vay này t o đi u ki n cho khách hàng trong vi c thanh toán: ch đ ng, nhanh chóng và k p th i Th u chi là hình th c tín d ng ng n h n, linh

ho t, th t c đ n gi n, ph n l n là không có đ m b o, có th c p cho doanh nghi p l n

cá nhân trong vài ngày trong tháng, vài tháng trong n m, dùng đ tr l ng, chi các

kho n ph i n p, mua hàng,… Do v y hình th c này ch s d ng cho đ i t ng khách hàng có đ tin c y cao, thu nh p đ u đ n và kì thu nh p ng n

7

- Cho vay theo h n m c: Là nghi p v tín d ng theo đó ngân hàng th a thu n c p cho khách hàng m t h n m c tín d ng, là s d t i đa t i th i đi m tính H n m c tín

d ng đ c c p trên c s k ho ch s n xu t kinh doanh, nhu c u v n và nhu c u vay

v n c a khách hàng Trong k khách hàng có th vay – tr nhi u l n nh ng s d không đ c v t quá h n m c tín d ng

- Cho vay luân chuy n: Là nghi p v cho vay d a trên luân chuy n hàng hóa

Doanh nghi p khi mua hàng có th thi u v n, ngân hàng có th cho khách hàng vay đ mua hàng và s thu n khi doanh nghi p bán hàng Cho vay d a trên l u chuy n c a hàng hóa nên c ngân hàng và khách hàng đ u ph i nghiên c u k k ho ch l u

chuy n hàng hóa đ d đoán dòng ngân qu trong th i gian t i R t thu n ti n cho khách hàng vì ch c n làm th t c 1 l n cho nhi u kho n vay

- Cho vay gián ti p: Ph n l n các kho n cho vay c a ngân hàng đ u là cho vay

tr c ti p, bên c nh đó ngân hàng c ng phát tri n hình th c cho vay gián ti p- là hình

th c cho vay thông qua các t ch c trung gian Ngân hàng cho vay qua các t , đ i, h i, nhóm nh nhóm s n xu t, H i nông dân, H i ph n , H i c u chi n binh,… Ngân hàng có th chuy n m t vài khâu c a quá trình cho vay sang các t ch c trung gian,

nh thu n , phát ti n vay,… T ch c trung gian c ng có th đ ng ra tín ch p cho các thành viên vay v n i u này r t thu n ti n khi ng i vay không có ho c không đ tài

s n th ch p bù đ p m t ph n chi phí trung gian, ngân hàng trích m t ph n thu

nh p đ l i cho trung gian Ngân hàng c ng có th cho vay thông qua ng i bán l các

s n ph m đ u vào c a quá trình s n xu t Vi c cho vay này s h n ch ng i vay s

d ng ti n sai m c đích Hình th c cho vay gián ti p th ng đ c áp d ng đ i v i th

tr ng có các món vay nh , ng i vay phân tán, cách xa ngân hàng, qua trung gian có

th ti t ki m đ c chi phí cho vay ( phân tích, giám sát, thu n ,…) M c dù hình th c

cho vay qua trung gian h n ch đ c r i ro và chi phí cho ngân hàng, nh ng nó c ng

b c l m t s khuy t đi m nh : nhi u trung gian đã l i d ng v th c a mình và n u ngân hàng không ki m soát t t s t ng lãi su t đ cho vay l i, ho c gi l y s ti n c a các thành viên khác cho mình, các nhà bán l có th l i d ng đ bán hàng kém ch t

l ng ho c v i giá đ t cho ng i vay v n

1.1.5.3 C n c theo hình th c hoàn tr n vay:

- Cho vay tr góp: Là hình th c tín d ng, theo đó ngân hàng cho phép khách hàng tr g c làm nhi u l n trong th i h n tín d ng xác đ nh Cho vay tr góp th ng

đ c áp d ng v i các kho n vay trung và dài h n, tài tr cho TSC ho c hàng lâu b n

S ti n tr m i l n đ c tính toán sao cho phù h p v i kh n ng tr n Ngân hàng thanh toán ti n hàng hóa mà khách hàng đã mua tr góp cho ng i bán l Các c a

hàng bán l nh n ngay ti n sau khi bán hàng t phía ngân hàng, và làm đ i lỦ thu ti n cho ngân hàng, ho c khách hàng tr ti n tr c ti p cho ngân hàng ây là hình th c tín

d ng tài tr cho ng i mua ( qua đó đ n ng i bán) nh m khuy n khích tiêu th hàng hóa ây là hình th c cho vay mang l i r i ro cao do khách hàng th ng dùng chính hàng hóa mua tr góp đ th ch p, kh n ng tr n ph thu c vào thu nh p đ u đ n c a

ng i vay Vì r i ro cao nên cho vay tr góp th ng có lãi su t cao nh t trong khung lãi su t cho vay c a ngân hàng

- Cho vay tr c ti p t ng l n: Là hình th c cho vay t ng đ i ph bi n c a ngân hàng đ i v i nh ng khách hàng không có nhu c u vay th ng xuyên, không có đi u

ki n đ đ c c p h n m c th u chi M i l n vay khách hàng ph i làm đ n và trình ngân hàng ph ng án s d ng v n vay Ngân hàng s phân tích khách hàng, kỦ h p

đ ng cho vay, xác đ nh quy mô cho vay, th i h n gi i ngân, th i h n tr n , lãi su t và yêu c u đ m b o n u c n Theo t ng kì h n n trong h p đ ng, ngân hàng s thu g c

và lãi Trong quá trình khách hàng s d ng ti n vay, ngân hàng s ki m soát m c đích

và hi u qu N u th y có d u hi u vi ph m h p đ ng, ngân hàng s thu n tr c h n

ho c chuy n n quá h n Lãi su t có th c đ nh ho c th n i theo th i đi m tính lãi

Nghi p v cho vay t ng l n t ng đ i đ n gi n, ngân hàng có th ki m soát t ng món vay cách bi t

1.1.5.4 C n c theo đ m b o hay d a vào m c đ tín nhi m khách hàng:

- Cho vay không có tài s n đ m b o;

- Cho vay có đ m b o b ng tài s n th ch p ho c c m c

V nguyên t c m i kho n cho vay c a ngân hàng đ u ph i có đ m b o Tuy nhiên ngân hàng ch ghi vào h p đ ng tín d ng lo i đ m b o mà ngân hàng có th bán

đi đ thu n n u khách hàng không tr n Do đó các kho n n có đ m b o th c ch t

là các kho n tài tr có ngu n thu n th hai t đ m b o Các kho n n không g n v i

h p đ ng đ m b o đ c ngân hàng x p vào tài tr không đ m b o Vi c phân chia này không nói lên tính an toàn c a kho n tài tr c a ngân hàng mà ch giúp ngân hàng theo dõi các h p đ ng v đ m b o, đ a ra các bi n pháp x lỦ đ m b o khi c n thi t

1.1.5.5 C n c vào m c đích cho vay đ u t theo d án và cho vay tiêu dùng

- Cho vay đ u t theo d án: Bên c nh lo i hình truy n th ng là cho vay ng n

h n, ngân hàng ngày càng tr nên n ng đ ng h n trong vi c cho vay đ i v i các d án, tài tr cho xây d ng các nhà máy m i, đ c bi t là trong các ngành công ngh cao Khi khách hàng có k ho ch mua s m, xây d ng tài s n c đ nh,… nh m th c hi n nh ng

d án nh t đ nh, có th xin vay ngân hàng M t trong nh ng yêu c u c a ngân hàng là

9

ng i đi vay ph i xây d ng d án, th hi n m c đích, k ho ch đ u t c ng nh quá trình th c hi n d án Th m đ nh d án là đi u ki n đ ngân hàng quy t đ nh ph n v n cho vay và kh n ng hoàn tr c a doanh nghi p Do r i ro trong lo i hình tín d ng này nói chung là r t cao song lãi l i l n

- Cho vay tiêu dùng: Là nh ng món vay nh l cho cá nhân, ph c v cho m c đích tiêu dùng, mua hàng tr góp hàng hóa lâu b n nh ô tô, xe máy, nhà c a,… Cho vay tiêu dùng đ c b t đ u t các hãng bán l , do yêu c u đ y m nh tiêu th hàng hóa Hình th c cho vay tiêu dùng c a các hãng là bán tr góp M t s hãng đã ph i vay ngân hàng đ bù đ p v n l u đ ng thi u h t

Trong th i gian đ u h u h t các ngân hàng đ u không tích c c cho vay đ i v i cá nhân và h gia đình, vì h tin r ng các kho n cho vay tiêu dùng có r i ro v n t ng

đ i cao S gia t ng thu nh p c a ng i tiêu dân d n đ n nhu c u tiêu dùng ngày m t cao và s c nh tranh trong cho vay đã khi n ngân hàng ph i h ng t i ng i tiêu dùng

nh m t đ i t ng khách hàng ti m n ng Sau chi n tranh th gi i th hai, cho vay tiêu dùng đã tr thành m t trong nh ng lo i hình tín d ng t ng tr ng m nh nh t các

n c phát tri n

Ph ng th c cho vay có th cho vay tr c ti p đ i v i ng i mua ho c thông qua tài tr cho các doanh nghi p bán l hàng lâu b n, các công ty xây d ng đ các doanh

nghi p này bán hàng tr góp Ngân hàng có th tài tr (ho c đ ng tài tr ) toàn b , ho c

m t ph n giá tr hàng hóa Cho vay tiêu dùng có r i ro r t cao; n u ng i vay b ch t,

m, ho c m t vi c, ngân hàng s khó thu đ c n Nhi u kho n cho vay v i th i h n dài (mua nhà th ch p), vì v y ngân hàng c n l p d phòng cho vay tiêu dùng đ chuyên theo dõi Bên c nh đó ngân hàng th ng đòi h i lãi su t r t cao, yêu c u ng i

vay ph i mua b o hi m th t nghiêp, b o hi m nhân th , b o hi m hàng hóa đã mua Ngoài ra các ngân hàng c ng có th cho vay b ng cách mua trái phi u trung và dài h n c a Chính ph ho c doanh nghi p nh m tài tr cho quá trình hình thành tài s n

c đ nh Kì h n và kh n ng chuy n đ i c a trái phi u, lãi su t, tình hình tài chính c a

doanh nghi p, các k ho ch t ng lai… đ u đ c ngân hàng tính toán khi mua trái

phi u Trái phi u c ng có th xem nh là kho n đ u t c a ngân hàng trung và dài

h ng mang l i nhi u ti n ích cho khách hàng, đ ng th i v n đ m b o an toàn và l i ích cho ngân hàng

