Môn học luật TTHS là môn khoa học pháp lí cung cấp những kiến thức lí luận và thực tiễn về TTHS và khả năng áp dụng trong thực tế. Môn học này gồm hai nội dung cơ bản: Những vấn đề lí luận chung về TTHS và những giai đoạn tố tụng cụ thể trong trình tự tố tụng giải quyết vụ án hình sự. Môn học luật TTHS nghiên cứu các quy định của pháp luật và những quan điểm khoa học về trình tự, thủ tục khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng; nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; quyền và nghĩa vụ của những người tham gia tố tụng, của các cơ quan, tổ chức và công dân; hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
BỘ MÔN LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
HÀ NỘI - 2015
Trang 3TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ
BỘ MÔN LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN
1 PGS.TS Hoàng Thị Minh Sơn
* Văn phòng Bộ môn luật TTHS
Phòng 309 (tầng 3 nhà A), Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Trang 4Điện thoại: 04.37738326
Giờ làm việc: 7h00 - 17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật vàngày nghỉ lễ)
2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT
3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Môn học luật TTHS là môn khoa học pháp lí cung cấp nhữngkiến thức lí luận và thực tiễn về TTHS và khả năng áp dụng trong thực
tế Môn học này gồm hai nội dung cơ bản: Những vấn đề lí luận chung
về TTHS và những giai đoạn tố tụng cụ thể trong trình tự tố tụng giảiquyết vụ án hình sự
Môn học luật TTHS nghiên cứu các quy định của pháp luật vànhững quan điểm khoa học về trình tự, thủ tục khởi tố, điều tra, truy
tố, xét xử và thi hành án hình sự; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn vàmối quan hệ giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng; nhiệm
vụ, quyền hạn, trách nhiệm của những người có thẩm quyền tiến hành
tố tụng; quyền và nghĩa vụ của những người tham gia tố tụng, của các
cơ quan, tổ chức và công dân; hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự
4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC
Vấn đề 1 Khái niệm luật TTHS; nhiệm vụ và các nguyên tắc cơ bản của TTHS
1.1 Khái niệm TTHS, luật TTHS, các giai đoạn TTHS, khoa học luậtTTHS và mối liên quan với các ngành khoa học khác
1.2 Nhiệm vụ của luật TTHS Nguồn của luật tố tụng hình sự
1.3 Các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự
1.3.1 Nhóm các nguyên tắc đặc thù
1.3.2 Các nguyên tắc khác: bảo đảm pháp chế XHCN; bảo đảmquyền bình đẳng của mọi công dân trước pháp luật; bảo đảm quyềnbình đẳng trước toà án; xác định sự thật của vụ án hình sự; thẩm phán,hội thẩm xét xử độc lập và tuân theo pháp luật; xét xử tập thể và có hội
Trang 52.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan tiến hành tố tụng, ngườitiến hành tố tụng; tổ chức, nguyên tắc hoạt động của các cơ quan tiếnhành tố tụng, quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng; nhữngtrường hợp cụ thể thay đổi người tiến hành tố tụng
Vấn đề 3 Chứng cứ và chứng minh
3.1 Khái niệm chứng cứ, các thuộc tính của chứng cứ, nguồn chứng
cứ Đối tượng chứng minh và phân loại đối tượng chứng minh, nghĩa
vụ chứng minh, quá trình chứng minh
3.2 Phân loại chứng cứ
3.3 Cơ sở lí luận của chứng cứ, các quan điểm về chứng cứ, phânloại chứng cứ Quá trình chứng minh trong các giai đoạn tố tụngkhác nhau
