chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

Tiếp theo giai đoạn cạnh tranh tự do, chủ nghĩa tư bản phát triển lên giai đoạn cao hơn là giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền và sau đó là chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước.. Sát nh

Tiếp theo giai đoạn cạnh tranh tự do, chủ nghĩa tư bản phát triển lên giai đoạn cao hơn là giai đoạn chủ nghĩa

tư bản độc quyền và sau đó là chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

CNTB QNN ĐQNN

CNTB Q ĐQNN

CNTB CTTD

Chương VI

I.Chủ nghĩa tư bản độc quyền

III Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

III Đánh giá chung về vai trò và giới hạn lịch

sử của CNTB

Ph Ăng ghen (1820-1895)

Các Mác (1818-1883)

Cạnh tranh

tự do

Tích tụ và tập trung sản xuất

Độc quyền

Vận dụng sáng tạo

những nguyên lý của chủ nghĩa Mác vào điều kiện lịch sử mới của thế giới, V.I Lênin

đã chứng minh rằng

chủ nghĩa tư bản đã bước sang giai đoạn mới là chủ nghĩa tư bản độc quyền

V.I Lê nin lãnh tụ giai cấp vô sản

Nga và thế giới

6.1 CNTBĐQ.Nguyên nhân CNTDCT sang CNTBĐQ

I CHỦ NGHĨA TƯ BẢN ĐỘC QUYỀN

1 Nguyên nhân chuyển biến của chủ nghĩa tư bản từ cạnh tranh tự do sang độc quyền

Nội dung của yêu cầu

tự học Nội dung hướng dẫn và kết quả tự học

- Nguyên nhân chuyển

- Nộp kết quả nghiên cứu cho

GV và giờ sau

Tích tụ, tập trung

sản xuất

Cạnh tranh gay gắt Thoả hiệp, thoả thuận

Tổ chức độc quyền

Các hình thức của tổ chứcđộc quyền

Xanhđica (Cyndicate)

Tơrớt (Trust)

Côngxooc xiom

Các ten (Cartel):

Sát nhập

Tổ chức độc quyền ngân hàng

Tổ chức độc Quyền công nghiệp

Cạnh tranh khốc liệt

Lênin: “Tư bản tài chính là kết quả của sự hợp nhất giữa TB ngân hàng của một

số ít ngân hàng ĐQ lớn nhất với TB của liên minh độc quyền các nhà công nghiệp”

Vai tro NH

Vai trò của

ngân hàng

Vai trò cũ

Vai trò mới

Trung gian trong việc thanh toán tín dụng

Thâm nhập vào tổ chức độc quyền công nghiệp

để giám sát

Trực tiếp đầu tư vào

công nghiệp

Đầu sỏ tài chính

Một nhóm nhỏ độc quyền chi phối

toàn bộ đời sống kinh tế và chính trị

Chế độ tham dự Thủ đoạn

Thống trị kinh tế

Thống trị chính trị

Đầu sỏ tài

chính

nguồn lợi khác của nước NKTB

• Các nước lạc hậu thiếu vốn để phát triển

• CNTB phát triển mâu thuẫn kinh tế - xã hội gay gắt

13

Xuất khẩu

tư bản nhà nước

Xuất khẩu

tư bản

tư nhân

Chi nhánh của các công ty xuyên quốc gia

Hoạt động tài chính tín dụng của các ngân hàng

Các trung tâm tín dụng

và chuyển giao công nghệ

Xét cách thức

đầu tư

Xét theo chủ thể sở hữu

Xét về hình thức

hoạt động

Đặc điểm thứ 4: Sự phân chia thế giới về kinh

tế giữa các liên minh độc quyền

Cạnh tranh giữa các TC ĐQ

Xuất khẩu tư bản Tích tụ và tập trung tư bản

Tổ chức ĐQ quốc tế

- Nguyên nhân : Quá trình tích tụ và tập trung tư bản phát triển, xuất khẩu tư bản ngày càng tăng lên cả qui mô và phạm vi

