tiểu luận môn phân tích tài chính báo cáo tài chính được sử dụng trong định giá như thế nào

Bài tiểu luận đi vào 2 phần chủ yếu: phần I- Tổng quan về định giá, sơ lược các phương pháp, và phần 2 trình bày về cách mà các báo cáo tài chính được sử dụng trong định giá như thế nào.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

Tp.Hồ Chí Minh, tháng 04 năm 2014

Mục tiêu nghiên cứu 4

Câu hỏi nghiên cứu 4

I Tổng quan về định gi 4

1.1 Khái niệm 4

1.2 Mục tiêu 4

1.3 Giới thiệu các phương pháp định giá 5

1.3.1 Phương pháp bội số 5

1.3.1.1 Phương pháp so sánh 5

a Ưu điểm 7

b Nhược điểm 7

c.Điều chỉnh đòn bẩy 7

d Điều chỉnh kế toán 8

e Các biến số của tỷ số P/E 9

1.3.1.2 Phương pháp sàng lọc 10

a Ưu điểm 12

b Nhược điểm 12

1.3.2 Phương pháo định giá bằng tài sản 12

1.3.3 Phân tích cơ bản 13

1.4 Các công cụ sử dụng trong định giá 16

1.4.1 Các thông tin chung về doanh nghiệp 16

1.4.2 Các tỷ số 18

1.4.3 Báo cáo tài chính 18

1.5 Mô hình định giá 18

1.5.1 Mô hình định giá đối với các khoản đầu tư tới hạn 19

1.5.2 Mô hình định giá với các khoản đầu tư liên tục 21

1.5.3 Giá trị công ty được tạo ra ở đâu? 22

1.5.4 Mô hình chiết khấu cổ tức 25

II Sử dụng báo cáo tài chính trong định giá 27

2.1 Mô hình phân tích bội số 27

2.2 Phân tích tài chính 27

2.2.1 Phân tích dòng tiền 30

2.2.2 Phân tích khả năng sinh lợi 30

2.2.3 Phân tích triển vọng 31

2.3 Dự phóng thu nhập/cổ tức 33

Kết luận 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 35

Mục tiêu nghiên cứu

− Tìm hiểu về các phương pháp định giá và cách thức các báo cáo tài chính được sử dụng trong định giá.

Câu hỏi nghiên cứu

− Định giá là gì?

− Có những phương pháp định giá nào?

− Đánh giá ưu/nhược điểm của các phương pháp?

− Báo cáo tài chính được sử dụng như thế nào trong định giá.

Bài tiểu luận đi vào 2 phần chủ yếu: phần I- Tổng quan về định giá, sơ lược các phương pháp, và phần 2 trình bày về cách mà các báo cáo tài chính được sử dụng trong định giá như thế nào.

Để minh họa, bài viết này lấy ví dụ xuyên suốt về phân tích và định giá dựa trên những thông tin của công ty cổ phần mía đường Bourbon Tây Ninh- nay là công

ty CP mía đường Thành Thành Công, mã cổ phiếu SBT

I. Tổng quan về định giá

I.1 Khái niệm

Định giá có thể được hiểu là việc đánh giá giá trị của tài sản hay một công

ty, hoặc một chứng khoán sao cho phù hợp với thị trường tại một địa điểm, thờiđiểm nhất định.Dựa trên những phương pháp khác nhau, có thể cho ra nhữngkết quả định giá khác nhau Chất lượng của kết quả định giá phụ thuộc nhiềuyếu tố, trong đó phương pháp định giá là yếu tố cơ bản Có sự đánh đổi giữa chiphí cho việc định giá và kết quả định giá Một phương pháp định giá dựa trênnhiều thông tin, phân tích thông tin kỹ lưỡng sẽ có giá trị cao hơn những phươngpháp sử dụng ít thông tin và phân tích đơn giản hơn

I.2 Mục tiêu

Tùy theo từng đối tượng mà mục tiêu của công tác định giá có thể khácnhau Đối với nhà đầu tư, định giá có thể là xác định giá hợp lý của 1 chứng

khoán nhằm mục đích đầu tư chúng khoán.Đối với chủ doanh nghiệp, định giá

có thể là xác định giá trị mang lại từmột khoản đầu tư vào tài sản hoặcmột dựán Tóm lại, công tác định giá nhằm mục đích cuối cùng là hỗ trợ ra quyết địnhđầu tư Trong phạm vi bài tiểu luận này, chúng ta xem xét việc định giá như làxác định giá trị của một công ty