Ho t đ ng chính c a ngân hàng th ng m i là tìm ki m các kho n v n (huy đ ng

v n) đ s d ng nh m thu l i nhu n Vi c s d ng v n chính là quá trình t o nên các tài s n khác nhau c a ngân hàng, trong đó cho vay và đ u t là hai lo i tài s n l n nh t

và quan tr ng nh t Cho vay là tài s n l n nh t trong các kho n m c tín d ng, ph n ánh ho t đ ng đ c tr ng c a ngân hàng th ng m i Ho t đ ng cho vay trong ngân hàng có vai trò đ c bi t quan tr ng, th hi n trên nh ng quan đi m sau:

Cho vay là m t kênh cung c p v n quy mô l n và quan tr ng nh t trong n n kinh

t Có r t nhi u cách đ huy đ ng v n nh : góp v n, đi vay, phát hành c phi u, trái

phi u, v n t tài tr , huy đ ng t các ngu n khác,…Tuy nhiên đi vay v n là kênh v n

ph bi n nh t v i chi phí v a ph i, và ti t ki m th i gian M c dù n u doanh nghi p huy đ ng v n b ng các hình th c khác, lãi su t s th p h n nh ng nh ng chi phí khác

mà doanh nghi p ph i b ra không ph i là nh , l i m t nhi u th i gian Ngoài ra đi vay còn giúp doanh nghi p có m t kho n ti t ki m t thu không ph i n p cho Nhà n c;

th hi n trên nh ng quan đi m c th sau:

Kênh tài tr v n có hi u qu

C th h n, ho t đ ng cho vay c a ngân hàng đáp ng các nhu c u v n đ duy trì quá trình tái s n xu t, đ ng th i góp ph n đ u t phát tri n kinh t ; do đ c đi m c a

tu n hoàn v n nên trong quá trình s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p luôn có

s không n kh p v th i gian và kh i l ng, gi a l ng ti n c n thi t đ d tr v t

t , hàng hóa cho quá trình s n xu t kinh doanh ti p theo v i kh i l ng ti n thu đ c

t vi c tiêu th hàng hóa c a chu trình s n xu t kinh doanh tr c đó Ngu n v n

doanh nghi p t m th i nhàn r i cùng v i các ngu n ti t ki m t dân c , ngu n d t ngân sách…đ c NHTM huy đ ng và s d ng đ đ u t cho các doanh nghi p đang

t m th i thi u v n, do nhu c u tiêu dùng t m th i v t quá thu nh p c a dân chúng,

c ng nh cho yêu c u chi c a ngân sách Nhà n c trong lúc ch a có ngu n thu… Nh

v y, ho t đ ng cho vay c a ngân hàng đã góp ph n đi u hòa v n m t cách có hi u qu trên ph m vi toàn b n n kinh t

Ngoài ra, v n vay c a ngân hàng thúc đ y quá các quá trình t p trung v n và t p

trung s n x t l u thông: thông qua vi c t p trung và u tiên v n cho các nghành kinh

t m i nh n, kinh t tr ng đi m, nh ng n i có nhu c u v n l n, cho vay ngân hàng

11

góp ph n nâng cao s c m nh, s c c nh tranh c a n n kinh t , t o đi u ki n đ phát

tri n các quan h kinh t v i n c ngoài

V n vay cu ngân hàng thúc đ y quá trình luân chuy n hàng hóa và luân chuy n

ti n t thông qua vi c t o đi u ki n cho các doanh nghi p th c hi n đ c các c h i

đ u t s n xu t kinh doanh c a mình Thông th ng các doanh nghi p ch s d ng đ n

v n ngân hàng sau khi đã huy đ ng m i ngu n l c c a b n thân, đi u đó c ng có ngh a là n u không có tín d ng ngân hàng thì doanh nghi p khó có kh n ng th c hi n

c h i đ u t kinh doanh c a mình, nh t là trong c ch th tr ng nh hi n nay Nh

v y, có th nh n đ nh r ng cho vay ngân hàng là ngu n hình thành v n c a doanh

nghi p, góp ph n thúc đ y ng d ng khoa h c công ngh vào s n xu t đ đ y nhanh quá trình tái s n xu t xã h i Ngoài ra, cho vay ngân hàng giúp doanh nghi p t ng thêm s c m nh trong c nh tranh, v n lên t n t i và phát tri n trên th ng tr ng Cho vay ngân hàng là công c thúc đ y ch đ h ch toán kinh doanh, t ng c ng

qu n lỦ tài chính, t ng tích l y đ i v i doanh nghi p V phía doanh nghi p v i s tài

tr tín d ng c a các ngân hàng, m i doanh nghi p ph i th c hi n m t ch đ h ch toán

kinh t m t cách minh b ch và hi u qu h n Khi s d ng v n vay ngân hàng, các

doanh nghi p ph i tôn tr ng các h p đ ng tín d ng, ph i th c hi n thanh toán lãi và n vay đúng h n, c ng nh vi c ch p hành các quy đ nh ràng bu c trách nhi m, ngh a v khác ghi trong h p đ ng nh là v n đ tài chính

Vì v y đòi h i các doanh nghi p khi s d ng v n vay c a ngân hàng ph i quan tâm đ n vi c nâng cao hi u qu s d ng v n, gi m chi phí s n xu t, t ng l i nhu n c a

doanh nghi p V phía ngân hàng, tr c khi cho vay c ng đòi h i khách hàng ph i

th a mãn nhi u đi u ki n v tình hình tài chính c ng nh ch t l ng c a các báo cáo tài chính i u đó bu c các doanh nghi p ph i t ng c ng h n n a công tác h ch toán

kinh doanh, qu n lỦ tài chính và tích l y v n

Công c giúp Nhà n c đi u ti t kh i l ng ti n t l u thông trong n n kinh

t

Nh chúng ta đã bi t, khi NHTM th c hi n hành vi c p tín d ng cho n n kinh t , cùng v i kh n ng “t o ti n”, các “bút t ” s đ c nhân r ng, t c là đã t o ra m t kh

n ng cung ng ti n t ; và hi u ng ng c l i s x y ra khi ngân hàng th ng m i thu

h p Chính vì v y, cho vay ngân hàng đã đ c nhà n c s d ng nh là m t công c

đ đi u ti t kh i l ng ti n t l u thông quan h các chính sách ti n t c a NHNN

nh : d tr b t bu c, h n m c tín d ng, lãi su t chi t kh u, nghi p v th tr ng m …

áp ng nhu c u ti t ki m và m r ng đ u t c a n n kinh t

H at đ ng cho vay c a NHTM là công c giúp nhà n c th c hi n t t chính sách

ti n t , đ ng th i c ng giúp chính NHTM có m t môi tr ng kinh doanh t t V i s c mua đ ng ti n n đ nh s t o tâm lỦ an tâm trong dân chúng, t đó huy đ ng đ c t i

đa các ngu n v n ti m tàng trong xã h i, th a mãn cao nh t nhu c u v n m r ng đ u

t c a n n kinh t M t khác, v i ho t đ ng cho vay NHTM tr thành trung tâm tài chính đ c bi t có kh n ng gi m thi u các chi phí và r i ro; do đó đã th a mãn nhu c u

ti t ki m và m r ng đ u t c a n n kinh t

Cho vay là nghi p v c b n c a ngân hàng nh m s d ng ngu n v n đã huy

đ ng đ c đ thu l i nhu n L i nhu n t ho t đ ng cho vay là ngu n l i nhu n chính

c a ngân hàng, (chi m kho ng 70% t ng l i nhu n) Chính vì v y nghi p v cho vay càng đ c đa d ng hóa càng làm t ng vai trò c a tín d ng trong t ng th kinh doanh

c a NHTM và do đó, thu nh p t ho t đ ng cho vay chi m ph n l n l i nhu n, quy t

đ nh hi u qu c a ho t đ ng kinh doanh ngân hàng

Cho vay còn là kênh “tiêu th ” cho ngu n v n huy đ ng đ c, không đ ngu n

ti n nhàn r i trong dân c tr nên lãng phí trong khi có r t nhi u d án ph c v đ u t phát tri n đang c n v n Ngân hàng cho vay, thu lãi nh m bù đ p ph n lãi ph i tr cho

ng i g i ti n, đ ng th i ki m l i cho mình, đ m b o duy trì n đ nh và kinh doanh có

hi u qu

Vì v y, có th nói tín d ng ngân hàng thúc đ y s ra đ i và phát tri n c a các

doanh nghi p, không ch các doanh nghi p thu c thành ph n kinh t Nhà n c mà còn

tác đ ng đ n c các doanh nghi p thu c các thành ph n kinh t khác

1.2.1 Kháiăni m v r i ro cho vay trong ho tăđ ng c a NHTM

R i ro là s b t tr c, b t ng x y ra gây thi t h i, m t mát, nguy hi m Trong l nh

v c kinh doanh, r i ro đ c hi u là kh n ng gi m sút v tài s n hay s gi m sút l i

nhu n th c t v i l i nhu n d ki n, ho c là nh ng b t tr c ngoài Ủ mu n x y ra trong quá trình s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p, tác đ ng x u đ n s t n t i và phát

tri n c a doanh nghi p M t cách khác, r i ro trong kinh doanh là kh n ng x y ra các

bi n c không l ng tr c, khi x y ra s làm cho k t qu th c t khác xa k t qu mong

mu n, d ki n Do đó, ch p nh n có r i ro trong kinh doanh và t đó tìm ra gi i pháp

h n ch r i ro là yêu c u đòi h i chính đáng c a m i doanh nghi p

13

i v i các NHTM, r i ro là nh ng bi n c không mong đ i có th x y ra gây

m t mát, thi t h i v tài s n, thu nh p trong quá trình ho t đ ng Các NHTM c n đánh giá c h i kinh doanh d a trên m i quan h r i ro – l i ích nh m tìm ra nh ng c h i

