Phương pháp tăng giảm khối lượng

Nguyên tắc của phơng pháp Dựa vào sự thay đổi tăng hoặc giảm khối lợng khi thực hiện quá trình chuyển hoá 1 hay nhiều mol chất này thành 1 hay nhiều mol chất kia sự chuyển hoá này có thể

Trang 1

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng

I Nguyên tắc của phơng pháp

Dựa vào sự thay đổi (tăng hoặc giảm) khối lợng khi thực hiện quá trình chuyển

hoá 1 hay nhiều mol chất này thành 1 hay nhiều mol chất kia (sự chuyển hoá này

có thể đi qua nhiều giai đoạn trung gian), ta có thể tính đợc số mol các chất tham

gia quá trình và ngợc lại, khi biết đợc số mol các chất tham gia phản ứng hoặc số

mol các sản phẩm tạo thành sau phản ứng, ta lại tính đợc khối lợng tăng hoặc

giảm

II các trờng hợp thờng gặp

1 Phản ứng của kim loại với dung dịch muối

Đây là dạng bài tập thờng gặp nhất, ta dễ nhận thấy dấu hiệu để vận dụng phơng

pháp tăng giảm khối lợng với loại bài tập này là ngay trong đề bài ra thờng có

những dữ kiện sau khi phản ứng kết thúc khối lợng của kim loại sẽ tăng lên (hoặc

giảm xuống), hay khối lợng của muối trong dung dịch tăng lên (hoặc giảm

xuống) Ví dụ :

* Khi cho kim loại Fe vào dung dịch CuSO4 sẽ xảy ra phản ứng :

Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu

Giả thiết tất cả đồng thoát ra đều bám vào thanh sắt, ta thấy khối lợng thanh sắt sẽ

tăng lên, vì cứ 1 mol sắt phản ứng (có khối lợng 56 g) sẽ thu đợc 1 mol đồng (có

khối lợng 64 g) Dựa vào sự chênh lệch về khối lợng, ta có thể tính cụ thể số mol

của sắt, đồng sunfat đã phản ứng cũng nh số mol của đồng và sắt sunfat tạo thành

Ngợc lại, nếu biết số mol sắt và đồng sunfat tham gia phản ứng ta sẽ tính đợc khối

lợng thanh sắt tăng thêm bao nhiêu gam

* Khi cho kẽm tác dụng với dung dịch CuSO4, ta có phản ứng sau :

Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu

65 g 1 mol 1 mol 64 g

Ta thấy, khi 1 mol Zn phản ứng sẽ tạo ra 1 mol Cu (giả sử tất cả Cu thoát ra đều bám

vào thanh Zn), thì khối lợng thanh Zn sẽ giảm (65 – 64) = 1 (g) Từ sự chênh lệch

về khối lợng của thanh Zn trớc và sau phản ứng ta tính đợc số mol của CuSO4

phản ứng và số mol của ZnSO4 tạo thành

Ví dụ 1 Nhúng một thanh Zn có khối lợng 10 g vào 500 ml dung dịch CuSO4

0,5M Sau một thời gian, lấy thanh Zn ra, rửa sạch cẩn thận, cân lại thấy nặng 9,9

g Coi tất cả kim loại thoát ra đều bám vào thanh Zn và thể tích dung dịch không

đổi Nồng độ mol của CuSO4 trong dung dịch sau phản ứng là

 Hớng dẫn giải

1 mol1 mol 1 mol 1 mol (khối lợng giảm 1 g)

Theo đề bài, khối lợng thanh Zn giảm là : 10 – 9,9 = 0,1 (g)

⇒ nZn phản ứng = đã phản ứng = 0,1 mol

⇒ d = 0,25 – 0,1 = 0,15 (mol) ⇒ [CuSO4] = 0,3M

Đáp án B đúng

Ví dụ 2 Nhúng một thanh kim loại nhôm vào dung dịch chứa a mol CuSO4 Sau khi

kết thúc phản ứng, lấy thanh nhôm ra cân lại thấy khối lợng tăng 1,38 g (giả sử tất

cả đồng thoát ra đều bám vào thanh nhôm) Giá trị của a là

2Al + 3CuSO4 → Al2(SO4)3 + 3Cu

Ta thấy : cứ 2 mol Al phản ứng với 3 mol CuSO4 tạo thành 1 mol Al2(SO4)3 và 3 mol Cu, khối lợng của kim loại Cu tạo thành tăng so với khối lợng kim loại Al tan trong dung dịch là : 3ì64 – 2ì27 = 138 (g)

Khối lợng thanh nhôm tăng 138 g

Theo đề bài, khối lợng thanh nhôm tăng 1,38 g

⇒ đã phản ứng = = 0,03 (mol) Đáp án B đúng

Lu ý : Khi giải bài tập kim loại tác dụng với dung dịch muối, ta cần sử dụng một cách thành thạo dãy điện hoá các kim loại để tránh những nhầm lẫn đáng tiếc có thể gặp phải Giả sử nh khi cho Fe phản ứng với dung dịch chứa hỗn hợp Fe(NO3)3 và AgNO3, các phản ứng có thể xảy ra là :

Fe + 2AgNO3 → Fe(NO3)2 + 2Ag↓ (1)

Fe + 2Fe(NO3)3 → 3Fe(NO3)2 (2) AgNO3 + Fe(NO3)2 Fe(NO3)3 + Ag (3) Nhiều em học sinh chỉ xét phản ứng (1) sẽ bị nhầm kết quả

2 Phản ứng của muối với axit

Khi cho muối tác dụng với axit, thờng xảy ra phản ứng trao đổi ion nên trong sản phẩm có thể có kết tủa hoặc có khí bay lên (hoặc cả hai) Dựa vào thể tích khí bay lên hay khối lợng kết tủa, ta sẽ tính đợc số mol các chất khác trong phản ứng

Ví dụ, khi cho muối MCO3 tác dụng với dung dịch HCl sẽ xảy ra phản ứng :

MCO3 + 2HCl → MCl2 + H2O + CO2 (M + 60) g (M + 71) g 1 mol

Ta thấy khi chuyển 1 mol muối MCO3 thành 1 mol muối MCl2, khối lợng muối tăng : 2ì35,5 – 60 = 11 (g), đồng thời có 1 mol khí CO2 thoát ra Dựa vào sự tăng khối lợng khi chuyển từ muối cacbonat sang muối clorua, ta tính đợc số mol khí CO2 thoát ra Ngợc lại, nếu biết đợc số mol CO2 thoát ra ta sẽ tính đợc khối lợng muối clorua tăng so với khối lợng muối cacbonat

Ví dụ 1 Cho 36,3 g hỗn hợp (X) gồm ba muối CaCO3, Na2CO3 và R2CO3 (R là

một kim loại kiềm) tác dụng với dung dịch HCl d thấy có 6,72 lít khí thoát ra (đktc) Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu đợc m gam chất rắn khan Giá trị của m là

= 0,3 mol Khối lợng muối tăng : 0,3 ì11 = 3,3 (g)

⇒ m = 36,3 + 0,3ì11 = 39,6 (g) Đáp án C đúng

Ví dụ 2 Hoà tan 28,4 g hỗn hợp hai muối MCO3 v M’COà 3 vào dung dịch HCl

d, thu đợc dung dịch (X) và khí (Y) Cô cạn dung dịch (X) thu đợc 31,7 g hỗn hợp Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 1

4

CuSO n

4

CuSO n

⇒

4

CuSO n1,38 3 138

ì

→↓

2

CO

n⇒

Trang 2

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng muối khan Tính thể tích khí (Y) ở đktc