- Thực chất : Phân chia lĩnh vực đầu tư tư bản, phân chia thị trường thế giới

- Kết quả phân chia: Hình thành nên các liên minh độc quyền quốc tế

Đặc điểm thứ 4: Sự phân chia thế giới về lãnh

thổ giữa các cường quốc

Hình thành hệ thống thuộc địa và nửa thuộc địa

Chiến tranh thế giới

- Bản chất : thực hiện chủ nghĩa thực dân, hình thành hệ thống thuộc địa

- Biện pháp: xâm chiếm các nước chậm phát triển để làm thuộc địa

- Mục đích: nhằm giành thị trường tiêu thụ hàng hóa, nguồn nguyên liệu, nơi đầu tư

có lợi và căn cứ quân sự

và đầu

sỏ tài chính

Xuất khẩu

tư bản

Sự phân chia thế giới về kinh tế giữa các liên minh độc quyền quốc tế

Sự phân chia thế giới về lãnh thổ giữa các cường quốc đế quốc

là sự xâm lược nước ngoài,

là hệ thống thuộc địa nảy sinh từ nhu cầu KT của CNTBĐQ

Quan hệ giữa độc quyền - cạnh tranh

Cạnh tranh

Lưu ý: Độc quyền sinh ra từ cạnh tranh tự do, đối lập với cạnh tranh tự

do Nhưng sự xuất hiện của độc quyền không thủ tiêu được cạnh tranh, trái lại nó còn làm cho cạnh tranh trở nên đa dạng, gay gắt hơn.

3 Mối quan hệ giữa độc quyền và cạnh tranh

4 Biểu hiện hoạt động của quy luật giá trị và quy

luật giá trị thặng dư trong giai đoạn CNTBĐQ

Sản xuất hàng hóa giản đơn

Giai đoạn CNTB TDCT

Giai đoạn CNTB ĐQ

Quy luật giá

cả độc quyền( + PĐQ)

Quy luật Quy luật lợi

nhuận độc quyền cao

Nguyên nhân CNTBTDCT CNTBĐQ

Quyết định đến quá trình sản xuất và

lưu thông của ngành đó

Một số tổ chức độc quyền tiêu biểu

Một số tổ chức độc quyền tiêu biểu

Trụ sở tập đoàn sản xuất

Máy bay Boing của Mỹ

Một số tổ chức độc quyền tiêu biểu

Tập đoàn sản xuất

Máy bay Airbus

của liên minh Châu Âu

Một số tổ chức độc quyền Ngân hàng

Ngân hàng ADB Ngân hàng thế giới(WB)

Quỹ tiền tệ thế giới (IMF)

Ngân hàng Liên minh Châu Âu (EU)

- Xanhđica (Cyndicate)

+ Là tổ chức độc về lưu thông; mọi việc mua bán do 1 Ban quản trị đảm nhiệm.

+ Họ vẫn độc lập về sản xuất

+ Mục đích của họ là thống nhất đầu mối mua, bán để bán hàng ĐẮT, mua nguyên liệu RẺ.

+ Phát triển nhất ở Pháp

30

- Tơrớt (Trust)

+ Là một hình thức độc quyền, thống nhất cả việc sản xuất và lưu thông dưới

sự quản lý của hội đồng quản trị.

+ Các nhà tư bản tham gia Trust trở

thành các cổ đông thu lợi nhuận theo cổ

nhưng liên quan với nhau về kinh tế, kỹ

+ Conglomerate là hình thức độc quyền kết hợp vài ba chục hãng vừa và nhỏ không có bất kỳ sự liên quan nào về sản xuất hoặc dịch vụ.

+ Mục đích chủ yếu là thu lợi nhuận bằng kinh doanh chứng khoán.

+ Về cơ cấu: đó là sự liên kết giữa các hãng vừa và nhỏ với các hãng lớn trong tổ chức độc quyền.

33

- Conglomerate:

XKTB NN : nhà nước tư sản đầu tư vào nước nhập khẩu tư bản hoặc viện trợ hoàn lại hay không hoàn lại nhằm các mục tiêu:

• Kinh tế: hướng vào các ngành kết cấu hạ tầng để

tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư tư nhân

• Chính trị: cứu vãn chế độ chính trị thân cận ,hoặc

• Quân sự : lôi kéo các nước phụ thuộc vào các

khối quân sự…

34

Trụ sở khối

kinh tế Châu Âu (EU)

Ông Herman Van Rompuy

chủ tịch khối kinh tế Châu Âu (EU)

Khối kinh tế Châu Âu (EU)

Khối kinh tế dầu mỏ OPEC

Thành viên Khối kinh tế OPEC

Khối kinh tế Đông Nam Á

Các loại cạnh tranh trong giai đoạn độc quyền

+ Sự cạnh tranh giữa những người sản xuất nhỏ, giữa những nhà tư bản vừa và nhỏ.

+ Cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với các xí nghiệp ngoài độc quyền

+ Cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với nhau

+ Cạnh tranh trong nội bộ các tổ chức độc

quyền