ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm lên đời sống sinh vật - giáo án tham khảo bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi sinh học lớp 9 (4)

Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm hình thái sinh vật - Thực vật: + Ở vùng nhiệt đới: Trên bề mặt lá có tầng cutin dày hạn chế sự thoát hơi nước.. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm

SỐNG Ở VÙNG ĐỚI LẠNH SỐNG Ở SA MẠC

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

- Đa số các sinh vật sống trong phạm vi nhiệt độ 0 - 500C

Vi khuẩn suối nước nóng chịu được nhiệt độ 70-90 0 C

Ấu trùng sâu ngô chịu được nhiệt

độ -27 0 C

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

1 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm hình thái sinh vật

Cấu tạo trong của phiến lá

Tầng cutin

Cây sống ở vùng nhiệt đới

Chồi cây có các vảy mỏng bao bọc, cách nhiệt để bảo vệ chồi.

Thân và rễ có các lớp bần dày tạo thành những lớp cách nhiệt bảo vệ

cây.

Cây sống ở vùng ôn đới

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

1 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm hình thái sinh vật

- Thực vật:

+ Ở vùng nhiệt đới: Trên bề mặt lá có tầng cutin dày

hạn chế sự thoát hơi nước.

+ Ở vùng ôn đới: Rụng lá vào mùa đông Chồi có vảy

mỏng, thân và rễ có các lớp bần dày tạo thành những

lớp cách nhiệt bảo vệ cây.

Hãy quan sát và cho biết nơi sống của mỗi loài, đặc điểm hình thái của chúng?

(về bộ lông, kích thước)

Gấu ngựa ở Việt Nam(Sống vùng nóng): gấu có bộ lông thưa và ngắn hơn, kích thước cơ thể nhỏ

hơn.

Gấu trắng ở Bắc Cực

(Sống vùng lạnh): gấu có

bộ lông dày và dài hơn,

kích thước cơ thể lớn hơn

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

1 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến đặc điểm hình thái sinh vật

- Thực vật:

+ Ở vùng nhiệt đới: Trên bề mặt lá có tầng cutin dày

hạn chế sự thoát hơi nước.

+ Ở vùng ôn đới: Rụng lá vào mùa đông Chồi có vảy

mỏng, thân và rễ có các lớp bần dày tạo thành những

lớp cách nhiệt bảo vệ cây.

- Động vật:

+ Sống vùng nóng: thú có bộ lông thưa và ngắn hơn,

kích thước cơ thể nhỏ hơn.

+ Sống vùng lạnh: chim, thú có bộ lông dày và dài hơn,

kích thước cơ thể lớn hơn

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

2 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến hoạt động sinh lí của sinh vật

Thực vật diễn ra quá trình quang hợp và hô hấp tốt nhất nhiệt

độ 20 – 30oC, cây ngừng quang hợp và hô hấp ở nhiệt độ quá thấp (0oC) hoặc quá cao (hơn 40oC)

`

Vùng ôn đới, lá cây vàng vào mùa thu và rụng vào mùa đông để giảm sự thoát hơi nước.

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

2 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến hoạt động sinh lí của sinh vật

- Thực vật: Nhiệt độ ảnh hưởng đến hoạt động quang hợp, hô

hấp, thoát hơi nước,… của thực vật

GẤU NGỦ ĐÔNG CHIM DI TRÚ

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

2 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến hoạt động sinh lí của sinh vật

-Thực vật: Nhiệt độ ảnh hưởng đến hoạt động quang

hợp, hô hấp, thoát hơi nước,… của thực vật.

- Động vật:

+ Khi nhiệt độ môi trường quá cao: một số động vật

có tập tính ngủ hè, chui vào hang để tránh nơi nóng

+ Hoặc khi nhiệt độ môi trường quá lạnh : một số có

tập tính ngủ đông, di cư để trú đông.

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

3 Nhóm sinh vật hằng nhiệt và nhóm sinh vật biến nhiệt

Sinh vật

Sinh vật biến nhiệt Sinh vật hằng nhiệt

Hãy cho biết thế nào là sinh vật biến nhiệt,

thế nào là sinh vật hằng nhiệt?

Sinh vật biến nhiệt có nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường.