MCO3 + 2HCl → MCl2 + H2O + CO2

(M + 60) g (M + 71) g 1 mol

Ta thấy : cứ 1 mol CO2 bay lên thì khối lợng muối tăng 11 g

Theo đề bài, khối lợng muối tăng : 31,7 – 28,4 = 3,3 (g)

⇒ = = 0,3 (mol) ⇒= 0,3ì22,4 = 6,72 (lít)

Nhận xét : Khi cho muối cacbonat của kim loại có hoá trị I hoặc II (vì

muối cacbonat của kim loại hoá trị III không tồn tại trong dung dịch) tác

dụng với dung dịch HCl tạo ra muối clorua, thì cứ 1 mol CO2 bay lên khối lợng

muối clorua sẽ tăng so với khối lợng muối cacbonat là 11 g

3 Phản ứng của kim loại với axit

Ví dụ 1 Hoà tan hoàn toàn 1,1 g hỗn hợp bột hai kim loại Fe và Al bằng dung

dịch H2SO4 0,2M cần V ml dung dịch H2SO4 loãng Sau phản ứng thu đợc dung

dịch (A) và khí không màu (D) Cô cạn dung dịch (A) thu đợc 4,94 g muối khan

Thể tích khí (D) bay lên ở đktc là

A 200 ml B 896 ml C 878 ml D 448 ml

2Al + 3H2SO4 Al2(SO4)3 + 3H2

Fe + H2SO4 FeSO4 + H2

Ta có : = ; mmuối = mkim loại +

⇒ = 4,94 – 1,1 = 3,84 (g) ; = = 0,04 (mol)

⇒ = 0,04 mol ; = 0,04ì22,4 = 0,896 (lít) = 896 ml

Đáp án B đúng

Ví dụ 2 Hoà tan 5,5 g hỗn hợp bột (B) gồm hai kim loại Al và Fe trong dung dịch

HCl d, sau phản ứng thấy khối lợng dung dịch tăng lên 5,1 g Tính thành phần %

về khối lợng của hai kim loại trong hỗn hợp (B)

2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2

Fe + 2HCl → FeCl2 + H2

mdd tăng = mkim loại –

⇒ = 5,5 – 5,1 = 0,4 (g)

⇒ = = 0,2 (mol)

Gọi số mol Al và Fe trong hỗn hợp (B) lần lợt là x và y

Ta có hệ phơng trình :

⇒ mAl = 2,7 g ; mFe = 2,8 g Vậy thành phần % về khối l-ợng của hai kim loại trong hỗn hợp (B) là :

%mAl = = 49,1% ; %mFe = 50,9%

4 Phản ứng của oxit kim loại với axit

Ví dụ : Hoà tan hết m gam hỗn hợp ba oxit của sắt vào dung dịch HCl thu đợc

dung dịch (X) Cô cạn dung dịch (X) đợc m1 gam hỗn hợp hai muối (có tỉ lệ mol 1 : 1) Mặt khác, nếu sục thật chậm khí clo đến d vào dung dịch (X) rồi lại cô cạn dung dịch thì thu đợc (m1 + 1,42) gam muối khan Giá trị của m là

Đây là bài tập hay, đòi hỏi vận dụng phơng pháp tăng giảm khối lợng hai lần

Có thể tóm tắt thí nghiệm bằng sơ đồ sau :

Ta có : Khối lợng muối khan FeCl3 tăng so với khối l-ợng hỗn hợp (X) là 1,42 g ; đó chính là khối lợng của clo phản ứng với FeCl2

⇒ = số mol clo phản ứng với FeCl2 = = 0,04 (mol)

Vậy trong hỗn hợp (X) có 0,04 mol FeCl2 và 0,04 mol FeCl3

Hay m(X) = 11,64 g

Coi hỗn hợp ban đầu tơng đơng với hỗn hợp chỉ có hai oxit FeO và Fe2O3

Ta thấy :

1 mol FeO chuyển thành 1 mol FeCl2 khối lợng tăng 55 g

0,04 mol FeO chuyển thành 0,04 mol FeCl2 khối lợng tăng : 0,04ì55 = 2,2 (g)

1 mol Fe2O3 chuyển thành 2 mol FeCl3 khối lợng tăng 168 g

0,02 mol Fe2O3 chuyển thành 0,04 mol FeCl3 khối lợng tăng : 0,02ì168 = 3,36 (g)

Vậy : moxit = m(X) – mmuối tăng so với khối lợng oxit = 11,64 – (2,2 + 3,36) = 6,08 (g)

Đáp án B đúng

5 Phản ứng giữa hai dung dịch muối

Ví dụ 1 (X) là muối CaX2 (với X là halogen) Cho dung dịch (Y) có chứa 2 g

muối (X) tác dụng với dung dịch AgNO3 d thì thu đợc 3,76 g kết tủa màu trắng Công thức của muối (X) là

CaX2 + 2AgNO3 → Ca(NO3)2 + 2AgX↓

Ta thấy : cứ 1 mol CaX2 phản ứng tạo thành 2 mol AgX thì khối lợng kết tủa sẽ tăng so với khối lợng của muối CaX2 ban đầu là :

216 – 40 = 176 (g) Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 2

2

CO n3,3

112 CO V

→↑

2

H

n 2

4

SO

n 2−

4

SO

2 4

SO

m 2− 4

SO

n3,84−

96H2

n

2

H V

↑

2

H m

2

H m

2

H n0, 4 2









= +

2 , 0 y x 2 3

5 , 5 y 56 x

27 ⇒







=

05 , 0 y

1 , 0 x

2,7 100%

5,5ì

2

Cl HCl 2

3

2 3

FeO

FeCl

Fe O









2

FeCl n1, 42 35,5

Trang 3

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng Theo đề bài, khối lợng của kết tủa tăng so với khối lợng muối CaX2 ban

đầu là : 3,76 – 2 = 1,76 (g) ⇒ = = 0,01 (mol)

= 40 + 2Mx = = 200 (g/mol) MX = 80 g/mol

Vậy X là brom Đáp án D đúng

Ví dụ 2 Cho 43 g hỗn hợp (A) gồm hai muối CaCl2 và BaCl2 vào 1 lít

dung dịch hỗn hợp (B) chứa Na2CO3 0,1M và (NH4)2CO3 0,25M, sau phản

ứng thu đợc 39,7 g kết tủa (D) Tính thành phần % về khối lợng của các chất trong

(D)

= 1(0,1 + 0,25) = 0,35 (mol)

m(A) – m(D) = 43 – 39,7 = 3,3 (g)

1 mol muối clorua chuyển thành 1 mol muối cacbonat, khối lợng giảm 11

g

⇒ phản ứng = = 0,3 (mol)

⇒ d, các ion Ba2+ và Ca2+ phản ứng hết

Gọi số mol của CaCO3 v BaCOà 3 lần l- ợt là x và y Ta có hệ phơng trình :