Vấn đề 4 Biện pháp ngăn chặn
4.1 Khái niệm, căn cứ áp dụng biện pháp ngăn chặn, phân biệt biện phápngăn chặn và biện pháp cưỡng chế; liệt kê được các biện pháp ngănchăn cụ thể; phân tích biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam
5.3 Quyền hạn, trách nhiệm của viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố
Trang 6vụ án
Vấn đề 6 Điều tra vụ án hình sự
6.1 Thẩm quyền điều tra; các quyết định của cơ quan điều tra
6.2 Khái niệm, nhiệm vụ, ý nghĩa một số hoạt động điều tra: Khởi tố
bị can, hỏi cung bị can, lấy lời khai người làm chứng, khám xét, tạmgiữ đồ vật, tài liệu khi khám xét, xem xét dấu vết trên thân thể, khámnghiệm hiện trường
6.3 Những quy định chung về hoạt động điều tra; các hoạt động điềutra khác
Vấn đề 7 Truy tố
7.1 Các quyết định của viện kiểm sát trong giai đoạn truy tố
7.2 Khái niệm, nhiệm vụ, ý nghĩa của giai đoạn truy tố
7.3 Các hoạt động của viện kiểm sát trong giai đoạn truy tố: Nhận vànghiên cứu hồ sơ
9.2 Khái niệm, nhiệm vụ, ý nghĩa của giai đoạn xét xử phúc thẩm;những quy định chung; trình tự phiên toà phúc thẩm
9.3 Phúc thẩm các quyết định của toà án sơ thẩm
Vấn đề 10 Thi hành bản án, quyết định của toà án
10.1 Những quy định chung về thi hành bản án và quyết định của toà án10.2 Khái niệm, nhiệm vụ, ý nghĩa của thi hành án hình sự; thi hành hìnhphạt tử hình, hình phạt tù; hoãn, tạm đình chỉ thi hành án phạt tù
Trang 710.3 Thi hành các loại hình phạt khác; giảm thời hạn, miễn chấp hànhhình phạt; xoá án tích
Vấn đề 11 Thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của toà án
11.1 Tính chất của giám đốc thẩm, tái thẩm; căn cứ kháng nghị theothủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm
12.1 Đối tượng, điều kiện, đặc điểm của các thủ tục đặc biệt
12.2 Chủ thể, đối tượng, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo trongTTHS; những quy định chung về hợp tác quốc tế trong TTHS
12.3 Những vấn đề pháp lí khác về thủ tục đặc biệt, khiếu nại tố cáo
và hợp tác quốc tế trong TTHS
5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC
5.1 Mục tiêu nhận thức
Về kiến thức
quan hệ pháp luật TTHS và địa vị pháp lí của các chủ thể;
những vấn đề khác có liên quan đến việc chứng minh;
ngăn chặn Nhận diện các biện pháp ngăn chặn cụ thể;
thể trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố vụ án hình sự Căn cứ
và nội dung của các quyết định tố tụng trong các giai đoạn này;
động trong giai đoạn xét xử sơ thẩm; xét xử phúc thẩm; giám đốc
Trang 8thẩm; tái thẩm Căn cứ và nội dung của các quyết định tố tụngtrong các giai đoạn này;
án và quyết định được đưa ra thi hành; thẩm quyền, thời hạn, thủtục ra quyết định thi hành án) Nắm được trình tự, thủ tục, chủ thểthi hành bản án và quyết định của toà án
Về kĩ năng
những người tham gia tố tụng;
trong việc xác định sự thật của vụ án cụ thể;
tượng và trong từng trường hợp cụ thể;
quyết các tình huống cụ thể trong quá trình khởi tố, điều tra, truy
tố, xét xử;
huống (vụ án) cụ thể
Về thái độ
pháp lí trong giai đoạn mới; nhạy bén với cái mới, chủ động thíchứng với thay đổi;
hỏi, tích cực đổi mới tư duy và cách thức giải quyết những vấn đềpháp lí
5.2 Các mục tiêu khác
Trang 9- Phát triển kĩ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lí, điều khiển, theodõi kiểm tra hoạt động, lập mục tiêu, phân tích chương trình.