Sinh vật hằng nhiệt có nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường

Con người Sán lá gan Con gấu

Sinh vật

Mặt đất–dưới nước

Dưới nước Trong đất Đất – không khí

Đất – không khí Đất – không khí Đất – không khí Đất – không khí

Động vật biến nhiệt

Động vật hằng nhiệt

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

3 Nhóm sinh vật hằng nhiệt và nhóm sinh vật biến nhiệt

-Sinh vật chia làm 2 nhóm:

+ Nhóm sinh vật biến nhiệt: nhiệt độ cơ thể phụ

thuộc vào nhiệt độ của môi trường

VD: vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật không xương

sống, cá, lưỡng cư, bò sát

+ Nhóm sinh vật hằng nhiệt: nhiệt độ cơ thể không

phụ thuộc vào nhiệt độ của môi trường.

VD: chim, thú, con người

I - ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

-Nhiệt độ của môi trường ảnh hưởng tới đặc điểm hình thái, hoạt động sinh lí của sinh vật

- Hình thành hai nhóm sinh vật biến nhiệt và hằng nhiệt

II - ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

Phiến

lá hẹp

Mô giậu phát triển

Định cư nơi ẩm ướt,nhiều ánh sáng cây có đặc điểm gì?

Phiến lá mỏng, Bản lá rộng,

Mô giậu kém phát triển

Sống ở nơi ẩm ướt, thiếu ánh sáng cây có

đặc điểm gì?

II - ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

- Sinh vật thích nghi với môi trường sống có

Da trần ẩm ướt, dễ bị mất nước(thiếu cơ chế

dự trữ và giữ nước)

Sống thường xuyên ở nơi có độ ẩm cao động vật có đặc điểm

gì?

Có cơ quan tích trữ nước

và cơ chế bảo vệ chống mất nước (da phư vảy sừng, sử dụng nước tiết kiệm)

Sinh sống trên sa mạc động vật có đặc điểm gì?

II - ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

- Sinh vật thích nghi với môi trường sống có

VÌ VẬY NHANH CHÓNG MẤT NƯỚC KHI GẶPÙ ĐIỀU KIỆN KHÔ HẠN…

• CÓ CƠ THỂ

MỌNG NƯỚC HOẶC LÁ CÂY TIÊU GIẢM

THÀNH GAI ĐỂ KHÓ THOÁT HƠI NƯỚC

• DA ĐƯỢC PHỦ

VẢY SỪNG ĐỂ KHÓ THOÁT HƠI NƯỚC.THÍCH NGHI VỚI TỪNG HOÀN CẢNH Ở NƠI HOANG MẠC (NHƯ KHÍ HẬU, CƯỜNG ĐỘ CHIẾU

SÁNG…)

Các nhóm sinh vật Tên sinh vật Nơi sống

Lạc đà Cây xương rồng

Giun đất

Thằn lằn Rau má

Ếch

Cây phi lao

Hồ, ao Bãi cát ven biển

Cây xương rồng Sa mạc

Giun đất Trong đất Thằn lằn Vùng cát khô, đồi Rau má Dưới tán cây

Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường?

Trong hai nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của mội trường?

SAI RỒI

ĐÚNG RỒI!

Ở động vật biến nhiệt, nhân tố sinh thái nào ảnh hưởng rõ rệt đến tốc độ phát triển và số thế hệ trong năm?

Ở động vật biến nhiệt, nhân tố sinh thái nào ảnh hưởng rõ rệt đến tốc độ phát triển và số thế hệ trong năm?

SAI RỒI

ĐÚNG RỒI!

Điền vào chỗ trống

1- Thực vật và động vật biến nhiệt chịu ảnh hưởng…………

(trực tiếp, gián tiếp)của nhiệt độ môi trường

2- Ở động vật biến nhiệt, nhiệt độ môi trường càng cao thì

chu kỳ sống của chúng càng ……… (ngắn, dài)

3- Cây sống ở nơi ……… (khô hạn, ngập nước)

thường có lá mọng nước hoặc biến thành gai.

4- Ếch nhái chỉ sống được ở nơi ………(khô hạn,

ẩm ướt), còn loài bò sát lại thích hợp với khí hậu ………… (hanh khô, ẩm)

5- Do sự ………(che chở, lấn át) của các tầng cây

lớn, các loài phong lan, dương xỉ……… (không phát triển được, phát triển mạnh)

trực tiếp

ngắn khô hạn

hanh khô

ẩm ướt

che chở

phát triển mạnh