Vậy : %= ; % = 100%

– 50,38% = 49,62%

6 Phản ứng nhiệt phân của muối

Khi nhiệt phân các muối kém bền với nhiệt, thông thờng ta thu đợc hai phần :

phần rắn và phần khí hoặc hơi Khối lợng của phần rắn sẽ nhỏ hơn khối lợng hỗn

hợp muối ban đầu Dựa vào sự chênh lệch đó ta có thể tính đợc số mol các chất

phản ứng hoặc tạo thành sau phản ứng và ngợc lại

Ví dụ : Nung một loại đá vôi chứa 80% CaCO3, 10,2% Al2O3 và 9,8% Fe2O3 về

khối lợng ở nhiệt độ cao (1200oC) thu đợc chất rắn có khối lợng bằng 78% khối

l-ợng đá vôi trớc khi nung Tính hiệu suất phản ứng phân huỷ

Khi nung loại đá vôi đó chỉ có CaCO3 bị nhiệt phân (hai oxit còn lại bền với

nhiệt : CaCO3 → CaO + CO2↑

Khối lợng của chất rắn sau phản ứng giảm chính là khối lợng của CO2 bay lên

Giả sử có 100 g đá vôi ⇒ = 80 g (khối lợng Al2O3 là 10,2 g và khối l-ợng Fe2O3 là 9,8 g)

= 100 – 78 = 22 (g) ⇒ = = 0,5 (mol)

phản ứng = 0,5ì100 = 50 (g)

⇒ Hiệu suất phản ứng phân huỷ CaCO3 = ì100 = 62,5%

7 Phản ứng của oxit kim loại với các chất khử (nh CO, NH3,…)

Khi cho các oxit của các kim loại hoạt động trung bình hoặc kim loại yếu tác dụng với các chất khử nh CO, H2, NH3,… thì sau phản ứng khối lợng của chất rắn thu đợc sẽ nhỏ hơn khối lợng hỗn hợp các oxit ban đầu (do oxi trong oxit đã bị các chất khử lấy bớt) Dựa vào sự chênh lệch về khối lợng đó ta có thể tính đợc số mol các chất phản ứng, các chất tạo thành sau phản ứng, công thức phân tử của oxit,…

Ví dụ 1 Khử 16 g hỗn hợp (X) gồm các oxit FeO, Fe2O3, Fe3O4, CuO và PbO

bằng khí CO ở nhiệt độ cao Sau phản ứng thu đợc 11,2 g chất rắn (Y) Thể tích khí CO2 thu đợc ở đktc là

A 2,24 lít B 3,36 lít C 4,48 lít D 6,72 lít

Ta có mO trong (X) = mX – mY = 16 – 11,2 = 4,8 (g)

⇒ nO trong (X) = ⇒ = = 0,3 (mol) = 0,3ì 22,4 = 6,72 (lít)

Đáp án D đúng

Ví dụ 2 Khử hoàn toàn 11,6 g một oxit sắt (A) bằng khí CO d thu đợc

Fe có khối lợng nhỏ hơn khối lợng của oxit ban đầu là 3,2 g Xác định công thức phân tử của (A)

FexOy + yCO → xFe + yCO2 moxi trong oxit = m(A) – mFe = 3,2 g nO =

= 0,2 (mol) mFe = 11,6 – 3,2 = 8,4 (g) ⇒ nFe = = 0,15 (mol)

nFe : nO = 0,15 : 0,2 = 3 : 4 Oxit sắt là Fe3O4

8 Phản ứng trung hoà và phản ứng xà phòng hoá

Khi cho axit đơn chức tác dụng với NaOH, ta thấy : cứ 1 mol RCOOH phản ứng với 1 mol NaOH tạo thành 1 mol RCOONa và 1 mol nớc thì khối lợng của muối tăng so với khối lợng của axit là (23 – 1) = 22 (g) Nếu biết đợc sự chênh lệch khối lợng giữa axit và muối ta có thể tính đợc số mol các chất trong phản ứng, ngợc lại nếu biết đợc số mol các chất trong phản ứng ta sẽ tính đợc khối lợng của muối tăng bao nhiêu gam so với khối lợng của axit Từ đó, có thể xác định công thức phân tử của axit Mở rộng bài toán đó cho cả trờng hợp este

và axit đa chức cũng thu đợc kết quả tơng tự

Ví dụ 1 Khi đốt cháy hoàn toàn 4,4 g chất hữu cơ (X) đơn chức, thu đợc sản

phẩm cháy gồm 4,48 lít CO2 (đktc) và 3,6 g nớc Nếu cho 4,4 g (X) tác dụng với NaOH vừa đủ thu đợc 4,8 g muối của axit hữu cơ (Y) và chất hữu cơ (Z) Tên gọi của (X) là

A etyl axetat B etyl propionat C metyl propionat D propyl axetat

Trong 4,4 g (X) có : nC = 0,2 mol ; nH = 0,4 mol ⇒ nO = 0,1 mol

⇒ Công thức đơn giản nhất của (X) là C2H4O

Do (X) tác dụng đợc với NaOH và (X) đơn chức nên công thức phân tử Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 3

2

CaX n1,76 176

2

CaX M2, 0

0, 01

⇒

2 3

CO

2 3

CO

n3,3−

112 3

CO −

100x +197y = 39,7

x = 0,2; y = 0,1

x + y = 0,3





3

CaCO m

20 100% = 50,38%

39,7ì

3

BaCO m

3

CaCO m

2

CO m

2

CO n22

44 3 CaCO

m

50 80

2

CO n4,8

162 CO V

⇒

3,2 16

8, 4 56

⇒

Trang 4

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng của (X) là C4H8O2

Gọi công thức cấu tạo thu gọn của (X) là RCOOR’

RCOOR’ + NaOH → RCOONa + R’OH

M g (M + 23 – R’) g ⇒ Khối lợng tăng (23 –R’) g

Ta thấy khối lợng muối tăng so với khối lợng este là : 4,8 – 4,4 = 0,4 (g)

= 0,05 mol ⇒ (23 – R’)0,05 = 0,4

⇒ = 15 ⇒ R’ là CH3

Công thức cấu tạo thu gọn của (X) là C2H5COOCH3 (metyl propionat)

Đáp án C đúng

Ví dụ 2 Trung hoà 16,6 g hỗn hợp axit axetic và axit fomic bằng dung dịch

NaOH thu đợc 23,2 g hỗn hợp muối Thành phần % về khối lợng của hai axit lần

lợt là

A 27,71% và 72,29% B 72,29% và 27,71%

C 66,67% và 33,33% D 33,33% và 66,67%

Cứ 1 mol axit chuyển thành 1 mol muối thì khối lợng tăng 22 g

Khối lợng muối tăng so với khối lợng axit là : 23,2 – 16,6 = 6,6 (g)

nhai axit = = 0,3 (mol)

Ta có hệ phơng trình : Giải ra ta đợc : x = 0,2 và y = 0,1

⇒ = 12 g ; % = = 72,29%

%mHCOOH = 27,71%

Đáp án B đúng

9 Phản ứng của amin, amino axit,… với axit

Khi cho amino axit tác dụng với axit (chẳng hạn HCl) khối lợng của chất rắn thu

đợc lớn hơn khối lợng của amino axit ban đầu Dựa vào sự chênh lệch đó ta tính

đợc khối lợng của các chất đã phản ứng

Ví dụ : Cho amino axit (X) no chỉ chứa một nhóm amino và một nhóm cacboxyl

trong phân tử Lấy 10,3 g (X) đem tác dụng với dung dịch HCl d, sau phản ứng

thu đợc 13,95 g muối của (X) Tên gọi của (X) có thể là

A axit 2–aminopropanoic B axit 3–aminobutanoic

C axit 3–aminopropanoic D axit 2–aminopentanoic

NH2RCOOH + HCl → ClH3NRCOOH

mHCl = mmuối – m(X) = 13,95 – 10,3 = 3,65 (g)

n(X) = nHCl = 0,1 mol

M(X) = (g/mol) ⇔ 14n + 16 + 45 =

103 ⇒ n = 3

Đáp án B đúng

10 Phản ứng của halogen có tính oxi hoá mạnh với muối của halogen có tính

oxi hoá yếu hơn

Ví dụ : Cho khí clo d đi thật chậm qua dung dịch chứa 40,7 g hỗn hợp ba muối

NaF, NaCl và NaBr Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu đợc 31,8 g hỗn hợp muối khan Thành phần % về khối lợng của NaBr trong hỗn hợp muối ban đầu là

