skkn giáo dục học sinh cá biệt trong lớp chủ nhiệm như thế nào để đạt hiệu quả

Đây là một vấn đề lâu dài và yêucầu người giáo viên chủ nhiệm phải tốn nhiều thời gian đi sâu tìm hiểu, nắmvững đặc điểm tính cách, hồn cảnh gia đình của từng học sinh trong lớp, dìudắt

Tên đề tài:

A ĐẶT VẤN ĐỀ:

Cơng tác chủ nhiệm lớp ở trường Trung học cơ sở cĩ nhiều người xem

là rất đơn giản Vì theo họ, đã qua trường lớp sư phạm thì sẽ làm tốt cơng tácchủ nhiệm Rồi cứ một khuơn mẫu đúc sẳn buộc học trị phải thực hiện, biếnhọc trị thành cái máy cứ răm rắp làm theo mà chẳng cần nghe sự phản hồi từphía học sinh Đĩ là lối suy nghĩ và cách làm tiêu cực Trong thời đại mở cửacủa nền kinh tế đất nước, sự bùng nổ thơng tin, sự phát triển nhanh của khoahọc kỹ thuật, sự tác động của nền kinh tế thị trường… Hồn cảnh sống, họctập và sự phát triển của học sinh rất phong phú, đa dạng nhưng cũng rất phứctạp Đặc biệt học sinh Trung học sơ cở các em đang ở lứa tuổi dậy thì, ở tuổinày tâm sinh lý của các em đang phát triển phức tạp, các em khơng cịn là trẻcon mà cũng chưa là người lớn, khơng cịn vơ tư đùa giỡn, chạy nhảy, mà đã

cĩ ý thức thể hiện mình, đã để ý đến dáng vẻ bề ngồi và biết làm đẹp nhưnglại chưa cĩ những suy nghĩ chín chắn, dễ giận hờn và nhiều tự ái Vì vậy việcxây dựng nề nếp cho các em, bắt các em phải tuân theo các khuơn mẫu,nguyên tắc là điều rất khĩ

Xây dựng cho lớp chủ nhiệm một nề nếp tốt đĩ là mong muốn của tất cảcác giáo viên đang làm cơng tác chủ nhiệm Đây là một vấn đề lâu dài và yêucầu người giáo viên chủ nhiệm phải tốn nhiều thời gian đi sâu tìm hiểu, nắmvững đặc điểm tính cách, hồn cảnh gia đình của từng học sinh trong lớp, dìudắt hướng dẫn các em từng bước nhỏ trong việc thực hiện các nội quy củatrường lớp cũng như tuân thủ các nguyên tắc chung do lớp và giáo viên chủ

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 1

nhiệm xây dựng Đặc biệt cơng việc ấy cịn cần thiết hơn nữa nếu trong lớp đĩ

cĩ nhiều những học sinh cá biệt

II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Hiện nay trong mỗi lớp bao giờ cũng cĩ một vài học sinh cá biệt Đa sốcác em cĩ học lực yếu, hay vi phạm nội quy trường lớp, ít tham gia phát biểuxây dựng bài, hay nĩi chuyện riêng hoặc làm việc riêng trong lớp, hay gây gổ,đánh bạn, vơ lễ, trốn tiết hoặc nghỉ học khơng lý do… Những hành vi đĩ

khơng những các em vi phạm đạo đức của bản thân mà cịn ảnh hưởng rất

nhiều đến nề nếp, thi đua của lớp và dễ gây gương xấu lơi kéo bạn bè hư hỏng theo nếu khơng cĩ sự can thiệp và xử lý kịp thời của giáo viện chủ nhiệm Vì

vậy nếu giáo dục các em trở thành một học sinh ngoan, học tốt, một đội viêngương mẫu thì đĩ là một thành cơng lớn của người giáo viên chủ nhiệm.Chính

vì vậy Giáo dục học sinh cá biệt trong lớp chủ nhiệm là một nhiệm vụ cần

thiết, khơng thể thiếu của cơng tác chủ nhiệm

 Giới hạn đề tài:

 Thực hiện lồng ghép trong cơng tác chủ nhiệm

 Phân tích, tìm hiểu nguyên nhân, thực trạng và đặc điểm tâm sinh lý của học sinh

 Đề ra những biện pháp để giáo dục đạo đức cho học sinh

cá biệt trong lớp chủ nhiệm.

III ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH:

Năm học vừa qua, ngồi nhiệm vụ giảng dạy, tơi được nhà trường phâncơng cơng tác chủ nhiệm lớp 9A1 Là một lớp cuối cấp, với những chuyểnbiến tâm sinh lý phức tạp và đây cũng là một lớp học tập trung nhiều học sinh

cá biệt, đa dạng về tính cách thể hiện như:

- Em Nguyễn Mạnh Hùng : Học yếu – ít nĩi – chậm tiếp thu…

- Em Đồn Anh Khang: Học rất yếu – thần kinh chậm.

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 2

- Em Lã Thị Phương: Học rất yếu – nhút nhát, khơng dám giao tiếp…

- Em Nguyễn Hữu Trí: Học yếu – Ham chơi –Nghỉ học khơng lý do…

- Em Phan Thị Ý Nhi: Học Khá – hay nĩi dối – đua địi…

- Em Nguyễn Văn Ninh: Học trung bình – lầm lì–ít nghe lời…

- Em Mai Tấn Phát : Học trung bình – hay chửi thề – hay đánh nhau…

- Em Huỳnh Cơng Quốc: Học khá – tâm lí khơng ổn định….

- Em Nguyễn Thanh Xuân: Học yếu – lười học – mất căn bản – hay

nĩi chuyện riêng…

KẾT QUẢ CUỐI NĂM HỌC LỚP 8 CỦA HỌC SINH “CÁ BIỆT” Ở LỚP 9A1

Khi học ở lớp 8, các em học sinh này học những lớp khác nhau Do tìnhhình nhà trường đầu năm phân chia lớp 9 mới nên các em “quy tụ” về 9A1.Đứng trước tình hình lớp cĩ 36 học sinh nhưng cĩ đến 9 em cĩ thể nĩi là “đặc

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 3

GHI CHÚ

trong hè

trong hè

biệt” nên khi được Ban giám hiệu phân cơng chủ nhiệm 9A1 tơi hơi bănkhoăn, và cĩ chút lo lắng Nhưng nghĩ rằng đây là một thử thách lớn đối vớimình và cùng với nhiệt huyết của tuổi trẻ tơi chấp nhận thử thách và đề ra kếhoạch chủ nhiệm phù hợp với đặc điểm tình hình của lớp của mình

Dưới sự tận tâm của cơ và sự nổ lực phấn đấu của trị, cuối năm học vừa

qua tập thể lớp 9A1 của tơi đạt thành tích “Tập thể lớp xuất sắc tồn diện về

học tập và hoạt động” Đạt thành tích đĩ là sự phấn đấu rất lớn của cả tập thể

lớp nĩi chung và nĩi riêng là những tiến bộ thật đáng khen về học lực cũngnhư hạnh kiểm của những học sinh cá biệt trong lớp Điều đĩ mang lại cho tơiniềm vui sướng và hạnh phúc nên tơi quyết định chọn đề tài này để ghi lại đâymột số kinh nghiệm về “ Giáo dục học sinh cá biệt trong lớp chủ nhiệm”

mà tơi đã thực hiện và đạt kết quả trên

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT:

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 4

ảnh: Lớp trưởng của lớp (bìa phải) đại diện lớp nhận phần thưởng “ Tập thể lớp xuất sắc - tồn diện” (Năm học: 2009-2010)

 Đối với bản thân học sinh cá biệt: Khắc phục được những thĩi quen

xấu, những khuyết điểm của bản thân, từ đĩ giúp các em tự tin vào bảnthân, và tích cực, chủ động hơn trong học tập

 Đối với lớp chủ nhiệm: giáo dục học sinh cá biệt cĩ kết quả là một

trong những điều kiện đảm bảo cho lớp ổn định trật tự, nề nếp, để cho

các thành viên khác của lớp tu dưỡng và học tập đạt kết quả tốt Xây

dựng được một tập thể lớp đồn kết, tồn diện

 Đối với Phụ huynh của học sinh cá biệt: thành cơng của việc giáo dục

học sinh cá biệt là niềm vui sướng, hạnh phúc lớn lao cho họ vì đã giúp

họ tránh được một trong những bất hạnh lớn nhất là cĩ đứa “con hư”

 Đối với xã hội: thành cơng trong nhiệm vụ giáo dục học sinh cá biệt của

giáo viên chủ nhiệm gĩp phần quan trọng trong việc giữ gìn an ninh trật

xã hội và cung cấp cho xã hội những cơng dân tốt

Với ý nghĩa đĩ tơi nhận thấy giáo dục những học sinh cá biệt trở thànhnhững học sinh ngoan, những đồn viên ưu tú là một trong những nhiệm vụcao cả và cần thiết của một giáo viên chủ nhiệm Đĩ là một nhiệm vụ khĩkhăn nhưng lại cĩ ý nghĩa hết sức to lớn đối với bản thân học sinh cá biệt,với tập thể lớp với gia đình và xã hội