I.3 Giới thiệu các phương pháp định giá

I.3.1 Phương pháp bội số

Một kỹ thuật định giá tốt được chấp nhận khi lợi ích lớn hơn chi phí thựchiện, bên cạnh đó nó cũng là thước đo so sánh với các kỹ thuật khác Phân tíchbội số ít tốn kém chi phí vì phương pháp này chỉ sử dụng các thông tin tối thiểu

mà thôi

Phân tích bội số đơn giản chỉ là tỷ số giá cổ phiếu trên một con số cụ thểtrong các báo cáo tài chính Hầu như các tỷ số này đều làm gia tăng tầm quantrọng các số liệu trong các báo cáo tài chính như thu nhập, giá trị sổ sách, doanhthu và dòng tiền đó là tỷ số giá – thu nhập (P/E), tỷ số giá trên sổ sách (P/B), tỷ

số giá trên doanh thu (P/S) và tỷ số giá trên dòng tiền hoạt động (P/CFO)

I.3.1.1 Phương pháp so sánh

Các bước thực hiện như sau:

− Nhận diện các công ty có thể so sánh được Các công ty này thường

có hoạt động tương tự với hoạt động của công ty mục tiêu mà chúng tađang muốn định giá

− Nhận diện các thước của các công ty có thể so sánh trong các báo cáotài chính của chúng như là thu nhập, giá trị sổ sách, doanh thu, dòngtiền

− Tính bội số của các thước đo này khi công ty giao dịch

− Áp dụng các bội số để tính các thước đo tương ứng của các Công tymục tiêu để tính giá trị Công ty

Bảng 1: Giả sử có dữ liệu về doanh số, thu nhập và giá trị sổ sách vốn cổ phần

hàng năm của SBT và 2 công ty sản xuất cùng ngành là mía đường Biên Hòa(BHS) và mía đường Lam Sơn (LSS) cho trong bảng sau:

(Giả sử chỉ có 3 công ty trong ngành, lưu ý dữ liệu là giả định):

Doanh

số (tỷ VND)

Lợi nhuận sau thuế (tỷ VND)

Giá trị sổ sách (tỷ VND)

Giá thị trường (tỷ VND)

P/S (lần)

P/E (lần)

P/B (lần)

Chúng ta còn quan tâm đến giá cả ở đó một cổ phiếu sẽ giao dịch, dù giá

có hiệu quả hay không Ví dụ như các ngân hàng đầu tư thả nổi phát hành lầnđầu (IPO) thường sử dụng phương pháp so sánh để ước tính giá mà thị trường

có thể định giá phát hành Nếu thị trường đang định giá sai các công ty so sánhthì cũng sẽ đánh giá sai IPO

− Các số liệu tính toán sẽ không ổn nếu như công ty so sánh bị định giásai

− Nhận diện các công ty so sánh với cùng đặc điểm kinh doanh là rất khó

− Các bội số khác nhau cho ra các định giá khác nhau

− Các tỷ số âm có thể xảy ra Khi công ty so sánh bị lỗ, tỷ số P/E ít có ýnghĩa

− Các tỷ số điều chỉnh cũng có thể được sử dụng trong phân tích sosánh, nhà phân tích điều chỉnh đối với các chênh lệch trong đòn bẩygiữa các Công ty và điều chỉnh đối với các chênh lệch xuất phát từ cácnguyên tắc kế toán

Các bội số khác cũng có thể được sử dụng trong phân tích so sánh, đó làcác tỷ số điều chỉnh Người ta thường điều chỉnh đối với chênh lệch trong đònbẩy giữa các công ty và điều chỉnh đối với chênh lệch xuất phát từ các nguyêntắc kế toán:

c Điều chỉnh đòn bẩy

Có sự khác nhau trong đòn bẫy giữa công ty mục tiêu và các công ty sosánh, các tỷ số tính toán phải được loại bỏ yếu tố đòn bẫy Các thước đo khôngđòn bẫy điển hình là:

EBIT là lãi trước thuế và lại vay

Nợ ròng là tổng nghĩa vụ nợ trừ bất kì chứng khoán chịu lãi mà công tyđang nắm giữ như là một tài sản

Tử số trong các tỷ số này là giá thị trường công ty, đôi khi ám chỉ đến giátrị không đòn bẩy hoặc giá trị công ty Các tỷ số không đòn bẩy đôi khi ám chỉcác bội số công ty Tỷ số giá trên doanh số hoặc giá bán trên EBIT nên được tínhtoán như là tỷ số không đòn bẩy bởi vì đòn bẩy không tạo ra doanh số hoặc thunhập trước thuế và lãi vay

d Điều chỉnh kế toán

Khi mẫu số của các tỷ số là các số liệu kế toán, các bội số thường đượcđiều chỉnh đối với quan niệm của kế toán mà quan điểm này có thễ khác nhaugiữa các Công ty