A 50,614% B 21,87% C 64,78% D 27,99%

Khi cho clo d đi qua hỗn hợp chứa ba muối NaF, NaCl và NaBr thì chỉ có NaBr phản ứng : 2NaBr + Cl2 → 2NaCl + Br2

Ta thấy : cứ 1 mol NaBr phản ứng tạo thành 1 mol muối NaCl thì khối l-ợng muối thu đợc sẽ giảm so với khối ll-ợng muối ban đầu là :

80 – 35,5 = 44,5 (g) Theo đề bài, mmuối giảm = 40,7 – 31,8 = 8,9 (g)

⇒ nNaBr = 0,2 mol ⇒ mNaBr =0,2ì103 = 20,6 (g)

⇒ %mNaBr = = 50,614%

Đáp án A đúng

III Bài tập cú lời giải

1 Bài tập trắc nghiệm Bài 1 Lên men x gam glucozơ với hiệu suất 90% thu đợc V lít khí CO2 (đktc)

Sục toàn bộ lợng khí CO2 đó vào nớc vôi trong thu đợc 10 g kết tủa, khối lợng dung dịch giảm 3,4 g Giá trị của x là

mdd giảm = m↓ –

⇒ = 10 – 3,4 = 6,6 (g) ; = 0,15 mol C6H12O6 → 2CO2 + 2C2H5OH

mglucozơ = (g)

Đáp án C đúng

Bài 2 Cho 72,6 g hỗn hợp

(X) gồm ba muối CaCO3, Na2CO3 v Kà 2CO3 tác dụng hết với dung dịch HCl, thu đợc 13,44 lít khí CO2 (đktc) Khối lợng hỗn hợp muối clorua thu đợc là

A 90 g B 79,2 g C 73,8 g D 92 g

Ta thấy : cứ 1 mol khí CO2 bay lên thì khối lợng của muối clorua tăng so với khối lợng muối cacbonat là 11 g

Vậy khối lợng của muối clorua là : (g)

Đáp án B đúng

Bài 3 Ngâm một lá Pb

trong dung dịch AgNO3, sau một thời gian khối lợng dung dịch thay đổi 0,8 g Giả sử tất cả kim loại thoát ra đều bám vào lá Pb, sau thí nghiệm khối lợng thanh Pb sẽ

A tăng 0,8 g B giảm 0,8 g C không thay đổi D tăng 1,6 g Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 4

RCOOR ' n

R' M

⇒

6,6 22 60x + 46y = 16,6

x + y = 0,3







3

CH COOH m

3

CH COOH m12

100%

16,6ì

10,3

103 0,1 =

20,6 100%

40,7ì

2

CO m

2

CO m

2

CO n

0, 075 180 100

15, 0 90

13, 44

22, 4

Trang 5

 Phân tích : Có nhiều em thắc mắc đề bài ra không cho khối lợng của là Pb, số

mol AgNO3 thì không biết giải quyết bài tập này nh thế nào ? Thực ra đây là bài

tập hết sức đơn giản, khối lợng dung dịch thay đổi 0,8 g thì khối lợng lá Pb cũng

vậy – cũng thay đổi 0,8 g Vấn đề còn lại là xác định khối lợng lá chì sẽ tăng hay

giảm

 Bài giải :

Pb + 2AgNO3 → Pb(NO3)2 + 2Ag

207 g 216 g

Ta thấy, khối lợng của lá chì tăng lên vì khối lợng kim loại Ag thoát ra lớn hơn

khối lợng kim loại Pb bị hoà tan Vậy khối lợng lá chì tăng 0,8 g

Đáp án A đúng

Bài 4 Hỗn hợp (X) gồm hai kim loại sắt và kẽm Lấy 2,98 g hỗn hợp (X) cho vào

bình đựng 200 ml dung dịch axit HCl 1M, sau khi phản ứng hoàn toàn cô cạn hỗn

hợp trong bình (trong điều kiện không có oxi) thu đợc 6,53 g chất rắn Thể tích

khí H2 bay lên ở đktc là

A 3,36 lít B 1,12 lít C 2,24 lít D 4,48 lít

* Phân tích : R + 2HCl → RCl2 + H2

n(X) <

nHCl = 0,2 mol > 2nkim loại ⇒

Axit d, kim loại phản ứng

hết

Ta tính số mol hiđro sinh ra theo số mol của kim loại

* Bài giải :

Ta thấy : cứ 1 mol kim loại phản ứng tạo ra 1 mol muối clorua thì khối lợng sẽ

tăng 71 g

Theo đề bài, khối lợng muối clorua đã tăng so với khối lợng kim loại là :

6,53 – 2ì98 = 3,55 (g)

⇒ nkim loại phản ứng = = 0,05 (mol)

= nkim loại phản ứng = 0,05 mol ⇒ Vhiđro = 0,05ì22,4 = 1,12 (lít)

Đáp án B đúng

Bài 5 Ngâm một lá sắt trong dung dịch đồng sunfat Sau một thời gian phản ứng,

lấy lá sắt ra, rửa nhẹ, làm khô và cân lại thấy khối lợng tăng 1,6 g Khối lợng đồng

bám vào lá sắt là

A 12,8 g B 8,2 g C 6,4 g D 9,6 g

1 mol (56 g) 1 mol 1 mol 1 mol (64 g) ⇒ Khối lợng tăng 8

g

x mol x mol x mol x mol ⇒ Khối lợng tăng 1,6 g

⇒ x = 0,2 mol Khối lợng Cu bám vào lá sắt là : 64 ì 0,2 = 12,8 (g)

Đáp án A đúng

Bài 6 Nung 9 g hỗn hợp (X) gồm hai muối NaNO3 và NaCl tới khối lợng

không đổi thu đợc 7,4 g chất rắn (Y) Khối lợng NaCl trong hỗn hợp (X) là

 Phân tích : Khi nung hỗn hợp (X), chỉ có NaNO3 bị nhiệt phân, khối lợng

của hỗn hợp giảm là do khí oxi bay lên Tính đợc khối lợng oxi ta sẽ tính đợc

số mol oxi ⇒ Số mol NaNO3 ⇒ Khối lợng NaNO3 ⇒ Khối lợng NaCl

 Bài giải : 2NaNO3 2NaNO2 + O2

= 9 – 7,4 = 1,6 (g) ⇒ = = 0,05 (mol)

⇒ = = 0,05ì2 = 0,1 (mol)

⇒ = 0,1ì85 = 8,5 (g) ⇒ mNaCl = 9 – 8,5 = 0,5 (g)

Đáp án C đúng

Bài 7 Đem nung 15,8 g Cu(NO3)2 ở nhiệt độ cao một thời gian, sau đó làm

nguội hỗn hợp rồi đem cân lại, thấy khối lợng chất rắn thu đợc là 15,26 g Khối lợng Cu(NO3)2 đã bị nhiệt phân là