đ t đ c l i ích x ng đáng v i m c r i ro ch p nh n Các NHTM s ho t đ ng t t n u

m c r i ro mà các NHTM gánh ch u là h p lỦ và ki m soát đ c, đ ng th i n m trong

ph m vi kh n ng các ngu n l c tài chính c a NHTM

R i ro trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng là nh ng s c x y ra ngoài d

ki n c a ngân hàng, có kh n ng gây t n th t cho ho t đ ng kinh doanh ngân hàng

Nh v y, v h c thu t khái ni m r i ro trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng bao

g m nh ng s c x y ra ngoài s ki n có th gây t n th t và c ng có th không gây

t n th t nh ng gây nên nh ng b t l i trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

Theo đ nh ngh a c a u ban Basel: “R i ro trong ho t đ ng cho vay là kh n ng

mà khách hàng vay ho c bên đ i tác không th c hi n đ c các ngh a v c a mình theo

nh ng đi u kho n đã tho thu n”; c ng theo U ban này, m t đ nh ngh a khác có th nêu ra là: “R i ro th t thoát đ i v i m t ngân hàng là s v n c a ng i giao c

trong h p đ ng, trong đó s v n đ c xác đ nh là b t k s vi ph m nghiêm tr ng nào đ i v i ngh a v h p đ ng khi hoàn tr g c, lãi ho c c g c và lãi”

Có nhi u cách khác nhau đ đ nh ngh a v r i ro trong ho t đ ng cho vay, song các quan ni m v r i ro trong ho t đ ng cho vay đ u h i t v i nhau v b n ch t đó là:

R i ro trong ho t đ ng cho vay là kh n ng x y ra nh ng thi t h i v kinh t mà

NHTM ph i gánh ch u do khách hàng vay v n thanh toán n không đúng h n ho c không hoàn tr đ c n vay bao g m g c, lãi ho c c g c và lãi

Tóm l i, r i ro trong cho vay c a NHTM bao g m t t c các kho n cho vay c a ngân hàng có th xu t phát t nh ng m c đích khác nhau; nh ng đ n k h n mà khách hàng, ng i phát hành không thanh toán ho c tr n cho ngân hàng; đây có th coi là

lo i r i ro l n nh t và th ng xuyên nh t Vi c đánh giá r i ro này là trách nhi m chính c a ngh ngân hàng B i vì h n 2/3 s tài s n có ngân hàng là các món cho

vay và đ u t ch ng kho n, đem l i thu nh p ch y u cho ngân hàng Ngoài ra các

ho t đ ng ngo i b ng nh : Các giao d ch trên th tr ng ngo i h i, các h p đ ng trao

đ i, b o lãnh tín d ng, tín d ng tài tr …đ u r t d g p r i ro d n t i thua l , m t mát

N u các món cho vay hay ch ng khoán đ n h n mà không đ c hoàn tr thì ngân hàng

s m t c v n l n lãi N u thi t h i quá l n đ n m c v t v n t có c a ngân hàng thì

vi c đóng c a ngân hàng là đi u ch c ch n và s gây ra m t cú s c l n cho h th ng

ngân hàng

Trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, cho vay luôn là kho n m c l n nh t

th ng chi m trên 70% tài s n có sinh l i c a ngân hàng R i ro cho vay luôn ti m n trong toàn b d n cho vay c a ngân hàng và g n li n v i kh n ng khách hàng không tr đ c n theo h p đ ng C th là lu ng thu nh p d tính mang l i t các tài

s n có sinh l i c a các ngân hàng có th không đ c hoàn tr đ y đ xét c v m t s

l ng và th i h n Trong nghi p v tín d ng, r i ro trong cho vay hàm ch a t tr ng

l n nh t trong t ng r i ro Do đó, n i dung nghiên c u r i ro tín d ng đ c đ c p ch

y u v r i ro trong cho vay

R i ro trong ho t đ ng cho vay c a ngân hàng là m t y u t khách quan nên ngân hàng không th nào lo i tr đ c hoàn toàn mà ch có th tìm bi n pháp phòng

ng a đ h n ch s xu t hi n c ng nh nh ng tác h i do chúng gây nên

R i ro cho vay có tính t t y u t c luôn t n t i và g n li n v i ho t đ ng cho vay

c a ngân hàng th ng m i: Tình tr ng thông tin b t cân x ng đã làm cho ngân hàng không th n m b t đ c các d u hi u r i ro m t cách toàn di n và đ y đ , đi u này làm cho b t c kho n vay nào c ng ti m n r i ro đ i v i ngân hàng Kinh doanh ngân hàng th c ch t là kinh doanh r i ro m c phù h p và đ t đ c l i nhu n t ng ng

Có th nói ch p nh n r i ro là tính t t y u trong ho t đ ng ngân hàng Các ngân hàng

c n ph i đánh giá các c h i kinh doanh d a trên m i quan h gi a r i ro và l i ích

nh m tìm ra nh ng c h i đ t đ c và nh ng l i ích x ng đáng v i m c r i ro ch p

nh n Ngân hàng s ho t đ ng t t n u m c r i ro ngân hàng gánh ch u là h p lỦ, ki m soát đ c và n m trong ph m vi kh n ng các ngu n l c tài chính và n ng l c cho vay

c a ngân hàng

Do tình tr ng thông tin b t cân x ng nên thông th ng ngân hàng vào th b

đ ng, ngân hàng th ng bi t thông tin sau ho c bi t thông tin không chính xác v

nh ng khó kh n hay th t b i c a khách hàng và do đó ngân hàng th ng có nh ng ng phó ch m tr gây nh ng nh h ng x u, nh khi ng i vay g p r i ro trong SXKD:

h a ho n, l l t, chi n tranh, s đ v c a đ i tác, ng i mua hàng t y chay s n ph m công ty… d n đ n thua l , phá s n thì s tác đ ng gián ti p là nguyên nhân gây ra r i

ro cho ngân hàng

R i ro cho vay có tính ch t đa d ng và ph c t p: c đi m này th hi n s đa

d ng và ph c t p c a nh ng nguyên nhân gây ra r i ro trong ho t đ ng cho vay c a ngân hàng, c ng nh di n bi n s vi c, h u qu khi r i ro x y ra R i ro cho vay mang tính ch t này nguyên nhân là do s l ng khách hàng c a ngân hàng r t đông đ o,

nhi u thành ph n và th i gian cho vay linh ho t… Hi n nay, r i ro cho vay có th chia

15

làm nhi u lo i nh : r i ro v đ o đ c, r i ro c ch , r i ro trong công tác ki m tra,

ki m soát Do đó khi phòng ng a và x lỦ r i ro cho vay ph i chú Ủ đ n m i d u hi u

r i ro, xu t phát t nguyên nhân b n ch t và h u qu do r i ro cho vay đem l i đ có

bi n pháp phòng ng a phù h p

1.2.3 Phơnălo i r i ro cho vay

i v i h th ng NHTM thì vi c phân lo i r i ro cho vay có Ủ ngh a vô cùng

quan tr ng trong vi c thi t l p chính sách, quy trình, th t c và c mô hình t ch c

qu n tr và đi u hành nh m b o đ m, nh n bi t đ y đ các y u t gây ra r i ro và phân

bi t trách nhi m rõ ràng gi a các b ph n, gi a các khâu trong toàn b quá trình tác

nghi p th m đ nh, công tác cho vay giám sát thu h i n và x lỦ kho n n n u nh ng

kho n cho vay có d u hi u không bình th ng Th c t cho th y s phân chia trách

nhi m càng rõ ràng, càng c th , s giúp cho quá trình qu n tr r i ro cho vay có hi u

qu ; v c b n có th phân lo i r i ro cho vay c a NHTM d a trên nh ng tiêu chí c

th sau:

R i ro khách hàng cá th :

Là r i ro x y ra khi cho các khách hàng là cá nhân vay v n Thông th ng s

l ng khách hàng s r t nhi u, tuy nhiên m c đ r i ro c a t ng kho n vay đ n l s

th p, m c đ nh h ng c a vi c m t kh n ng thanh toán c a t ng kho n vay là nh ;

lo i hình giao d ch, c c u giao d ch d qu n lỦ

R i ro khách hàng công ty, t ch c kinh t :

ây là r i ro khi cho khách hàng là công ty, t ch c kinh t vay v n Tùy theo quy mô c a công ty, t ch c kinh t là l n hay nh thì m c đ nh h ng c a r i ro các kho n vay vào đ i t ng này s đ c đánh giá m c v a hay l n, tác đ ng c a nó