6 M C TIÊU NH N TH C CHI TI T ỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT ẬN THỨC CHI TIẾT ỨC CHI TIẾT ẾT
1B2 Phân biệt được
7 giai đoạn TTHS
và phân tích đượcmối quan hệ giữa 7giai đoạn này
1B3 Phân biệt được
quan hệ pháp luậtTTHS với một sốquan hệ pháp luậtkhác
1B4 Phân tích được
7 nguyên tắc thuộcnhóm các nguyêntắc đặc thù và cácnguyên tắc cơ bản
đã liệt kê ở 1A4
1B5 Phân biệt được
nguyên tắc bìnhđẳng trước pháp luậtvới nguyên tắc bìnhđẳng trước toà án;
Phân biệt được
1C1 Bình luận
được các quanđiểm phân loại
nguyên tắc, đề
xuất được quanđiểm cá nhân vềcác tiêu chí và cáccách phân loại giaiđoạn tố tụng.Nhận xét, đánh giáđược cách phânchia nhóm nguyêntắc cơ bản, đề xuất
ý kiến cá nhân vềcách phân nhómnguyên tắc
Trang 10dân trước pháp luật;
và người có thẩmquyền tiến hành tốtụng gây ra
2A1 Nêu được 3
cơ quan tiến hành
cơ quan tiến hành
tố tụng về việcthay đổi người tiếnhành tố tụng, vềngười tham gia tốtụng, đề xuất ýkiến cá nhân vềnhững vấn đề nóitrên
Trang 11biết được quyền và
nghĩa vụ của đại
2B4 Phân biệt hoặc
so sánh được 2 chủthể tham gia tố tụngkhác nhau
2B5 Xác định đúng
tư cách tố tụng trongcác trường hợp cụ thể
về vấn đề này
Trang 123A5 Nêu được 3
giai đoạn của quá
trình chứng minh
3B3 So sánh được
quá trình chứngminh trong giai đoạnđiều tra và xét xử
3B4 Xác định được
chủ thể có nghĩa vụchứng minh tronggiai đoạn khởi tố,điều tra, truy tố, xét
xử sơ thẩm, phúcthẩm; lí giải được vìsao người tham gia
tố tụng không cónghĩa vụ chứngminh
4A1 Nêu được
khái niệm, ý nghĩa
của biện pháp ngăn
dụng, thay đổi, huỷ
4B1 Phân biệt được
biện pháp ngăn chặnvới các biện phápcưỡng chế khác
4B2 So sánh được 2
biện pháp ngăn chặntrong TTHS vớinhau
4B3 Xác định, lựa
chọn đúng biệnpháp ngăn chặn cần
áp dụng trong các
4C1 Nhận xét,
đánh giá được cácquy định củaBLTTHS về cácbiện pháp ngănchặn; đưa ra ý kiến
cá nhân về căn cứ
áp dụng biện phápngăn chặn chung
và về căn cứ ápdụng biện pháp bắt,tạm giữ, tạm giam,
Trang 135A1 Nêu được
khái niệm, nhiệm
vụ của giai đoạn
5B3 Xác định đúng
thẩm quyền, thủ tụckhởi tố vụ án trongnhững trường hợp
cụ thể
5C1 Nhận xét,
đánh giá đượcnhững quy địnhhiện hành về khởi
tố vụ án; đề xuất ýkiến cá nhân vềthẩm quyền khởi
tố vụ án hình sự;khởi tố theo yêucầu của người bịhại… nhằm hoànthiện pháp luật vềkhởi tố vụ án
Trang 14quy định về khởi
tố theo yêu cầu
của người bị hại
và theo yêu cầu
của đại diện hợp
vụ của viện kiểm
sát trong giai đoạn
6A1 Nêu được
khái niệm, nhiệm
vụ của giai đoạn
điều tra: Khởi tố bị
can và hỏi cung; lấy
lời khai người làm
6B1 Phân biệt được
hoạt động điều tra
và lấy lời khai ngườilàm chứng; khámngười và xem xétdấu vết trên thânthể; khám người vàkhám chỗ ở; tạm giữ
đồ vật, tài liệu khikhám xét và kê biêntài sản
6B3 Xác định được
6C1 Nhận xét,
đánh giá được cácquy định hiệnhành về điều tra;
đề xuất ý kiến cánhân về thẩmquyền điều tra,quan hệ giữa cơquan điều tra vàviện kiểm sát;quan hệ giữa thủtrưởng cơ quanđiều tra và điều traviên…
Trang 156B4 Xác định được
các hoạt động điềutra cần áp dụngtrong các trườnghợp cụ thể; nhận xétcác hoạt động điềutra của cơ quan điềutra được tiến hànhđúng hay sai trongcác tình huống cụthể
7.