Các số liệu về khấu hao và các khoản trừ dần có thể khác nhau ở cáccông ty Tùy theo quan điểm của kế toán nên khấu hao và các khoản trừ dầnkhông phải là một thước đo tốt trong báo cáo thu nhập Một tỷ số có thể điềuchỉnh cho cả đòn bẫy và kế toán đối với các chi phí này là:

EBITDA thu nhập trước lãi, thuế và khấu hao và chi phí trừ dần (EBITcộng khấu hao và chi phí trừ dần)

Thu nhập có thể bị tác động bởi các sự kiện đặc biệt đối với từng công ty

Vì thế các bội số được điều chỉnh để tháo gỡ tác động của các sự kiện đặc biệtnày

e Các biến số của tỷ số P/E

Tỷ số P/E báo cáo so sánh giá cổ phiếu đối với hầu hết thu nhập hàngnăm được báo cáo trong những năm gần đây

Tỷ số P/E dự kiến thường được tính toán với các dự báo của các nhàphân tích, bổ sung tỷ số P/E báo cáo cho các tăng trưởng thu nhập trong nămsắp đến

Giá trên tử số P/E báo cáo bị ảnh hưởng bởi cổ tức Các cổ tức làm giảmgiá cổ phần vì giá trị được mang ra khỏi công ty Nhưng thu nhập dưới mẫu số

không bị cổ tức tác động Vì thế các tỷ số P/E có thể khách nhau Để điều chỉnhlại các sai biệt này, tỷ số P/E báo cáo được tính như sau:

Trong đó DPS là cổ tức mỗi cổ phần tử số là giá kể cả cổ tức, là giá trướckhi chi trả cổ tức, giá sau khi chi trả cổ tức được chi trả gọi là giá sau cổ tức

I.3.1.2 Phương pháp Sàng lọc

Phương pháp so sánh cho thấy quan điểm là các công ty giống nhau sẽ

có các bội số như nhau Tuy nhiên các nhà đầu tư nghi ngờ giá thị trường chỉđúng một cách cơ bản thì họ sẽ cho là các bội số hơi khách nhau Nếu các công

ty giao dịch với các bội số khách nhau thì chúng có thể bị đánh giá sai lầm Các

ý tưởng này dẫn đến việc sàng lọc cổ phiếu đối với việc mua và bán trên cơ sởcác bội số tương ứng của chúng

Cơ chế hoạt động của sàng lọc dưới hình thức đơn giản nhất:

− Nhận diện một bội số mà chúng ta sẽ sàng lọc cổ phiếu trên đó

− Xếp hạng các cổ phiếu dựa trên bội số đó, từ cao nhất đến thấp nhất

− Mua cổ phiếu có bội số thấp nhất và bán cổ phiếu có bội số cao nhất

− Sàng lọc theo mùa: mua cổ phiếu vào một thời điểm nhất định trong năm

vì tỷ suất sinh lợi cổ phiếu có xu hướng cao hơn vào thời điểm đó

− Sàng lọc xung lượng: mua cổ phiếu tăng giá, lý do cơ bản là xung lượng

sẽ tiếp tục

− Sàng lọc giao dịch bên trong: Bắt chước những người bên trong vì nhữngngười bên trong có các thông tin bên trong và họ sử dụng thông tin đógiao dịch

− Sàng lọc giá trên cổ tức (P/d) mua P/d thấp, bán P/d cao

Sàng lọc dựa trên bội số cho là các cổ phiếu có giá cao so với nền tảng cơbản thì bị định giá cao và các cổ phiếu có giá thấp so với nền tảng cơ bản thì bịđịnh giá thấp Các cổ phiếu đôi khi có bội số cao được xem là cổ phiếu hấp dẫn

vì các nhà đầu tư thấy hấp dẫn và tạo sự hăng hái từ đó làm cho giá trở nên caohơn so với nền tảng cơ bản, ngược lại cổ phiếu có bội số thấp thường đượcxem là cổ phiếu buồn tẻ vì chúng bị bỏ qua bởi các nhà đầu tư bầy đàn Các nhàđầu tư buồn tẻ thường hay chống lại xu hướng bầy đàn, họ mua cổ phiếu kémhấp dẫn và bán cổ phiếu hấp dẫn Cổ phiếu có bội số thấp còn gọi là cổ phiếugiá trị bởi vì giá trị của chúng được xem là cao hơn so với giá cả của chúng

Ví dụ: dùng bội số theo phương pháp sàng lọc cơ bản để so sánh giữacác Công ty với nhau từ đó ra quyết định mua hoặc bán cổ phiếu đang nắm giữtrong danh mục

là 11.54 trong danh mục, ngược lại nếu ta quan tâm theo bội số P/D thì cần phảimua BHS vì có P/D nhỏ nhất là 5.9 và bán SBT có P/D cao nhất là 12.61

I.3.2 Phương pháp định giá bằng tài sản.