đ n kh n ng thanh toán kho n n là v a hay cao

Nh ng ngân hàng ho t đ ng ph m vi toàn c u có s phân chia theo lãnh th qu c

gia, n u trong ph m vi m t qu c gia phân chia r i ro trong cho vay t p trung theo khu

v c đ a lỦ, ví d nh m c đ r i ro khu v c Mi n B c, Mi n Trung, Mi n Nam

1.2.3.2 C n c vào nguyên nhân phát sinh

C n c vào nguyên nhân phát sinh, có th phân lo i các lo i r i ro cho vay nh

sau:

R i ro giao d ch: ây là m t hình th c c a r i ro cho vay mà nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong quá trình giao d ch và xét duy t cho vay, đánh giá khách hàng R i ro giao d ch bao g m:

 R i ro l a ch n đ i ngh ch: R i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân

tích cho vay, khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ quy t

đ nh cho vay nh ng do ngân hàng không có đ y đ thông tin v khách hàng, kho n vay TS B ho c nh ng thông tin c a ngân hàng thu th p đ c không có s chính xác

d n đ n vi c ngân hàng đ a ra s l a ch n sai l m

 R i ro b o đ m: R i ro phát sinh t các tiêu chu n đ m b o nh các đi u kho n

trong h p đ ng cho vay, các lo i TS B R i ro x y ra do TS B b gi m sút ho c m t giá tr theo th i gian, ho c do quy trình th m đ nh b b sót ho c do nhân viên non kém nghi p v không th m đ nh, tìm hi u k l ng

 R i ro nghi p v : R i ro liên quan đ n công tác qu n lỦ kho n vay và ho t đ ng

cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t x lỦ các

kho n vay có v n đ R i ro x y ra do chính sách, quy đ nh c a ngân hàng không ch t

ch ho c do trình đ cán b nhân viên không đ n ng l c hay c tình gian d i gây ra

r i ro cho ngân hàng

R i ro danh m c: Là m t hình th c c a r i ro cho vay mà nguyên nhân phát

sinh là do nh ng h n ch trong qu n lỦ danh m c cho vay c a ngân hàng, đ c chia

m t lo i hình cho vay có r i ro cao

1.2.3.3 C n c vào giai đo n phát sinh

R i ro trong th m đ nh: Là r i ro mà TCTD đánh giá sai khách hàng Do hi n

t ng thi u thông tin d n đ n “thông tin không cân x ng” làm cho TCTD ch p nh n cho các khách hàng có kh n ng tr n t i vay v n d n đ n r i ro không thu h i đ c

v n sau khi cho vay Ngoài ra, còn có tr ng h p ngân hàng t ch i cho vay v i

nh ng khách hàng t t, gây ra tác đ ng tiêu c c: làm gi m uy tín c a ngân hàng và làm

m t m t c h i kinh doanh cho ngân hàng H n n a, do thi u thông tin và tin t ng vào TS B, b o lãnh, b o hi m t phía khách hàng d n đ n đánh giá sai giá tr các

17

kho n th ch p, b o lãnh, b o hi m gây ra r i ro không thu h i đ c n khi khách hàng không tr đ c n

vay không phát huy hi u qu R i ro này có th phát sinh trong quá trình đ a ra quy t

đ nh cho vay khi thi u thông tin ho c có s thoái hoá đ o đ c c a cán b cho vay đ cho khách hàng c Ủ s d ng v n sai m c đích ngay t đ u làm cho c c u kho n vay

và m c đích vay không t ng thích d n đ n r i ro không tr đ c n c a ng i vay Trong giai đo n này, ngân hàng ch y u xem xét l i m t l n n a tính h p pháp, h p l

c a h s vay v n và s đ y đ c a h s , n u h s thi u hay không h p pháp h p l thì sau này khi khách hàng không tr đ c n mà ph i kh i ki n ra tòa kinh t hay nh

tr ng tài kinh t x lỦ mà trong tay ngân hàng l i không có đ y đ h s , tài li u thì r t khó đ có th giành ph n th ng, không ch ng minh đ c đ y đ quy n l i c a ngân hàng trong ho t đ ng cho vay

R i ro trong qu n lý, thu h i n : Là r i ro phát sinh do quá trình giám sát thu

h i n không theo dõi đ c dòng ti n c a khách hàng đ khách hàng s d ng v n quay vòng vào vi c khác không thu đ c n đúng k h n, ho c không thu đ c n

làm gi m kh n ng sinh l i và nh h ng đ n hi u qu s d ng v n vay và gi m kh

n ng qu n lỦ t t TS B c a khách hàng, đ c bi t là tài s n th ch p

1.2.3.4 C n c vào cách phân lo i n

N nhóm 1 (N đ tiêu chu n): là nh ng kho n n trong h n đ c đánh giá có

kh n ng thu h i đ g c và lãi đúng h n, các kho n n quá h n d i 10 ngày và đ c ngân hàng đánh giá có kh n ng thu h i đ y đ n g c và lãi, và các kho n n có th phát sinh trong t ng lai nh các kho n b o lãnh, cam k t cho vay, ch p nh n thanh toán

N nhóm 1 là nh ng kho n n đ tiêu chu n và theo đánh giá c a ngân hàng đây

là nh ng kho n n có đ r i ro th p nh t tuy nhiên v n có xác su t x y ra r i ro do

nh ng y u t bên ngoài mà ngân hàng ch a l ng tr c đ c nh ng kh n ng x y ra

r i ro là th p g n nh b ng không

N nhóm 2 (N c n chú ý): là nh ng kho n n quá h n t 10 đ n 90 ngày, các

kho n n đi u ch nh k h n tr n l n đ u (đ i v i khách hàng là doanh nghi p, t

ch c thì t ch c tín d ng ph i có h s đánh giá khách hàng v kh n ng tr n đ y đ

g c và lãi đúng k h n đ c đi u ch nh l n đ u)

N nhóm 2 là nh ng kho n n đã có r i ro x y ra nh ng vì th i gian quá h n c a

nó ch t 10- 90 ngày ch a v t quá 3 tháng nên kh n ng thu h i n v n còn cao

N nhóm 3 (N d i tiêu chu n): là nh ng kho n n quá h n t 91 đ n 180

ngày, các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đâu, tr các kho n n đi u ch nh k

h n tr n l n đ u phân lo i vào n c n chú Ủ, các kho n n đ c mi n ho c gi m lãi

do khách hàng không đ kh n ng tr lãi đ y đ theo h p đ ng cho vay

N nhóm 2 là kho n n d i tiêu chu n, đã x y ra r i ro vào th i gian gia h n khá dài và đ c x p vào nhóm n x y c a ngân hàng, kh n ng gây t n th t cho ngân hàng là cao

N nhóm 4 (N nghi ng ): là nh ng kho n n quá h n t 181 đ n 360 ngày, các

kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n đã c

c y l i l n đ u, các kho n n c c u l i th i h n tr n l n th hai

Nh nhóm 4 n m trong nhóm n x u c a ngân hàng, là kho n n đã x y ra r i ro

và m c đ r i ro r t l n, kh ng ng thu h i n c a nhóm này là r t th p

N nhóm 5 (N có kh n ng m t v n): là nh ng kho n n đã quá h n trên 360

ngày, các kho n n c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n t 90 ngày tr lên theo

th i h n tr n đ c c c u l i l n đ u, các kho n n c c u l i th i h n tr n l n th hai quá h n theo th i h n tr n đ c c c u l i l n th hai, các kho n n c c u l i

th i h n tr n l n th ba tr lên, k c ch a b quá h n ho c đá quá h n, các kho n n

khoanh ch Chính ph x lỦ

N nhóm 5 c ng n m trong nhóm n x u và đây là nh ng kho n n có kh n ng gây ra t n th t n ng nè nh t cho ngân hàng Nh ng kho n n n m trong nhóm này có

đ r i ro cao nh t và kh n ng thu h i n g n nh b ng không

1.2.4 Nguyênănhơnă d năđ n r i ro cho vay

Kinh doanh ngân hàng là kinh doanh r i ro hay nói cách khác ho t đ ng ngân hàng luôn ph i đ i di n v i r i ro Vì v y, nh n di n nh ng nguyên nhân gây ra r i ro

trong ho t đ ng cho vay giúp ngân hàng có bi n pháp phòng ng a hi u qu , gi m thi t

h i Có 4 nhóm nguyên nhân c b n sau đây:

Nguyên nhân t phía khách hàng là m t trong nh ng nguyên nhân chính gây ra

r i ro trong ho t đ ng cho vay c a ngân hàng V i các đ i t ng khách hàng khác nhau thì nguyên nhân gây r i ro cho ngân hàng có th khác nhau do đ c tính, m c đích

c a t ng kho n vay và ngu n v n s d ng đ tr n M t s nguyên nhân c b n là:

Do khách hàng vay v n thi u n ng l c pháp lỦ; s d ng v n vay sai m c đích, kém

hi u qu ; do tình hình kinh doanh thua l liên t c, hàng hóa không tiêu th đ c; qu n

lỦ v n không h p lỦ d n đ n thi u thanh kho n; ch doanh nghi p vay v n thi u n ng

19

l c đi u hành, tham ô, l a đ o; và do m t đoàn k t trong n i b H i đ ng qu n tr , ban

đi u hành

1.2.4.2 Nguyên nhân do b n thân ngân hàng

Chính sách tín d ng không h p lỦ, quá nh n m nh vào m c tiêu l i nhu n d n

đ n cho vay đ u t quá li u l nh, t p trung ngu n v n cho vay quá nhi u vào m t

doanh nghi p ho c m t ngành kinh t nào đó Do thi u am hi u th tr ng, thi u thông

tin ho c phân tích thông tin không đ y đ d n đ n cho vay và đ u t không h p lỦ

C nh tranh c a các ngân hàng mong mu n có t tr ng, th ph n cao h n các ngân hàng khác Cán b tín d ng (CBTD) không tuân th chính sách tín d ng, không ch p hành đúng quy trình cho vay CBTD y u kém v trình đ nghi p v ; CBTD vi ph m đ o

đ c kinh doanh Ngân hàng đ nh giá tài s n không chính xác; không th c hi n đ y đ

các th t c pháp lỦ c n thi t; ho c không đ m b o các nguyên t c c a tài s n đ m b o

là d đ nh giá; d chuy n nh ng quy n s h u, d tiêu th Ngoài ra, quy trình cho

vay thi u ch t ch và không đ ng b c ng s là m t nguyên nhân gây ra r i ro cho vay

trong ho t đ ng c a ngân hàng

1.2.4.3 Nguyên nhân t các b o đ m tín d ng

Tr ng h p b o đ m b ng tài s n

Do s bi n đ ng giá tr tài s n đ m b o theo chi u h ng b t l i (ph thu c vào

đ c tính c a tài s n và th tr ng giao d ch các tài s n này); ngoài ra nguyên nhân có

th do ngân hàng g p khó kh n trong vi c ti p c n, n m gi các tài s n đ m b o đ x

lỦ chúng (do ng i đi vay vi ph m h p đ ng v vi c b o qu n duy trì tài s n, do đ c tính c a tài s n ho c do thi u các c s pháp lỦ cho vi c x lỦ tài s n)

Tr ng h p b o đ m đ i nhân (b o lãnh)

Ng i b o lãnh không th c hi n ngh a v thanh toán thay cho ng i vay tín d ng khi ng i này không có kh n ng tr n (có th là c Ủ ho c b n thân ng i b o lãnh

c ng g p khó kh n v tài chính không có kh n ng tr n thay)

Tóm l i, các nguyên nhân gây ra r i ro cho vay r t đa d ng, có nh ng nguyên nhân khách quan và nh ng nguyên nhân do ch th tham gia quan h tín d ng Nh ng nguyên nhân ch quan, do các ch th có nh h ng r t l n đ n ch t l ng tín d ng và ngân hàng có th ki m soát đ c n u có nh ng bi n pháp thích h p

1.2.4.4 Các nguyên nhân khác:

Nguyên nhân b t kh kháng

Các thi t h i đôi khi n y sinh t nguyên nhân thiên tai nh bão l t, h n hán, h a

ho n và đ ng đ t Nh ng thay đ i v nhu c u c a ng i tiêu dùng ho c v k thu t

m t nghành công nghi p có th làm s p đ c c đ c a m t hãng kinh doanh và đ t

ng i đi vay t ng làm n có lãi vào th thua l M t cu c đình công kéo dài, vi c gi m giá đ c nh tranh ho c vi c m t m t ng i qu n lỦ gi i có th làm thi t h i nghiêm

tr ng đ n kh n ng chi tr ti n vay c a ng i đi vay

Thông tin không cân x ng

Trong quá trình ho t đ ng, ngân hàng th c hi n nghi p v N và Có - chuy n

v n t ng i g i ti n sang ng i đi vay ti n Toàn b giao d ch này s suôn se n u các bên tham gia đ u có nh ng thông tin và hi u bi t đ y đ v nhau Song m t th c t còn t n t i là: m t bên th ng không bi t t t c nh ng gì c n bi t v phía bên kia và

“s không cân b ng v thông tin mà m i bên có đ c nh v y g i là “ thông tin không cân x ng” Vi c thi u thông tin trong các giao d ch này s đ a đ n “s l a ch n đ i

nghch” và “r i ro đ o đ c”

Môi tr ng kinh t

Có nh h ng đ n s c m nh tài chính c a ng i đi vay và thi t h i hay thành công đ i v i ng i cho vay S h ng th nh hay suy thoái c a chu k kinh doanh c ng

nh h ng t i l i nhu n c a ng i vay và do v y t o nên ni m vui hay gây nên n i lo

l ng cho ng i đi vay ti n Tùy vào m c đ nghiêm tr ng và tr ng đ kh ng ho ng

mà vi c nh h ng đ n các cá nhân và các doanh nghi p s n xu t l u thông c ng nh

đ n kh n ng thanh toán các kho n n c a h m c khác nhau

Nguyên nhân do chính sách c a Nhà n c

Chính ph s d ng các chính sách kinh t v mô nh chính sách tài khóa, ti n t ,

thu nh p, kinh t đ i ngo i…cùng các công c c a h th ng chính sách này tác đ ng vào t ng s n ph m qu c dân, vi c làm, l m phát, t giá h i đoái… nh m gi m b t

nh ng giao đ ng c a chu k kinh doanh trong m i th i k

Qua nghiên c u phân tích và th c t cho th y b t k s thay đ i nào trong chính sách kinh t v mô đ u d n đ n s thay đ i c a lãi su t, t giá h i đoái, đi u ki n m

r ng hay thu h p tín d ng… ây là nh ng nhân t gây nên tính b p bênh trong kinh

doanh ti n t , nh h ng tr c ti p t i ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i, gây nên

r i ro, đe d a s an toàn trong ho t đ ng cho vay c a các ngân hàng th ng m i

doanh m t cách t ng h p và đ ng b Cùng v i môi tr ng kinh t , môi tr ng pháp

lỦ t o nên môi tr ng cho vay c a các ngân hàng th ng m i Môi tr ng cho vay có

th nh h ng tích c c hay tiêu c c, có th h n ch hay làm t ng thêm r i ro đ i v i

ho t đ ng kinh doanh cho vay c a các ngân hàng th ng m i

M I

R i ro trong cho vay c a NHTM là kh n ng x y ra bi n c ngoài d ki n gây nên t n th t khó l ng tr c, phát sinh trong tr ng h p vi c thanh toán g c và lãi c a

ng i vay b trì hoãn, ho c t i t h n là ng i đi vay b m t kh n ng thanh toán i u này gây nh h ng nghiêm tr ng đ n dòng luân chuy n ti n t và nh h ng t i kh

n ng thanh kho n c a ngân hàng Nh ng r i ro trong ho t đ ng cho vay c a ngân hàng

có kh n ng x y ra bi n c ngoài d ki n nên t n th t khó l ng tr c Vì v y m i ngân hàng c n ph i quan tâm đ n qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay nh m m c đích đ m b o ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng không ph i gánh ch u nh ng r i ro,

ho c h n ch nh ng r i ro có th x y ra, gi m t n th t cho ngân hàng Nh v y, qu n

tr r i ro trong ho t đ ng cho vay là quá trình xây d ng và th c thi các chi n l c, chính sách qu n lỦ và kinh doanh cho vay nh m t i đa hoá l i nhu n trong ph m vi

m c r i ro có th ch p nh n Ki m soát r i ro trong ho t đ ng cho vay m c có th

ch p nh n có th hi u là vi c NHTM t ng c ng các bi n pháp phòng ng a, h n ch

và gi m th p n quá h n, n x u trong kinh doanh cho vay, nh m t ng doanh thu cho

vay, gi m th p chi phí bù đ p r i ro, nh m đ t đ c hi u qu trong kinh doanh cho

vay c trong ng n h n và dài h n ây là m t b ph n quan và đóng vai trò tr c t cho

s thành công c a ngân hàng trong dài h n Chính vì v y, c n ph i hi u rõ khái ni m

qu n tr r i ro cho vay c a ngân hàng thì m i đ m b o kinh doanh m t cách hi u qu

TheoWikipedia.org: Qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay là quá trình ti p c n

r i ro m t cách khoa h c, toàn di n và có h th ng nh m nh n d ng, ki m soát, phòng

ng a và gi m thi u nh ng t n th t, m t mát, nh ng nh h ng nh h ng b t l i c a

r i ro đó m c th p nh t S t ng tr ng m nh v quy mô c a các ngân hàng trong

nh ng n m qua d phát sinh r i ro ti m n n u vi c phát tri n v quy mô v n và m ng

l i không đi li n v i s t ng tr ng v công ngh và qu n tr đi u hành

Nhìn chung, trên góc đ c a qu n tr h c, chúng ta có th di n gi i khái ni m

qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay là quá trình các ngân hàng ti n hành ho ch

đ nh, t ch c tri n khai th c hi n và giám sát ki m tra toàn b ho t đ ng c p tín d ng

cho vay, v i m c đích t i đa hoá l i nhu n c a ngân hàng v i m c r i ro có th ch p

nh n i u này nh m đ m b o cho ho t đ ng cho vay c a ngân hàng an toàn và hi u

qu đ i v i toàn b h th ng các ngân hàng, công tác qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay đóng vai trò then ch t nh m đ m b o s an toàn, n đ nh và hi u qu cho m i ngân hàng

1.3.2 Vai tròă c a qu n tr r i ro trong ho tă đ ngă choă vayă đ i v iă ngơnă hƠngă

nh p t vi c t ng lãi su t các kho n n quá h n b i vì th c ra đây ch là nh ng kho n

thu nh p o, th c t ngân hàng r t khó có kh n ng thu h i đ c đ y đ K t qu là l i

nhu n c a ngân hàng s b gi m sút Bên c nh đó, ngân hàng ngoài vi c tr chi phí cho các ho t đ ng khác thì v n ph i tr lãi cho các kho n ti n huy đ ng đ c trong khi

m t b ph n tài s n c a ngân hàng không thu đ c lãi c ng nh không chuy n đ c thành ti n đ cho ng i khác vay và thu lãi Do đó khi làm t t công tác qu n tr r i ro

trong ho t đ ng tín d ng ngân hàng s đ m b o đ c m c tiêu l i nhu n

 m b o kh n ng thanh toán: Ngân hàng th ng l p k ho ch cân đ i dòng ti n

ra (tr lãi và g c ti n g i, cho vay, đ u t m i…) và dòng ti n vào (ti n nh n g i, ti n

thu n g c và lãi cho vay…) t i các th i đi m c th trong t ng lai Khi các món vay không đ c thanh toán đ y đ và đúng h n s d n đ n s không cân đ i gi a hai dòng

23

ti n Các kho n ti n g i, ti n ti t ki m c a khách hàng v n ph i thanh toán đúng kì

h n trong khi các kho n ti n vay c a khách hàng l i không đ c hoàn tr đúng h n

N u ngân hàng không đi vay ho c bán bán các tài s n c a mình thì kh n ng chi tr

c a ngân hàng s b suy y u và h n ch , ngân hàng s g p khó kh n trong khâu thanh toán Qu n tr r i ro trong ho t đông cho vay t t ngân hàng s góp ph n đ m b o đ c

kh n ng thanh toán

 m b o uy tín: N u tình tr ng m t kh n ng chi tr tái di n nhi u l n hay nh ng

thông tin v r i ro cho vay c a ngân hàng b ti t l ra ngoài công chúng, uy tín c a ngân hàng trên th tr ng tài chính s b gi m sút H u qu là kh n ng c nh tranh c a ngân hàng trên th tr ng s y u đi, ngân hàng s g p khó kh n trong vi c huy đ ng

ti n g i c a dân c và thi t l p giao d ch v i các doanh nghi p, ngân hàng khác Các ngân hàng ho t đ ng trong n n kinh t th tr ng khi đã đ m t ni m tin c a khách hàng thì vi c khôi ph c l i đ c là đi u h t s c khó kh n Nh v y, qu n tr r i ro

trong ho t đ ng cho vay s giúp ngân hàng t o đ c uy tín t t đ i v i khách hàng c a

mình Khi n h t tin và yên tâm khi g i ti n t i ngân hàng

 R i ro x y ra là t t y u đ i v i ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng

m i,và r i ro tín d ng x y ra c ng là m t đi u t t yêu khách quan có th xu t hi n b t

c lúc nào trong ho t đ ng c a ngân hàng Khi r i ro tín d ng x y ra nó s d n đ n

nh ng t n th t v tài chính c a ngân hàng, làm suy gi m uy tín c a ngân hàng, đ c bi t

h n nó có th d n đ n s phá s n c a ngân hàng hay nh ng kh ng ho ng v kinh t , tài chính, xã h i…Chính vì v y, qu n tr r i ro trong ho t đông cho vay là m t ho t

đ ng quan tr ng mà các ngân hàng ph i th c hi n đ có th gi m thi u, h n ch đ n

m c t i đa nh ng r i ro v cho vay và nh ng hi u qu x u do nó gây ra

Trên th c t , quá trình qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay có th ti n hành

qua 4 b c đó là: Xác đ nh; đo l ng; qu n lỦ và ki m soát quá trình qu n tr r i

ro trong ho t đ ng cho vay đ t hi u qu c n ph i b o đ m r ng các công đo n nh phát hi n k p th i, xác đ nh đ c r i ro đang t n t i, phân tích và đ nh l ng r i ro đ

t đó có công c c ng nh bi n pháp ng phó Qu n tr r i ro trong ho t đ ng cho vay

hi u qu không có ngh a là r i ro không x y ra mà là r i ro có th x y ra nh ng x y ra

trong m c đ d đoán tr c và ngân hàng đã chu n b đ ngu n l c đ bù đ p các r i

ro có th x y ra đó Quá trình qu n tr r i ro trong cho vay đ c th c hi n qua các trình t c th nh sau:

Xác đ nh và phát hi n r i ro cho vay:

 ây là vi c nh n bi t đ c các nguy c r i ro t n t i trong ho t đ ng cho vay S phát tri n c a công ngh , th tr ng và xu h ng toàn c u hoá làm cho s l ng r i ro ngày càng gia t ng, và kh n ng x y ra r i ro s th ng xuyên h n Vì v y m t h

th ng qu n tr r i ro có hi u qu ph i là h th ng có kh n ng nh n bi t h t các r i ro

hi n h u trong cho vay Ngân hàng n m đ c tình hình r i ro c a danh m c cho vay

và ngân hàng xác đ nh rõ nguyên nhân r i ro cho vay Sau đây là nh ng ph ng pháp

mà NHTM áp d ng đ phát hi n r i ro:

 ánh giá r i ro cho vay qua vi c th c hi n phân tích cho vay: đánh giá m c

đ r i ro tín d ng trong các quy t đ nh cho vay, ngân hàng c n có các ph ng pháp

ây là các b c ti p theo sau khi đã phát hi n đ c nguy c r i ro Trên th c t

vi c đo l ng và phân tích th ng đ c g p chung l i trong quá trình th c hi n tác

nghi p M c đích c a các b c này là giúp cho toàn b b máy qu n tr r i ro hi u chính xác và nh t quán nguy c r i ro đã xác đ nh, phân tích rõ nguyên nhân và quan

tr ng nh t là l ng hoá m c đ r i ro có th x y ra đ i v i ngân hàng

Qu n lý, báo cáo, ki m soát r i ro:

ây là nh ng khâu th hi n rõ nh t tính chi n l c, c ng nh t t ng c a ngân hàng v r i ro trong ho t đ ng cho vay Tr c h t ngân hàng c n xây d ng đ c h

th ng các công c qu n lỦ h n ch r i ro nh h n m c r i ro, m c u quy n, các tiêu

chu n c p cho vay, x p h ng cho vay Bên c nh đó là chính sách chu n b ngu n l c

đ bù đ p cho r i ro k v ng Ki m soát r i ro trong cho vay là vi c giám sát m t cách

đ c l p r i ro trong cho vay và qu n lỦ r i ro đó, quá trình ki m soát r i ro trong cho

vay ph i b o đ m đánh giá m t cách đ c l p nh m tuân th các m c tiêu và ch th

cho vay c a ban lãnh đ o ngân hàng

Theo dõi:

25

Sau khi đã xác đ nh, phân tích và hình thành các ch tiêu đo l ng, r i ro c n

ph i đ c theo dõi th ng xuyên M c đích c a khâu này giúp cho b máy qu n tr r i

ro n m đ c tình tr ng r i ro c a ngân hàng di n bi n theo th i gian nh th nào

1.3.4 Nh ng bi u hi n ch y u v nh ng kho năchoăvayăcóăv năđ vƠăchínhăsáchă

Cácă d uă hi uă nh nă bi tă m tă kho nă

choăvayă cóăv năđ vayăkémăki uăqu ăc a ngơnăhƠng Cácăd uăhi uănh năbi tăchínhăsáchăchoă

Thanh toán ti n vay không đúng k

ho ch c a khách hàng S đánh giá không chính xác v r i ro

K h n c a kho n cho vay b thay đ i

liên t c th ng có th x y ra trong t ng lai Cho vay d a trên các s ki n x y ra b t Yêu c u gia h n n kém hi u qu (v n

thu và/ho c hàng t n kho c a khách hàng

Cung c p các kho n vay l n cho các khách hàng không thu c khu v c th tr ng

đ c hay các c đông)

Tài s n th ch p không đ tiêu chu n

Có khuynh h ng c nh tranh t ng thái quá (c p các kho n vay cho khách hàng đ h không t i ngân hàng khác dù kho n cho vay

s có v n đ )

Trông ch vi c đáng giá l i tài s n s n

ph m t ng v n ch s h u Cho vay đ tài tr các ho t đ ng đ u c Không có các báo cáo hay d đoán v

dòng ti n t có thay đ i Thi u nh y c m đ i v i môi tr ng kinh

Vi c trông ch c a khách hàng vào các

ngu n v n b t th ng đ đáp ng ngh a v

thanh toán (ví d : bán các tòa nhà cao c hay

trang thi t b )

Trong b i c nh phát tri n kinh t , cho vay là m t trong nh ng ngu n hình thành

v n quan tr ng c a doanh nghi p, góp ph n thúc đ y ng d ng khoa h c công ngh vào s n xu t đ đ y nhanh quá trình tái s n xu t xã h i Chính vì v y, ngân hàng c n

d a vào nh ng d u hi u v nh ng kho n vay có v n đ và chính sách cho vay kém

m c tiêu đ ra hay rõ h n đó là làm t t t t c nh ng công vi c mà trong qu n tr r i ro

đã đ a ra Còn hi u qu qu n tr r i ro trong cho vay là toàn b quá trình ki m tra, giám sát đ y đ các y u t có liên quan đ n kho n cho vay đ ki m soát, phát hi n r i

ro và n u có r i x y ra thì ph i đ a ra các bi n pháp m t cách k p th i, đ y đ , chính xác nh t đ ng n ng a, h n ch nh ng r i ro có th x y ra cho ngân hàng

Nh v y, hi u qu qu n tr r i ro trong cho vay hay nói cách khác qu n tr r i ro trong cho vay đ c coi là có hi u qu khi mà nó đ t đ c các m c tiêu chính sau: M t

là giúp ngân hàng k p th i phát hi n r i ro Hai là đ a ra đ c các bi n pháp h n ch , phòng ng a r i ro m t cách t t nh t, h n ch t i đa t n th t x y ra cho ngân hàng

Cu i cùng là đ m b o đ c ba m c tiêu chính c ng là ba m c tiêu s ng còn c a ngân hàng đó là: an toàn, lành m nh và sinh l i