A 0,54 g B 0,94 g C 9,4 g D 0,49 g

2Cu(NO3)2 → 2CuO + 4NO2 + O2 Khối lợng chất rắn thu đợc giảm so với khối lợng muối ban đầu chính là khối l-ợng của NO2 và O2

Gọi số mol Cu(NO3)2 phản ứng là a, ta có : 15,8 – 15,26 = 0,54 = 92a + 16a = 108a ⇒ a = 0,005

Vậy khối lợng Cu(NO3)2 đã phản ứng là : 0,005ì188 = 0,94 (g)

Đáp án B đúng

Bài 8 Cho 8,4 g hỗn hợp Zn và Mg tác dụng với dung dịch HCl d thoát ra 4,48 lít

khí hiđro (đktc) Khối lợng muối clorua thu đợc là

A 22,6 g B 15,5 g C 23 g D 15,7 g

mmuối clorua = 8,4 + 0,2ì71 = 22,6 (g)

Đáp án A đúng

Bài 9 Cho 20,15 g hỗn hợp hai axit no đơn chức (X) tác dụng với dung dịch

Na2CO3 (vừa đủ) thu đợc V lít khí (đktc) và dung dịch muối (Y) Cô cạn dung dịch (Y) thu đợc 28,95 g muối khan Giá trị của V là

2RCOOH + Na2CO3 → 2RCOONa + CO2 + H2O Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 5

2,98= 0, 0532 (mol) 56

3,55

71H2 n

o

t

→

2

O m

2

O n1,6

32 3 NaNO n

2

NaNO n

3

NaNO m

Trang 6

Ta thấy : khi 1 mol CO2 bay lên, khối lợng của muối RCOONa tăng so với khối

l-ợng axit là 44 g

Theo đề bài : m = 28,95 – 20,15 = 8,8 (g)

⇒ V = 0,2ì22,4 = 4,48 (lít)

Đáp án C đúng

Bài 10 Nhúng một thanh đồng nguyên chất nặng 9,8 g vào 400 ml dung dịch

AgNO3 0,1M Sau một thời gian, lấy thanh đồng ra khỏi dung dịch và cân lại thấy

khối lợng thanh đồng là 12,08 g Nồng độ mol của dung dịch AgNO3 sau phản

ứng là

A 0,025M B 0,075M C 0,050M D 0,0375M

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag

Cứ 1 mol Cu phản ứng thì khối lợng thanh Cu tăng : 2ì108 – 64 = 152 (g)

Khối lợng thanh đồng tăng là : 12,08 – 9,8 = 2,28 (g)

phản ứng = (mol).

d = 0,01 mol ⇒ [AgNO3] =(M)

Đáp án A đúng

Bài 11 17,6 g este (X) ở 273oC và 1 atm có thể tích là 8,96 lít Mặt khác, cho 11 g

(X) tác dụng với dung dịch NaOH vừa đủ thu đợc 10,25 g muối Tên gọi của (X)

là

A propyl fomat B etyl axetat C metyl axetat D etyl fomat

M(X) = 88 g/mol

Gọi công thức của (X) là RCOOR’

Số mol (X) phản ứng với NaOH = 0,125 mol

⇒ Khối lợng muối giảm so với khối lợng este là :

0,125(R’– 23) = 11 – 10,25 = 0,75 (g) ⇒ R’= 29

Vậy (X) là CH3COOC2H5

Đáp án B đúng

Bài 12 Hoà tan 40,9 g hỗn hợp hai muối M2CO3 và M’CO3 (M, M’ là hai kim loại

hoá trị I và II tơng ứng) trong dung dịch HCl d thu đợc dung dịch (X) và 6,72 lít

khí (đktc) Cô cạn dung dịch (X) thì khối lợng muối khan thu đợc là

A 27,7 g B 54,1 g C 44,2 g D 37,6 g

Ta thấy : cứ 1 mol CO2 bay lên thì khối lợng muối clorua thu đợc tăng so với khối

lợng muối cacbonat ban đầu là 11 g

Theo đề bài, khối lợng muối clorua thu đợc tăng : 0,3ì11 = 3,3 (g)

mmuối clorua = 40,9 + 3,3 = 44,2 (g)

Đáp án C đúng

Bài 13 Cho 10,08 g hỗn hợp hai axit no, đơn chức tác dụng với dung dịch K2CO3

thu đợc V lít khí CO2 (đktc) và dung dịch (X) Cô cạn dung dịch (X) thu đợc

14,48 g hỗn hợp muối khan Giá trị của V là

Ta thấy : cứ 1 mol CO2 bay lên thì khối lợng hỗn hợp muối thu đợc tăng so với khối lợng axit ban đầu là 22 g

⇒ = (mol) ; V = 0,2ì22,4 = 4,48 (lít)

Đáp án C đúng

Bài 14 Ngâm một thanh kẽm vào 200 ml dung dịch AgNO3 0,1M Sau một

thời gian lấy thanh kẽm ra, sau đó cho dung dịch HCl vào dung dịch vừa thu

đ-ợc thì không có hiện tợng gì xảy ra Sau thí nghiệm, khối lợng thanh kẽm sẽ

A tăng 8,6 g B giảm 8,6 g C giảm 15,1 g D tăng 15,1 g

Zn + 2Ag+→ Zn2+ + 2Ag

mZn tăng = (g)

Đáp án D đúng

Bài 15 Hoà tan 13,1 g hỗn

hợp ba kim loại Mg, Fe và Al trong 950 ml dung dịch HCl 1M Phản ứng xong thu đợc dung dịch (X) và 10,08 lít khí hiđro (đktc) Khối lợng muối khan thu đợc sau khi cô cạn dung dịch (X) là

A 46,875 g B 45,05 g C 47,325 g D 45,5 g

Ta thấy : cứ 1 mol H2 bay lên thì khối lợng muối tăng so với khối lợng kim loại

là 71 g

Vậy khối lợng muối khan thu đợc là : (g)

Đáp án B đúng

Bài 16 Hoà tan hoàn toàn

5 g hỗn hợp hai kim loại hoạt động M và M’ trong dung dịch HCl d thu đợc dung dịch (X) và V lít khí hiđro (đktc) Cô cạn dung dịch (X) thu đợc 5,71 g hỗn hợp muối khan Giá trị của V là

Đây là bài toán ngợc với bài 15 Đáp án C đúng

Bài 17 Nung một miếng đá vôi có khối lợng 120 g, sau một thời gian thu đợc

chất rắn có khối lợng bằng 67% khối lợng đá trớc khi nung Hiệu suất của phản ứng là

mgiảm = 0,33ì120 = 39,6 (g) =

⇒ = 0,9 mol = p

⇒ Hiệu suất phản ứng H = = Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 6

∆

↓

⇒

3

AgNO n

2 2,28

0, 03 152

3

AgNO n

0, 01

0, 025

0, 4 =

⇒

2

CO n

14, 48 10, 08

0,2 22

↓

0,2(216 65)

15,1 2

10, 08

22, 4

2

CO m

2

CO n

3

CaCO

n 0,9 100%

1,2ì

Trang 7

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng 75%

Đáp án C đúng

Bài 18 Cho 4,5 g một amin no, đơn chức (X) tác dụng vừa đủ với 250 ml dung

dịch HCl thu đợc dung dịch (Y) Cô cạn dung dịch (Y) thu đợc 8,15 g muối khan

Nồng độ mol của dung dịch HCl là

RNH2 + HCl RNH3Cl

mHCl = m(X) – mmuối = 8,15 – 4,5 = 3,65 (g) ⇒ nHCl = 0,1 mol

Vậy CHCl = (M) Đáp án B đúng

Bài 19 Cho 6,08 g hỗn hợp NaOH

và KOH tác dụng với dung dịch HCl (vừa đủ) thu đợc dung dịch (X) Cô cạn dung dịch (X) thu đợc 8,3 g hỗn hợp muối Số mol của NaOH và

KOH là

A 0,04 mol và 0,04 mol B 0,04 mol và 0,08 mol

C 0,08 mol và 0,04 mol D 0,02 mol và 0,10 mol

Khi chuyển 1 mol MOH thành 1 mol MCl, khối lợng tăng :

35,5 – 17 = 18,5 (g)

nMOH = (mol)

Gọi số mol của NaOH và KOH lần lợt là x và y, ta có

Vậy nNaOH = 0,04 mol và nKOH = 0,08 mol

Đáp án B đúng

Bài 20 Cho khí CO d đi qua ống sứ chứa 15,2 g hỗn hợp hai oxit CuO và Fe3O4

nung nóng thu đợc khí (X) và 13,6 g chất rắn (Y) Dẫn từ từ khí (X) vào nớc vôi

trong d thu đợc m gam kết tủa Lọc lấy kết tủa rồi đem nung đến khối lợng không

đổi thu đợc m1 gam chất rắn Giá trị của m1 là

Sơ đồ phản ứng : Oxit + CO → Kim loại + CO2

Khối lợng hỗn hợp (Y) giảm so với khối lợng của hai oxit ban đầu chính là khối

l-ợng oxi trong hai oxit ⇒ mO = 15,2 – 13,6 = 1,6 (g)

⇒ = nCO = nO có trong oxit = (mol)

⇒ = 0,1 mol

CaCO3 → CaO + CO2 nCaO = 0,1 mol mCaO = 5,6 g ⇒ m1 = 5,6 g

Đáp án D đúng

2 Bài tập tự luận

Bài 1 Nhúng một thanh sắt vào 200 ml dung dịch CuSO4 Sau khi phản ứng kết

thúc, lấy thanh sắt ra khỏi dung dịch, rửa nhẹ, làm khô cẩn thận, thấy khối lợng thanh sắt đó tăng 0,8 g Tính khối lợng đồng bám vào thanh sắt và nồng độ mol của dung dịch CuSO4 ban đầu Giả sử tất cả đồng thoát ra đều bám vào thanh sắt

 Phân tích : Do Fe d nên CuSO4 đã phản ứng hết, dựa vào khối lợng thanh sắt

tăng ta tính đợc số mol CuSO4 đã phản ứng và số mol Cu đợc tạo thành Từ đó tính đợc nồng độ mol của dung dịch CuSO4 và khối lợng Cu bám vào thanh sắt

 Bài giải :

1 mol (56 g) 1 mol 1 mol 1 mol (64 g) ⇒∆m = 8 g

x mol x mol x mol x mol ⇒∆m = 0,8 g

⇒ x = 0,1 mol ⇒ mCu bám vào thanh sắt = 64 ì 0,1 = 6,4 (g)

⇒ =

Bài 2 Ngâm một lá đồng có

khối lợng 10 g trong 25 g dung

dịch AgNO3 4% Khi lấy lá đồng ra thì khối lợng AgNO3 trong dung dịch giảm 1,7% Tính khối lợng của lá đồng sau phản ứng

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag

= (g) phản ứng = (g)

⇒ phản ứng = (mol)

nCu phản ứng = (mol)

⇒ mCu phản ứng = 5.10–5ì 64 = 0,0032 (g)

mAg = 0,0001 ì 108 = 0,0108 (g)

Khối lợng lá đồng sau phản ứng là :

10 + (0,0108 – 0,0032) = 10,0076 (g)

Bài 3 Cho 3,78 g bột nhôm phản ứng vừa đủ với dung dịch muối XCl3 (X là

kim loại), thu đợc dung dịch (Y) Khối lợng chất tan trong dung dịch (Y) giảm 4,06 g so với khối lợng chất tan trong dung dịch XCl3 Xác định tên kim loại X

(Trích đề thi tuyển sinh ĐHQG TP HCM 1998 )

XCl3 + Al → AlCl3 + X nAl = (mol) ⇒ = 0,14(MX – 27)

= 4,06 (g)

⇒ MX = 56 g/mol ⇒ X là sắt

Bài 4 Ngâm một lá kẽm trong 100 ml dung dịch AgNO3 0,1M Sau khi phản

ứng kết thúc thu đợc bao nhiêu mol Ag và khối lợng lá kẽm tăng hay giảm bao Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 7

→

0,1

0, 4 0,25=

8,3 6, 08

0,12 18,5







= +

=

+

12 , 0 y x

08 , 6 y 56 x

40 ⇒







=

08 , 0 y

04 , 0 x

2

CO n 1,6 0,1

16 =

3

CaCO n

⇒

4

CuSO C

0,1

= 0,5(M) 0,2

↓

3

AgNO m

25 4= 1 100

ì 3

AgNO m 1,7 1 0,017

100 ì =

3

AgNO n

0, 017= 0, 0001 170

0, 0001= 0, 00005 2

3,78= 0,14 27

m

∆

Trang 8

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng nhiêu gam ?

Zn + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag

= 0,1 ì 0,1 = 0,01 (mol)

nZn phản ứng = (mol)⇒ mZn phản ứng =

65 ì 0,005 = 0,325 (g)

nAg tạo thành = 0,01 mol ⇒ mAg tạo thành

= 0,01ì108 = 1,08 (g)

Vậy sau khi phản ứng kết thúc, khối lợng thanh kẽm tăng :

1,08 – 0,325 = 0,755 (g)

Bài 5 Cho 0,2 mol hỗn hợp hai ancol đơn chức có khối lợng 7,8 g tác dụng với 18

g axit CH3COOH (đun nóng, có H2SO4 đặc làm xúc tác) Tính khối lợng este thu

đợc, biết hiệu suất của phản ứng este hoá là 60%

CH3COOH + ROH CH3COOR + H2O

nancol = 0,2 mol < = 0,3 mol Vậy ta tính số mol sản phẩm theo ancol

Ta thấy, cứ 1 mol ancol chuyển thành 1 mol este thì khối lợng tăng :

59 – 17 = 42 (g)

⇒ Khi chuyển 0,2 mol ancol thành 0,2 mol este thì khối lợng tăng :

0,2ì42 = 8,4 (g)

Khối lợng este sẽ thu đợc theo lí thuyết là : 7,8 + 8,4 = 16,2 (g)

Do hiệu suất của phản ứng este hoá là 60% nên khối lợng este thu đợc trên

thực tế là : 16,2ì = 9,72 (g)

Bài 6 Ngâm một lá Zn trong dung dịch có hoà tan 8,32 g CdSO4,

sau khi phản ứng hoàn toàn khối lợng thanh Zn tăng 2,35% Xác định khối lợng lá

Zn trớc khi tham gia phản ứng Cho MCd = 112 g/mol

Zn + CdSO4 → ZnSO4 + Cd

= = 0,04 (mol)

⇒ nZn phản ứng = nCd = 0,04 mol

Gọi khối lợng thanh Zn ban đầu là m, ta có :

⇒ m = 80 g

Bài 7 Hỗn hợp (A)

gồm Fe và Fe2O3 Nếu cho khí CO d đi qua a gam hỗn hợp (A) đun nóng tới phản ứng hoàn toàn thì thu

đợc 11,2 g chất rắn Nếu ngâm a gam hỗn hợp (A) trong dung dịch CuSO4 d, sau

phản ứng thu đợc chất rắn có khối lợng lớn hơn hỗn hợp (A) 0,8 g Tính a (giả sử

tất cả Cu sinh ra đều bám vào thanh Fe)

Khối lợng chất rắn tăng lên khi cho hỗn hợp (A) phản ứng với dung dịch CuSO4

d chính là khối lợng chênh lệch giữa lợng Fe bị hoà tan và lợng Cu tạo thành

mFe = = 0,1 (mol) ; mFe + = 11,2 (g)

= 11,2 – 5,6 = 5,6 (g) = = 8 (g)

Vậy m(A) = a = 8 + 5,6 = 13,6 (g)

Bài 8 Hoà tan 126 g axit

CxHy(COOH)n.2H2O vào 115 ml ancol etylic (D = 0,8 g/ml) đợc dung dịch (A) Lấy 10,9 g dung dịch (A) cho tác dụng với kim loại Na (vừa đủ), sản phẩm của phản ứng là chất rắn (B) và 3,36 lít khí hiđro (đktc) Tính khối lợng chất rắn (B)

(Trích đề thi tuyển sinh vào khối chuyên hoá ĐH KHTN Hà Nội 1999)

Khối lợng của 115 ml ancol etylic là : 115 ì 0,8 = 92 (g)

⇒ m(A) = 126 + 92 = 218 (g)

= = 0,1 (mol) CxHy(COOH)n + nNa →

CxHy(COONa)n + H2 (1)

C2H5OH + Na → C2H5ONa + H2 (3) Chất rắn thu đợc sau phản ứng gồm CxHy(COONa)n, NaOH và C2H5ONa

Ta thấy : cứ 1 mol H2 bay lên, khối l- ợng của chất rắn sau phản ứng tăng so với khối lợng của hỗn hợp (A) là : 2(23 – 1) = 44 (g)

= = 0,15 (mol)

⇒ Khối lợng hỗn hợp rắn (B) tăng so với khối lợng hỗn hợp (A) là : 0,15ì44 = 6,6 (g)

⇒ m(B) = 10,9 + 6,6 = 17,5 (g)

Bài 9 Cho m gam NaCl vào 200 ml dung dịch gồm Cu(NO3)2 0,5M và AgNO3

1,5M Khi phản ứng kết thúc, lọc bỏ kết tủa đợc dung dịch (A) Nhúng thanh

Zn vào dung dịch (A) đến khi phản ứng kết thúc, lấy thanh Zn ra và cân lại thấy khối lợng tăng thêm 15 g Tính m

ban đầu = 0,2ì 0,5 = 0,1 (mol) ban đầu= 0,2ì1,5 = 0,3 (mol) NaCl + AgNO3 → NaNO3 + AgCl↓ (1)

Zn + 2AgNO3 → Zn(NO3)2 + 2Ag↓ (2)

Zn + Cu(NO3)2 → Zn (NO3)2 + Cu↓ (3) Sau phản ứng khối lợng thanh Zn tăng lên chứng tỏ AgNO3 phải d sau phản ứng Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 8

↓

3

AgNO

n

0, 01

= 0, 005 2

0

2 4

H SO ,t

COOH

CH3 n

60 100

↓

4

CdSO n8,32 208

0, 04 (112 - 65) 100%= 2,35%

m

0,8

8 2 3

Fe trong Fe O m

⇒

2 3

Fe trong Fe O m

⇒

2 3

Fe O m 5,6 160 112

ì

2 5

C H OH n

10,9 92

218 46nì

2 1

21 2

2

H n 3,36

22, 4

3 2

Cu(NO ) n

3

AgNO n

Trang 9

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng (1)

Theo phản ứng (3), khối lợng thanh Zn giảm : 0,1 (65 – 64) = 0,1 (g)

⇒ ở phản ứng (2) khối lợng thanh Zn tăng : 15 + 0,1 = 15,1 (g)

Cứ 1 mol Zn phản ứng với 2 mol AgNO3 tạo thành 2 mol Ag thì khối lợng thanh

Zn tăng : 2(108 – 65) = 151 (g)

⇒ (2) = 2ì = 0,2 (mol)

⇒ (1) = 0,3 – 0,2 = 0,1 (mol)

⇒ nNaCl = 0,1 mol ; m = 0,1ì58,5 =

5,85 (g)

Bài 10 Nhúng một thanh kim loại kẽm có khối lợng ban đầu là 50 g vào dung

dịch (X) có chứa đồng thời 4,56 g FeSO4 và 12,48 g CdSO4 Sau khi kết thúc tất cả

các phản ứng, lấy thanh kẽm ra cân lại thì khối lợng thanh kẽm là bao nhiêu

gam ? Giả sử tất cả kim loại thoát ra đều bám vào thanh Zn

= = 0,03 (mol) ; = = 0,06 (mol)

Zn + FeSO4 → ZnSO4 + Fe

0,03 0,03 0,03 (mol)

Vì MFe = 56 g/mol < MZn = 65 g/mol, nên khi phản ứng xong với FeSO4 thì khối

l-ợng thanh kẽm giảm :

mZn giảm = mZn phản ứng – mFe sinh ra = 0,03(65 – 56) = 0,27 (g)

Zn + CdSO4 ZnSO4 + Cd

Vì MCd = 112 g/mol > MZn = 65 g/mol nên khi phản ứng xong với CdSO4 thì khối

lợng thanh kẽm tăng :

mthanh Zn tăng = mCd tạo thành – mZn phản ứng = 0,06(112 – 65) = 2,82 (g)

Ta thấy : Khối lợng tăng lớn hơn khối lợng giảm ⇒ Sau 2 phản ứng, khối lợng

thanh kẽm tăng : 2,82 – 0,27 = 2,55 (g)

Khối lợng thanh kẽm sau phản ứng là : 50 + 2,55 = 52,55 (g)

Bài 11 Ngâm một lá kim loại R có khối lợng 50 g trong dung dịch HCl Sau khi

thu đợc 336 ml khí hiđro (đktc) thì khối lợng lá kim loại giảm 1,68% Xác định

kim loại R

Gọi hoá trị của kim loại R là n

2R + 2nHCl → 2RCln + nH2↑

mR phản ứng = = 0,84 (g)

= = 0,015 (mol)

Theo phơng trình phản ứng trên, ta

có :

Chỉ có n = 2,

R = 56 là thoả

mãn

Vậy R là sắt (Fe)

Bài 12 Nhúng một thanh kim loại Zn vào dung dịch hỗn hợp gồm 3,2 g CuSO4

và 6,24 g CdSO4 Hỏi sau khi phản ứng hoàn toàn thì khối lợng thanh Zn tăng hay giảm bao nhiêu gam ? Cho nguyên tử khối của Cd là 112

 Hớng dẫn giải

Zn + CdSO4 → ZnSO4 + Cd = = 0,02 (mol) ; = = 0,03 (mol) Khối lợng thanh Zn giảm khi phản ứng với CuSO4 là : 0,02ì(65 – 64) = 0,02 (g)

Khối lợng thanh Zn tăng khi phản ứng với CdSO4 là : 0,03ì(112 – 65) = 1,41 (g)

Ta thấy khối lợng tăng lớn hơn khối lợng giảm

Vậy khối lợng thanh Zn tăng : 1,41 – 0,02 = 1,39 (g)

Bài 13 Ngâm một vật bằng đồng có khối lợng 5 g trong 250 g dung dịch

AgNO3 8% Sau một thời gian thấy khối lợng AgNO3 trong dung dịch giảm 85% Tính khối lợng vật bằng đồng và nồng độ % của các chất trong dung dịch sau phản ứng

= = 20 (g)

⇒ ban đầu = = 0,11756 (mol) phản ứng = = 17 (g)

⇒ phản ứng = = 0,1 (mol)

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag Khối lợng của vật tăng : 108 – 320,1 = 7,6 (g)

⇒ Khối lợng vật sau phản ứng là : 5 + 7,6 = 12,6 (g)

d = 20 – 17 = 3 (g)

= = 0,05 (mol) ⇒ = 9,4 g

Khối lợng dung dịch sau phản ứng = 250 – 7,6 = 242,4 (g)

% = ì100% = 3,88%

%= = 1,238%

Bài 14 Có thể điều chế nitơ từ phản ứng nhiệt phân muối amoni

đicromat Biết rằng khi nhiệt phân 32 g muối này thì thu đợc 20 g chất

rắn

a) Tính thể tích khí nitơ thu đợc ở đktc

b) Tính hiệu suất phản ứng nhiệt phân

(NH4)2Cr2O7 → N2+ Cr2O3 + 4H2O mgiảm = mnitơ + mhơi nớc = 32 – 20 = 12 (g)

Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 9

3

AgNO

n 15,1

151 3 AgNO n

4

FeSO n4,56

152 4 CdSO n12, 48 208

→

1,68 50 100

ì

2

H n 0,336

22, 4 H

R

4

CuSO

n 3,2

160 4 CdSO n6,24 208

3

AgNO m250 8 100

ì

3

AgNO

170

3

AgNO m20 85 100

ì

3

AgNO

170

3

AgNO m

3 2

Cu(NO )

2

3 2

Cu(NO ) m

3 2

Cu(NO )

m 9, 4

242, 4

↑

Trang 10

Chuyờn đề cỏc phương phỏp giải bài tập húa học: Phương phỏp tăng giảm khối lượng Gọi = x ⇒ 28x + 72x = 12 ⇒ x = 0,12

a) = 0,12ì22,4 = 2,688 (lít)

b) phản ứng = 0,12ì252 = 30,24 (g)

Hiệu suất phản ứng H = = 94,5%

Bài 15 Hai lá kim loại cùng chất, có khối lợng bằng nhau và có cùng kích thớc

Một lá ngâm vào dung dịch CuCl2 (lá thứ nhất), một lá ngâm vào dung dịch CdCl2

(lá thứ hai) Sau một thời gian (số mol của CuCl2 v CdClà 2 trong hai dung dịch

giảm nh nhau) thấy khối lợng lá thứ nhất tăng 1,2% và khối lợng lá thứ hai tăng

8,4% Hãy xác định tên kim loại đã dùng

Gọi kim loại cần tìm là M (có hoá trị n)

Gọi khối lợng của mỗi thanh kim loại là m, số mol kim loại phản ứng với mỗi

dung dịch là x

2M + nCuCl2 → 2MCln + nCu

2M + nCdCl2 → 2MCln + nCd

Khối lợng thanh thứ nhất tăng

= (1)

Khối lợng thanh thứ hai tăng

= (2) Chia (1) cho (2) vế với vế ta

đợc : hay M = 28n

Ta thấy chỉ có cặp (n, M) = (2, 56) thoả mãn ⇒ Kim loại M là Fe

Bài 16 Cho hỗn hợp (A) gồm NaI và NaCl vào trong ống sứ và đun nóng Cho

một luồng hơi Br2 đi qua ống một thời gian thì thu đợc hỗn hợp (B), trong đó khối

lợng muối clorua gấp 3,9 lần khối lợng muối iotua Cho tiếp một luồng khí clo d

qua ống cho đến khi phản ứng hoàn toàn thu đợc chất rắn (C) Nếu thay clo bằng

flo d thì thu đợc chất rắn (D) Khối lợng chất rắn (D) giảm gấp 2 lần khối lợng

hỗn hợp (C) giảm (so với khối lợng hỗn hợp B) Viết các phơng trình hoá học và

tính thành phần % về khối lợng các chất trong hỗn hợp (A)

Do trong hỗn hợp (B) vẫn còn muối iotua nên brom thiếu (NaI d)

Gọi số mol các muối NaI, NaCl, NaBr trong hỗn hợp (B) lần lợt là x, y, z

Phơng trình phản ứng khi cho hơi Brom d đi qua hỗn hợp (A) :

2NaI + Br2 → 2NaBr + I2

⇒ nNaI trong hỗn hợp (A) = (x + z) mol

Ta có : 58,5y = 3,9ì150x ⇒ y = 10x

Khi cho khí clo d qua hỗn hợp (B) có các phản ứng :

2NaI + Cl2 → 2NaCl + I2

x mol x mol

2NaBr + Cl2 → 2NaCl + Br2

z mol z mol

Độ giảm khối lợng của hỗn hợp (C) so với hỗn hợp (B) là :

127x + 80z – 35,5(x + z) = 91,5x + 44,5z (1) Nếu thay clo bằng flo thì có các phản ứng :

2NaI + F2 → 2NaF + I2

x mol x mol 2NaBr + F2 → 2NaF + Br2

z mol z mol 2NaCl + F2 → 2NaF + Cl2

y mol y mol

Độ giảm khối lợng của hỗn hợp (D) so với khối lợng hỗn hợp (B) là : (127x – 19x) + (35,5y – 19y) + (80z – 19z) = 108x + 16,5y + 61z (2) Theo đề bài, ta có : (108x + 16,5y + 61z ) = 2 (91,5x + 44,5z)

Thay y = 10x vào (3), ta đợc : 165x = 75x + 28z 90x = 28z

mNaCl =

mNaI =

% khối lợng các muối trong hỗn hợp A là :

%mNaCl = ; %mNaI = (100 – 48,06)% = 51,94%

Bài 17 Hoà tan hỗn hợp (A) gồm Cu và

Fe2O3 trong 400 ml dung dịch HCl thu

đ-ợc dung dịch (B) và còn 1 g Cu không tan Nhúng thanh Mg vào dung dịch (B), sau phản ứng nhấc thanh Mg ra thấy khối lợng tăng 4 g so với ban đầu và có 1,12 lít khí H2 bay ra (đktc) Xác định thành phần % về khối lợng của các chất trong hỗn hợp (A) và nồng độ mol của dung dịch HCl đã dùng Giả thiết toàn

bộ lợng kim loại thoát ra đều bám lên thanh Mg

Fe2O3 + 6HCl → 2FeCl3 + 3H2O

x 6x 2x (mol)

Cu + 2FeCl3 → CuCl2 + 2FeCl2

x 2x x 2x (mol)

Do sau phản ứng Cu d nên FeCl3 phản ứng hết

Dung dịch (B) gồm CuCl2 (x mol), FeCl2 (2x mol) và HCl d

Khi nhúng thanh Mg vào dung dịch (B) có các phản ứng sau :

Mg + CuCl2 → MgCl2 + Cu

Mg + FeCl2 → MgCl2 + Fe Trờn bước đường thành cụng khụng cú dấu chõn của những kẻ lười biếng! 10

2

N n

2

N V

4 2 2 7

(NH ) Cr O

m

30,24

100%

32 ì

1,2

- Mx

8, 4

= 56n - M 7

⇒

⇒ 14

45

140

45

= 182z(g) 45

ì ì

182 z 100%

= 48,06%

182z +196,67z

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	729,6 KB