II NHỮNG THUẬN LỢI, KHĨ KHĂN:

1 Thuận lợi:

 Được sự quan tâm chỉ đạo kịp thời và động viên thường xuyên, sâu sắccủa Ban giám hiệu cùng với sự nhiệt tình giúp đỡ thầy tổng phụ tráchđội và sự hợp tác của tất cả giáo viên dạy bộ mơn của lớp

 Sự hỗ trợ từ phía Hội Phụ huynh học sinh và gia đình các em, tạo mọiđiều kiện giúp đỡ cho giáo viên chủ nhiệm trong cơng tác giáo dục họcsinh

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 5

 Sự đồn kết, thống nhất và nhất trí cao của các thành viên trong lớp làmột yếu tố quan trọng giúp cơng tác giáo dục học sinh cá biệt thànhcơng.

 Trong bản thân mỗi em học sinh cá biệt cũng mong muốn mình tiến bộhơn, nên các em rất nổ lực, từng bước hợp tác với cơ chủ nhiệm trongmọi hoạt động của lớp, của trường

 Mặt trái của nền kinh tế thị trường và các biểu hiện tiêu cực ngồi xãhội đã cĩ những ảnh hưởng xấu đến cơng tác giáo dục đạo đức chohọc sinh

Trước những thuận lợi và khĩ khăn trên, tơi đã vạch ra kế hoạch, biệnpháp thích hợp để khắc phục

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

Dựa vào tình hình thực tế của lớp, trong quá trình giáo dục học sinh tơi đãtiến hành những biện pháp sau:

1 Tìm hiểu nguyên nhân mà Học sinh trở thành “cá biệt”.

Trước tiên tơi đã tìm hiểu về các em thơng qua Phiếu điều tra lí lịch

và hồn cảnh gia đình mỗi học sinh mà tơi phát cho các em đầu năm, qua

hồ sơ học bạ học sinh, qua giáo viên chủ nhiệm của em ở năm học trước,qua bạn bè của các em (đặc biệt là bạn thân), qua những hoạt động giaotiếp của các em hằng ngày, để tìm hiểu về từng học sinh cụ thể Tơi muốntìm hiểu xem hồn cảnh gia đình của em ra sao ? (về vật chất, tinh thần,tình cảm…), khả năng nhận thức của em như thế nào? Về năng khiếu, sở

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 6

thích, sức khỏe của em hiện nay và kết quả học tập rèn luyện của emnhững năm học trước… để biết được nguyên nhân nào mà em đã trở thànhhọc sinh “cá biệt” và tơi đã ghi chép lại chi tiết ở sổ tay chủ nhiệm.

Sau đĩ tơi tiến hành phân loại, tơi chia cá biệt thành 4 loại:

 Vi phạm nội qui của nhà trường của lớp cĩ hệ thống như: ham

chơi, lười học, bỏ giờ học và buởi học, nghịch ngợm đi học muợn ( em Trí, Ninh)

 Thường xuyên vi phạm đạo đức: vơ lễ với thầy cơ, nói dới, nói

thơ tục, mất trật tự trong giờ học, quay cóp…(em Xuân, Nhi)

 Vi phạm kỷ luật: đánh nhau, ăn hiếp bạn, trợm cắp, …(em Phát)

 Cá biệt do học yếu, chậm tiếp thu, bệnh tật…(em Hùng, Phương,Khang, Quốc)

Qua tìm hiểu tơi biết được nguyên nhân dẫn đến các hành vi trên của học sinh thơng thường là:

 Do gia đình: Cha mẹ khơng quan tâm đến cách giáo dục con cái (emNhi), nuơng chiều con quá mức, luơn tin con mình ngoan và tốt (emNinh, em Trí) Hoặc thiếu tình cảm của gia đình như con mồ cơi hoặccha mẹ khơng hịa thuận, li dị …(trường hợp của em Quốc, em Hùng,

em Phát)

 Do thể chất yếu, bệnh tật (em Khang, em Phương)

 Do bạn bè xấu lơi kéo, bản thân khơng chịu rèn luyện, thích đua địi ,thích chứng tỏ mình (em Nhi, em Ninh, em Phát, em Trí)

 Do học lực yếu (bị hổng kiến thức từ các lớp dưới) nên chán học.(emPhương, Hùng, Xuân, Trí)

Thơng qua việc nghiên cứu nhằm hiểu đúng những đặc điểm tâm sinh lýcũng như nguyên nhân cá biệt của mỗi học sinh sẽ giúp tơi chọn đúngphương pháp giáo dục các em cĩ hiệu quả