Định giá dựa trên cơ sở tài sản là xác định giá trị một công ty bằng cáchlấy giá trị thị trường của tổng tài sản trừ đi giá trị thị trường của tổng nợ

Giá trị cổ phần = Giá trị công ty – Giá trị nợ

Trong khi xác định giá thị trường hiện hành cho tổng tài sản của công ty,chúng ta phải nhận diện các tài sản đã bị bỏ qua và ấn định một giá trị thị trường

cho chúng Các tài sản này có thể là các tài sản vô hinh - chẳng hạn như tài sảnthương hiệu, tài sản tri thức, tài sản quản trị hay là mạng lưới tiếp thị và cáckênh phân phối của công ty – chúng không được phản ánh trên bảng cân đối kếtoán.

Định giá dựa trên cơ sản tài sản tuy là một phương pháp đơn giản, ít tốnkém nhưng vẫn tồn tại một vài khó khăn cần phải giải quyết, đó là:

• Tài sản liệt kê trên bảng cân đối kế toán có thể không được giao dịchthường xuyên, nên không phải lúc nào cũng có giá trị thị trường

• Việc xác định giá trị thị trường của tài sản có thể là không chính xácnếu thị trường tài sản là không hoàn hảo

• Giá trị thị trường, nếu có sẵn có thể không là thước đo giá trị của mộttài sản được sử dụng cụ thể trong môt công ty, chẳng hạn như các nhàxưởng được sử dụng trong sản xuất có thể không có cùng giá trị nhưkhi sử dụng chúng để làm nhà kho

• Việc xác định giá trị các tài sản vô hình là rất khó khăn

• Trong một công ty, các tài sản được sử dụng kết hợp với nhau thànhmột thể thống nhất để tạo ra giá trị, do đó giá trị của các tài sản riêngbiệt sẽ không giống với giá trị thị trường của các tài sản kết hợp, vàviệc xác định giá trị của các tài sản kết hợp cũng là một vấn đề khókhăn

Vì vậy mà phương pháp định giá trên cơ sở tài sản thường chỉ áp dụng đểđịnh giá các quỹ đầu tư hoặc đối với các công ty mà tài sản chủ yếu của công ty

là nguồn tự nhiên như dầu mỏ, khoáng sản, trồng rừng… các công ty này đượcgọi là “công ty dựa vào tài sản”

I.3.3 Phương pháp phân tích cơ bản

Giá trị công ty phụ thuộc rất nhiều vào kỳ vọng về kết quả hoạt động kinhdoanh của nó trong tương lai Vì vậy công tác dự báo là không thể thiếu khi địnhgiá cổ phần Để có được dự báo tốt, phân tích thông tin phải được tiến hành.Phân tích cơ bản là một tiến trình gồm phân tích thông tin, dự báo thành quả,định giá trên cơ sở dự báo đó So với phương pháp sàng lọc, sắp xếp dựa trêncác bội số vốn sữ dụng rất ít thông tin phân tích và dự báo, phân tích cơ bảnphức tạp và đỏi hỏi phân tích nhiều thông tin hơn.

Phân tích cơ bản được hiểu như 1 quá trình chuyển đổi từ hiểu biết vềcông ty sang việc định giá và thực hiện chiến lược giao dịch

Tiến trình

a- Am hiểu hoạt động kinh doanh

Am hiểu về công ty là bước đầu tiên trong chuỗi 5 bước của tiến trình địnhgiá Các nhà đầu tư cả bên trong lẫn bên ngoài công ty cần nắm rõ về:

Thông tin liên quan đến báo cáo tài chính(doanh thu, dòng tiền, thu nhập)

và những thông tin không liên quan Các báo cáo tài chính cần được phân tích tỉ

mỉ để rút ra thông tin cho dự báo

Hai bước cơ bản để thực hiện dự báo bao gồm:

 Xác định thành quả sẽ được đo lường như thế nào

 Dự báo thành quả đã xác định

d- Chuyển dự báo thành định giá

Khi đã có được kết quả dự báo thành quả của công ty hoặc dự án đầu tư,bước tiếp theo nhà đầu tư cần xác định là định giá, tức trả lời cho câu hỏi: phảitrả bao nhiêu để được sở hữu thành quả được dự báo ở bước 3

Có 2 loại chi phí trong 1 quyết định đầu tư Trước tiên là chi phí cơ hội(hay được hiểu là tiền lãi mất đi trên khoản đầu tư), và sau đó là phần bù rủi ro.Kết hơp 2 loại chi phí này sẽ cho ta tỷ suất sinh lợi

Suất sinh lợi đòi hỏi = lãi suất phi rủi ro + phần bù rủi ro.

Có 2 phương pháp thực hiện:

− Chiết khấu thành quả với suất sinh lợi.

Giá trị của thành quả tiền mặt của 1 kỳ trong tương lai:

Giá trị = Hiện giá dòng tiền tương lai = dòng tiền dự kiến năm sau/(1+ suất sinhlợi đòi hỏi)

− Vốn hóa thành quả.

Giá trị thành quả = Thành quả thu nhập dự kiến/Tỷ suất sinh lợi đòi hỏi

e- Quyết định đầu tư.

Sau khi có kết quả định giá từ bước 4, nhà đầu tư bên ngoài công ty quyếtđịnh đầu tư bằng cách so sánh giá trị thu được với giá thị trường Nhà đầu tư từbên trong so sánh giá trị của dự án đầu tư với chi phí của chúng

So sánh các phương pháp định giá (Ưu/nhược điểm)

I.4 Các công cụ sử dụng trong định giá

I.4.1 Các thông tin chung về doanh nghiệp.

Trong phương pháp phân tích cơ bản, bước đầu tiên là phải am hiểu hoạtđọng kinh doanh của doanh nghiệp Để làm được điều này, ta phải nắm đượcnhững thông tin liên quan đến doanh nghiệp cả trong quá khứ hiện tại và nhữngkhả năng có thể hiện hữu trong tương lai Ngoài ra, để có cái nhìn tổng quáthơn, ta còn phải nắm bắt những thông tin mang tích chất vĩ mô liên quan tớidoanh nghiệp như thông tin về ngành hoặc cả nền kinh tế

Một trong những điểm quan trọng là những thông tin này có thể cung cấpcho người phân tích chiến lược mà công ty theo đuổi để tạo ra giá trị, một cơ sởquan trọng để nhà phân tích hướng vào đó để lựa chọn một mô hình định giá,qua đó đạt được mục tiêu dự báo và định giá

Ví dụ về tìm hiểu thông tin doanh nghiệp công ty cổ phần mía đườngBourbon Tây Ninh SBT:

" SBTcó trụ sở chính và nhà máy rộng 32ha, chuyên sản xuất đường tinh luyện theo tiêu chuẩn châu Âu, công suất thiết kế giai đoạn đầu là 8.000 tấn mía/ngày, giai đoạn hai là 16.000 tấn mía/ngày Ngoài sản phẩm chính là đường sản xuất trực tiếp từ cây mía, SBT còn có phụ phẩm là mật rỉ và đặc biệt là sản phẩm điện từ nhiệt đốt bã mía để sử dụng nội bộ và bán cho lưới điện quốc gia Các sản phẩm chính:

− Đường tinh luyện cao cấp Mimosa

− Đường tinh luyện BonSu siêu sạch

− Đường vàng tinh thiên nhiên GoldSu

Chiến lược tăng trưởng:

Cùng với giải pháp khoa học công nghệ, quản lý, song hành với công tác bảo vệ môi trường, SBT xác định xây dựng vùng nguyên liệu bền vững là yếu tố quan trọng."

Nguồn: website http://www.bourbontn.com.vn

Thông tin ngành mía đường:

Ngành mía đường trong nước hiện đang gặp nhiều khó khăn, chi phí trung bình ngành đang ở mức cao, khó cạnh tranh với hàng nhập So với chi phí sản xuất đường từ Lào của HAG, các doanh nghiêp của ngành mía đường trong nước không thể cạnh tranh và buộc phải nhờ vào bảo hộ Tuy nhiên một khi hàng rào bảo hộ tháo dỡ, ngành mía đường trong nước sẽ gặp rất nhiều khó khăn, SBT không ngoại lệ Vì vậy, có thể dự báo 1 bức tranh không tươi sáng cho lợi nhuận ngắn hạn của SBT

I.4.2 Các tỷ số