Truy
tố
7A1 Nêu được
khái niệm, nhiệm
vụ của giai đoạn
tố với quyết địnhtạm đình chỉ điều tra
và quyết định đìnhchỉ điều tra
7B2 Xác định đúng
cách giải quyết củaviện kiểm sát trongcác tình huống cụthể hoặc nhận xéthoạt động của viện
7C1 Nhận xét,
đánh giá được cácquy định củaBLTTHS về truytố; đề xuất ý kiến
cá nhân (nếu có)
Trang 16của quyết định truy
tố
kiểm sát trong tìnhhuống cụ thể
8A1 Nêu được
khái niệm, nhiệm
vụ của giai đoạn
8B2 Lựa chọn đúng
quyết định cần ápdụng để giải quyết
vụ án trong giaiđoạn chuẩn bị xét
xử vụ án cụ thể
8B3 Biết cách giải
quyết đúng các tìnhhuống cụ thể tạiphiên toà xét xử; cókhả năng điều khiểnphiên toà giả định
8B4 So sánh được
các quyết định tạmđình chỉ vụ án, đìnhchỉ vụ án trong giaiđoạn chuẩn bị xét
xử với các quyếtđịnh tạm đình chỉ vàđình chỉ vụ án tronggiai đoạn truy tố
8C1 Nhận xét,
đánh giá được cácquy định của phápluật hiện hành vềxét xử sơ thẩm, đềxuất ý kiến cánhân về một sốvấn đề: Thẩmquyền xét xử; giớihạn xét xử, thủ tụcphiên toà, việc rabản án và quyếtđịnh của toà án
Trang 17sơ, nghiên cứu hồ
9A1 Nêu được
khái niệm, nhiệm
vụ của giai đoạn
xử sơ thẩm và phúcthẩm
9B2 So sánh được
thủ tục phiên toà sơthẩm và phiên toàphúc thẩm
9B3 So sánh được
kháng cáo và khángnghị phúc thẩm
9B4 Lựa chọn được
cách giải quyết và racác quyết định cầnthiết để giải quyếtcác tình huống cụthể về kháng cáo,kháng nghị và nộidung vụ án trongtình huống cụ thể
9C1 Nhận xét,
đánh giá khái quátđược các quy địnhcủa pháp luật tốtụng về xét xửphúc thẩm; đềxuất ý kiến cánhân về quy địnhcủa pháp luật vềcác vấn đề có liênquan đến xét xửphúc thẩm như:Kháng cáo, khángnghị phúc thẩm;giới hạn xét xử;quyền hạn củaHĐXX phúc thẩm
10.
Thi
hành
10A1 Nêu được
khái niệm, nhiệm
vụ, ý nghĩa của thi
10B1 So sánh được
các thủ tục thi hànhmột số hình phạt
10C1 Nhận xét,
đánh giá được cácquy định pháp luật
Trang 1810B2 So sánh được
hoãn chấp hành hìnhphạt tù với tạm đìnhchỉ chấp hành hìnhphạt tù
về thi hành ánhình sự; đề xuất ýkiến cá nhân vềthẩm quyền, thủtục thi hành ánhình sự
11 11A1 Nêu được 11B1 Phân biệt 11C1 Nhận xét,
Trang 19khái niệm, nhiệm
vụ của giai đoạn
sơ thẩm, phúc thẩm
11B2 Lựa chọn
được cách giải quyết
và ra các quyết địnhphù hợp với quyđịnh về thẩm quyềncủa hội đồng giámđốc thẩm và táithẩm trong cáctrường hợp cụ thể
đánh giá được cácquy định pháp luật
về giám đốc thẩm,đưa ra quan điểm
cá nhân nhằmhoàn thiện các quyđịnh pháp luật về:
kháng nghị, căn cứkháng nghị, thờihạn kháng nghị,giám đốc thẩm, táithẩm…
12B2 Lựa chọn
được cách giải quyếtphù hợp trongnhững tình huống cụthể cần áp dụng thủtục đặc biệt
12C1 Nhận xét,
đánh giá được cácquy định pháp luật
về thủ tục đặc biệt
và hợp tác quốc tếtrong TTHS; nêuhướng hoàn thiệnpháp luật
Trang 212 Khoa luật Đại học quốc gia Hà Nội, Giáo trình luật TTHS Việt
Nam, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2001.
Trang 22B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC
* Sách
1 Nguyễn Mai Bộ, Biện pháp ngăn chặn khám xét và kê biên tài sản
trong BLTTHS, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2004.