2 Tìm hiểu hồn cảnh gia đình từng học sinh :

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 7

Một trong những nguyên nhân mà học sinh trở thành “học sinh cá biệt”

có nguyên nhân từ phía gia đình Mỗi học sinh có một hoàn cảnh gia đìnhriêng và hoàn cảnh đó ảnh hưởng không nhỏ đến ý thức, thái độ của các emtrong học tập cũng như trong cuộc sống Nắm được hoàn cảnh gia đình họcsinh sẽ giúp giáo viên có được biện pháp giáo dục phù hợp đối tượng và đạthiệu quả cao

Qua tìm hiểu tôi nắm được hoàn cảnh của các học sinh cá biệt trong lớpnhư sau:

- Bạn bè thân của em là vài

đối tượng ngoài nhà trường

- Kinh tế gia đình không ổn định.

- Ba thường xuyên nhậu say và

cải nhau với mẹ.

- Ba mẹ ít quan tâm con Em tự

ngồi việc nhắc nhở con

học bài Và câu trả lời

thường xuyên của em là

Em: Nguyễn Thanh Xuân

- Học lực yếu, chậm tiếp thu

nhưng rất hiền, ngoan,

nghe lời cơ.

Em: Nguyễn Mạnh Hùng

“Đã học hết trên lớp rồi.” … vì em rất lười học.

-Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 10

- Ba mất, Em sống cùng mẹ và

em trai 10 tuổi

- Mẹ làm cơng nhân nuơi cho

hai anh em ăn học

- Mẹ rất quan tâm đến việc

học và sinh hoạt của em

nhưng em khơng thích điều

- Hiện tại em sống ở nhà Cậu

vài tháng rồi sống nhà Dì vài tháng

- Học lực em khá giỏi nhưng

tâm lý em khơng ổn định, hay chán nản

- Em nhớ Ba mẹ, và rất buồn,

mặc cảm vì hồn cảnh gia đình mình.

Em: Huỳnh Công Quốc

-Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 11

- Cha em sửa xe Hon da, Mẹ

- Em rất chậm so với các

bạn khác, hay run, hoảng

sợ, lo lắng Sức học em rất yếu, mất căn bản nhiều mơn.

Em: Đoàn Anh Khang

- Cha là tài xế, mẹ làm cơng

nhân Gia đình khá giả.

- Gia đình em sống cùng Ơng

bà Nội.

- Được ơng bà cưng chiều nên

em rất hư, thường xuyên đi chơi đêm (cĩ khi đi cả đêm) với nhĩm bạn hư hỏng ở xĩm.

- Đi học trể, ngủ gật trong lớp,

vắng học khơng lý do và khơng làm bài học bài là

“ thĩi quen” của em.

Em: Nguyễn Hữu Trí

-3 Tìm hiểu, chuyện trị, chia sẻ cùng học sinh:

Tâm lý học sinh cá biệt rất ngại gặp giáo viên chủ nhiệm lớp vì các emnghĩ mình sẽ bị trách mắng hay quở phạt Vì vậy tơi thường tạo một khơng

khí thật thân thiện trước khi gặp mặt các em, tìm hiểu tâm tư nguyên vọng

của các em, chia sẻ những tâm sự của các em, hỏi han về tình hình học tập của các em, gĩp ý với các em những vấn đề các em tâm sự và luơn động viên, bày tỏ niềm tin vào các em Khơi dậy sự hứng thú, tích cực

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 12

- Mồ cơi cha, Mẹ làm cơng

nhân, cĩ 2 anh trai (1 đang học nghề, 1 đã đi làm)

- Gia đình thuộc diện hộ

nghèo ngồi miền Bắc (mới chuyển vào Nam được 2 năm)

học tập ở các em Tơi tâm sự với các em mục đích tơi cần đạt cùng cả lớp

và mong rằng các em sẽ ủng hộ tích cực và cùng tơi đạt mục đích đĩ

Chủ nhiệm một lớp cĩ đến 9 học sinh cá biệt nên tơi phải luơn luơn

làm gương cho các em về đạo đức, về tác phong, thái độ và mối quan hệ với mọi người xung quanh, tạo niền tin cho các em Để làm tốt điều đĩ, tơi

phải luơn tự học , tự rèn bản thân về mọi mặt, mẫu mực trong giao tiếp ứng xử

với học sinh, với đồng nghiệp, với phụ huynh học sinh Rèn luyện những kỹ

năng như: nĩi trước lớp, quan sát tinh tế, tâm lý, nắm bắt thơng tin nhanh chĩng, xử lý tình huống, lập kế hoạch và tổ chức điều hành các hoạt động của lớp Kết quả là các em rất tin tưởng vào cơ chủ nhiệm và đã xem tơi như

là một “người bạn”, một “người mẹ” , để các em cĩ thể chia sẻ những tâm sự,ước mơ, sở thích, bạn bè, trường lớp, phương pháp học tập, hồn cảnh giađình… đặc biệt là tâm sinh lý lứa tuổi Qua những thơng tin đĩ tơi đã giúp các

em tháo gỡ được những khĩ khăn mà các em vấp phải trong sinh hoạt hàng

ngày… và mục đích cuối cùng là mối quan hệ “Thân thiện” giữa cơ và trị

ngày càng bền vững

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 13

Cơ chủ nhiệm đang cùng các em

trị chuyện thân mật

Xây dựng sự đồn kết gắn bĩ giữa các em với tập thể lớp, dùng dư

luận tập thể lớp tác động ( chứ khơng chỉ riêng giáo viên chủ nhiệm) để các em

thấy được, hiểu được và sửa chữa được thĩi quen, tật xấu, khuyết điểm của

mình Trong số đĩ, em Phát đã lập một Blog với tên là Lop9a1vipkute cho tập

thể lớp để các em cĩ thể chia sẻ cho nhau những tâm sự, hoặc những thơng tincần thiết về học tập, thi cử với mục đích rằng em mong muốn tập thể lớp luơnđồn kết và hiểu nhau

4 Tạo cầu nối thơng tin liên lạc hai chiều giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh học sinh.

Một số phụ huynh hiện nay rất ít quan tâm đến việc học tập của con emmình Lý do cĩ thể là do quá bận bịu cơng việc (Cơng nhân KCN, làm thuê,buơn bán ở chợ …), hoặc do chương trình đã đổi mới nên Cha mẹ khơng thểkèm cặp được con em vì thế phụ huynh thường phĩ thác việc học tập của con

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 14

em ở trường cho các thầy cơ giáo, cịn ở nhà thì họ chỉ yêu cầu con em ngồivào gĩc học tập và chẳng để ý các em đang làm gì

Vai trị của giáo viên chủ nhiệm là làm cầu nối giữa gia đình và nhàtrường trong việc nắm bắt, theo dõi kết quả học tập cũng như những chuyển

biến tâm sinh lý của học sinh Vì vậy, tùy theo từng trường hợp tơi gặp gỡ

phụ huynh học sinh (mời đến trường hoặc tìm đến nhà học sinh) để cĩ thể

trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của con em họ, và yêu cầu giađình tạo điều kiện thuận lợi hơn để các em học tập tốt Yêu cầu phụ huynhquan tâm hơn đến việc quản lý học tập cũng như sinh hoạt của học sinh khi ởnhà Kiểm tra giờ giấc đi, về của học sinh

Ví dụ như: Khi tơi tìm đến nhà để trao đổi với phụ huynh em Nhi về sức học

và những biểu hiện tâm lý cũng như những ước muốn của em về gia đình

mình (em mong rằng Ba khơng nhậu nữa và ba mẹ quan tâm đến em hơn) và

tơi đã thấy được quan tâm rất nhiều của cha mẹ em Họ đã hỗ trợ tơi trongviệc giáo dục, động viên em học tập cũng như sự lựa chọn giao du kết bạncủa em khi ở nhà Từ đĩ sức học của em đã tiến lên rất nhiều

Ngồi việc gặp gỡ phụ huynh tơi cũng đề ra các biện pháp để hạn chế, khắc

phục những khuyết điểm, cá tính của học sinh như: thường xuyên động

viên, nhắc nhở, lên lịch học tập cho các em Liên lạc trao đổi qua điện thoại với phụ huynh kịp thời về những trường hợp học sinh vắng học khơng

lí do, về những mối quan hệ bạn bè cũng như sự phát triển về tâm sinh lý lứatuổi của các em, nhằm phối hợp kịp thời với gia đình và cĩ biện pháp giảiquyết hiệu quả nhất

5 Tin tưởng và giao việc cho các em:

Học sinh cá biệt thường ít chiếm được tình cảm của thầy cơ giáo và sựtín nhiệm của các bạn Nhưng thực ra mỗi em cũng cĩ một năng lực nhấtđịnh Do đĩ tơi tin tưởng và giao việc cho các em, giúp các em ý thức đượctrách nhiệm của mình, cĩ cảm giác được giáo viên chủ nhiệm đánh giá cao

Trường THCS Bình An, Dĩ An, Bình Dương Trang: 15