Tóm l i, có th hi u đ n gi n hi u qu là vi c t o ra k t qu mong mu n, hoàn thành đ c m c tiêu đ ra hay rõ h n đó là làm t t t t c nh ng công vi c mà trong

qu n tr r i ro đã đ a ra Qua đó, có th rút ra hi u qu qu n tr r i ro trong cho vay

c a ngân hàng đ t đ c là khi ngân hàng hoàn thành t t các m c tiêu chính đó là k p

th i phát hi n r i ro; đ ng th i đ a ra đ c các bi n pháp h n ch , phòng ng a r i ro

m t cách t t nh t, h n ch t i đa t n th t x y ra cho ngân hàng; và cu i cùng là đ m

b o đ c ba m c tiêu chính c ng là ba m c tiêu s ng còn c a ngân hàng đó là: An toàn, lành m nh và sinh l i

27

1.4.2 Cácăch tiêuăđ nhătính

i v i m i hình th c cho vay đ u ti m n nh ng r i ro xu t phát t nhi u

nguyên nhân và lỦ do khác nhau Do v y, khi có đ c thông tin v khách hàng vay

v n, CBTD c n phân tích nh ng v n đ thi t y u đ có th ra quy t đ nh cho vay h p lỦ; đ m b o đ a ra chi n l c và nh ng chính sách c th cho t ng lo i hình vay, đ

th hi n đ c t m nhìn đúng đ n, h p lỦ, đ m b o th c hi n t t ho t đ ng vay và đ t

đ c m c tiêu: l i nhu n, an toàn và lành m nh Sau đây là nh ng chính sách c th

c a NHTM trong ho t đ ng cho vay d a vào các tiêu chí khác nhau:

kinh t

M c đ r i ro trong cho vay cao hay th p tùy thu c vào ngành ngh , hình th c

kinh doanh khách nhau Do v y, ngân hàng c n xây d ng chính sách cho vay sao cho

h p lỦ đ phù h p v i m i ngành ngh kinh t Chính sách cho vay c a m t NHTM là

m t h th ng các bi n pháp nh m m r ng hay thu h p ho t đ ng cho vay c a m t

NHTM, nh m ba m c tiêu ch y u là: l i nhu n cao, s an toàn và s lành m nh Do

v y, chính sách cho vay c a ngân hàng c n quy đ nh c th trong vi c xem xét các lo i khách hàng thu c ngành ngh kinh t nào có th cho vay, tiêu chu n ngân hàng có th

vay

có hi u qu , chính sách tín d ng trong ho t đ ng cho vay ph i ph i đ c so n

th o b ng v n b n, ph i rõ ràng nh m vào các m c tiêu và sách l c đ đ t đ c m c tiêu đó; t o ra các tín d ng tr ng ho t đ ng cho vay l n có kh n ng thu h i, đ m b o

kh n ng sinh l i trong đ u t v n cho vay, xây d ng và hoàn thi n quy trình cho vay phù h p v i nhu c u th tr ng Quy mô và hình th c cho vay c n ph i xem xét trong

m i quan h v i kh n ng thanh toán c a khách hàng Th c t cho th y chính sách cho

vay ph i đ c thay đ i theo t ng th i k nh m ph n ánh th c t và ph i luôn đ c duy trì nh m t “công c ki m tra” C th , m t s chính sách mà NHTM áp d ng v i m t

s nghành ngh kinh doanh chính trên th tr ng nh sau:

Các ngân hàng ti n hành cho vay b t đ ng s n nh m tài tr cho vi c mua nh ng tài s n th c: nhà c a khu c n h , trung tâm bán, khu v n phòng, nhà kho, đ t đai, các

c s v t ch t khác Trong ho t đ ng ngân hàng, cho vay b t đ ng s n có th là nh ng món cho vay xây d ng ng n h n c ng có th là nh ng kho n th ch p dài h n đ cung

c p m t ngu n tài chính lâu dài cho vi c mua l i m t tài s n ho c c i t o, nâng c p chúng Cho vay v t đ ng s n ngày càng phát tri n nhanh chóng Tuy nhiên hình th c

cho vay b t đ ng s n là m t trong nh ng hình th c r i ro nh t trong ho t đ ng tín

d ng Ngân hàng V i hình th c cho vay b t đ ng s n, quy mô trung bình c a vay

th ng l n h n nhi u quy môn trung bình c a các món vay khác đ c bi t là cho vay tiêu dùng và cho vay kinh doanh nh Có nh ng kho n cho vay b t đ ng s n có th i gian khá dài, do đó r i ro cao vì có nhi u v n đ có th x y ra Vì v y, trong su t k

h n c a món vay, đ cho vay b t đ ng s n Ngân hàng ph i chú Ủ đ n giá tr và tình

tr ng tài s n c a ng i vay, s đánh giá chính xác tài s n là r t quan tr ng đ i v i Ngân hàng trong vi c áp d ng hình th c cho vay này

Cho vay công nghi p và th ng m i

Lo i cho vay này còn g i là tín d ng công th ng nghi p, trong lo i tín d ng này, h u h t các kho n cho vay đ u đ c c p th ng cho các công ty, Doanh nghi p,

Doanh nghi p công th ng nghi p l n, v a và nh Các kho n cho vay này là m t lo i tài s n có thanh kho n kém không th bán, chuy n nh ng ho c th ch p đ c và có

m c r i ro cao, nh ng chúng đem l i nhi u l i t c cho Ngân hàng Vì v y các kho n cho vay công nghi p và th ng m i chi m ph n l n trong t ng tài s n có c a các Ngân hàng

Cho vay công th ng nghi p bao g m các kho n cho vay ng n h n: cho vay h

tr ngân qu và các kho n cho vay trung, dài h n v v n c đ nh Các kho n cho vay

ng n h n v v n l u đ ng g m có: Cho vay theo tài kho n vãng lai, và cho vay th

ch p Ngân hàng th ng áp d ng cho vay trung và dài h n v i m c đích đ u t vào tài

s n c đ nh nh thuê mua đ t, xây d ng c b n trong lâm, nông, ng nghi p; xây d ng nhà x ng, kho tàng, b n bãi, c ng, mua s m máy móc thi t b , ph ng ti n s n xu t, xây d ng c s h t ng

Cho vay nông nghi p

Vi t Nam hi n nay, cho vay nông nghi p có vai trò quan tr ng đ c bi t là đ i

v i NHNo&PTNT Vi t Nam trong vi c tài tr cho nông nghi p, nông thôn và nông dân Góp ph n c c u l i n n kinh t nông nghi p, phát tri n kinh t hàng hoá, cung

ng l ng th c th c ph m và các s n ph m nông nghi p

i t ng c a cho vay nông nghi p ch y u là các h gia đình nông dân, các ch

trang tr i, các Doanh nghi p s n xu t kinh doanh nông, lâm ng nghi p xu t kh u Cho vay nông nghi p còn g m các kho n cho vay trung, dài h n nh : C c u l i cây

tr ng, c i t o đ ng ru ng v n cây, mua s m công c s n xu t các nông h nghèo còn đ c vay xoá đói gi m nghèo, xoá n m i khi g p r i ro ho c thiên tai V i kho n cho vay này, ngân hàng đ t ra m t sô nguyên t c và đi u ki n vay v n nh t đ nh Khách hàng đ đi u ki n thì có th vay ngân hàng và ph i tuân th theo nguyên t c do

ngân hàng đ t ra H vay v n ph i ch u s ki m tra, giám sát c a t ch c tín d ng

29

trong và sau khi nh n đ c ti n vay, ph i cung c p các s li u c n thi t liên quan đ n

vi c vay v n

1.4.2.2 Chính sách cho vay c a ngân hàng v i hình th c cho vay

1 n m, lo i cho vay này nh m tài tr cho tài s n l u đ ng ho c nhu c u s d ng v n

ng n h n c a Nhà n c, doanh nghi p, h s n xu t, ngân hàng có th áp d ng cho vay

tr c ti p ho c cho vay gián ti p, cho vay t ng l n ho c theo h n m c, có ho c không

c n tài s n đ m b o, d i hình th c chi t kh u, th u chi ho c luân chuy n

D a vào vi c phân tích m c đ r i ro c a hình th c cho vay ng n h n là t ng

đ i, và nh h n so v i cho vay trung và dài h n Do v y, ngân hàng ti n hành th c

hi n chính sách cho vay ng n h n theo các tr ng h p sau:

 Ngân hàng cho nhà n c vay đ tài tr cho nhu c u chi tiêu th ng xuyên c a Nhà n c Hình th c ph bi n hi n nay là Ngân hàng mua trái phi u do kho b c phát hành Kh n ng hoàn tr c a Nhà n c r t cao, song c ng không lo i tr nh ng tr ng

h p nhà n c m t kh n ng ch tr khi đ n h n

 Ngân hàng cho các t ch c tài chính vay nh ngân hàng, các công ty tài chính,

qu tín d ng nh m đáp ng nhu c u thanh kho n M t s công ty ch ng khoán vay

v n ng n h n c a Ngân hàng Th ng m i trong quá trình b o lãnh và phân ph i ch ng khoán cho Công ty phát hành Hình th c cho vay có th cho vay tr c ti p (trên th

tr ng liên Ngân hàng) ho c cho vay gián ti p (thông qua n m gi ch ng khoán)

Ph n l n các kho n vay này đ u d a trên uy tín c a ng i vay, ph n còn l i d a trên

b o lãnh c a ng i th 3, ho c d a trên c m c ch ng kho n thanh kho n cao

 Ngân hàng cho các doanh nghi p vay v n nh m tài tr nhu c u t ng thêm v n

cho s n xu t kinh doanh Có th th y doanh nghi p là khách hàng chi m s l ng đông đ o nh t c a NHTM Ph n l n các kho n cho vay này có th ch p ho c c m c tài s n

 đ c vay v n, tr tr ng h p nhà n c c quan nhà n c, các t ch c tài chính có uy tín, còn l i các doanh nghi p, các Công ty và h s n xu t đ u ph i làm đ n

và trình bày v i Ngân hàng k ho ch s d ng ti n vay Ngân hàng th c hi n phân tích tín d ng, xác đ nh hi u qu s d ng v n vay, r i ro, kh n ng và ngu n tr n

cùng các đi u kho n có liên quan

Cho vay trung và dài h n

Vi t Nam, cho vay trung h n là kho n cho vay có th i h n 1 đ n 2 n m còn cho vay dài h n là t 2 n m đ n 5 n m Nh ng doanh nghi p có nhu c u tín d ng

trung và dài h n th ng là đ mua s m trang thi t b , xây d ng, c i ti n k thu t, mua công ngh V i s phát tri n nhanh chóng c a khoa h c, công ngh đ có th t n t i và phát tri n thì nhu c u vay v n trung và dài h n ngày càng t ng cao

Ngân hàng ti n hành cho vay trung và dài h n b ng cách:

 Cho vay b ng cách mua các trái phi u, các Ngân hàng mua trái phi u trung và dài h n doanh nghi p nh m tài tr cho quá trình hình thành tài s n c đ nh K h n và

kh n ng chuy n đ i c a trái phi u, lãi su t trái phi u, tình hình tài chính doanh

nghi p, các k ho ch t ng lai đ u đ c Ngân hàng tính toán khi mua trái phi u

 Cho vay theo d án: Khi khách hàng có k ho ch mua s m, xây d ng tài s n c

đ nh nh m th c hi n d án nh t đ nh, có th xin vay Ngân hàng M t trong nh ng yêu c u c a Ngân hàng hàng là ng i vay ph i xây d ng d án, th hi n m c đích, k

ho ch đ u t và quá trình th c hi n d án (SXKD) Th m đ nh d án là đi u ki n đ

ngân hàng quy t đ nh ph n v n cho vay và kh n ng hoàn tr c a doanh nghi p Th i

h n cho vay trung h n c n c vào th i gian kh u hao các tài s n c đ nh dùng đ đ m

b o cho kho n vay, đó là nh ng máy móc công c , thi t b Cho vay trung h n thích

h p v i các doanh nghi p v a và nh nên đ c các doanh nghi p này h ng ng ngày càng nhi u Th i h n c th c a m t kho n cho vay dài h n đ c xác đ nh tu theo

th i h n kh u hao các b t đ ng s n th ch p nh m tài ch cho doanh nghi p mua s m máy móc, công c m i thay th cho công c c l c h u ph i d b , xây d ng công trình thu l i Do th tr ng tín d ng có nhi u bi n đ ng th t th ng r t khó l ng

tr c đ c, nên th i h n cho vay càng dài, h s r i ro c a tín d ng càng l n Khi cho vay dài h n, Ngân hàng ph i h t s c th n tr ng, th ng xuyên theo dõi, ki m soát

ch t ch vi c s d ng s ti n đã cho vay c ng nh ph i có h n m c tín d ng h p lỦ và

nh ng tài s n đ m b o t ng ng v i s d n c a ng i đi vay

Vi c đánh giá ch t l ng khách hàng có vai trò quan tr ng trong vi c đ a ra

quy t đ nh cho vay; b i ngân hàng ch xem xét cho vay khi mà khách hàng đó đ c đánh giá m t cách toàn di n và t ng th là t t và đáp ng đ y đ các đi u ki n, nh ng

v n đ mà ngân hàng đ a ra Sau đây là nh ng ch tiêu mà các NHTM th ng t p trung phân tích, đánh giá khách hàng c a mình tr c khi quy t đ nh cho vay

31

c a khách hàng là các t ch c kinh t thì c n xem xét, d a trên các gi y t khác nhau

đó là: Quy t đ nh thành l p doanh nghi p; gi y phép kinh doanh, quy t đ nh b nhi m giám đ c và k toán tr ng; còn đ i v i đ i t ng khách hàng thì yêu c u ph i là các

cá nhân có đ y đ n ng l c pháp lỦ và n ng l c hành vi, có h kh u th ng trú trên cùng đ a bàn v i ngân hàng cho vay Ngân hàng không ch p nh n cho vay nh ng

ng i đang trong th i gian ch p hành án, b tòa án c m kinh doanh, nh ng ng i b tâm th n

Uy tín c a khách hàng

ây là y u t h t s c quan tr ng mà ngân hàng c n ph i đánh giá; ph n l n các thông tin v khách hàng đ u đã đ c ngân hàng bi t đ n i v i khách hàng c , đã

t ng th c hi n giao d ch tr c đó thì CBTD có th d dàng đánh giá h n v : tính trung

th c, các ngu n tài chính và n ng l c c a khách hàng, thông tin v tính nghiêm túc

trong vi c th c hi n ngh a v tr n , tính n đ nh s n xu t kinh doanh i v i khách hàng m i, CBTD c n ph i tìm hi u l ch s vay n c a khách hàng v i các ngân hàng khác, mà tr c đó khách hàng có th c hi n giao d ch

ánh giá v n ng l c đi u hành s n xu t kinh doanh c a ban lãnh đ o đ n v khách hàng

Ho t đ ng kinh doanh c a khách hàng ph thu c r t nhi u vào t ch t và n ng

l c đi u hành c a lãnh đ o doanh nghi p Khi xem xét phân tích, ngân hàng c n đánh giá h v n ng l c chuyên môn, n ng l c tài chính và uy tín c a ng i lãnh đ o c

bi t quan tâm đánh giá t cách đ o đ c c a h , s nh y bén n m b t nh ng c h i m i

và vi c đi u chính k p th i trong kinh doan; uy tín trong n i b và uy tín v i các b n hàng; ki n th c kinh nghi m trong qu n lỦ

1.4.2.4 Ki m tra, giám sát quy trình cho vay

Ho t đ ng qu n tr r i ro trong cho vay luôn g n li n v i các b c và ti n trình

th c hi n cho vay đ i v i m i khách hàng Trong su t ti n trình cho vay, đ gi m

thi u r i ro và nh m thu đ c hi u qu trong ho t đ ng qu n tr r i ro trong cho vay; ngân hàng luôn ph i th ng xuyên th c hi n phân tích tín d ng c a ho t đ ng cho vay

và đo l ng m c đ r i ro c a m i kho n vay, đ ng th i th c hi n t t các hình th c

đ m b o tín d ng trong cho vay và vi c giám sát tín d ng c a kho n vay đó

theo quy đ nh:

CBTD đ c phân công ph trách nào thì s ph i l p h s kinh t theo dõi sát tình hình ho t đ ng kinh doanh, tình hình tài chính, đ c bi t là tình hình công n , tình

hình quan h vay v n v i ngân hàng và các TCTD khác c a khách hàng đó, nh m k p

th i tham gia Ủ ki n v i khách hàng đ l a ch n ph ng án s n xu t kinh doanh t i

u, đ ng th i đ cung c p cho giám đ c ngân hàng nh ng thông tin c n thi t v khách hàng, làm c s cho vi c ra quy t đ nh đ m b o an toàn trong kinh doanh cho vay, ngân hàng c n khai thác m i ngu n thông tin đ bi t đ c th c tr ng v tình hình s n

xu t kinh doanh, tình hình vay n các t ch c tín khác c a khách hàng Thông qua

đó ngân hàng có th nh n bi t chính xách v khách hàng và có c s quy t đ nh cho

vay m t cách đúng đ n

Th hai, ki m tra trong khi cho vay:

Trong quá trình cho vay, ngân hàng ph i ki m tra nh ng n i dung v : m c đích,

đ i t ng vay v n, ki m tra m c cho vay và th i h n xin vay c a d án vay v n; đ ng

th i ki m tra tính h p pháp, h p lỦ c a h s vay v n l n vay đo nh : H p đ ng cung

c p nguyên v t li u, giá c , ph ng th c và ch ng t thanh toán, h s và giá tr tài

s n th ch p c m c hay b o lãnh

Th ba, ki m tra sau khi cho vay

Công vi c ki m tra sau khi cho vay đ c ti n hành t khi ngân hàng phát ti n vay cho đ n khi thu h t n N i dung ki m tra bao g m: Sau khi phát ti n vay trong

m t th i gian nh t đ nh, CBTD s ki m tra vi c s d ng ti n vay t i tr s kinh doanh

c a khách hàng theo các n i dung đã th a thu n trong h p đ ng cho vay Ngân hàng

ti p t c ti n hành theo dõi các kh c còn d n , đôn đ c khách hàng tr n đúng

h n ng th i, đ nh k CBTD ph i ki m tra và phân tích phát hi n n quá h n, n

khó đòi đ đ ngh các bi n pháp x lỦ thích h p nh m lành m nh hóa quan h tín

d ng Ngoài ra, đ đ m b o an toàn v n vay, ngân hàng c ng nên chú Ủ ki m tra tài

s n đ m b o ti n vay nh tài s n th ch p, c m c và b o lãnh c a khách hàng vay

v n

N u x y ra tình tr ng giá tr tài s n làm đ m b o nh h n d n ngân hàng (t c là

thi u đ m b o) Tùy theo m c đ vi ph m c a khách hàng mà ngân hàng áp d ng các

bi n pháp x lỦ thích h p; ngân hàng có th th c hi n các bi n pháp x lỦ nh sau:

- M t là chuy n n quá h n : hình th c này đ c áp d ng trong các tr ng h p

+ n h n tr n khách hàng không ch đ ng tr , trên tài kho n ti n g i không

có ti n ho c không đ ti n đ thu n Sau khi xem xét, n u ngân hàng th y nguyên

nhân ch m tr là do khuy t đi m ch quan c a khách hàng gây nên thì ngân hàng s

chuy n n quá h n