2 Phạm Hồng Hải, Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội,
5 Lê Hữu Thể (chủ biên), Đỗ Văn Bường, Nông Xuân Trường, Thực
hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn điều tra, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2005.
6 Trần Quang Tiệp, Về tự do cá nhân và biện pháp cưỡng chế TTHS,
Nxb CTQG, Hà Nội, 2005
7 Trường Đại học Luật Hà Nội, Những nguyên tắc cơ bản của luật
TTHS Việt Nam, Nxb CAND, Hà Nội, 2000.
8 Viện khoa học pháp lí, Chế định thẩm phán - Một số vấn đề lí luận
và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2004
9 Võ Khánh Vinh và Nguyễn Mạnh Kháng (chủ biên), Pháp luật thi
hành án hình sự Việt Nam, những vấn đề lí luận và thực tiễn, Nxb.
Tư pháp, Hà Nội, 2006
10 Võ Khánh Vinh (chủ biên), Bình luận khoa học BLTTHS năm
2003, Nxb CAND, Hà Nội, 2004.
11 Văn phòng Quốc hội, Những nội dung cơ bản của Pháp lệnh tổ
chức điều tra hình sự năm 2004, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2004.
* Văn bản quy phạm pháp luật
1 BLTTHS của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam năm 2003
2 Luật luật sư năm 2006; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luậtluật sư năm 2012
3 Luật tổ chức toà án nhân dân năm 2002
4 Luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân năm 2002
5 Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009
6 Pháp lệnh kiểm sát viên viện kiểm sát nhân dân năm 2002
7 Pháp lệnh thẩm phán và hội thẩm toà án nhân dân năm 2002
8 Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2008)
9 Pháp lệnh tổ chức toà án quân sự năm 2002
Trang 2310 Luật thi hành án hình sự năm 2010.
11 Thông tư liên tịch của Viện kiểm sát tối cao, Bộ công an và Bộ quốcphòng số 05/2005/TTLT-VKSTC-BCA-BQP ngày 07/9/2005 về quan
hệ phối hợp giữa cơ quan điều tra và viện kiểm sát trong việc thựchiện một số quy định của BLTTHS năm 2003
12 Thông tư liên tịch của Viện kiểm sát tối cao và Bộ công an số01/2010/TTLT-VKSTC-BCA-TANDTC ngày 27/8/2010 hướng dẫn thihành các quy định của BLTTHS về trả hồ sơ để điều tra bổ sung
13 Thông tư liên tịch của Viện kiểm sát tối cao, Bộ công an và Bộ quốcphòng - Bộ Tài chính- Bộ Tư pháp số 17/2013/TTLT-VKSTC-BCA-BQP – BTC- BTP ngày 14/11/2013 hướng dẫn về việc đặt tiền để bảođảm theo quy định tại Điều 93 của Bộ luật Tố tụng hình sự
14 Thông tư của Bộ công an số 70/2011/TT-BCA ngày 10/10/2010quy định chi tiết thi hành các quy định của BLTTHS liên quanđến việc bảo đảm quyền bào chữa trong giai đoạn điều tra vụ ánhình sự
15 Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao số03/2004/NQ-HĐTP ngày 02/10/2004 hướng dẫn thi hành một sốquy định trong Phần thứ nhất “Những quy định chung” củaBLTTHS năm 2003
16 Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao số04/2004/NQ-HĐTP ngày 05/11/2004 hướng dẫn thi hành một sốquy định của BLTTHS năm 2003
17 Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao số05/2005/NQ-HĐTP ngày 08/12/2005 hướng dẫn thi hành một sốquy định trong Phần thứ tư “Xét xử phúc thẩm” của BLTTHS năm 2003
18 Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao số02/2007/NQ-HĐTP ngày 02/10/2007 hướng dẫn thi hành một sốquy định trong Phần thứ năm “Thi hành bản án và quyết định củatoà án” của BLTTHS năm 2003
19 Nghị định của Chính phủ số 82/2011/NĐ-CP ngày 16/9/2011 quyđịnh về việc thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc
20 Quy chế công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các
vụ án hình sự ngày 17/9/2007 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhândân tối cao
21 Quy chế công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân