Giáo án địa lý lớp 9 cả năm đầy đủ mới nhất

Tuần: 1 Tiết: 1 ®Þa lý viÖt Nam(tiÕp) ®Þa lÝ d©n c Bµi 1 Céng ®ång çc d©n téc ViÖt Nam Ngày soạn: 1982014 Ngày giảng: 2082014 I. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: HS nªu ®îc 1 sè ®Æc ®iÓm vÒ d©n téc HS biÕt ®îc çc d©n téc cã tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ kh¸c nhau,chung sèng ®oµn kÕt,cïng x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc Tr×nh bµy ®îc sù ph©n bè çc d©n téc ë níc ta. 2. Kü n¨ng: RÌn luyÖn cñng cè kü n¨ng ®äc,quan s¸t, x¸c ®Þnh trªn b¶n ®å d©n c ViÖt Nam vïng ph©n bè chñ yÕu mét sè d©n téc. 3. Th¸i ®é: Gi¸o dôc tinh thÇn t«n träng ®oµn kÕt d©n téc. II. §å dïng d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: B¶n ®å d©n c ViÖt Nam. 2. Häc sinh: TËp b¶n ®å III. Ph¬ng ph¸p: Trùc quan,vÊn ®¸p, ho¹t ®éng nhãm IV.Tæ chøc giê häc: Khëi ®éngmë bµi(2 phót) Môc tiªu: T¹o høng thó häc tËp cho häc sinh Çch tiÕn hµnh: ViÖt Nam Tæ quèc cña nhiÒu d©n téc, çc d©n téc cïng lµ con ch¸u cña L¹c Long Qu©n ¢u C¬, cïng më mang, g©y dùng non s«ng, cïng chung sèng l©u ®êi trªn mét ®Êt níc. Çc d©n téc s¸t çnh bªn nhau trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc. Bµi häc ®Çu tiªn cña m«n ®Þa lý líp 9 h«m nay, chóng ta cïng t×m hiÓu: Níc ta cã bao nhiªu d©n téc; d©n téc nµo gi÷ vai trß chñ ®¹o trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Êt níc; ®Þa bµn c tró cña céng ®ång çc d©n téc ViÖt Nam ®îc ph©n bè nh thÕ nµo trªn ®Êt níc ta. Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu çc d©n téc ë ViÖt Nam(18 phót) Môc tiªu: HS nªu ®îc 1 sè ®Æc ®iÓm vÒ d©n téc. HS biÕt ®îc çc d©n téc cã tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ kh¸c nhau,chung sèng ®oµn kÕt,cïng x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc §å dïng d¹y häc: B¶n ®å d©n c ViÖt Nam. Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung CH. B»ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n, em cho biÕt: Níc ta cã bao nhiªu d©n téc? KÓ tªn çc d©n téc mµ em biÕt? Tr×nh bµy nh÷ng nÐt kh¸i qu¸t vÒ d©n téc Kinh vµ mét sè d©n té3 c kh¸c? (ng«n ng÷, trang phôc, tËp qu¸n, s¶n xuÊt..). CH. Quan s¸t H1.1 cho biÕt d©n téc nµo chiÕm sè d©n ®«ng nhÊt? ChiÕm tû lÖ bao nhiªu? CH. Dùa vµo hiÓu biÕt cña thùc tÕ vµ SGK cho biÕt: Ngêi ViÖt cæ cßn cã nh÷ng tªn gäi g×? (¢u L¹c, T©y ¢u; L¹c ViÖt...) §Æc ®iÓm cña d©n téc ViÖt vµ çc d©n téc Ýt ngêi? (Kinh nghiÖm s¶n xuÊt, çc nghÒ truyÒn thèng...). CH. KÓ tªn mét sè s¶n phÈm thñ c«ng tiªu biÓu cña çc d©n téc Ýt ngêi mµ em biÕt? (dÖt thæ cÈm, thªu thïa (Tµy, Th¸i...), lµm gèm, trång b«ng dÖt v¶i ( Ch¨m), lµm dêng thèt nèt, kh¶m b¹c (Kh¬ Me), lµm bµn ghÕ b»ng tróc (Tµy). CH. H•y kÓ tªn çc vÞ l•nh ®¹o cÊp cao cña §¶ng vµ Nhµ níc ta, tªn çc vÞ anh hïng, çc nhµ khoa häc cã tiÕng lµ ngêi d©n téc Ýt ngêi mµ em biÕt? Cho biÕt vai trß cña ngêi ViÖt ®Þnh c ë níc ngoµi ®èi víi ®Êt níc? HS tr¶ lêi. GV kÕt luËn 1. çc d©n téc ë ViÖt Nam: Níc ta cã 54 d©n téc, mçi d©n téc cã nh÷ng nÐt v¨n hãa riªng. D©n téc ViÖt (Kinh) cã sè d©n ®«ng nhÊt, chiÕm 86,2% d©n sè c¶ níc. Ngêi ViÖt lµ lùc lîng lao ®éng ®«ng ®¶o trong çc ngµnh kinh tÕ quan träng. Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu ph©n bè çc d©n téc (17 phót) Môc tiªu: Tr×nh bµy ®îc sù ph©n bè çc d©n téc ë níc ta. §å dïng d¹y häc: B¶n ®å d©n c ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung CH. Dùa vµo b¶n ®å “ ph©n bè d©n téc ViÖt Nam” vµ hiÓu biÕt cña m×nh, h•y cho biÕt d©n téc ViÖt (Kinh) ph©n bè ë ®©u? GV: Më réng kiÕn thøc cho häc sinh L•nh thæ cña c d©n ViÖt Nam cæ tríc c«ng nguyªn... + PhÝa B¾c... TØnh V©n Nam, Qu¶ng §«ng, Qu¶ng T©y (Trung Quèc). + PhÝa Nam... Nam Bé Sù ph©n ho¸ c d©n ViÖt Cæ thµnh çc bé phËn... + C d©n phÝa T©y T©y B¾c... + C d©n phÝa B¾c... + C d©n phÝa Nam (tõ Qu¶ng B×nh trë vµo). + C d©n ë §ång b»ng, trung du vµ B¾c Trung Bé vÉn gi÷ ®îc b¶n s¾c ViÖt cæ tån t¹i qua h¬n 1000 n¨m B¾c thuéc... CH. Dùa vµo vèn hiÓu biÕt, h•y cho biÕt çc d©n téc Ýt ngêi ph©n bè chñ yÕu ë ®©u? Nh÷ng khu vùc cã ®Æc ®iÓm vÒ ®Þa lý tù nhiªn, kinh tÕ x• héi nh thÕ nµo? DiÖn tÝch riªng (®Æc trng tiÒm n¨ng tµi nguyªn lín, vÞ trÝ quan träng ®Þa h×nh hiÓm trë, giao th«ng vµ kinh tÕ cha ph¸t triÓn) GV kÕt luËn CH. Dùa vµo SGK vµ b¶n ®å ph©n bè d©n téc ViÖt Nam, h•y cho biÕt ®Þa bµn c tró cô thÓ cña çc d©n téc Ýt ngêi? HS ho¹t ®éng nhãm nhá: ? x¸c ®Þnh ba ®Þa bµn c tró cña ®ång bµo çc d©n téc tiªu biÓu? GV: kÕt luËn. CH. H•y cho biÕt cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, sù ph©n bè vµ ®êi sèng cña ®ång bµo çc d©n téc Ýt ngêi cã nh÷ng thay ®æi lín nh thÕ nµo? (®Þnh canh, ®Þnh c, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, nhµ níc ®Çu t x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, ®êng, trêng, tr¹m, c«ng tr×nh thuû ®iÖn, khai th¸c tiÒm n¨ng du lÞch...) 2. Ph©n bè çc d©n téc: a D©n téc ViÖt (Kinh): D©n téc Kinh ph©n bè chñ yÕu ë ®ång b»ng,trung du,ven biÓn b Çc d©n téc Ýt ngêi: MiÒn nói vµ cao nguyªn lµ çc ®Þa bµn c tró chÝnh cña çc d©n téc Ýt ngêi. Trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c cã çc d©n téc Tµy, Nïng, Th¸i, Mêng, Dao, M«ng... Khu vùc Trêng S¬n T©y Nguyªn cã çc d©n téc £ ®ª, Gia rai, Bana, Coho... Ngêi Ch¨m, Kh¬ Me, Hoa sèng ë cùc Nam Trung Bé vµ Nam Bé. Tæng kÕt vµ híng dÉn häc tËp ë nhµ: Häc sinh ®äc kÕt luËn sgk Tuần: 1 Tiết: 2 Bµi 2. D©n sè vµ gia t¨ng d©n sè Ngày soạn: 2182014 Ngày giảng: 2282014 I. Môc tiªu : 1. KiÕn thøc: Tr×nh bµy ®îc 1sè ®Æc ®iÓm cña d©n sè níc ta, nguyªn nh©n vµ hËu qu¶ 2. Kü n¨ng: Cã kü n¨ng ph©n tÝch b¶ng thèng kª, mét sè biÓu ®å d©n sè(h×nh 2.1,B¶ng 2.1 vµ 2.2) 3. Th¸i ®é: Cã ý thøc chÊp hµnh çc chÝnh s¸ch cña nhµ níc vÒ d©n sè vµ m«i trêng.Kh«ng ®ång t×nh víi nh÷ng hµnh vi ®i ngîc chÝnh s¸ch cña nhµ níc vÒ d©n sè , m«i trêng vµ lîi Ých céng ®ång II. Çc kÜ n¨ng sèng c¬ b¶n: Thu thËp vµ xö lÝ th«ng tin,ph©n tÝch Tr×nh bµy suy nghÜý tëng l¾ng ngheph¶n håi tÝch cùc,giao tiÕp vµ hîp t¸c khi lµm viÖc theo nhãm Lµm chñ b¶n th©n III. Çc ph¬ng ph¸pkÜ thuËt d¹y häc: Suy nghÜcÆp ®«ichia sÎ,®éng n•o,tranh luËn IV. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: B¶n ®å d©n c ViÖt Nam 2. Häc sinh: nc tríc bµi míi V.Tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: a) Níc ta cã bao nhiªu d©n téc? Nh÷ng nÐt v¨n ho¸ riªng cña çc d©n téc thÓ hiÖn ë nh÷ng mÆt nµo? vÝ dô? b) Tr×nh bµy t×nh h×nh ph©n bè cña çc d©n téc ë níc ta? 1. Kh¸m ph¸: §éng n•o: Em biÕt g× vÒ sè d©n níc ta? sù gia t¨ng d©n5 sè g©y hËu qu¶ g×? GV ghi nhanh c©u tr¶ lêi cña hs lªn b¶ng vµ dÉn d¾t hs vµo bµi míi 2. KÕt nèi: Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu sè d©n (10 phót) Môc tiªu: Tr×nh bµy ®îc 1sè ®Æc ®iÓm cña d©n sè níc ta Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung Gi¸o viªn giíi thiÖu 3 lÇn tæng ®iÒu tra d©n sè toµn quèc ë níc ta: LÇn 1: (1479) níc ta cã 52,46 triÖu ngêi. LÇn 2 (1489) níc ta cã 76,41 triÖu ngêi. LÇn 3 (1499) níc ta cã 76,34 triÖu ngêi. CH. Dùa vµo hiÓu biÕt vµ SGK em cho biÕt sè d©n níc ta tÝnh ®Õn 2002 lµ bao nhiªu ngêi? (79,7 triÖu ngêi) Cho nhËn xÐt vÒ thø h¹ng diÖn tÝch vµ d©n sè cu¶ ViÖt Nam so víi çc níc kh¸c trªn thÕ giíi. (+ DiÖn tÝch thuéc lo¹i çc níc cã l•nh thæ trung b×nh thÕ giíi.(®øng thø 58) + D©n sè thuéc lo¹i níc cã d©n ®«ng trªn thÕ giíi ( thø 14)) Chó ý: + d©n sè ViÖt Nam n¨m 2003 d©n sè níc ta cã 80.9 triÖu ngêi. +Trong khu vùc §«ng Nam ¸, d©n sè ViÖt Nam ®øng thø 3 sau In®«nªxia (234.9 triÖu), Philippin (84.6 triÖu). CH. Víi sè d©n ®«ng nh trªn cã thuËn lîi vµ khã kh¨n g× cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ ë níc ta? (+ ThuËn lîi: nguån lao ®éng lín, thÞ trêng tiªu thô réng. + Khã kh¨n: T¹o søc Ðp lín ®èi víi viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ, x• héi; víi tµi nguyªn m«i trêng vµ viÖc n©ng cao chÊt lîng cuéc sèng cña nh©n d©n. I. Sè d©n: ViÖt Nam lµ níc ®«ng d©n, d©n sè níc ta lµ 79.7 triÖu (2002). Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu gia t¨ng d©n sè.(17 phót) Môc tiªu: Tr×nh bµy ®îc 1sè ®Æc ®iÓm cña d©n sè níc ta, nguyªn nh©n vµ hËu qu¶ §å dïng d¹y häc: B¶n ®å d©n c ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung Suy nghÜcÆp ®«ichia sÎ: Gi¸o viªn yªu cÇu HS ®äc thuËt ng÷ “bïng næ d©n sè”. CH. Quan s¸t H.2.1: Nªu nhËn xÐt sù bïng næ d©n sè qua chiÒu cao çc cét d©n sè? (d©n sè t¨ng nhanh liªn tôc). D©n sè t¨ng nhanh lµ yÕu tè dÉn ®Õn hiÖn tîng g×? (bïng næ d©n sè) Gi¸o viªn kÕt luËn: CH. Qua H.2.1 h•y nªu nhËn xÐt ®êng biÓu diÔn tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn cã sù thay ®æi nh thÕ nµo? (+ Tèc ®é gia t¨ng thay ®æi tõng giai ®o¹n; cao nhÊt gÇn 2% (54 60) + Tõ 1976 ®Õn 2003 xu híng gi¶m dÇn; thÊp nhÊt 1.3%. Gi¶i thÝch nguyªn nh©n sù thay ®æi ®ã (kÕt qu¶ cña viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh) CH. V× sao tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè gi¶m nhanh, nhng d©n sè vÉn t¨ng nhanh? (c¬ cÊu d©n sè ViÖt Nam trÎ, sè phô n÷ ë tuæi sinh ®Î cao cã kho¶ng 45 50 v¹n phô n÷ bíc vµo tuæi sinh ®Î hµng n¨m) HS tranh luËn hËu qu¶ gia t¨ng d©n sè: CH. D©n sè ®«ng vµ t¨ng nhanh ®• g©y hËu qu¶ g×? (Kinh tÕ, x• héi, m«i trêng) Gi¸o viªn yªu cÇu b¸o ço kÕt qu¶. Gi¸o viªn chuÈn bÞ kiÕn thøc theo s¬ ®å sau: II. gia t¨ng d©n sè: Tõ cuèi nh÷ng n¨m 50 cña thÕ kû XX, níc ta cã hiÖn tîng “bïng næ d©n sè”. Nhê sù thùc hiÖn tèt chÝnh s¸ch d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh nªn tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè cã xu híng gi¶m. CH. Nªu nh÷ng lîi Ých cña sù gi¶m tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè ë níc ta? Ph¸t triÓn kinh tÕ Tµi nguyªn m«i trêng ChÊt lîng cuéc sèng (x• héi). Gi¸o viªn chuÈn x¸c l¹i néi dung kiÕn thøc theo nh÷ng vÊn ®Ò cña s¬ ®å trªn ®• nªu. CH. Dùa vµo b¶ng 2.1, h•y x¸c ®Þnh çc vïng cã tû lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè cao nhÊt; thÊp nhÊt? Çc vïng l•nh thæ cã tû lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè cao h¬n trung b×nh c¶ níc? (T©y B¾c; B¾c Bé; Duyªn H¶i Nam Trung Bé; T©y Nguyªn) Vïng T©y B¾c cã tû lÖ gia t¨ng tù nhiªn d©n sè cao nhÊt (2,19%) , thÊp nhÊt l ®ång b»ng S«ng Hång (1,11%) Ho¹t ®éng 3:T×m hiÓu c¬ cÊu d©n sè(18 phót) Môc tiªu: Tr×nh bµy ®îc 1sè ®Æc ®iÓm cña d©n sè níc ta Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung Dùa vµo b¶ng 2.2 h•y: NhËn xÐt tû lÖ hai nhãm d©n sè nam n÷ thêi kú 19791999? (+ Tû lÖ n÷ > nam, thay ®æi theo thêi gian. + Sù thay ®æi gi÷a tû lÖ tæng sè nam vµ n÷ gi¶m dÇn tõ 3%2.6%1.4%) CH. T¹i sao l¹i cÇn ph¶i biÕt kÕt cÊu d©n sè theo giíi (tû lÖ n÷, tû lÖ nam) ë mçi quèc gia...? (§Ó tæ chøc lao ®éng phï hîp tõng giíi, bæ sung hµng ho¸, nhu yÕu phÈm ®Æc trng tõng giíi...) CH. NhËn xÐt c¬ cÊu d©n sè theo nhãm tuæi níc ta thêi kú 1979 1999? Nhãm tõ 014 tuæi: + Nam tõ 21.8 gi¶m xuèng 20.1 17.4 + N÷ tõ 20.7 gi¶m xuèng 18.9 16.1 gi¶m dÇn Nhãm tõ 1519 tuæi: + Nam tõ 23.8 t¨ng lªn25.6 28.4 + N÷ tõ 26.6 t¨ng lªn28.230 t¨ng dÇn Nhãm 60 trë lªn: +Nam tõ 2.9 t¨ng lªn 3 3.4 + N÷ tõ 4.2 t¨ng lªn 4.7 t¨ng dÇn Gi¸o viªn kÕt luËn : CH. H•y cho biÕt xu híng thay ®æi c¬ cÊu theo nhãm tuæi ë ViÖt Nam tõ 1979 1999? Gi¸o viªn yªu cÇu ®äc môc 3 SGK Gi¶i thÝch tû sè giíi tÝnh ( nam, n÷ kh«ng bao giê c©n b»ng vµ thêng thay ®æi theo nhãm tuæi, theo thêi gian vµ kh«ng gian. Nguyªn nh©n cña sù kh¸c biÖt vÒ tØ sè giíi tÝnh ë níc ta lµ: HËu qu¶ cña chiÕn tranh, nam giíi hy sinh. Nam giíi ph¶i lao ®éng nhiÒu h¬n, lµm nh÷ng c«ng viÖc nÆng nhäc h¬n, nªn tuæi thä thÊp h¬n n÷. III. c¬ cÊu d©n sè: C¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi cña níc ta ®ang cã sù thay ®æi. Tû lÖ trÎ em gi¶m xuèng, tû lÖ ngêi trong ®é tuæi lao ®éng vµ trªn ®é tuæi lao ®éng t¨ng lªn. 3. Thùc hµnhluyÖn tËp: Tr×nh bµy 1 phót: ? D©n sè ®«ng vµ t¨ng nhanh ®• g©y hËu qu¶ g×? Tuần: 2a Tiết: 3 Bµi 3 Ph©n bè d©n c vµ çc lo¹i h×nh quÇn c Ngày soạn: 2682014 Ngày giảng: 2782014 I. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: Tr×nh bµy ®îc t×nh h×nh ph©n bè d©n c cña níc ta. Ph©n biÖt çc lo¹i h×nh quÇn c n«ng th«n vµ thµnh thÞ theo chøc n¨ng vµ h×nh th¸i quÇn c HS nhËn biÕt qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ë níc ta 2. Kü n¨ng: KÜ n¨ng ph©n tÝch vµ quan s¸t biÓu ®å “ ph©n bè d©n c vµ ®« thÞ ViÖt Nam” vµ b¶ng sè liÖu d©n c. 3. Th¸i ®é: ý thøc ®îc sù cÇn thiÕt ph¶i ph¸t triÓn ®« thÞ trªn c¬ së ph¸t triÓn c«ng nghiÖp b¶o vÖ m«i trêng ®ang sèng. ChÊp hµnh çc chÝnh s¸ch cña nhµ níc vÒ ph©n bè d©n c. II. Çc kÜ n¨ng sèng c¬ b¶n: Thu thập và xử lí thông tin từ lược đồ bản đồ, các bảng số liệu và bài viết để rút ra một số đặc điểm về mật độ dân số, sự phân bố dân cư, các loại hình quần cư và quá trình đô thị hoá ở nước ta. Trách nhiệm của bản thân trong việc chấp hành chính sách của Đảng và Nhà nước về phân bố dân cư. Giải quyết mâu thuẫn giữa việc phát triển đô thị với việc phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường . Trình bày suy nghĩý tưởng, lắng nghe phản hồi tích cực, giao tiếp và hợp tác khi làm việc nhóm, cặp. Thể hiện sự tự tin khi trình bày thông tin. III. Çc ph¬ng ph¸pkÜ thuËt d¹y häc: Động não; Suy nghĩ cặp đôi chia sẻ; Thảo luận nhóm; Giải quyết vấn đề; Báo cáo 1 phút. IV. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: B¶n ®å ph©n bè d©n c vµ ®« thÞ ViÖt Nam. 2. Häc sinh: nc tríc bµi míi V.tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: + H•y cho biÕt sè d©n ë níc ta n¨m 2002, n¨m 2003? T×nh h×nh gia t¨ng d©n sè ë níc ta? + Cho biÕt ý nghÜa cña sù gi¶m tû lÖ gia t¨ng d©n sè tù nhiªn vµ thay ®æi c¬ cÊu d©n sè ë níc ta. 1. Kh¸m ph¸: §éng n•o: Em h•y nªu nh÷ng hiÓu biÕt cña b¶n th©n vÒ sù ph©n bè d©n c ë níc ta hiÖn nay. Em cã biÕt níc ta cã nh÷ng lo¹i h×nh quÇn c nµo? çc lo¹i h×nh quÇn c ®ã cã g× kh¸c nhau? HS tr¶ lêi,GV ghi tãm t¾t lªn b¶ng c©u tr¶ lêi cña häc sinh 2. KÕt nèi: Ho¹t ®éng 1: T×m hiÓu mËt ®é d©n sè vµ ph©n bè d©n c(13 phót). Môc tiªu: Tr×nh bµy ®îc t×nh h×nh ph©n bè d©n c cña níc ta. §å dïng d¹y häc: B¶n ®å ph©n bè d©n c vµ ®« thÞ ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung ? Em h•y nªu diÖn tÝch cña níc ta? So víi çc níc trªn thÕ giíi? ? So s¸nh mËt ®é sè d©n cña níc ta víi mËt ®é sè d©n thÕ giíi (2003)? (gÊp 5.2 lÇn) ? so s¸nh víi ch©u ¸ víi çc níc trong khu vùc §«ng Nam ¸? Gi¸o viªn th«ng b¸o sè liÖu Ch©u ¸: mËt ®é 85 ngêikm2 Khu vùc §«ng nam ¸ + Lµo mËt ®é 25 ngêikm2 + C¨mpu chia mËt ®é 68 ngêikm2 + Malaixia mËt ®é 75 ngêikm2 + Th¸i lan mËt ®é 124 ngêikm2 ? Qua sè liÖu trªn em cã so s¸nh vµ rót ra ®Æc ®iÓm mËt ®é d©n sè níc ta? (MËt ®é d©n sè ViÖt Nam n¨m 1989 lµ mËt ®é 195 ngêikm2 1999 mËt ®é 231 ngêikm2 2002 mËt ®é 241 ngêikm2 2003 mËt ®é 246 ngêikm2 ? Qua sè liÖu trªn em cã nhËn xÐt g× vÒ mËt ®é d©n sè qua çc n¨m. Gi¸o viªn treo b¶n ®å ph©n bè d©n c chØ mét sè vÞ trÝ tËp trung ®«ng d©n c (çc ®ång b»ng). Tha thít ë miÒn nói vµ cao nguyªn. ChuyÓn ý: Sù ph©n bè d©n c: ? Quan s¸t H3.1 cho biÕt d©n c níc ta tËp trung ®«ng ®óc ë vïng nµo? ®«ng nhÊt ë ®©u? (®ång b»ng chiÕm 14 diÖn tÝch tù nhiªn nhng l¹i tËp trung 34 d©n sè. Hai ®ång b»ng S«ng Hång vµ Cöu Long ,vïng Nam bé) ? D©n c tha thít ë vïng nµo? tha thít nhÊt ë ®©u? (MiÒn nói vµ cao nguyªn chiÕm 34 diÖn tÝch nhng cã 14 d©n sè; T©y B¾c 67 ngêikm2; T©y nguyªn 82 ngêikm2. Gi¸o viªn kÕt luËn: ? Dùa vµo hiÓu biÕt vµ thùc tÕ kÕt hîp víi s¸ch gi¸o khoa cho biÕt sù ph©n bè d©n c gi÷a n«ng th«n vµ thµnh thÞ? ? D©n c sèng tËp trung nhiÒu ë n«ng th«n chøng tá nÒn kinh tÕ cã tr×nh ®é nh thÕ nµo? (thÊp, chËm ph¸t triÓn...) ? H•y cho biÕt nguyªn nh©n cña ®Æc ®iÓm ph©n bè d©n c nãi trªn. ( §ång b»ng, ven biÓn çc ®« thÞ cã ®iÒu kiÖn tù nhiªn thuËn lîi, çc ho¹t ®éng s¶n xuÊt cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn h¬n. Cã tr×nh ®é ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt lµ khu vùc khai th¸c l©u ®êi...) ? Nhµ níc ta cã chÝnh s¸ch çc biÖn ph¸p g× ®Ó ph©n bè l¹i d©n c? (tæ chøc di d©n ®Õn çc vïng kinh tÕ míi ë miÒn nói vµ cao nguyªn...) I. MËt ®é d©n sè vµ ph©n bè d©n c: 1. MËt ®é d©n sè : Níc ta cã mËt ®é d©n sè cao: 246 ngêi km2. MËt ®é d©n sè cña níc ta ngµy mét t¨ng. 2. Ph©n bè d©n c: D©n c tËp trung ®«ng ë ®ång b»ng, ven biÓn vµ çc ®« thÞ. MiÒn nói vµ t©y nguyªn d©n c tha thít. PhÇn lín d©n c níc ta sèng ë n«ng th«n. (76% d©n sè). Ho¹t ®éng 2: t×m hiÓu çc lo¹i h×nh quÇn c(12 phót) Môc tiªu: Ph©n biÖt çc lo¹i h×nh quÇn c n«ng th«n vµ thµnh thÞ theo chøc n¨ng vµ h×nh th¸i quÇn c Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung ? Dùa trªn thùc tÕ ®Þa ph¬ng vµ vèn hiÓu biÕt: + Sù kh¸c nhau gi÷a kiÓu quÇn c n«ng th«n ë çc vïng( quy m«, tªn gäi). (+ Lµng cæ ViÖt cã luü tre bao bäc, ®×nh lµng, c©y ®a, bÕn níc cã trªn 100 hé trång lóa níc nghÒ thñ c«ng truyÒn thèng... + B¶n bu«n, sãc...(chñ yÕu lµ d©n téc Ýt ngêi gÇn nguån níc, ®Êt canh t¸c s¶n xuÊt n«ng l©m kÕt hîp cã díi 100 hé d©n chñ yÕu lµ nhµ sµn ®Ó tr¸nh thó d÷ vµ Èm). ? V× sao çc lµng b¶n çch xa nhau? (n¬i ë, n¬i s¶n xuÊt ch¨n nu«i, kho chøa s©n ph¬i...) ? Cho biÕt sù gièng nhau cña çc quÇn c n«ng th«n? (ho¹t ®éng kinh tÕ chÝnh lµ n«ng, l©m, ng nghiÖp...). Gi¸o viªn kÕt luËn: H•y nªu nh÷ng thay ®æi hiÖn nay cña quÇn c n«ng th«n? (+ ®êng, trêng, tr¹m ®iÖn, y tÕ thay ®æi diÖn m¹o lµng quª. + Nhµ cöa lèi sèng, sè ngêi kh«ng tham gia s¶n xuÊt n«ng nghiÖp...) Ho¹t ®éng nhãm: ? Dùa vµo hiÓu biÕt vµ SGK: Nªu ®Æc ®iÓm cña quÇn c thµnh thÞ ë níc ta. (quy m«) ? Cho biÕt sù kh¸c nhau vÒ ho¹t ®éng kinh tÕ vµ çch thøc bè trÝ gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n. ? Quan s¸t h×nh 3.1: h•y nªu nhËn xÐt vÒ sù ph©n bè çc ®« thÞ ë níc ta? Gi¶i thÝch? ( Hai ®ång b»ng lín vµ ven biÓn Lîi thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lý, ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x• héi...) yªu cÇu çc nhãm tr×nh bµy çc nhãm kh¸c nhËn xÐt bæ sung. Gi¸o viªn chuÈn kiÕn thøc. II. çc lo¹i h×nh quÇn c: 1. QuÇn c n«ng th«n: Lµ ®iÓm d©n c ë n«ng th«n víi quy m« d©n sè, tªn gäi kh¸c nhau. Ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu lµ n«ng nghiÖp. 2. QuÇn c thµnh thÞ. Çc ®« thÞ cña níc ta phÇn lín cã quy m« võa vµ nhá, cã chøc n¨ng chÝnh lµ ho¹t ®éng c«ng nghiÖp dÞch vô. Lµ trung t©m kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, khoa häc kü thuËt. Ph©n bè tËp trung ë ®ång b»ng ven biÓn. Ho¹t ®éng 3:t×m hiÓu ®« thÞ ho¸(10 phót) Môc tiªu: HS nhËn biÕt qu¸ tr×nh ®« thÞ hãa ë níc ta Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung Dùa vµo b¶ng 3.1 h•y ? NhËn xÐt vÒ sè d©n thµnh thÞ cña níc ta. (tèc ®é t¨ng, giai ®o¹n nµo tèc ®é t¨ng nhanh...). ? Cho biÕt sù thay ®æi tû lÖ d©n thµnh thÞ ®• ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸ ë níc ta nh thÕ nµo? ? Quan s¸t h×nh 3.1 cho nhËn xÐt vÒ sù ph©n bè çc thµnh phè lín? (§ång b»ng, ven biÓn) bøc xóc cÇn gi¶i quyÕt cho d©n c tËp trung qu¸ ®«ng ë çc thµnh phè lín? (viÖc lµm, nhµ ë, kÕt cÊu h¹ tÇng ®« thÞ, chÊt lîng m«i trêng ®« thÞ...). ? LÊy vÝ dô minh ho¹ vÒ viÖc më quy m« çc thµnh phè? (Quy m« më réng Thñ ®« Hµ Néi: lÊy S«ng Hång lµ trung t©m më vÒ phÝa b¾c (§«ng Anh Gia L©m) nèi hai bê b»ng 05 c©y cÇu(cÇu Th¨ng Long, cÇu Ch¬ng D¬ng, cÇu Thanh Tr×, VÜnh Tuy, NhËt T©n). III. §« thÞ ho¸ Sè d©n thµnh thÞ vµ tû lÖ d©n ®« thÞ t¨ng liªn tôc. Tr×nh ®é ®« thÞ ho¸ thÊp. 3. Thùc hµnhluyÖn tËp: Tr×nh bµy 1 phót: GV yc 2 hs dùa vµo b¶n ®å ph©n bè d©n c ViÖt Nam : Tr×nh bµy sù ph©n bè d©n c ,®Æc ®iÓm ®« thÞ vµ sù ph©n bè ®« thÞ ë níc ta? Tr×nh bµy sù kh¸c nhau gi÷a 2 lo¹i quÇn c? 4. VËn dông: ViÕt b¸o ço ng¾n: GV yc hs th«ng qua viÖc quan s¸t ®Þa ph¬ng n¬i çc em sinh sèng , viÕt 1 ®o¹n v¨n ng¾n m« t¶ ®Æc ®iÓm vÒ quÇn c ë ®Þa ph¬ng. Tuần: 2b Tiết: 4 Bµi 4: Lao ®éng vµ viÖc lµm. chÊt l¬îng cuéc sèng Ngày soạn: 2882014 Ngày giảng: 2982014 I. môc tiªu: 1. KiÕn thøc : Tr×nh bµy ®¬îc ®Æc ®iÓm cña nguån lao ®éng vµ viÖc sö dông lao ®éng ë n¬íc ta. HS biÕt ®îc søc Ðp cña d©n sè ®èi víi vÊn ®Ò gi¶i quyÕt viÖc lµm. Tr×nh bµy ®îc hiÖn tr¹ng chÊt l¬îng cuéc sèng ë níc ta 2. Kü n¨ng: KÜ n¨ng ph©n tÝch biÓu ®å H×nh 4.1,H 4.2,H 4.3 KÜ n¨ng ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a m«i trêng sèng vµ chÊt lîng cuéc sèng. 3. Th¸i ®é: Cã ý thøc gi÷ g×n vÖ sinh MT n¬i ®ang sèng vµ çc n¬i c«ng céng kh¸c ,tham gia tÝch cùc çc ho¹t ®éng BVMT ë ®Þa ph¬ng II. §å dïng d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: Çc biÓu ®å c¬ cÊu lao ®éng (phãng to) Çc b¶ng thèng kª vÒ sö dông lao ®éng. 2. Häc sinh: nc tríc bµi míi III. Ph¬ng ph¸p: vÊn ®¸p, ho¹t ®éng nhãm, trùc quan IV. Tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: + Sù ph©n bè d©n c ¬ cña n¬íc ta cã ®Æc ®iÓm g×? + Lµm bµi tËp 3(tr14) Khëi ®éngMë bµi (2 phót) Môc tiªu: T¹o høng thó häc tËp cho häc sinh Çch tiÕn hµnh: Nguån lao ®éng lµ nh©n tè quan träng hµng ®Çu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi, cã ¶nh h¬ëng quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc sö dông çc nguån lùc kh¸c. TÊt c¶ cña c¶i vËt chÊt vµ gi¸ trÞ tinh thÇn ®Ó tho¶ m•n nhu cÇu cña x• héi do con ng¬êi s¶n xuÊt ra. Song kh«ng ph¶i bÊt cø ai còng cã thÓ tham gia s¶n xuÊt, mµ chØ mét bé phËn d©n sè cã ®ñ søc khoÎ va trÝ tuÖ ë vµo ®é tuæi nhÊt ®Þnh. §Ó râ h¬n vÊn ®Ò lao ®éng, viÖc lµm vµ chÊt l¬îng cuéc sèng ë n¬íc ta chóng ta cïng t×m hiÓu néi dung bµi h«m nay: Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu nguån lao ®éng vµ sö dông lao ®éng( 15 Phót) ) Môc tiªu: Tr×nh bµy ®¬îc ®Æc ®iÓm cña nguån lao ®éng vµ viÖc sö dông lao ®éng ë n¬íc ta. §å dïng: Çc biÓu ®å c¬ cÊu lao ®éng (phãng to) Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung GVyªu cÇu nh¾c l¹i: Nhãm trong ®é tuæi vµ trªn ®é tuæi lao ®éng (5 59 vµ 60 trë lªn) (nhãm tuæi trªn chÝnh lµ nguån lao ®éng ë n¬íc ta. ? H•y cho biÕt: Nguån lao ®éng n¬íc ta cã nh÷ng mÆt m¹nh vµ h¹n chÕ nµo? ? Dùa vµo H4 .1 h•y nhËn xÐt c¬ cÊu lùc l¬îng lao ®éng gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n, gi¶i thÝch nguyªn nh©n? ? NhËn xÐt chÊt l¬îng lao ®éng cña n¬íc ta. §Ó n©ng cao chÊt l¬îng lao ®éng cÇn cã nh÷ng gi¶i ph¸p g×? Mçi nhãm th¶o luËn mét ý YC: §¹i diÖn tr×nh bµy Nhãm kh¸c nhËn xÐt bæ sung GV chèt kiÕn thøc (§Æc ®iÓm nguån lao ®éng níc ta ChÊt l¬îng lao ®éng víi thang ®iÓm 10,ViÖt Nam ®¬îc quèc tÕ chÊm 3,79 ®iÓm vÒ nguån nh©n lùc Thanh niªn ViÖt Nam theo thanh ®iÓm 10 cña khu vùc, th× trÝ tuÖ ®¹t 2,3 ®iÓm, ngo¹i ng÷ 2,5 ®iÓm kh¶ n¨ng thÝch øng tiÕp cËn khoa häc, kü thuËt ®¹t 2 ®iÓm... ? Theo em nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao chÊt l¬îng lao ®éng hiÖn nay lµ g×? ? Dùa vµo H 4.2. H•y nhËn xÐt vÒ c¬ cÊu vµ sù thay ®æi c¬ cÊu lao ®éng theo ngµnh ë níc ta? (so s¸nh cô thÓ tØ lÖ lao ®éng tõng ngµnh tõ n¨m 19892003) GV: Qua biÓu ®å c¬ cÊu lao ®éng theo ngµnh ë n¬íc ta cã sù chuyÓn dÞch m¹nh theo h¬íng c«ng nghiÖp ho¸ trong thêi gian qua, biÓu hiÖn ë tØ lÖ lao ®éng trong çc ngµnh c«ng nghiÖp x©y dùng vµ dÞch vô t¨ng, sè lao ®éng lµm viÖc trong çc ngµnh n«ng l©m, ng¬ nghiÖp ngµy cµng gi¶m. Tuy vËy phÇn lín lao ®éng vÉn cßn tËp trung trong nhãm ngµnh n«ng l©m . Ng¬ nghiÖp (59,6%). Sù gia t¨ng lao ®éng trong nhãm ngµnh c«ng nghiÖp X©y dùng vµ dÞch vô vÉn cßn chËm, ch¬a ®¸p øng ®¬îc yªu cÇu sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ GVchèt kiÕn thøc. I Nguån lao ®éng vµ sö dông lao ®éng: 1 Nguån lao ®éng: Nguån lao ®éng n¬íc ta dåi dµo vµ t¨ng nhanh. §ã lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ TËp trung nhiÒu ë khu vùc n«ng th«n (75,8%) Lùc lîng lao ®éng h¹n chÕ (78,8% kh«ng qua ®µo t¹o) BiÖn ph¸p n©ng cao chÊt l¬îng lao ®éng hiÖn nay: cã kÕ ho¹ch gi¸o dôc ®µo t¹o hîp lý vµ cã chiÕn l¬îc ®Çu t¬ më réng ®µo t¹o vµ d¹y nghÒ . 2 Sö dông lao ®éng: PhÇn lín cßn tËp trung trong nhiÒu ngµnh n«ng l©m –ng¬ nghiÖp C¬ cÊu sö dông lao ®éng cña c¶ n¬íc ta ®¬îc thay ®æi theo h¬íng ®æi míi cña nÒn kinh tÕ x• héi Ho¹t ®éng 2 : T×m hiÓu vÊn ®Ò viÖc lµm( 15 phót) Môc tiªu: HS biÕt ®îc søc Ðp cña d©n sè ®èi víi vÊn ®Ò gi¶i quyÕt viÖc lµm. §å dïng: Çc b¶ng thèng kª vÒ sö dông lao ®éng. Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung líp chia 3 nhãm) m«i nhãm 1 ý th¶o luËn ? T¹i sao nãi viÖc lµm ®ang lµ vÊn ®Ò gay g¾t ë n¬íc ta (T×nh tr¹ng thiÕu viÖc lµm ë n«ng th«n rÊt phæ biÕn. TØ lÖ thÊt nghiÖp cña khu vùc thµnh thÞ cao 6%...) ? T¹i sao tØ lÖ thÊt nghiÖp vµ thiÕu viÖc lµm rÊt cao nh¬ng l¹i thiÕu lao ®éng cã tay nghÒ ë çc khu vùc c¬ së kinh doanh, khu dù ¸n c«ng nghiÖp? (ChÊt l¬îng lao ®éng thÊp, thiÕu lao ®éng cã kü n¨ng, tr×nh ®é ®¸p øng yªu cÇu cña nÒn c«ng nghiÖp, dÞch vô hiÖn ®¹i...) ? §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò viÖc lµm ph¶i cã gi¶i ph¸p nµo? GV kÕt luËn + Lùc l¬îng lao ®éng dåi dµo + ChÊt l¬îng cña lùc l¬îng lao ®éng thÊp + NÒn kinh tÕ cha¬ ph¸t triÓn T¹o søc Ðp lín cho vÊn ®Ò viÖc lµm. II. VÊn ®Ò viÖc lµm: Do thùc tr¹ng vÊn ®Ò viÖc lµm, ë n¬íc ta cã h¬íng gi¶i quyÕt: +Ph©n bè l¹i d©n c¬ vµ lao ®éng +§a d¹ng ho¹t ®éng kinh tÕ ë n«ng th«n +Ph¸t triÓn ho¹t ®éng c«ng nghiÖp, dÞch vô ë thµnh thÞ + §a d¹ng ho¸ çc lo¹i h×nh ®µo t¹o, h¬íng nghiÖp d¹y nghÒ Ho¹t ®éng3 : T×m hiÓu chÊt l¬îng cuéc sèng(10 phót) Môc tiªu:Tr×nh bµy ®îc hiÖn tr¹ng chÊt l¬îng cuéc sèng ë níc ta Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung ? dùa vµo sgk: H•y nªu nh÷ng dÉn chøng nãi lªn chÊt l¬îng cuéc sèng cña nh©n d©n ®ang cã thay ®æi c¶i thiÖn? (NhÞp ®é t¨ng tr¬ëng kinh tÕ kh¸ cao, trung b×nh GDP mçi n¨m t¨ng 7% Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo tõ 16,1% (2001) xuèng 14,5% (2002) vµ 12% (2003%... 10% (2005) C¶i thiÖn vÒ gi¸o dôc, y tÕ, vµ ch¨m sãc søc khoÎ, nhµ ë, n¬íc s¹ch, ®iÖn sinh ho¹t. KÕt luËn + Chªnh lÖch gi÷a çc vïng: Vïng nói phÝa B¾c B¾c Trung bé, duyªn h¶i Nam Trung bé GDP thÊp nhÊt §«ng Nam Bé GDP cao nhÊt + Chªnh lÖch gi÷a çc nhãm thu nhËp cao, thÊp tíi 8,1 lÇn + GDP b×nh qu©n ®Çu ng¬êi 440USD (2002).Trong khi GDPngêi trung b×nh thÕ giíi 5120 USD çc n¬íc ph¸t triÓn 20670 USD. Çc n¬íc ®ang ph¸t triÓn 1230 USD. Çc n¬íc §«ng Nam ¸ 1580 USD. PhÊn ®Êu n¨m 2005 n¬íc ta lµ 700 USD. III ChÊt l¬îng cuéc sèng: ChÊt l¬îng cuéc sèng ®ang ®¬îc c¶i thiÖn ( vÒ thu nhËp, gi¸o dôc, y tÕ , nhµ ë ,phóc lîi x• héi ) ChÊt l¬îng cuéc sèng cßn chªnh lÖch gi÷a çc vïng, gi÷a çc tÇng líp nh©n d©n . Tæng kÕt vµ híng dÉn häc tËp vÒ nhµ: Cho häc sinh ®äc kÕt luËn GV yc hs lµm bµi tËp: ? ThÕ m¹nh cña ng¬êi lao ®éng ViÖt Nam hiÖn nay lµ: a) Cã kinh nghiÖm s¶n xuÊt n«ng l©m ng¬ nghiÖp b) Mang s½n phong çch s¶n xuÊt n«ng nghiÖp c) Cã kh¶ n¨ng tiÕp thu khoa häc kü thuËt d) ChÊt l¬îng cuéc sèng cao. ? §Ó gi¶i quyÕt ®¬îc viÖc lµm cÇn cã nh÷ng gi¶i ph¸p sau ®©y a) Ph©n bè l¹i lao ®éng vµ d©n c¬ gi÷a çc vïng b) Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, dich vô ë çc ®« thÞ, ®a d¹ng ho¸ çc ho¹t ®éng kinh tÕ ë n«ng th«n c) §a d¹ng ho¸ çc lo¹i h×nh ®µo t¹o, ®Èy m¹nh ho¹t ®éng h¬íng nghiÖp, d¹y nghÒ, giíi thiÖu viÖc lµm. d) TÊt c¶ çc gi¶i ph¸p trªn «n tËp kiÕn thøc: CÊu t¹o th¸p tuæi, çch ph©n tÝch th¸p tuæi d©n sè ChuÈn bÞ bµi thùc hµnh Tuần: 2b Tiết: 5 bµi 5 Thùc hµnh Ph©n tÝch vµ so s¸nh th¸p d©n sè n¨m 1989 vµ n¨m 1999 Ngày soạn: 292014 Ngày giảng: 392014 I. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: HS nªu ®îc sù thay ®æi vµ xu híng thay ®æi c¬ cÊu theo ®é tuæi cña d©n sè níc ta lµ ngµy cµng giµ ®i HS ph©n tÝch ®îc mèi quan hÖ gi÷a gia t¨ng d©n sè víi c¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi, gi÷a d©n sè vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi cña ®Êt níc. 2. Kü n¨ng : kü n¨ng ®äc vµ ph©n tÝch ,so s¸nh th¸p tuæi ®Ó gi¶i thÝch çc xu híng thay ®æi c¬ cÊu theo tuæi. Çc thuËn lîi vµ khã kh¨n, gi¶i ph¸p trong chÝnh s¸ch d©n sè. II. Çc kÜ n¨ng sèng c¬ b¶n: Tư duy: + Phân tích, so sánh tháp dân số Việt Nam năm 1989 và 1999 để rút ra kết luận về xu hướng thay đổi cơ cấu dân số theo độ tuổi ở nước ta + Phân tích được mối quan hệ giữa gia tăng dân số với cơ cấu dân số theo độ tuổi, giữa dân số và phát triển kinh tế xã hội Giải quyết vấn đề: quyết định các biện pháp nhằm giảm tỉ lệ sinh và nâng cao chất lượng cuộc sống . Làm chủ bản thân : Trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng về quy mô gia đình hợp lí. Trình bày suy nghĩý tưởng, lắng nghe phản hồi tích cực, giao tiếp và hợp tác khi làm việc nhóm, cặp. Thể hiện sự tự tin khi trình bày thông tin. III. Çc ph¬ng ph¸pkÜ thuËt d¹y häc: Động não; Thảo luận nhóm; Giải quyết vấn đề; Suy nghĩ cặp đôi chia sẻ IV. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: Th¸p d©n sè ViÖt Nam n¨m 1989 vµ n¨m 1999. 2. Häc sinh: nc tríc bµi míi V.Tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: T¹i sao gi¶i quyÕt viÖc lµm ®ang lµ vÊn ®Ò x• héi gay g¾t ë níc ta? §Ó gi¶i quyÕt viÖc lµm, theo em cÇn ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p nµo? 1. Kh¸m ph¸: §éng n•o: GV nªu c©u hái: Th¸p d©n sè thÓ hiÖn nh÷ng vÊn ®Ò nµo cña d©n sè ? H×nh d¹ng cña th¸p d©n sè cho biÕt ®iÒu g×? HS tr¶ lêi,GV g¾n nh÷ng hiÓu biÕt cña HS vµo néi dung bµi míi 2. KÕt nèi: Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu bµi tËp 1 (12 phót ) Môc tiªu: HS nªu ®îc sù thay ®æi vµ xu híng thay ®æi c¬ cÊu theo ®é tuæi cña d©n sè níc ta lµ ngµy cµng giµ ®i §å dïng: Th¸p d©n sè ViÖt Nam n¨m 1989 vµ n¨m 1999. Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn vµ häc sinh Néi dung Gi¸o viªn sau khi nªu bµi tËp 1. Giíi thiÖu kh¸i nÖm “TØ lÖ d©n sè phô thuéc” hay cßn gäi lµ “tû sè phô thuéc”: Lµ tû sè gi÷a ngêi cha ®Õn tuæi lao ®éng, sè ngêi qu¸ tuæi lao ®éng víi nh÷ng ngêi ®ang trong ®é tuæi lao ®éng cña d©n c mét vïng, mét níc. (hoÆc t¬ng quan gi÷a tæng sè ngêi díi ®é tuæi lao ®éng vµ trªn ®é tuæi lao ®éng , so víi sè ngêi ë tuæi lao ®éng, t¹o nªn mèi quan hÖ trong d©n sè gäi lµ tû lÖ phô thuéc). Ho¹t ®éng nhãm: Sau khi çc nhãm tr×nh bµy kÕt qu¶, bæ sung vµ chuÈn x¸c kiÕn thøc . Gi¸o viªn gi¶i thÝch: TØ sè phô thuéc cña níc ta n¨m 1989 lµ 86 (nghÜa lµ cø 100 ngêi, trong ®é tuæi lao ®éng ph¶i nu«i 86 ë hai nhãm tuæi kia...) Muèn tÝnh ®îc tû sè phô thuéc cña n¨m 1989 lµ: Trong ®é tuæi lao ®éng lµ: 25,6 + 28,2= 53,8 VËy 53,8  100% 46,2 x  x= (46,2 x 100%)53.8= 86% (tû sè phô thuéc) 1. Bµi tËp 1 N¨m 1989: §Ønh nhän,®¸y réng N¨m 1999: §Ønh nhän,®¸y réng, ch©n ®¸y thu hÑp h¬n 1989 Ho¹t ®éng 2 : T×m hiÓu bµi tËp 2 (12 phót ) Môc tiªu: HS nªu ®îc sù thay ®æi vµ xu híng thay ®æi c¬ cÊu theo ®é tuæi cña d©n sè níc ta lµ ngµy cµng giµ ®i Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn vµ häc sinh Néi dung GV yc hs nghiªn cøu bµi tËp 2 tr¶ lêi c©u hái: Nªu nhËn xÐt vÒ sù thay ®æi cña c¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi cña níc ta. Gi¶i thÝch nguyªn nh©n Sau khi HS tr×nh bµy, gi¸o viªn chuÈn x¸c l¹i kiÕn thøc. Gi¸o viªn (më réng) tØ sè phô thuéc ë níc ta dù ®o¸n n¨m 2024 gi¶m xuèng lµ 52,7%. Trong ®ã, tØ sè phô thuéc hiÖn t¹i cña Ph¸p lµ 53,8%. NhËt B¶n 44,9%. Singapo 42,9%; Th¸i lan 47%... Nh vËy hiÖn t¹i tØ sè phô thuéc ë ViÖt Nam cßn cã kh¶ n¨ng cao so víi çc níc ph¸t triÓn trªn thÕ giíi vµ mét sè níc trong khu vùc. 2. Bµi tËp 2 Sau 10 n¨m (1989 1999), tû lÖ nhãm tuæi 0 14 ®• gi¶m xuèng (tõ 39% 33,5%). Nhãm tuæi trªn 60 cã chiÒu híng gia t¨ng (tõ 7,2% 8,1%). Tû lÖ nhãm tuæi lao ®éng t¨ng lªn (tõ 53,8% 58,4%). Do chÊt lîng cuéc sèng cña nh©n d©n ngµy cµng ®îc c¶i thiÖn: ChÕ ®é dinh dìng cao h¬n tríc, ®iÒu kiÖn y tÕ, vÖ sinh, ch¨m sãc søc khoÎ tèt, ý thøc KHHG§ trong nh©n d©n cao h¬n. Ho¹t ®éng 3 : T×m hiÓu bµi tËp 3 ( 12 phót ) Môc tiªu: HS ph©n tÝch ®îc mèi quan hÖ gi÷a gia t¨ng d©n sè víi c¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi, gi÷a d©n sè vµ ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi cña ®Êt níc. Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung GV: yc mçi nhãm th¶o luËn mét néi dung; 1C¬ cÊu d©n sè níc ta cã thuËn lîi nh thÕ nµo cho ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi. 2C¬ cÊu d©n sè theo tuæi cã khã kh¨n nh thÕ nµo cho ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi ë níc ta? 3BiÖn ph¸p nµo tõng bíc kh¾c phôc khã kh¨n trªn? Çc nhãm th¶o luËn Tr×nh bµy kÕt qu¶ nhãm kh¸c bæ sung Gv chuÈn x¸c kiÕn thøc. III. Bµi tËp 3 : 1 ThuËn lîi vµ khã kh¨n: aThuËn lîi: C¬ cÊu d©n sè theo tuæi ë níc ta cã thuËn lîi cho ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi. Cung cÊp nguån lao ®éng lín. Mét thÞ trêng tiªu thô m¹nh Trî lùc lín cho viÖc ph¸t triÓn vµ n©ng cao møc sèng b Khã kh¨n G©y søc Ðp lín ®Õn vÊn ®Ò gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm. Tµi nguyªn c¹n kiÖt, m«i trêng « nhiÔm, nhu cÇu gi¸o dôc ,y tÕ, nhµ ë ... còng c¨ng th¼ng. Tµi nguyªn c¹n kiÖt, m«i trêng bÞ « nhiÔm, nhu cÇu gi¸o dôc, y tÕ, nhµ ë bÞ c¨ng th¼ng. 2 Gi¶i ph¸p kh¾c phôc: Cã kÕ ho¹ch gi¸o dôc ®µo t¹o hîp lý, tæ chøc híng nghiÖp d¹y nghÒ. Ph©n bè l¹i lùc lîng lao ®éng theo ngµnh vµ theo l•nh thæ . ChuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ . 3. Thùc hµnhluyÖn tËp: Chóng em biÕt: Bíc 1: HS th¶o luËn nhãm vÒ sù thay ®æi c¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi ë níc ta qua th¸p d©n sè n¨m 1989 vµ 1999 vµ chän ra 3 ®iÓm ®Ó tr×nh bµy tríc líp Bíc 2: §¹i diÖn 1 sè nhãm tr×nh bµy tríc líp vÒ 3 ®iÓm nhãm ®• chän 4. VËn dông: Thùc hµnh víi th¸p d©n sè: T×m vµ ph©n tÝch th¸p d©n sè cña 1 níc ph¸t triÓn, rót ra ®Æc ®iÓm d©n sè níc ®ã Tuần: 3 Tiết: 6 Bµi 6 Sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ ViÖt Nam Ngày soạn: 892014 Ngày giảng: 992014 I. Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: Tr×nh bµy s¬ lîc vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam HS thÊy ®îc sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ lµ nÐt ®Æc trng cña c«ng cuéc ®æi míi, nh÷ng thµnh tùu vµ nh÷ng khã kh¨n trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . 2. Kü n¨ng: KÜ n¨ng ph©n tÝch biÓu ®å vÒ qu¸ tr×nh diÔn biÕn cña hiÖn tîng ®¹i lý (diÔn biÕn vÒ tû träng cña çc ngµnh kinh tÕ trong c¬ cÊu GDP). RÌn luyÖn kü n¨ng ®äc b¶n ®å, vÏ biÓu ®å h×nh trßn vµ nhËn xÐt biÓu ®å . 3. Th¸i ®é: Kh«ng ñng hé çc ho¹t ®éng kinh teescos t¸c ®éng xÊu ®Õn m«i trêng II. Çc kÜ n¨ng sèng c¬ b¶n: Tư duy: + Thu thập và xử lí thông tin từ lược đồ bản đồ, biểu đồ và bài viết để rút ra đặc điểm phát triển nền kinh tế của nước ta. + Phân tích những khó khăn trong quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam. Giao tiếp: Trình bày suy nghĩý tưởng, lắng nghe phản hồi tích cực, giao tiếp và hợp tác khi làm việc theo cặp. Tự nhận thức:Tự nhận thức, thể hiện sự tự tin khi làm việc cá nhân và trình bày thông tin. III. Çc ph¬ng ph¸pkÜ thuËt d¹y häc: Động não; Thuyết trình nêu vấn đề; HS làm việc cá nhâncặp; Báo cáo 1 phút. IV. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: B¶n ®å hµnh chÝnh ViÖt Nam. 2. Häc sinh: nc tríc bµi míi V.Tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: §Ó gi¶i quyÕt tèt viÖc lµm cho ngêi lao ®éng n«ng th«n cÇn chó ý nh÷ng vÊn ®Ò g× ? 1. Kh¸m ph¸: §éng n•o: GV hái: Em hiÓu g× vÒ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam tríc thêi k× ®æi míi vµ sau khi ®æi míi? HS tr¶ lêi. GV dÉn d¾t hs vµo bµi míi 2. KÕt nèi: Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu nÒn kinh tÕ níc ta tríc thêi kú ®æi míi(10 phót ) Môc tiªu: Tr×nh bµy s¬ lîc vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung I. NÒn kinh tÕ níc ta tríc thêi kú ®æi míi: (không dạy) Ho¹t ®éng 2 :T×m hiÓu nÒn kinh tÕ trong thêi kú ®æi míi . Môc tiªu: HS thÊy ®îc sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ lµ nÐt ®Æc trng cña c«ng cuéc ®æi míi, nh÷ng thµnh tùu vµ nh÷ng khã kh¨n trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn . §å dïng: : B¶n ®å hµnh chÝnh ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung GV: Yªu cÇu HS ®äc thuËt ng÷ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ (trang 153 SGK). ? §äc SGK cho biÕt: sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ thÓ hiÖn ë nh÷ng mÆt chñ yÕu nµo? C¬ cÊu ngµnh lµ träng t©m C¬ cÊu l•nh thæ C¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ.) ? Dùa vµo h×nh 6.1 h•y ph©n tÝch xu híng chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ. Xu híng nµy thÓ hiÖn râ ë nh÷ng khu vùc nµo? (n«ng, l©m, ng nghiÖp, c«ng nghiÖp x©y dùng, dÞch vô). ?NhËn xÐt xu híng thay ®æi tû träng cña tõng khu vùc trong GDP (tõng ®¬ng biÓu diÔn). + sù quan hÖ gi÷a çc khu vùc? (çc ®êng) + Nguyªn nh©n cña sù chuyÓn dÞch çc khu vùc? Gv: Yªu cÇu Hs tr¶ lêi c©u hái. Gv chuÈn kiÕn thøc. II. NÒn kinh tÕ trong thêi kú ®æi míi. 1. Sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ: a.chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh. Khu vùc kinh tÕ Sù thay ®æi trong c¬ cÊu GDP Nguyªn nh©n N«ng l©m ng nghiÖp Tû träng gi¶m liªn tôc : Tõ cao nhÊt 40% (1991) gi¶m thÊp h¬n DÞch vô. (1992), thÊp h¬n c«ng nghiÖp x©y dùng (1994). Cßn h¬n 20% (2002). NÒn kinh tÕ tõ bao cÊp sang kinh tÕ thÞ trêng xu híng më réng nÒn kinh tÕ n«ng nghÞªp hµng ho¸. Níc ta ®ang chuyÓn tõ níc n«ng nghiÖp sang níc c«ng nghiÖp. C«ng nghiÖp x©y dùng Tû träng t¨ng lªn nhanh nhÊt tõ díi 25%( 1991) lªn gÇn 40% (2002). Chñ tr¬ng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ g¾n víi ®êng lèi ®æi míi  lµ ngµnh khuyÕn khÝch ph¸t triÓn DÞch vô Tû träng t¨ng nhanh tõ (91 96) cao nhÊt gÇn 45%. Sau ®ã gi¶m râ rÖt díi 40% (2002). Do ¶nh hëng cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh khu vùc cuèi n¨m 1997. Çc ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i t¨ng trëng chËm Gv yªu cÇu häc sinh ®äc thuËt ng÷: Vïng kinh tÕ träng ®iÓm” Lu ý häc sinh: çc vïng kinh tÕ träng ®iÓm lµ çc vïng ®îc nhµ níc phª duyÖt quy ho¹ch tæng thÓ nh»m t¹o ra çc ®éng lùc ph¸t triÓn cho toµn bé nÒn kinh tÕ. ? Dùa vµo h×nh 6.2: Cho biÕt níc ta cã mÊy vïng kinh tÕ (7 vïng). X¸c ®Þnh ph¹m vi l•nh thæ cña çc vïng kinh tÕ trªn b¶n ®å? X¸c ®Þnh ph¹m vi l•nh thæ cña çc vïng kinh tÕ träng ®iÓm ? Nªu ¶nh hëng cña çc vïng kinh tÕ träng ®iÓm ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi? Gv chèt l¹i ? dùa vµo H6.2 kÓ tªn çc vïng kinh tÕ gi¸p biÓn, vïng kinh tÕ kh«ng gi¸p biÓn? (T©y Nguyªn kh«ng gi¸p biÓn). Víi ®Æc ®iÓm tù nhiªn cña çc vïng kinh tÕ gi¸p biÓn cã ý nghÜa g× trong ph¸t triÓn kinh tÕ? ? B»ng vèn hiÓu biÕt vµ qua çc ph¬ng tiÖn th«ng tin em cho biÕt nÒn kinh tÕ níc ta ®• ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu to lín nh thÕ nµo? ? Nh÷ng khã kh¨n níc ta cÇn vît qua ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ hiÖn nay lµ g×? b. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu l•nh thæ: Níc ta cã 7 vïng kinh tÕ, 3 vïng kinh tÕ träng ®iÓm ( B¾c Bé, miÒn Trung, PhÝa Nam). Çc vïng kinh tÕ träng ®iÓm cã t¸c ®éng m¹nh ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ x• héi vµ çc vïng kinh tÕ l©n cËn. §Æc trng cña hÇu hÕt çc vïng kinh tÕ lµ kÕt hîp kinh tÕ trªn ®Êt liÒn vµ kinh tÕ biÓn, ®¶o. 2. Nh÷ng thµnh tùu vµ th¸ch thøc: a. Nh÷ng thµnh tùu næi bËt: tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ t¬ng ®èi v÷ng ch¾c. C¬ cÊu kinh tÕ chuyÓn dÞch theo híng c«ng nghiÖp ho¸. Níc ta ®ang héi nhËp vµo kinh tÕ khu vùc vµ toµn cÇu.. b. Nh÷ng th¸ch thøc: Sù ph©n ho¸ giÇu nghÌo vµ cßn nhiÒu x• nghÌo ë vïng s©u, vïng xa. M«i trêng « nhiÔm, tµi nguyªn c¹n kiÖt. VÊn ®Ò viÖc lµm cßn nhiÒu bøc xóc. NhiÒu bÊt cËp trong sù ph¸t triÓn v¨n ho¸, gi¸o dôc, y tÕ. Ph¶i cè g¾ng lín trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ thÕ giíi. 3. Thùc hµnhluyÖn tËp: Bµi tËp: Híng dÉn bµi tËp 2: VÏ biÓu ®å h×nh trßn: C¬ cÊu GDP ph©n theo thµnh phÇn kinh tÕ n¨m 2002. 1. Chia h×nh trßn thµnh nh÷ng nan qu¹t theo ®óng tØ lÖ vµ trËt tù cña çc thµnh phÇn kinh tÕ trong b¶ng 6.1. 2. Toµn bé h×nh trßn lµ 360 o t¬ng øng víi tû lÖ 100%. nh vËy, tû lÖ 1% sÏ t¬ng øng víi 3.6 o trªn h×nh trßn. Nan qu¹t thÓ hiÖn thµnh phÇn kinh tÕ nhµ níc chiÕm tû lÖ 38.4 x 3.6= 138o Nan qu¹t thÓ hiÖn thµnh phÇn kinh tÕ tËp thÓ chiÕm 8 x 3.6 Nan qu¹t thÓ hiÖn thµnh phÇn kinh tÕ cã vèn ®Çu t níc ngoµi 13.7 x 3.6 Tuần: 3 Tiết: 7 Bµi 7 Çc nh©n tè ¶nh hëng ®Õn sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp Ngày soạn: 1092014 Ngày giảng: 1192014 I. môc tiªu: 1. KiÕn thøc: Ph©n tÝch ®îc vai trß cña çc nh©n tè tù nhiªn vµ kinh tÕ x• héi ®èi víi sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp. 2. Kü n¨ng: kü n¨ng ®¸nh gi¸, gi¸ trÞ kinh tÕ çc tµi nguyªn thiªn nhiªn. KÜ n¨ng s¬ ®å ho¸ çc nh©n tè ¶nh hëng ®Õn sù ph¸t triÓn vµ çc ph©n bè n«ng nghiÖp. 3. Th¸i ®é: Kh«ng ñng hé çc ho¹t ®éng lµm « nhiÔm ,suy tho¸i vµ suy gi¶m ®Êt,níc,khÝ hËu,sinh vËt II. §å dïng d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: B¶n ®å ®Þa lý tù nhiªn ViÖt Nam B¶n ®å khÝ hËu ViÖt Nam 2. Häc sinh : nc tríc bµi míi III. Ph¬ng ph¸p: Trùc quan,vÊn ®¸p,thuyÕt tr×nh IV.Tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: NÒn kinh tÕ níc ta tríc thêi kú ®æi míi (cuèi thËp kû 80) cã ®Æc ®iÓm g×? Cho biÕt su híng chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ thÓ hiÖn ë nh÷ng khu vùc nµo? H•y nªu mét sè thµnh tùu vµ th¸ch thøc trong ph¸t triÓn kinh tÕ cña níc ta. Khëi ®éngmë bµi:(2 phót) Môc tiªu: T¹o høng thó häc tËp cho häc sinh Çch tiÕn hµnh: Çch ®©y h¬n 4000 n¨m ë lu vùc s«ng Hång, tæ tiªn ta ®• chän c©y lóa lµm nguån s¶n xuÊt chÝnh, ®Æt nÒn mãng cho n«ng nghiÖp níc nhµ ph¸t triÓn nh ngµy nay. N«ng nghiÖp cã nh÷ng ®Æc ®iÓm, ®Æc thï kh¸c so víi çc ngµnh kinh tÕ kh¸c lµ phô thuéc nhiÒu vµo ®iÒu kiÖn tù nhiªn. §iÒu kiÖn kinh tÕ x• héi ®uîc c¶i thiÖn ®• t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy n«ng nghiÖp ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp níc ta nh thÕ nµo? Chóng ta cïng t×m hiÓu néi dung h«m nay. Ho¹t ®éng 1:T×m hiÓu çc nh©n tè tù nhiªn ( 18 phót ) Môc tiªu: Ph©n tÝch ®îc vai trß cña çc nh©n tè tù nhiªn ®èi víi sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp §å dïng: : B¶n ®å ®Þa lý tù nhiªn ViÖt Nam. B¶n ®å khÝ hËu ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña gi¸o viªn vµ häc sinh Néi dung ? H•y cho biÕt sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp phô thuéc vµo nh÷ng tµi nguyªn nµo cña tù nhiªn (®Êt, khÝ hËu, sinh vËt). V× sao nãi n«ng nghiÖp phô thuéc rÊt nhiÒu vµo ®Êt ®ai vµ khÝ hËu. (§èi tîng cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ çc sinh vËt C¬ thÓ sèng cÇn cã ®ñ 5 yÕu tè c¬ b¶n: NhiÖt, níc, ¸nh s¸ng, kh«ng khÝ, chÊt dinh dìng...). ? Cho biÕt vai trß cña ®Êt ®èi víi ngµnh n«ng nghiÖp. Ho¹t ®éng nhãm: GV: Dùa vµo kiÕn thøc ®• häc vµ vèn hiÓu biÕt h•y cho biÕt: + Níc ta cã mÊy nhãm ®Êt chÝnh? Tªn? diÖn tÝch mçi nhãm? + Ph©n bè chñ yÕu mçi nhãm ®Êt chÝnh? + Mçi nhãm ®Êt phï hîp víi lo¹i c©y trång g×? GV yc HS hoµn thiÖn b¶ng tãm t¾t sau I. çc nh©n tè tù nhiªn: 1. Tµi nguyªn ®Êt. Lµ tµi nguyªn quý gi¸. Lµ t liÖu s¶n xuÊt kh«ng thÓ thay thÕ ®îc cña ngµnh n«ng nghiÖp Çc yÕu tè Tµi nguyªn ®Êt Tªn ®Êt FeralÝt Phï sa DiÖn tÝch 16 triÖu ha 65% diÖn tÝch l•nh thæ 3 triÖu ha 24% diÖn tÝch l•nh thæ Ph©n bè chÝnh MiÒn nói vµ trung du TËp trung chñ yÕu: T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé Hai ®ång b»ng ch©u thæ s«ng Hång vµ s«ng Cöu Long C©y trång thÝch hîp nhÊt C©y c«ng nghiÖp nhiÖt ®íi (®Æc biÖt lµ c©y Cao su, cµ phª trªn quy m« lín). C©y lóa níc Çc c©y hoa mµu kh¸c GV híng dÉn HS tham kh¶o lîc ®å H.20.1; H28.1; H31.1; H35.1 ®Ó nhÊn m¹nh thªm sù ph©n bè cña tµi nguyªn ®Êt ë hai ®ång b»ng ch©u thæ, T©y Nguyªn vµ §«ng Nam Bé GV më réng kiÕn thøc cho häc sinh. Tµi nguyªn ®Êt vµ viÖc sö dông ®Êt. Lu ý: + Tµi nguyªn ®Êt níc ta rÊt h¹n chÕ. + Xu híng diÖn tÝch b×nh qu©n trªn ®Çu ngêi ngµy mét gi¶m, do gia t¨ng d©n sè. + CÇn sö dông hîp lý, duy tr× n©ng cao ®é ph× cho ®Êt. Ho¹t ®éngnhãm : Dùa vµo kiÕn thøc ®• häc ë líp 8. H•y tr×nh bµy ®Æc ®iÓm khÝ hËu cña níc ta. GVyªu cÇu HS hoµn thiÖn s¬ ®å sau: 2 . Tµi nguyªn khÝ hËu: §Æc ®iÓm 1: NhiÖt ®íi giã mïa Èm. §Æc ®iÓm 2: Ph©n hãa râ theo chiÒu B¾c vµ Nam, theo ®é cao, theo giã mïa §Æc ®iÓm 3: Çc tai biÕn thiªn nhiªn. ThuËn lîi: C©y trång sinh trëng, ph¸t triÓn quanh n¨m vµ n¨ng suÊt cao, nhiÖu vô trong n¨m. Khã kh¨n: S©u bÖnh, nÊm mèc ph¸t triÓn, mïa kh« rÊt thiÕu níc. Nu«i, trång gåm c¶ gièng c©y vµ con on ®íi. khã kh¨n: MiÒn B¾c, vïng nói cao cã mïa ®«ng rÐt ®Ëm, rÐt h¹i, giã Lµo. B•o, lò lôt, g©y h¹n h¸n g©y tæn thÊt lín vÒ ngêi vµ cña c¶i KhÝ hËu ViÖt Nam HiÖn nay lîng níc sö dông trong n«ng nghiÖp ë níc ta chiÕm trªn 90% tæng sè níc sö dông. Níc ®èi víi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ rÊt cÇn thiÕt nh cha «ng ta kh¼ng ®Þnh: “ nhÊt níc nh× ph©n”. Tµi nguyªn níc cña ViÖt Nam cã ®Æc ®iÓm g×? ? T¹i sao thuû lîi lµ biÖn ph¸p hµng ®Çu trong th©m canh n«ng nghiÖp ë níc ta. ( Chèng óng, lôt mïa ma b•o Cung cÊp níc tíi mïa kh« C¶i t¹o ®Êt, më réng diÖn tÝch canh t¸c). T¨ng vô, thay ®æi c¬ cÊu mïa vô va c©y trång. ? Trong m«i trêng nhiÖt ®íi giã mïa Èm, tµi nguyªn sinh vËt níc ta cã ®Æc ®iÓm g×? (§a d¹ng vÒ hÖ sin th¸i, giµu vÒ thµnh phÇn loµi sinh vËt...) Tµi nguyªn sinh vËt níc ta t¹o nh÷ng c¬ së g× cho sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp? Nhê thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi, nÒn n«ng nghiÖp níc ta ®• ph¸t triÓn t¬ng ®èi æn ®Þnh vµ v÷ng ch¾c, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp t¨ng lªn râ rÖt. §ã lµ th¾ng lîi cña chÝnh s¸ch ph¸t triÓn n«ng nghiÖp cña §¶ng vµ Nhµ níc. Ta t×m hiÓu vai tro lín lao cña çc nh©n tè kinh tÕ x• héi trong môc II. 3. Tµi nguyªn níc : Cã nguån níc phong phó  m¹ng líi s«ng ngßi dÇy ®Æc, nguån níc ngÇm phong phó. Cã lò lôt, h¹n h¸n Thuû lîi lµ biÖn ph¸p hµng ®Çu trong th©m canh n«ng nghiÖp níc ta t¹o ra n¨ng suÊt vµ t¨ng s¶n lîng cÇy trång cao. 4. Tµi nguyªn sinh vËt: Lµ c¬ së thuÇn dìng, lai t¹o nªn çc c©y trång, vËt nu«i cã chÊt lîng tèt, thÝch nghi cao víi çc ®iÒu kiÖn sinh th¸i ë níc ta. Ho¹t ®éng 2 : T×m hiÓu çc nh©n tè kinh tÕ x• héi ( 20 phót ) Môc tiªu: Ph©n tÝch ®îc vai trß cña çc nh©n tè kinh tÕ x• héi ®èi víi sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp. Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung Gi¸o viªn ph©n tÝch, gîi më. KÕt qu¶ n«ng nghiÖp ®¹t ®îc trong nh÷ng n¨m qua lµ biÓu hiÖn sù ®óng ®¾n, søc m¹nh cña nh÷ng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn n«ng nghiÖp ®• t¸c ®éng lªn hÖ thèng çc nh©n tè kinh tÕ. §• thóc ®Èy m¹nh mÏ sù ph¸t triÓn cña ngµnh kinh tÕ quan träng hµng ®Çu cña Nhµ níc. ? §äc SGK môc II, kÕt hîp víi hiÓu biÕt em h•y cho biÕt vai trß cña yÕu tè chÝnh s¸ch ®• t¸c ®éng lªn nh÷ng vÊn ®Ò g× trong n«ng nghiÖp? Gi¸o viªn yªu cÇu, khuyÕn khÝch häc sinh ph¸t biÓu ý kiÕn cña m×nh, lÊy nh©n tè chÝnh s¸ch lµm trung t©m. Gi¸o viªn chuÈn x¸c kiÕn thøc: Ho¹t ®éng nhãm: ? quan s¸t h×nh H7.2 em h•y kÓ tªn mét sè c¬ së vËt chÊt kü thuËt trong n«ng nghiÖp ®Ó minh ho¹ râ h¬n s¬ ®å trªn. (+ Thuû lîi: c¬ b¶n ®• hoµn thµnh H7.1. + DÞch vô trång trät ph¸t triÓn, phßng, trõ dÞch bÖnh. + Çc gièng míi: VËt nu«i, c©y trång cho n¨ng xuÊt cao...) ? Sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp chÕ biÕn cã ¶nh hëng nh thÕ nµo ®Õn ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp? ( T¨ng gi¸ trÞ vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng n«ng s¶n. N©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Thóc ®Èy sù ph¸t triÓn çc vïng chuyªn canh). ? H•y lÊy nh÷ng vÝ dô cô thÓ ®Ó thÊy râ vai trß cña thÞ trêng ®èi víi t×nh h×nh s¶n xuÊt mét sè n«ng d©n ë ®Þa ph¬ng em. (C©y c«ng nghiÖp, c©y ¨n qu¶, gia cÇm, lóa, g¹o, thÞt lîn...) Gi¸o viªn chèt l¹i vai trß cña çc nh©n tè tù nhiªn vµ nh©n tè x• héi. Yªu cÇu häc sinh ®äc phÇn kÕt luËn SGK II. çc nh©n tè kinh tÕ x• héi: ChÝnh s¸ch ph¸t triÓn n«ng th«n: T¸c ®éng m¹nh tíi d©n c vµ lao ®éng n«ng th«n: + khuyÕn khÝch s¶n xuÊt, kh¬i dËy, ph¸t huy çc mÆt m¹nh trong lao ®éng n«ng nghiÖp. + Thu hót, t¹o viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng n«ng d©n. Hoµn thiÖn c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt trong n«ng nghiÖp T¹o m« h×nh ph¸t triÓn n«ng nghiÖp thÝch hîp, khai th¸c mäi tiÒm n¨ng s½n cã (Ph¸t triÓn kinh tÕ hé gia ®×nh, trang tr¹i, híng xuÊt khÈu Më réng thÞ trêng tiªu thô s¶n phÈm, thóc ®Èy s¶n xuÊt, ®a d¹ng s¶n phÈm, chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång, vËt nu«i. Tæng kÕt vµ híng dÉn häc tËp vÒ nhµ: Häc sinh ®äc kÕt luËn sgk Yc hs lµm bµi tËp tr¾c nghiÖm sau: C©u 1 §Êt ®ai lµ tµi nguyªn v« cïng quÝ gi¸ v×: a. Lµ t liÖu s¶n xuÊt cña n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp. b. Lµ thµnh phÇn quan träng cña m«i trêng sèng, lµ ®Þa bµn ph©n bè cña çc c¬ së kinh tÕ v¨n ho¸ x• héi, quèc phßng . c. Lµ t liÖu s¶n xuÊt cña n«ng l©m nghiªp, lµ yÕu tè cña m«i trêng d. C©u a vµ b ®óng. C©u 2 Çc nh©n tè tù nhiªn cña níc ta ®îc hiÓu lµ : a. HÖ thèng c¬ së vËt chÊt – kü thuËt. b. Tæng thÓ nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn. c. §êng lèi chÝnh s¸ch cña ®Êt níc . d. TÊt c¶ ®Òu ®óng. Su tÇm tµi liÖu, tranh ¶nh vÒ thµnh tùu trong s¶n xuÊt l¬ng thùc (lóa g¹o) cña níc ta tõ thêi kú 1980 nay (2006). Tuần: 4 Tiết: 8 Sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè n«ng nghiÖp Ngày soạn: 1592014 Ngày giảng: 1692014 I. Môc tiªu: 1KiÕn thøc: HS tr×nh bµy ®îc t×nh h×nh ph¸t triÓn vµ ph©n bè cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. 2 Kü n¨ng: kü n¨ng ph©n tÝch b¶ng sè liÖu, kü n¨ng ph©n tÝch s¬ ®å ma trËn vÒ ph©n bè çc c©y c«ng nghiÖp chñ yÕu theo vïng. BiÕt ®äc lîc ®å n«ng nghiÖp ViÖt Nam. II. Çc kÜ n¨ng sèng c¬ b¶n: Tư duy: + Thu thập và xử lí thông tin từ lược đồ , bảng số liệu và bài viết về tình hình phát triển và phân bố của ngành trồng trọt , chăn nuôi. + Phân tích mối quan hệ giữa điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội với sự phân bố một số ngành trồng trọt và chăn nuôi. Giao tiếp: Trình bày suy nghĩý tưởng, lắng nghe phản hồi tích cực, giao tiếp và hợp tác khi làm việc theo cặp. III. Çc ph¬ng ph¸pkÜ thuËt d¹y häc: Động não; Thuyết trình nêu vấn đề; Suy nghĩcặp đôichia sẻ. IV. Ph¬ng tiÖn d¹y häc: 1. Gi¸o viªn: B¶n ®å n«ng nghiÖp ViÖt Nam. 2. Häc sinh: nc tríc bµi míi V.Tæ chøc giê häc: KiÓm tra bµi cò: Cho biÕt nh÷ng thuËn lîi cña tµi nguyªn thiªn nhiªn ®Ó ph¸t triÓn n«ng nghiÖp níc ta? 1. Kh¸m ph¸: ViÖt Nam lµ mét níc n«ng nghiÖp mét trong nh÷ng trung t©m xuÊt hiÖn sím nghÒ trång lóa ë §«ng Nam ¸. V× thÕ, ®• tõ l©u, n«ng nghiÖp níc ta ®îc ®Èy m¹nh vµ ®îc nhµ níc coi lµ mÆt trËn hµng ®Çu. Tõ sau ®æi míi, n«ng nghiÖp trë thµnh ngµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ lín. §Ó cã ®îc nh÷ng bíc tiÕn nh¶y vät trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, sù ph¸t triÓn vµ ph©n bè cña çc ngµnh ®• cã chuyÓn biÕn g× kh¸c tríc, ta cïng t×m hiÓu c©u tr¶ lêi trong néi dung bµi h«m nay. 2. KÕt nèi: Ho¹t ®éng 1 : T×m hiÓu ngµnh trång trät ( 20 phót ) Môc tiªu: HS tr×nh bµy ®îc t×nh h×nh ph¸t triÓn vµ ph©n bè cña s¶n xuÊt ngµnh trång trät §å dïng: B¶n ®å n«ng nghiÖp ViÖt Nam. Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung ? Dùa vµo b¶ng 8.1 h•y cho nhËn xÐt sù thay ®æi tØ träng c©y l¬ng thùc vµ c©y c«ng nghiÖp trong c¬ cÊu gi¸ trÞ s¶n xuÊt ngµnh trång trät? ( TØ träng: +> C©y l¬ng thùc gi¶m 6.3% ( tõ n¨m 19902002. +> C©y c«ng nghiÖp t¨ng 9.2% (19902002) ? Sù thay ®æi nµy nãi lªn ®iÒu g× . (n«ng nghiÖp : +> §ang ph¸ thÕ ®éc canh c©y lóa +> §ang ph¸t huy thÕ m¹nh nÒn n«ng nghiÖp nhiÖt ®íi...) GV: chèt KT: Ho¹t ®éng nhãm: ? Dùa vµo b¶ng 8.2.Tr×nh bµy çc thµnh tùu trong s¶n xuÊt lóa thêi kú 19802002. GV: chia 4 nhãm mçi nhãm ph©n tÝch mét chØ tiªu vÒ s¶n lîng lóa. N¨ng suÊt lóa c¶ n¨m t¹ha (19802002) s¶n lîng b×nh qu©n ®Çu ngêi ( t¨ng tõ 24.1 t¹ ha gÊp 2.2 lÇn diÖn tÝch t¨ng 1904 gÊp 1.34 lÇn T¨ng tõ 22.8 triÖu tÊn s¶n lîng b×nh qu©n ®Çu ngêi lµ 215kg gÊp gÇn 2 lÇn). GV: +>Thµnh tùu næi bËt tõ mét níc ph¶i nhËp l¬ng thùc sang mét níc xuÊt khÈu g¹o ®øng ®Çu thÕ giíi. (1986 ph¶i nhËp 351 000 tÊn g¹o ®Õn n¨m 1988 th× ®• c¶i çch vµ ®Õn n¨m 1989 níc ta ®• xuÊt khÈu g¹o. +>Tõ 1991 trë l¹i ®©y g¹o xuÊt khÈu t¨ng dÇn tõ 1 triÖu tÊn ®Õn 2 triÖu tÊn, n¨m 1999 xuÊt 4,5 triÖu tÊn... ? Dùa vµo h×nh 8.2 vµ vèn hiÓu biÕt h•y cho biÕt ®Æc ®iÓm ph©n bè nghÒ trång lóa ë níc ta? GV: ë níc ta, c©y c«ng nghiÖp ®îc ph©n bè trªn 7 vïng sinh th¸i n«ng nghiÖp Ho¹t ®éng nhãm nhá: ? Dùa vµo SGK h•y cho biÕt lîi Ých kinh tÕ cña viÖc ph¸t triÓn c©y c«ng nghiÖp? ? Dùa vµo B.8.3 cho biÕt nhãm c©y CN hµng n¨m vµ nhãm c©y CN l©u n¨m ë níc ta bao gåm nh÷ng lo¹i c©y nµo. ( XK nguyªn liÖu chÕ biÕn tËn dông tµi nguyªn ®Êt, ph¸ thÕ ®éc canh, kh¾c phôc tÝnh mïa vô, b¶o vÖ m«i trêng §äc theo cét däc biÕt mét sè vïng sinh th¸i cã çc c©y c«ng nghiÖp chÝnh ®îc trång. §äc theo cét ngang biÕt çc vïng ph©n bè chÝnh cña mét lo¹i c©y c«ng nghiÖp) GV: chèt KT: ? X¸c ®Þnh trªn b¶ng 8.3 çc c©y CN chñ yÕu ®îc trång ë T©y Nguyªn vµ §«ng Nam Bé (Cao su, cµ phª) ? H•y cho biÕt tiÒm n¨ng cña níc ta cho viÖc pt’ vµ ph©n bè c©y ¨n qu¶ (khÝ hËu, tµi nguyªn, chÊt lîng, thÞ trêng...) ? KÓ tªn mét sè c©y ¨n qu¶ B¾c, Trung, Nam Bé (Cam x• §oµi, nh•n Hng Yªn, v¶i thiÒu Lôc Ng¹n, ®µo Sa Pa, cam Phñ Quú, soµi L¸i Thiªu, sÇu riªng, m¨ng côt...) ? T¹i sao Nam Bé l¹i trång ®îc nhiÒu lo¹i c©y ¨n qu¶ cã gi¸ trÞ . (KhÝ hËu diÖn tÝch, ®Êt ®ai, gièng c©y næi tiÕng, vïng nhiÖt ®íi ®iÓn h×nh...) ? C©y ¨n qu¶ níc ta cßn nh÷ng h¹n chÕ g× cÇn gi¶i quyÕt ®Ó ph¸t triÓn thµnh ngµnh cã gi¸ trÞ xuÊt khÈu(Sù ph¸t triÓn th× chËm, thiÕu æn ®Þnh .CÇn chó träng ®Çu t vµ pt’thµnh vïng SX cã tÝnh chÊt hµng ho¸ lín ). Chó ý kh©u chÕ biÕn vµ thÞ trêng tiªu thô). ë çc níc pt’ phÇn lín tû träng ch¨n nu«i trong tæng gi¸ trÞ n«ng nghiÖp cao h¬n trång trät. VËy t×nh h×nh pt’ngµnh nµy ë níc ta ntn ? I ngµnh trång trät Ngµnh trång trät ®ang ph¸t triÓn ®a d¹ng çc lo¹i c©y trång. ChuyÓn m¹nh sang trång c©y hµng ho¸, lµm nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp chÕ biÕn xuÊt khÈu. 1. C©y l¬ng thùc: Lóa lµ c©y l¬ng thùc chÝnh. Çc chØ tiªu vÒ s¶n xuÊt lóa n¨m 2002 ®Òu t¨ng lªn râ rÖt so víi çc n¨m tríc. Lóa ®îc trång ë kh¾p n¬i tËp trung chñ yÕu ë hai s«ng ®ång b»ng ch©u thæ s«ng Hång vµ s«ng Cöu Long. 2. C©y c«ng nghiÖp: C©y c«ng nghiÖp ph©n bè hÇu hÕt trªn 7 vïng sinh th¸i n«ng nghiÖp c¶ níc. TËp trung nhiÒu ë T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé 3. C©y ¨n qu¶ : Níc ta cã nhiÒu tiÒm n¨ng vÒ tù nhiªn ®Ó ph¸t triÓn çc lo¹i c©y ¨n qu¶ cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. §«ng Nam Bé, ®ång b»ng s«ng Cöu Long lµ vïng c©y ¨n qu¶ lín nhÊt níc ta. Ho¹t ®éng 2 : T×m hiÓu ngµnh ch¨n nu«i ( 15 phót ) Môc tiªu: HS tr×nh bµy ®îc t×nh h×nh ph¸t triÓn vµ ph©n bè cña ngµnh ch¨n nu«i §å dïng: B¶n ®å n«ng nghiÖp ViÖt Nam Çch tiÕn hµnh: Ho¹t ®éng cña thÇy vµ trß Néi dung ? Ch¨n nu«i níc ta chiÕm tû träng ntn trongNN? §iÒu ®ã nãi lªn ®iÒu g×? (Tû träng xÊp xØ 20% n«ng nghiÖp cha ph¸t triÓn hiÖn ®¹i... ? Dùa vµo h×nh 8.2 x¸c ®Þnh vïng ch¨n nu«i Tr©u bß chÝnh? hiÖn nay, tr©u bß ë níc ta ®îc nu«i chñ yÕu ®Ó ®¸p øng yªu cÇu g× . (Søc kÐo) ? T¹i sao hiÖn nay ®ang ®îc ph¸t triÓn ven çc thµnh phè lín . (gÇn thÞ trêng tiªu thô) ? X¸c ®Þnh H8.2 çc vïng ch¨n nu«i lîn chÝnh. v× sao ®îc nu«i nhiÒu nhÊt ë §BSH.(GÇn vïng SX l¬ng thùc, cung cÊp thÞt sö dông L§ phô t¨ng thu nhËp, gi¶i quyÕt ph©n h÷u c¬) GV: Yc HS §äc phÇn ch¨n nu«i gia cÇm ? Cho biÕt hiÖn nay ch¨n nu«i ë níc ta vµ khu vùc ®ang ph¶i ®èi mÆt víi n¹n dÞch g× (H5N1) dÞch cóm gia cÇm. GV: VN®øng thø 740 trong sè çc níc cã nu«i tr©u §µn lîn ®øng thø 5 thÕ giíi 23.2 triÖu con, 16 triÖu tÊn thÞt (2002) Dù kiÕn ph¸t triÓn ch¨n nu«i gia sóc ë níc ta ®Õn n¨m 2010. II. Ngµnh ch¨n nu«i: Ch¨n nu«i cßn chiÕm tØ träng thÊp trong n«ng nghiÖp 1. Ch¨n nu«i tr©u bß : Tr©u bß ®îc ch¨n nu«i chñ yÕu ë trung du vµ miÒn nói chñ yÕu lÊy søc kÐo. Sè lîng :7 triÖu con (2002 ) . 2. Ch¨n nu«i lîn : Lîn ®îc nu«i tËp trung ë hai ®ång b»ng s«ng Hång vµ s«ng Cöu Long lµ n¬i cã nhiÒu l¬ng thùc vµ ®«ng d©n. Sè lîng : 23 triÖu con (2002 ). 3. Ch¨n nu«i gia cÇm : Gia cÇm ph¸t triÓn nhanh ë ®ång b»ng. Sè lîng : 230 triÖu con ( 2002 ) . 3. Thùc hµnhluyÖn tËp: Tr×nh bµy 1 phót:

Trang 1

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- HS nêu đợc 1 số đặc điểm về dân tộc

- HS biết đợc các dân tộc có trình độ phát triển kinh tế khác nhau,chung sống

đoàn kết,cùng xây dựng và bảo vệ tổ quốc

ta cùng tìm hiểu: Nớc ta có bao nhiêu dân tộc; dân tộc nào giữ vai trò chủ đạotrong quá trình phát triển đất nớc; địa bàn c trú của cộng đồng các dân tộc ViệtNam đợc phân bố nh thế nào trên đất nớc ta

*Hoạt động 1: Tìm hiểu các dân tộc ở Việt Nam(18 phút)

- Mục tiêu: HS nêu đợc 1 số đặc điểm về dân tộc HS biết đợc các dân tộc cótrình độ phát triển kinh tế khác nhau,chung sống đoàn kết,cùng xây dựng và bảo

vệ tổ quốc

- Đồ dùng dạy học: Bản đồ dân c Việt Nam

- Cách tiến hành:

CH Bằng hiểu biết của bản thân, em cho

(ngôn ngữ, trang phục, tập quán, sản xuất )

CH Quan sát H1.1 cho biết dân tộc nào

chiếm số dân đông nhất? Chiếm tỷ lệ bao

Trang 2

Lạc, Tây Âu; Lạc Việt )

- Đặc điểm của dân tộc Việt và các dân tộc ít

ngời? (Kinh nghiệm sản xuất, các nghề

truyền thống )

CH Kể tên một số sản phẩm thủ công tiêu

biểu của các dân tộc ít ngời mà em biết? (dệt

thổ cẩm, thêu thùa (Tày, Thái ), làm gốm,

- Cho biết vai trò của ngời Việt định c ở nớc

ngoài đối với đất nớc?

-HS trả lời GV kết luận

- Ngời Việt là lực lợng lao động

đông đảo trong các ngành kinh tếquan trọng

*Hoạt động 2: Tìm hiểu phân bố các dân tộc (17 phút)

-Mục tiêu: Trình bày đợc sự phân bố các dân tộc ở nớc ta

- Đồ dùng dạy học: Bản đồ dân c Việt Nam

CH Dựa vào bản đồ “ phân bố dân tộc Việt

Nam” và hiểu biết của mình, hãy cho biết

dân tộc Việt (Kinh) phân bố ở đâu?

GV: Mở rộng kiến thức cho học sinh

- Lãnh thổ của c dân Việt Nam cổ trớc công

nguyên

+ Phía Bắc Tỉnh Vân Nam, Quảng Đông,

Quảng Tây (Trung Quốc)

+ Phía Nam Nam Bộ

CH - Dựa vào vốn hiểu biết, hãy cho biết

các dân tộc ít ngời phân bố chủ yếu ở đâu?

- Những khu vực có đặc điểm về địa lý tự

nhiên, kinh tế xã hội nh thế nào?

Diện tích riêng (đặc trng tiềm năng tài

nguyên lớn, vị trí quan trọng địa hình hiểm

trở, giao thông và kinh tế cha phát triển)

- Trung du và miền núi phía Bắc

Trang 3

GV: kết luận.

CH Hãy cho biết cùng với sự phát triển của

nền kinh tế, sự phân bố và đời sống của đồng

bào các dân tộc ít ngời có những thay đổi lớn

nh thế nào? (định canh, định c, xoá đói giảm

nghèo, nhà nớc đầu t xây dựng cơ sở hạ tầng,

đờng, trờng, trạm, công trình thuỷ điện, khai

thác tiềm năng du lịch )

có các dân tộc Tày, Nùng, Thái,Mờng, Dao, Mông

- Khu vực Trờng Sơn- TâyNguyên có các dân tộc Ê- đê,Gia- rai, Ba-na, Co-ho

- Ngời Chăm, Khơ Me, Hoa sống

ở cực Nam Trung Bộ và Nam Bộ

3 Thái độ: Có ý thức chấp hành các chính sách của nhà nớc về dân số và môi

tr-ờng.Không đồng tình với những hành vi đi ngợc chính sách của nhà nớc về dân

số , môi trờng và lợi ích cộng đồng

III Các phơng pháp/kĩ thuật dạy học:

Suy nghĩ-cặp đôi-chia sẻ,động não,tranh luận

IV Phơng tiện dạy học:

1 Giáo viên: Bản đồ dân c Việt Nam

2 Học sinh: n/c trớc bài mới

V.Tổ chức giờ học:

*Kiểm tra bài cũ:

a) Nớc ta có bao nhiêu dân tộc? Những nét văn hoá riêng của các dân tộc thểhiện ở những mặt nào? ví dụ?

b) Trình bày tình hình phân bố của các dân tộc ở nớc ta?

1 Khám phá:

Động não:

Em biết gì về số dân nớc ta? sự gia tăng dân5 số gây hậu quả gì?

-GV ghi nhanh câu trả lời của hs lên bảng và dẫn dắt hs vào bài mới

2 Kết nối:

Trang 4

*Hoạt động 1: Tìm hiểu số dân (10 phút)

-Mục tiêu: Trình bày đợc 1số đặc điểm của dân số nớc ta

-Cách tiến hành:

Giáo viên giới thiệu 3 lần tổng điều tra dân số

toàn quốc ở nớc ta:

Lần 1: (1/4/79) nớc ta có 52,46 triệu ngời

Lần 2 (1/4/89) nớc ta có 76,41 triệu ngời

Lần 3 (1/4/99) nớc ta có 76,34 triệu ngời

CH - Dựa vào hiểu biết và SGK em cho biết số

dân nớc ta tính đến 2002 là bao nhiêu ngời?

(79,7 triệu ngời)

- Cho nhận xét về thứ hạng diện tích và dân số

cuả Việt Nam so với các nớc khác trên thế giới

(+ Diện tích thuộc loại các nớc có lãnh thổ

+Trong khu vực Đông Nam á, dân số

Việt Nam đứng thứ 3 sau Inđônêxia (234.9

triệu), Philippin (84.6 triệu)

CH Với số dân đông nh trên có thuận lợi và

khó khăn gì cho sự phát triển kinh tế ở nớc ta?

(+ Thuận lợi: nguồn lao động lớn, thị trờng tiêu

thụ rộng

+ Khó khăn: Tạo sức ép lớn đối với việc phát

triển kinh tế, xã hội; với tài nguyên môi trờng

và việc nâng cao chất lợng cuộc sống của nhân

dân

I Số dân:

-Việt Nam là nớc đông dân, dân

số nớc ta là 79.7 triệu (2002)

*Hoạt động 2: Tìm hiểu gia tăng dân số.(17 phút)

-Mục tiêu: Trình bày đợc 1số đặc điểm của dân số nớc ta, nguyên nhân và hậuquả

-Đồ dùng dạy học: Bản đồ dân c Việt Nam

nổ dân số qua chiều cao các cột dân số? (dân

số tăng nhanh liên tục)

- Dân số tăng nhanh là yếu tố dẫn đến hiện

t-ợng gì? (bùng nổ dân số)

Giáo viên kết luận:

CH - Qua H.2.1 hãy nêu nhận xét đờng biểu

diễn tỉ lệ gia tăng tự nhiên có sự thay đổi nh

Trang 5

- Giải thích nguyên nhân sự thay đổi đó (kết

quả của việc thực hiện chính sách dân số và kế

hoạch hoá gia đình)

CH Vì sao tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân số

giảm nhanh, nhng dân số vẫn tăng nhanh? (cơ

cấu dân số Việt Nam trẻ, số phụ nữ ở tuổi sinh

đẻ cao- có khoảng 45- 50 vạn phụ nữ bớc vào

tuổi sinh đẻ hàng năm)

HS tranh luận hậu quả gia tăng dân số:

CH Dân số đông và tăng nhanh đã gây hậu

quả gì? (Kinh tế, xã hội, môi trờng)

Giáo viên yêu cầu báo cáo kết quả

Giáo viên chuẩn bị kiến thức theo sơ đồ sau:

- Nhờ sự thực hiện tốt chínhsách dân số và kế hoạch hoá gia

đình nên tỉ lệ gia tăng tự nhiêncủa dân số có xu hớng giảm

CH Nêu những lợi ích của sự giảm tỉ lệ gia

tăng tự nhiên của dân số ở nớc ta?

- Phát triển kinh tế

- Tài nguyên môi trờng

- Chất lợng cuộc sống (xã hội)

Giáo viên chuẩn xác lại nội dung kiến thức theo

những vấn đề của sơ đồ trên đã nêu

CH Dựa vào bảng 2.1, hãy xác định các vùng

có tỷ lệ gia tăng tự nhiên của dân số cao nhất;

thấp nhất?

- Các vùng lãnh thổ có tỷ lệ gia tăng tự nhiên

của dân số cao hơn trung bình cả nớc? (Tây

Bắc; Bắc Bộ; Duyên Hải Nam Trung Bộ; Tây

Nguyên)

- Vùng Tây Bắc có tỷ lệ giatăng tự nhiên dân số cao nhất(2,19%) , thấp nhất l đồngbằng Sông Hồng (1,11%)

* Hoạt động 3:Tìm hiểu cơ cấu dân số(18 phút)

-Mục tiêu: Trình bày đợc 1số đặc điểm của dân số nớc ta

Dựa vào bảng 2.2 hãy:

- Nhận xét tỷ lệ hai nhóm dân số nam nữ

Hậu quả gia tăng dân số

Tiêu dùng

và tích luỹ

Giáodục Y tế, chăm

sóc sức khoẻ

Thu nhậpmức sống

Cạn kiệt tài nguyên

ô nhiễm môi tr- ờng

Phát triểnbền vững

Trang 6

(+ Tỷ lệ nữ > nam, thay đổi theo thời gian.

+ Sự thay đổi giữa tỷ lệ tổng số nam và nữ

giảm dần từ 3%→2.6%→1.4%)

CH Tại sao lại cần phải biết kết cấu dân

số theo giới (tỷ lệ nữ, tỷ lệ nam) ở mỗi

-Giáo viên kết luận :

CH Hãy cho biết xu hớng thay đổi cơ cấu

theo nhóm tuổi ở Việt Nam từ

1979-1999?

Giáo viên yêu cầu đọc mục 3 SGK

Giải thích tỷ số giới tính ( nam, nữ không

bao giờ cân bằng và thờng thay đổi theo

nhóm tuổi, theo thời gian và không gian

Nguyên nhân của sự khác biệt về tỉ số giới

- Cơ cấu dân số theo độ tuổi của nớc

ta đang có sự thay đổi

-Tỷ lệ trẻ em giảm xuống, tỷ lệ ngờitrong độ tuổi lao động và trên độtuổi lao động tăng lên

3 Thực hành/luyện tập:

Trình bày 1 phút:

? Dân số đông và tăng nhanh đã gây hậu quả gì?

Trang 7

- Trình bày đợc tình hình phân bố dân c của nớc ta.

- Phân biệt các loại hình quần c nông thôn và thành thị theo chức năng và hìnhthái quần c

- HS nhận biết quá trình đô thị hóa ở nớc ta

2 Kỹ năng: Kĩ năng phân tích và quan sát biểu đồ “ phân bố dân c và đô thị

Việt Nam” và bảng số liệu dân c

3 Thái độ: ý thức đợc sự cần thiết phải phát triển đô thị trên cơ sở phát triển

công nghiệp bảo vệ môi trờng đang sống Chấp hành các chính sách của nhà nớc

về phân bố dân c

II Các kĩ năng sống cơ bản:

- Thu thập và xử lớ thụng tin từ lược đồ / bản đồ, cỏc bảng số liệu và bài viết để rỳt ra một số đặc điểm về mật độ dõn số, sự phõn bố dõn cư, cỏc loại hỡnh quần

cư và quỏ trỡnh đụ thị hoỏ ở nước ta

- Trỏch nhiệm của bản thõn trong việc chấp hành chớnh sỏch của Đảng và Nhà

nước về phõn bố dõn cư

- Giải quyết mõu thuẫn giữa việc phỏt triển đụ thị với việc phỏt triển kinh tế - xó

hội và bảo vệ mụi trường

Trang 8

- Trỡnh bày suy nghĩ/ý tưởng, lắng nghe /phản hồi tớch cực, giao tiếp và hợp tỏc

khi làm việc nhúm, cặp

-Thể hiện sự tự tin khi trỡnh bày thụng tin.

Động nóo; Suy nghĩ - cặp đụi- chia sẻ; Thảo luận nhúm; Giải quyết vấn đề; Bỏo

cỏo 1 phỳt

1 Giáo viên: - Bản đồ phân bố dân c và đô thị Việt Nam.

V.tổ chức giờ học:

+ Hãy cho biết số dân ở nớc ta năm 2002, năm 2003? Tình hình gia tăng dân số

Em hãy nêu những hiểu biết của bản thân về sự phân bố dân c ở nớc ta hiện nay

Em có biết nớc ta có những loại hình quần c nào? các loại hình quần c đó có gì

khác nhau?

-HS trả lời,GV ghi tóm tắt lên bảng câu trả lời của học sinh

2 Kết nối:

*Hoạt động 1: Tìm hiểu mật độ dân số và phân bố dân c(13 phút).

- Mục tiêu: Trình bày đợc tình hình phân bố dân c của nớc ta

- Đồ dùng dạy học: Bản đồ phân bố dân c và đô thị Việt Nam

? Em hãy nêu diện tích của nớc ta? So với các

- Mật độ dân số của nớc ta ngày mộttăng

Trang 9

một số vị trí tập trung đông dân c (các đồng

bằng)

Tha thớt ở miền núi và cao nguyên

Chuyển ý: Sự phân bố dân c:

? Quan sát H3.1 cho biết dân c nớc ta tập

trung đông đúc ở vùng nào? đông nhất ở đâu?

(đồng bằng chiếm 1/4 diện tích tự nhiên nhng

Tây nguyên 82 ngời/km2

Giáo viên kết luận:

? Dựa vào hiểu biết và thực tế kết hợp với

sách giáo khoa cho biết sự phân bố dân c giữa

( Đồng bằng, ven biển các đô thị có điều kiện

tự nhiên thuận lợi, các hoạt động sản xuất có

điều kiện phát triển hơn

- Miền núi và tây nguyên dân c thathớt

-Phần lớn dân c nớc ta sống ở nôngthôn (76% dân số)

*Hoạt động 2: tìm hiểu các loại hình quần c(12 phút)

- Mục tiêu: Phân biệt các loại hình quần c nông thôn và thành thị theo chức năng

và hình thái quần c

? Dựa trên thực tế địa phơng và vốn hiểu biết:

+ Sự khác nhau giữa kiểu quần c nông thôn ở

các vùng( quy mô, tên gọi)

(+ Làng cổ Việt có luỹ tre bao bọc, đình làng,

cây đa, bến nớc có trên 100 hộ trồng lúa nớc

nghề thủ công truyền thống

+ Bản buôn, sóc (chủ yếu là dân tộc ít ngời

gần nguồn nớc, đất canh tác sản xuất nông lâm

Trang 10

Giáo viên kết luận:

Hãy nêu những thay đổi hiện nay của quần c

(- Hai đồng bằng lớn và ven biển

- Lợi thế về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên,

kinh tế, xã hội )

yêu cầu các nhóm trình bày

các nhóm khác nhận xét bổ sung

- Giáo viên chuẩn kiến thức

- Là điểm dân c ở nông thôn với quymô dân số, tên gọi khác nhau Hoạt

động kinh tế chủ yếu là nông nghiệp

2 Quần c thành thị

- Các đô thị của nớc ta phần lớn cóquy mô vừa và nhỏ, có chức năngchính là hoạt động công nghiệp dịch

vụ Là trung tâm kinh tế, chính trị,văn hoá, khoa học kỹ thuật

- Phân bố tập trung ở đồng bằng venbiển

*Hoạt động 3:tìm hiểu đô thị hoá(10 phút)

- Mục tiêu: HS nhận biết quá trình đô thị hóa ở nớc ta

Dựa vào bảng 3.1 hãy

? Nhận xét về số dân thành thị của nớc ta (tốc

độ tăng, giai đoạn nào tốc độ tăng nhanh )

? Cho biết sự thay đổi tỷ lệ dân thành thị đã

chất lợng môi trờng đô thị )

? Lấy ví dụ minh hoạ về việc mở quy mô các

thành phố?

(Quy mô mở rộng Thủ đô Hà Nội: lấy Sông

Hồng là trung tâm mở về phía bắc (Đông

Anh-Gia Lâm) nối hai bờ bằng 05 cây cầu(cầu

Thăng Long, cầu Chơng Dơng, cầu Thanh Trì,

Vĩnh Tuy, Nhật Tân)

III Đô thị hoá

- Số dân thành thị và tỷ lệ dân đô thịtăng liên tục

Trang 11

-Trình bày sự khác nhau giữa 2 loại quần c?

4 Vận dụng:

Viết báo cáo ngắn:

GV y/c hs thông qua việc quan sát địa phơng nơi các em sinh sống , viết 1 đoạn văn ngắn mô tả đặc điểm về quần c ở địa phơng

I mục tiêu:

1 Kiến thức :

-Trình bày đợc đặc điểm của nguồn lao động và việc sử dụng lao động ở nớc ta

- HS biết đợc sức ép của dân số đối với vấn đề giải quyết việc làm

- Trình bày đợc hiện trạng chất lợng cuộc sống ở nớc ta

2 Kỹ năng:

- Kĩ năng phân tích biểu đồ Hình 4.1,H 4.2,H 4.3

- Kĩ năng phân tích mối quan hệ giữa môi trờng sống và chất lợng cuộc sống

3 Thái độ: Có ý thức giữ gìn vệ sinh MT nơi đang sống và các nơi công cộng

khác ,tham gia tích cực các hoạt động BVMT ở địa phơng

II Đồ dùng dạy học:

1 Giáo viên:

- Các biểu đồ cơ cấu lao động (phóng to)

- Các bảng thống kê về sử dụng lao động

III Phơng pháp: vấn đáp, hoạt động nhóm, trực quan

IV Tổ chức giờ học:

Trang 12

* Kiểm tra bài cũ:

Nguồn lao động là nhân tố quan trọng hàng đầu của sự phát triển kinh tế xã hội,

có ảnh hởng quyết định đến việc sử dụng các nguồn lực khác Tất cả của cải vật

chất và giá trị tinh thần để thoả mãn nhu cầu của xã hội do con ngời sản xuất ra

Song không phải bất cứ ai cũng có thể tham gia sản xuất, mà chỉ một bộ phận

dân số có đủ sức khoẻ va trí tuệ ở vào độ tuổi nhất định Để rõ hơn vấn đề lao

động, việc làm và chất lợng cuộc sống ở nớc ta chúng ta cùng tìm hiểu nội dung

bài hôm nay:

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu nguồn lao động và sử dụng lao động( 15 Phút) )

- Mục tiêu: Trình bày đợc đặc điểm của nguồn lao động và việc sử dụng lao

động ở nớc ta

- Đồ dùng: Các biểu đồ cơ cấu lao động (phóng to)

G/Vyêu cầu nhắc lại:

-Nhóm trong độ tuổi và trên độ tuổi

? Nhận xét chất lợng lao động của nớc

ta Để nâng cao chất lợng lao động cần có

những giải pháp gì?

Mỗi nhóm thảo luận một ý

Y/C: Đại diện trình bày

-Nhóm khác nhận xét -bổ sung

G/V chốt kiến thức (Đặc điểm nguồn lao

động nớc ta

-Chất lợng lao động với thang điểm

10,Việt Nam đợc quốc tế chấm 3,79 điểm

về nguồn nhân lực

- Thanh niên Việt Nam theo thanh điểm

10 của khu vực, thì trí tuệ đạt 2,3 điểm,

ngoại ngữ 2,5 điểm khả năng thích ứng

tiếp cận khoa học, kỹ thuật đạt 2 điểm

? Theo em những biện pháp để nâng cao

chất lợng lao động hiện nay là gì?

? Dựa vào H 4.2 Hãy nhận xét về cơ cấu

và sự thay đổi cơ cấu lao động theo ngành

- Biện pháp nâng cao chất lợng lao độnghiện nay: có kế hoạch giáo dục đào tạohợp lý và có chiến lợc đầu t mở rộng đàotạo và dạy nghề

Trang 13

(so sánh cụ thể tỉ lệ lao động từng ngành

từ năm 1989-2003)

-G/V:

- Qua biểu đồ cơ cấu lao động theo

ngành ở nớc ta có sự chuyển dịch mạnh

theo hớng công nghiệp hoá trong thời

gian qua, biểu hiện ở tỉ lệ lao động trong

cha đáp ứng đợc yêu cầu sự nghiệp công

nghiệp hoá, hiện đại hoá

G/Vchốt kiến thức

2 - Sử dụng lao động:

- Phần lớn còn tập trung trong nhiều ngànhnông -lâm –ng nghiệp

-Cơ cấu sử dụng lao động của cả nớc ta

đ-ợc thay đổi theo hớng đổi mới của nềnkinh tế - xã hội

*Hoạt động 2 : Tìm hiểu vấn đề việc làm( 15 phút)

- Mục tiêu: HS biết đợc sức ép của dân số đối với vấn đề giải quyết việc làm

- Đồ dùng: Các bảng thống kê về sử dụng lao động

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

lớp chia 3 nhóm) môi nhóm 1 ý thảo

? Tại sao tỉ lệ thất nghiệp và thiếu

việc làm rất cao nhng lại thiếu lao động

có tay nghề ở các khu vực cơ sở kinh

doanh, khu dự án công nghiệp?

(Chất lợng lao động thấp, thiếu lao

+ Lực lợng lao động dồi dào

+ Chất lợng của lực lợng lao động

thấp

+ Nền kinh tế cha phát triển

Tạo sức ép lớn cho vấn đề việc làm

II Vấn đề việc làm:

- Do thực trạng vấn đề việc làm, ở nớc ta

có hớng giải quyết:

+Phân bố lại dân c và lao động +Đa dạng hoạt động kinh tế ở nôngthôn

+Phát triển hoạt động công nghiệp,dịch vụ ở thành thị

+ Đa dạng hoá các loại hình đào tạo,hớng nghiệp dạy nghề

* Hoạt động3 : Tìm hiểu chất lợng cuộc sống(10 phút)

- Mục tiêu:Trình bày đợc hiện trạng chất lợng cuộc sống ở nớc ta

Trang 14

? dựa vào sgk: Hãy nêu những dẫn chứng nói

lên chất lợng cuộc sống của nhân dân đang có

thay đổi cải thiện?

(Nhịp độ tăng trởng kinh tế khá cao, trung

bình GDP mỗi năm tăng 7%

- Xoá đói giảm nghèo từ 16,1% (2001) xuống

14,5% (2002) và 12% (2003% 10% (2005)

Cải thiện về giáo dục, y tế, và chăm sóc sức

khoẻ, nhà ở, nớc sạch, điện sinh hoạt

Kết luận

+ Chênh lệch giữa các vùng:

- Vùng núi phía Bắc - Bắc Trung bộ, duyên

hải Nam Trung bộ GDP thấp nhất

- Đông Nam Bộ GDP cao nhất

+ Chênh lệch giữa các nhóm thu nhập cao, thấp

tới 8,1 lần

+ GDP bình quân đầu ngời 440USD

(2002).Trong khi GDP/ngời trung bình thế giới

5120 USD các nớc phát triển 20670 USD Các

nớc đang phát triển 1230 USD Các nớc Đông

Nam á 1580 USD Phấn đấu năm 2005 nớc ta

là 700 USD

III- Chất lợng cuộc sống:

- Chất lợng cuộc sống đang

đợc cải thiện ( về thu nhập,giáo dục, y tế , nhà ở ,phúclợi xã hội )

- Chất lợng cuộc sống cònchênh lệch giữa các vùng,giữa các tầng lớp nhân dân

*Tổng kết và hớng dẫn học tập về nhà:

- Cho học sinh đọc kết luận

- GV y/c hs làm bài tập:

? Thế mạnh của ngời lao động Việt Nam hiện nay là:

a) Có kinh nghiệm sản xuất nông lâm ng nghiệp

b) Mang sẵn phong cách sản xuất nông nghiệp

c) Có khả năng tiếp thu khoa học kỹ thuật

d) Chất lợng cuộc sống cao

? Để giải quyết đợc việc làm cần có những giải pháp sau đây

a) Phân bố lại lao động và dân c giữa các vùng

b) Phát triển công nghiệp, dich vụ ở các đô thị, đa dạng hoá các hoạt

1999

Ngày soạn: 2/9/2014 Ngày giảng: 3/9/2014

I Mục tiêu:

Trang 15

- HS nêu đợc sự thay đổi và xu hớng thay đổi cơ cấu theo độ tuổi của dân số nớc

ta là ngày càng già đi

- HS phân tích đợc mối quan hệ giữa gia tăng dân số với cơ cấu dân số theo độtuổi, giữa dân số và phát triển kinh tế -xã hội của đất nớc

2 Kỹ năng : kỹ năng đọc và phân tích ,so sánh tháp tuổi để giải thích các xu

h-ớng thay đổi cơ cấu theo tuổi Các thuận lợi và khó khăn, giải pháp trong chínhsách dân số

- Tư duy:

+ Phõn tớch, so sỏnh thỏp dõn số Việt Nam năm 1989 và 1999 để rỳt ra kết

luận về xu hướng thay đổi cơ cấu dõn số theo độ tuổi ở nước ta

+ Phõn tớch được mối quan hệ giữa gia tăng dõn số với cơ cấu dõn số theo độtuổi, giữa dõn số và phỏt triển kinh tế xó hội

- Giải quyết vấn đề: quyết định cỏc biện phỏp nhằm giảm tỉ lệ sinh và nõng cao chất lượng cuộc sống

- Làm chủ bản thõn : Trỏch nhiệm của bản thõn đối với cộng đồng về quy mụ

gia đỡnh hợp lớ

- Trỡnh bày suy nghĩ/ý tưởng, lắng nghe /phản hồi tớch cực, giao tiếp và hợp tỏckhi làm việc nhúm, cặp

- Thể hiện sự tự tin khi trỡnh bày thụng tin.

Động nóo; Thảo luận nhúm; Giải quyết vấn đề; Suy nghĩ- cặp đụi- chia sẻ

1 Giáo viên: Tháp dân số Việt Nam năm 1989 và năm 1999.

2 Học sinh: n/c trớc bài mới

- Tại sao giải quyết việc làm đang là vấn đề xã hội gay gắt ở nớc ta?

- Để giải quyết việc làm, theo em cần phải có những giải pháp nào?

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu bài tập 1 (12 phút )

- Mục tiêu: HS nêu đợc sự thay đổi và xu hớng thay đổi cơ cấu theo độ tuổi củadân số nớc ta là ngày càng già đi

- Đồ dùng: Tháp dân số Việt Nam năm 1989 và năm 1999

Giáo viên sau khi nêu bài tập 1

- Giới thiệu khái nệm “Tỉ lệ dân số phụ

thuộc” hay còn gọi là “tỷ số phụ thuộc”:

Là tỷ số giữa ngời cha đến tuổi lao động,

số ngời quá tuổi lao động với những ngời đang

1 Bài tập 1

Trang 16

trong độ tuổi lao động của dân c một vùng, một

nớc (hoặc tơng quan giữa tổng số ngời dới độ

tuổi lao động và trên độ tuổi lao động , so với số

ngời ở tuổi lao động, tạo nên mối quan hệ trong

dân số gọi là tỷ lệ phụ thuộc)

*Hoạt động nhóm:

-Sau khi các nhóm trình bày kết quả, bổ sung và

chuẩn xác kiến thức

Giáo viên giải thích: Tỉ số phụ thuộc của nớc ta

năm 1989 là 86 (nghĩa là cứ 100 ngời, trong độ

tuổi lao động phải nuôi 86 ở hai nhóm tuổi kia )

Muốn tính đợc tỷ số phụ thuộc của năm 1989 là:

Trong độ tuổi lao động là: 25,6 + 28,2= 53,8

- Mục tiêu: HS nêu đợc sự thay đổi và xu hớng thay đổi cơ cấu theo độ tuổi của

dân số nớc ta là ngày càng già đi

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

-GV y/c hs nghiên cứu bài tập 2 trả lời

câu hỏi:

- Nêu nhận xét về sự thay đổi của cơ

cấu dân số theo độ tuổi của nớc ta

- Giải thích nguyên nhân

-Sau khi HS trình bày, giáo viên chuẩn

xác lại kiến thức

-Giáo viên (mở rộng) tỉ số phụ thuộc ở

nớc ta dự đoán năm 2024 giảm xuống là

52,7% Trong đó, tỉ số phụ thuộc hiện

tại của Pháp là 53,8% Nhật Bản 44,9%

Singapo 42,9%; Thái lan 47% Nh vậy

hiện tại tỉ số phụ thuộc ở Việt Nam còn

có chiều hớng gia tăng (từ 7,2%

→8,1%) Tỷ lệ nhóm tuổi lao độngtăng lên (từ 53,8% →58,4%)

- Do chất lợng cuộc sống của nhândân ngày càng đợc cải thiện: Chế độdinh dỡng cao hơn trớc, điều kiện y

tế, vệ sinh, chăm sóc sức khoẻ tốt, ýthức KHHGĐ trong nhân dân caohơn

*Hoạt động 3 : Tìm hiểu bài tập 3 ( 12 phút )

- Mục tiêu: HS phân tích đợc mối quan hệ giữa gia tăng dân số với cơ cấu dân số

theo độ tuổi, giữa dân số và phát triển kinh tế -xã hội của đất nớc

Trang 17

- GV: y/c mỗi nhóm thảo luận một

nội dung;

1-Cơ cấu dân số nớc ta có

thuận lợi nh thế nào cho phát triển

kinh tế xã hội

2-Cơ cấu dân số theo tuổi có

khó khăn nh thế nào cho phát triển

kinh tế xã hội ở nớc ta?

- Cung cấp nguồn lao động lớn

- Một thị trờng tiêu thụ mạnh

- Trợ lực lớn cho việc phát triển và nâng cao mức sống

-Tài nguyên cạn kiệt, môi trờng bị ô nhiễm, nhu cầu giáo dục, y tế, nhà ở bị căng thẳng

Trang 18

-*** -Tuần: 3

Tiết: 6

Bài 6- Sự phát triển nền kinh

tế Việt Nam Ngày soạn: 8/9/2014 Ngày giảng: 9/9/2014

I Mục tiêu:

- Trình bày sơ lợc về quá trình phát triển kinh tế của nền kinh tế Việt Nam

- HS thấy đợc sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế là nét đặc trng của công cuộc đổi mới, những thành tựu và những khó khăn trong quá trình phát triển

2 Kỹ năng:

- Kĩ năng phân tích biểu đồ về quá trình diễn biến của hiện tợng đại lý (diễnbiến về tỷ trọng của các ngành kinh tế trong cơ cấu GDP)

- Rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ, vẽ biểu đồ hình tròn và nhận xét biểu đồ

3 Thái độ: Không ủng hộ các hoạt động kinh teescos tác động xấu đến môi

+ Phõn tớch những khú khăn trong quỏ trỡnh phỏt triển kinh tế của Việt Nam

- Giao tiếp: Trỡnh bày suy nghĩ/ý tưởng, lắng nghe /phản hồi tớch cực, giao tiếp

và hợp tỏc khi làm việc theo cặp

- Tự nhận thức:Tự nhận thức, thể hiện sự tự tin khi làm việc cỏ nhõn và trỡnhbày thụng tin

Động nóo; Thuyết trỡnh nờu vấn đề; HS làm việc cỏ nhõn/cặp; Bỏo cỏo 1 phỳt

1 Giáo viên: -Bản đồ hành chính Việt Nam

Trang 19

- GV hỏi: Em hiểu gì về nền kinh tế Việt Nam trớc thời kì đổi mới và sau khi đổi

mới?

- HS trả lời GV dẫn dắt hs vào bài mới

2 Kết nối:

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu nền kinh tế nớc ta trớc thời kỳ đổi mới(10 phút )

-Mục tiêu: Trình bày sơ lợc về quá trình phát triển kinh tế của nền kinh tế Việt

Nam

I Nền kinh tế nớc ta trớc thời kỳ đổi mới: (khụng dạy)

*Hoạt động 2 :Tìm hiểu nền kinh tế trong thời kỳ đổi mới

- Mục tiêu: HS thấy đợc sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế là nét đặc trng của công

cuộc đổi mới, những thành tựu và những khó khăn trong quá trình phát triển

- Đồ dùng: : Bản đồ hành chính Việt Nam

GV: Yêu cầu HS đọc thuật ngữ chuyển dịch cơ

cấu kinh tế (trang 153 SGK)

? Đọc SGK cho biết: sự chuyển dịch cơ cấu kinh

tế thể hiện ở những mặt chủ yếu nào?

Cơ cấu ngành

là trọng tâm

Cơ cấu lãnh thổ

Cơ cấu thành phần kinh tế.)

? Dựa vào hình 6.1 hãy phân tích xu hớng chuyển

dịch cơ cấu ngành kinh tế Xu hớng này thể hiện

rõ ở những khu vực nào? (nông, lâm, ng nghiệp,

công nghiệp- xây dựng, dịch vụ)

?Nhận xét xu hớng thay đổi tỷ trọng của từng khu

vực trong GDP (từng đơng biểu diễn)

+ sự quan hệ giữa các khu vực? (các đờng)

+ Nguyên nhân của sự chuyển dịch các khu

- Nền kinh tế từ bao cấp sang kinh tế thị trờng- xu hớng mở rộng nền kinh tế nông nghịêp hàng hoá

- Nớc ta đang chuyển từ nớcnông nghiệp sang nớc côngnghiệp

Công nghiệp

-xây dựng

- Tỷ trọng tăng lên nhanh nhất từdới 25%( 1991) lên gần 40%

(2002)

- Chủ trơng công nghiệp hoáhiện đại hoá gắn với đờng lối

đổi mới → là ngành khuyếnkhích phát triển

Dịch vụ -Tỷ trọng tăng nhanh từ (91- 96) - Do ảnh hởng cuộc khủnghoảng tài chính khu vực cuối

Trang 20

cao nhất gần 45% Sau đó giảm

- Lu ý học sinh: các vùng kinh tế trọng điểm là

các vùng đợc nhà nớc phê duyệt quy hoạch

kinh tế trọng điểm ? Nêu ảnh hởng của các

vùng kinh tế trọng điểm đến sự phát triển kinh

tế- xã hội?

-Gv chốt lại

? dựa vào H6.2 kể tên các vùng kinh tế giáp

biển, vùng kinh tế không giáp biển? (Tây

Nguyên không giáp biển) Với đặc điểm tự

nhiên của các vùng kinh tế giáp biển có ý

nghĩa gì trong phát triển kinh tế?

? Bằng vốn hiểu biết và qua các phơng tiện

thông tin em cho biết nền kinh tế nớc ta đã đạt

- Các vùng kinh tế trọng điểm có tác

động mạnh đến sự phát triển kinh tế xã hội và các vùng kinh tế lân cận

- Đặc trng của hầu hết các vùng kinh

tế là kết hợp kinh tế trên đất liền và kinh tế biển, đảo

2 Những thành tựu và thách thức:

a Những thành tựu nổi bật:

-tốc độ tăng trởng kinh tế tơng đối vững chắc

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo ớng công nghiệp hoá

h Nớc ta đang hội nhập vào kinh tế khu vực và toàn cầu

- Vấn đề việc làm còn nhiều bức xúc

- Nhiều bất cập trong sự phát triển văn hoá, giáo dục, y tế

- Phải cố gắng lớn trong quá trình hộinhập kinh tế thế giới

Trang 21

Nan quạt thể hiện thành phần kinh tế tập thể chiếm 8 x 3.6

Nan quạt thể hiện thành phần kinh tế có vốn đầu t nớc ngoài 13.7 x 3.6

3 Thái độ: Không ủng hộ các hoạt động làm ô nhiễm ,suy thoái và suy giảm

đất,nớc,khí hậu,sinh vật

1 Giáo viên:

- Bản đồ địa lý tự nhiên Việt Nam

- Bản đồ khí hậu Việt Nam

2 Học sinh : n/c trớc bài mới

Trang 22

III Phơng pháp: Trực quan,vấn đáp,thuyết trình

IV.Tổ chức giờ học:

- Nền kinh tế nớc ta trớc thời kỳ đổi mới (cuối thập kỷ 80) có đặc điểm gì?

- Cho biết su hớng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế thể hiện ở những khu vực

Cách đây hơn 4000 năm ở lu vực sông Hồng, tổ tiên ta đã chọn cây lúa làm

nguồn sản xuất chính, đặt nền móng cho nông nghiệp nớc nhà phát triển nh

ngày nay Nông nghiệp có những đặc điểm, đặc thù khác so với các ngành kinh

tế khác là phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên Điều kiện kinh tế xã hội đuợc

cải thiện đã tạo điều kiện thúc đẩy nông nghiệp phát triển và phân bố nông

nghiệp nớc ta nh thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung hôm nay

*Hoạt động 1:Tìm hiểu các nhân tố tự nhiên ( 18 phút )

- Mục tiêu: Phân tích đợc vai trò của các nhân tố tự nhiên đối với sự phát triển

và phân bố nông nghiệp

- Đồ dùng: : Bản đồ địa lý tự nhiên Việt Nam Bản đồ khí hậu Việt Nam

? - Hãy cho biết sự phát triển và phân bố

nông nghiệp phụ thuộc vào những tài

nguyên nào của tự nhiên (đất, khí hậu, sinh

vật)

- Vì sao nói nông nghiệp phụ thuộc rất

nhiều vào đất đai và khí hậu

(Đối tợng của sản xuất nông nghiệp

- GV: Dựa vào kiến thức đã học và

vốn hiểu biết hãy cho biết:

1 Tài nguyên đất

- Là tài nguyên quý giá

- Là t liệu sản xuất không thể thay thế

đ-ợc của ngành nông nghiệp

Trang 23

Các yếu tố Tài nguyên đất

Hai đồng bằng châu thổ sôngHồng và sông

Cửu Long

Cây trồng thích hợp nhất

Cây công nghiệp nhiệt

đới (đặc biệt là câyCao su, cà phê trên quymô lớn)

- Cây lúa nớc

- Các cây hoa màu khác

- GV hớng dẫn HS tham khảo lợc đồ

H.20.1; H28.1; H31.1; H35.1 để nhấn

mạnh thêm sự phân bố của tài nguyên đất ở

hai đồng bằng châu thổ, Tây Nguyên và

Đông Nam Bộ

- GV mở rộng kiến thức cho học sinh

- Tài nguyên đất và việc sử dụng đất

- Lu ý:

+ Tài nguyên đất nớc ta rất hạn chế

+ Xu hớng diện tích bình quân trên đầu

ngời ngày một giảm, do gia tăng dân số

+ Cần sử dụng hợp lý, duy trì nâng cao

độ phì cho đất

Hoạt độngnhóm : Dựa vào kiến thức đã

học ở lớp 8 Hãy trình bày đặc

điểm khí hậu của nớc ta

-GVyêu cầu HS hoàn thiện sơ đồ sau:

2 Tài nguyên khí hậu:

Trang 24

Hiện nay lợng nớc sử dụng trong nông nghiệp ở

n-ớc ta chiếm trên 90% tổng số nn-ớc sử dụng Nn-ớc đối

với sản xuất nông nghiệp là rất cần thiết nh cha

ông ta khẳng định: “ nhất nớc nhì phân”

Tài nguyên nớc của Việt Nam có đặc điểm gì?

? Tại sao thuỷ lợi là biện pháp hàng đầu trong

thâm canh nông nghiệp ở nớc ta

( - Chống úng, lụt mùa ma bão

- Cung cấp nớc tới mùa khô

- Cải tạo đất, mở rộng diện tích canh tác)

Tăng vụ, thay đổi cơ cấu mùa vụ va cây trồng

? Trong môi trờng nhiệt đới gió mùa ẩm, tài

nguyên sinh vật nớc ta có đặc điểm gì? (Đa dạng

về hệ sin thái, giàu về thành phần loài sinh vật )

- Tài nguyên sinh vật nớc ta tạo những cơ sở gì cho

sự phát triển và phân bố nông nghiệp?

Nhờ thực hiện công cuộc đổi mới, nền nông nghiệp

nớc ta đã phát triển tơng đối ổn định và vững chắc,

sản xuất nông nghiệp tăng lên rõ rệt Đó là thắng

lợi của chính sách phát triển nông nghiệp của Đảng

và Nhà nớc Ta tìm hiểu vai tro lớn lao của các

nhân tố kinh tế- xã hội trong mục II

3 Tài nguyên nớc :

- Có nguồn nớc phong phú →mạng lới sông ngòi dầy đặc,nguồn nớc ngầm phong phú

- Có lũ lụt, hạn hán

- Thuỷ lợi là biện pháp hàng đầutrong thâm canh nông nghiệp n-

ớc ta tạo ra năng suất và tăng sảnlợng cầy trồng cao

4 Tài nguyên sinh vật:

-Là cơ sở thuần dỡng, lai tạo nêncác cây trồng, vật nuôi có chất l-ợng tốt, thích nghi cao với các

điều kiện sinh thái ở nớc ta

- Khó khăn: Sâu bệnh, nấm mốcphát triển, mùa khô rất thiếu nớc

- Nuôi, trồng gồm cả giống cây vàcon on đới

- khó khăn: Miền Bắc, vùng núi cao

có mùa đông rét đậm, rét hại, gióLào

Bão, lũ lụt, gây hạn hán gây tổn thấtlớn về ngời và của cải

Trang 25

Hoạt động 2 : Tìm hiểu các nhân tố kinh tế- xã hội ( 20 phút )

- Mục tiêu: Phân tích đợc vai trò của các nhân tố kinh tế xã hội đối với sự phát triển vàphân bố nông nghiệp

Giáo viên phân tích, gợi mở.

Kết quả nông nghiệp đạt đợc trong

những năm qua là biểu hiện sự đúng đắn,

? Đọc SGK mục II, kết hợp với hiểu

biết em hãy cho biết vai trò của yếu tố

chính sách đã tác động lên những vấn đề

gì trong nông nghiệp?

Giáo viên yêu cầu, khuyến khích học

sinh phát biểu ý kiến của mình, lấy nhân

tố chính sách làm trung tâm

Giáo viên chuẩn xác kiến thức:

Hoạt động nhóm:

? quan sát hình H7.2 em hãy kể tên

một số cơ sở vật chất - kỹ thuật trong nông

nghiệp để minh hoạ rõ hơn sơ đồ trên

(+ Thuỷ lợi: cơ bản đã hoàn thành

-H7.1

+ Dịch vụ trồng trọt phát triển, phòng,

trừ dịch bệnh

+ Các giống mới: Vật nuôi, cây trồng

cho năng xuất cao )

? Sự phát triển của công nghiệp chế

biến có ảnh hởng nh thế nào đến phát triển

? Hãy lấy những ví dụ cụ thể để thấy

rõ vai trò của thị trờng đối với tình hình

sản xuất một số nông dân ở địa phơng em

(Cây công nghiệp, cây ăn quả, gia

cầm, lúa, gạo, thịt lợn )

Giáo viên chốt lại vai trò của các nhân

tố tự nhiên và nhân tố xã hội

- Yêu cầu học sinh đọc phần kết luận SGK

II các nhân tố kinh tế- xã hội:

*Chính sách phát triển nông thôn:

-Tác động mạnh tới dân c và lao động nông thôn:

+ khuyến khích sản xuất, khơi dậy, pháthuy các mặt mạnh trong lao động nông nghiệp

+ Thu hút, tạo việc làm, cải thiện đời sống nông dân

-Hoàn thiện cơ sở vật chất kĩ thuật trong nông nghiệp

- Tạo mô hình phát triển nông nghiệp thích hợp, khai thác mọi tiềm năng sẵn

có - (Phát triển kinh tế hộ gia đình, trangtrại, hớng xuất khẩu

- Mở rộng thị trờng tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy sản xuất, đa dạng sản phẩm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi

*Tổng kết và hớng dẫn học tập về nhà:

-Học sinh đọc kết luận sgk

Trang 26

-Y/c hs làm bài tập trắc nghiệm sau:

Câu 1- Đất đai là tài nguyên vô cùng quí giá vì:

a Là t liệu sản xuất của nông nghiệp, lâm nghiệp

b Là thành phần quan trọng của môi trờng sống, là địa bàn phân bố củacác cơ sở kinh tế văn hoá xã hội, quốc phòng

c Là t liệu sản xuất của nông lâm nghiêp, là yếu tố của môi trờng

d Câu a và b đúng

Câu 2 -Các nhân tố tự nhiên của nớc ta đợc hiểu là :

a Hệ thống cơ sở vật chất – kỹ thuật

b Tổng thể nguồn tài nguyên thiên nhiên

c Đờng lối chính sách của đất nớc

- Biết đọc lợc đồ nông nghiệp Việt Nam

và hợp tỏc khi làm việc theo cặp

Động nóo; Thuyết trỡnh nờu vấn đề; Suy nghĩ-cặp đụi-chia sẻ

1 Giáo viên: Bản đồ nông nghiệp Việt Nam.

* Kiểm tra bài cũ: Cho biết những thuận lợi của tài nguyên thiên nhiên để phát

triển nông nghiệp nớc ta?

Trang 27

trở thành ngành sản xuất hàng hoá lớn Để có đợc những bớc tiến nhảy vọt trong

lĩnh vực nông nghiệp, sự phát triển và phân bố của các ngành đã có chuyển biến

gì khác trớc, ta cùng tìm hiểu câu trả lời trong nội dung bài hôm nay

? - Dựa vào bảng 8.1 hãy cho nhận xét sự thay

đổi tỉ trọng cây lơng thực và cây công nghiệp

trong cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt?

( Tỉ trọng: +> Cây lơng thực giảm 6.3% ( từ

năm 1990-2002

+> Cây công nghiệp tăng 9.2%

(1990-2002)

? Sự thay đổi này nói lên điều gì

(nông nghiệp : +> Đang phá thế độc canh cây

? Dựa vào bảng 8.2.Trình bày các thành tựu

trong sản xuất lúa thời kỳ 1980-2002

- GV: chia 4 nhóm mỗi nhóm phân tích một chỉ

tiêu về sản lợng lúa

- Năng suất lúa cả năm tạ/ha (1980-2002)

- sản lợng bình quân đầu ngời

- GV: +>Thành tựu nổi bật từ một nớc phải

nhập lơng thực sang một nớc xuất khẩu gạo

đứng đầu thế giới (1986 phải nhập 351 000 tấn

gạo đến năm 1988 thì đã cải cách và đến năm

1989 nớc ta đã xuất khẩu gạo

+>Từ 1991 trở lại đây gạo xuất khẩu tăng dần

từ 1 triệu tấn đến 2 triệu tấn, năm 1999 xuất 4,5

triệu tấn

? Dựa vào hình 8.2 và vốn hiểu biết hãy cho

biết đặc điểm phân bố nghề trồng lúa ở nớc ta?

GV: ở nớc ta, cây công nghiệp đợc phân bố

trên 7 vùng sinh thái nông nghiệp

*Hoạt động nhóm nhỏ:

? Dựa vào SGK hãy cho biết lợi ích kinh tế của

việc phát triển cây công nghiệp?

? Dựa vào B.8.3 cho biết nhóm cây CN hàng

năm và nhóm cây CN lâu năm ở nớc ta bao

1 Cây lơng thực:

- Lúa là cây lơng thực chính

- Các chỉ tiêu về sản xuất lúa năm

2002 đều tăng lên rõ rệt so với cácnăm trớc

- Lúa đợc trồng ở khắp nơi tập trungchủ yếu ở hai sông đồng bằng châuthổ sông Hồng và sông Cửu Long

Trang 28

gồm những loại cây nào.

(- XK nguyên liệu chế biến tận dụng tài nguyên

đất, phá thế độc canh, khắc phục tính mùa vụ,

bảo vệ môi trờng

- Đọc theo cột dọc biết một số vùng sinh thái

có các cây công nghiệp chính đợc trồng

- Đọc theo cột ngang biết các vùng phân bố

chính của một loại cây công nghiệp)

- GV: chốt KT:

? Xác định trên bảng 8.3 các cây CN chủ yếu

đợc trồng ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ

(Cao su, cà phê)

? Hãy cho biết tiềm năng của nớc ta cho việc

pt’ và phân bố cây ăn quả (khí hậu, tài nguyên,

chất lợng, thị trờng )

? Kể tên một số cây ăn quả Bắc, Trung, Nam

Bộ (Cam xã Đoài, nhãn Hng Yên, vải thiều Lục

Ngạn, đào Sa Pa, cam Phủ Quỳ, soài Lái Thiêu,

sầu riêng, măng cụt )

? Tại sao Nam Bộ lại trồng đợc nhiều loại cây

ăn quả có giá trị

(Khí hậu diện tích, đất đai, giống cây nổi tiếng,

vùng nhiệt đới điển hình )

? Cây ăn quả nớc ta còn những hạn chế gì cần

giải quyết để phát triển thành ngành có giá trị

xuất khẩu(Sự phát triển thì chậm, thiếu ổn

- Tập trung nhiều ở Tây Nguyên,

Đông Nam Bộ

3 Cây ăn quả :

- Nớc ta có nhiều tiềm năng về tựnhiên để phát triển các loại cây ănquả có giá trị kinh tế cao

- Đông Nam Bộ, đồng bằng sôngCửu Long là vùng cây ăn quả lớnnhất nớc ta

*Hoạt động 2 : Tìm hiểu ngành chăn nuôi ( 15 phút )

- Mục tiêu: HS trình bày đợc tình hình phát triển và phân bố của ngành chăn

trongNN? Điều đó nói lên điều gì?

(Tỷ trọng xấp xỉ 20%- nông nghiệp cha phát

triển hiện đại

? Dựa vào hình 8.2 xác định vùng chăn nuôi

Trâu bò chính? hiện nay, trâu bò ở nớc ta đợc

nuôi chủ yếu để đáp ứng yêu cầu gì (Sức

kéo)

? Tại sao hiện nay đang đợc phát triển ven

các thành phố lớn (gần thị trờng tiêu thụ)

- Số lợng :7 triệu con (2002 )

2 Chăn nuôi lợn :

- Lợn đợc nuôi tập trung ở hai đồngbằng sông Hồng và sông Cửu Long lànơi có nhiều lơng thực và đông dân

- Số lợng : 23 triệu con (2002 )

Trang 29

? Cho biết hiện nay chăn nuôi ở nớc ta và khu

vực đang phải đối mặt với nạn dịch gì (H5N1)

- Nhận xét và giải thích sự phân bố các vùng trồng lúa nớc ta?

- Ngành chăn nuôi có đặc điểm gì chung?

- kỹ năng vẽ biểu đồ đờng, lấy năm gốc =100%

3 Thái độ: có ý thức bảo vệ tài nguyên,không đồng tình với các hành vi phá

hoại môi trờng

- Tư duy: Thu thập và xử lớ thụng tin từ lược đồ/bản đồ, Atlat, tranh ảnh, bảng

số liệu và bài viết để tỡm hiểu về tỡnh hỡnh phỏt triển và phõn bố ngành lõm

nghiệp, thuỷ sản

- Làm chủ bản thõn: Trỏch nhiệm của bản thõn trong việc bảo vệ rừng và nguồn

lợi thuỷ sản

Trang 30

và hợp tỏc khi làm việc theo cặp, nhúm

- Tự nhận thức: Thể hiện sự tự tin khi làm việc cỏ nhõn và khi thực hiện hoạtđộng theo yờu cầu của GV

Suy nghĩ-cặp đụi-chia sẻ; HS làm việc cỏ nhõn; Thảo luận nhúm; Trũ chơi

1 Giáo viên: Lợc đồ Lâm, thuỷ sản Việt Nam

V Tổ chức giờ học:

- Nhận xét và giải thích sự phân bố các vùng trồng lúa ở nớc ta?

- Xác định sự phân bố các cây công nghiệp lâu năm và hàng năm chủ yếutrên bản đồ nông nghiệp?

1 Khám phá:

Suy ngĩ-cặp đôi- chia sẻ:

- Hãy nêu những hiểu biết của em về tài nguyên rừng và nguồn lợi thuỷsản nớc ta? Cho dẫn chứng?

- GV khái quát ý kiến học sinh và giới thiệu bài mới

2 Kết nối:

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu ngành lâm nghiệp (20 phút )

- Mục tiêu: HS trình bày đợc thực trạng và phân bố ngành lâm nghiệp nớc ta,vaitrò của từng loại rừng

- Đồ dùng: Lợc đồ Lâm, thuỷ sản Việt Nam

- y/C phân tích bảng số liệu, cho NX

? Dựa SGK từ đoạn rừng sản xuất

Khu dự trữ thiên nhiên Hãy cho biết

chức năng của từng loại rừng phân

theo mục đích sử dụng?

(+ Rừng phòng hộ là rừng phòng

chống thiên tai, bảo vệ mt

+ Rừng sản xuất: Cung cấp

nguyên liệu cho CN dân dụng, xuất

khẩu

+Rừng đặc dụng: Bảo vệ hệ sinh

thái, bảo vệ các giống loài quý hiếm)

- HĐ cá nhân:

? Dựa vào chức năng từng loại rừng

và H9.1 cho biết sự phân bố các loại

+ Rừng SX: chiếm 40 %

2- Sự phát triển và phân bố ngành lâmnghiệp

Trang 31

* GV : Ví dụ:

-Khu bảo tồn thiên nhiên Tràm Chim

là đặc trng cho hệ sinh thái đất ngập

nớc điển hình Đồng Tháp Mời

- Rừng đặc dụng Bù Gia Mập đặc

tr-ng cho kiểu rừtr-ng Đôtr-ng Nam Bộ

- Rừng quốc gia Cát Tiên đặc trng cho

kiểu rừng chuyển tiếp cao nguyên

- QS H9.1 mô hình kinh tế trang trại

+ Phân tích: Với đặc điểm địa

hình 3/4 là diện tích đồi núi, nớc ta

rất thích hợp với mô hình phát triển

kinh tế trang trại nông lâm kết hợp

+ Mô hình đem lại hiệu quả to lớn

của sự khai thác, bảo vệ và tái tạo đất

- (Bảo vệ mt sinh thái hạn chế

gió bão lũ lụt, hạn hán và sa mạc hoá

- Rừng góp phần to lớn vào việc

hình thành và bảo vệ đất, chống xói

mòn đồng thời bảo vệ nguồn gen quý

(- Để tái tạo nguồn tài nguyên quý

giá và bảo vệ môi trờng

- ổn định việc làm nâng cao đời

sống cho nông thôn miền núi)

- Rừng phòng hộ phân bố núi cao, venbiển

- Rừng sản xuất (rừng tự nhiên và rừngtrồng) ở núi thấp trung du

- Rừng đặc dụng phân bố môi trờngtiêu biểu điển hình cho các hệ sinh thái

- Mô hình nông-lâm kết hợp đang đợcphát triển góp phần bảo vệ rừng vànâng cao đời sống nhân dân

*Hoạt động 2 : Tìm hiểu ngành thủy sản (17 phút )

- Mục tiêu: HS trình bày sự phát triển và phân bố ngành thuỷ sản

- Đồ dùng: Lợc đồ Lâm, thuỷ sản Việt Nam

Hoạt động nhóm( 5 phút)

? Nớc ta có ĐKTN thuận lơi để

pt’nhanh khai thác thuỷ sản ntn

(- Mạng lới sông ngòi, ao hồ dày

1- Nguồn lợi thuỷ sản

- Hoạt động khai thác thuỷ sản nớc ngọt(sông hồ, ao ) hải sản nớc mặn (biển) n-

ớc lợ (bãi triều, rừng ngập mặn)

Trang 32

trọng điểm nghề cá

(Các tỉnh duyên hải NTB và NB )

? Đọc tên xác định trên H9.2

bốn ng trờng trọng điểm ở nớc ta

? Cho biết những thuận lợi của

ĐKTN cho mt thuỷ sản ở nớc ta

? Hãy cho biết những khó khăn do

thiên nhiên gây ra cho nghề khai

thác và nuôi trồng thủy sản

(Bão, gió mùa Đông Bắc, ô

nhiễm mt biển, nguồn lợi bị suy

giảm)

- GV: +>Khó khăn về vốn đầu t,

hiệu quả KT còn thấp, khai thác

bằng tầu thuyền nhỏ làm nguồn lợi

hải sản ven bờ bị suy giảm nhanh

- GV: Ng nghiệp đã tạo ra việc làm

cho nhân dân thu hút 3.1% số lao

động (cả nớc) gần 1.1 triệu ngời

gồm 45 vạn ngời đánh bắt, 56 vạn

ngời nuôi trồng, khoảng 6 vạn ngời

trong lĩnh vực chế biến

? Dựa vào sách giáo khoa cho

biết tình hình xuất khẩu thủy sản

2- Sự phát triển và phân bố ngành thuỷ sản

- Sản xuất thuỷ sản phát triển mạnh mẽ

Tỷ trọng sản lợng khai thác lớn hơn tỷtrọng sản lợng nuôi trồng

- Nghề nuôi trồng thuỷ sản đang pháttriển mạnh mẽ, góp phần chuyển dịch cơcấu kinh tế nông thôn và khai thác tiềmnăng to lớn của đất nớc

- Xuất khẩu thuỷ sản hiện nay có bớcphát triển vợt bậc

Trang 33

Su tÇm t liÖu: Su tÇm t liÖu vµ viÕt b¸o c¸o ng¾n vÒ t×nh h×nh xuÊt khÈu thñy s¶n

Trang 34

- Phấn màu các loại, bảng phụ (bút dạ màu)

III Phơng pháp: vấn đáp, nhóm, trực quan

IV.Tổ chức giờ học:

-Hãy cho biết đặc điểm ngành trồng trọt nớc ta trong thời kỳ từ 1990- 2002.(Phá thế độc canh cây lúa cơ cấu giá trị của ngành)

*Khởi động/mở bài(2 phút)

- Mục tiêu: Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Cách tiến hành: GV giới thiệu bài

- Mục tiêu: Khôi phục lại kiến thức lý thuyết về ngành trồng trọt và ngành chănnuôi

- Đồ dùng: Compa, thớc kẻ, thớc đo độ, máy tính bỏ túi Phấn màu các loại,bảng phụ bút dạ màu

Bài tập 1: Vẽ, phân tích biểu đồ hình tròn

1 Giáo viên yêu cầu học sinh đọc đề bài.

2 Giáo viên nêu cho hs quy trình vẽ biểu đồ cơ cấu theo các bớc:

a Bớc 1: Lập bảng số liệu đã xử lý theo mẫu Chú ý làm tròn số sao

cho tổng các thành phần phải đúng 100%

b Bớc 2: Vẽ biểu đồ cơ cấu theo quy tắc: Bắt đầu vẽ từ tia 12 giờ vẽ

theo chiều kim đồng hồ

c Bớc 3: - Đảm bảo chính xác ; phải vẽ hình quạt với tỷ trọng của từng

thành phần trong cơ cấu Ghi trị số phần trăm vào các hình quạt tơng ứng (chú ý

để hình vẽ đẹp: các trị số phần trăm ở biểu đồ cơ cấu có ít thành phần và bánkính lớn thờng biểu thị hình tròn)

- Vẽ đến đâu kẻ vạch tô màu đến đó Đồng thời thiết lập bảng chú giải

Cây l ơng thực cây công nghiệp

cây thực phẩm, cây ăn quả, cây khác

Cây l ơng thực cây công nghiệp cây thực phẩm, cây ăn quả, cây khác

Trang 35

+ Giáo viên cho HS vẽ tiếp biểu đồ năm 2002, thiết lập bảng chú giải ớng dẫn HS nhận xét.

h-5 Nhận xét về sự thay đổi quy mô diện tích và tỉ trọng diện tích gieo trồng của các nhóm cây:

- Cây lơng thực: diện tích gieo trồng tăng từ 6474.6 (năm 1990) lên8320,3 (năm 2002); tăng 1845.7 nghìn ha

Nhng tỉ trọng giảm: giảm từ 71,6% (năm1990) xuống 64,8% (năm2002)

- Cây công nghiệp: diện tích gieo trồng tăng 1138 nghìn ha và tỷ trọngcũng tăng từ 13.3% lên 18.2%

- Cây lơng thực thực phẩm, cây ăn quả, cây khác: diện tích gieo trồngtăng 807.7 nghìn ha và tỷ trọng tăng từ 15.1% lên 16.9%

nghiệp

Ngày soạn: 24/9/2014Ngày giảng: 25/9/2014

- Biết vận dụng kiến thức đã học để giải thích một hiện tợng địa lý kinh tế

1 Giáo viên:

- Bản đồ địa chất - khoáng sản Việt Nam

- Bản đồ phân bố dân c Việt Nam

III Phơng pháp: Trực quan, hoạt động nhóm,vấn đáp

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu các nhân tố tự nhiên ( 17 phút )

- Mục tiêu: Phân tích các nhân tố tự nhiên ảnh hởng đến sự phát triển và phân bốcông nghiệp

- Đồ dùng: Bản đồ địa chất - khoáng sản Việt Nam

- Dùng sơ đồ H11.1 (vẽ sẵn bảng phụ) I- các nhân tố tự nhiên:

Trang 36

để trống các ô bên phải và bên trái.

? Dựa vào kến thức đã học cho biết

các tài nguyên chủ yếu của nớc ta

(khoáng sản; thuỷ năng, tài nguyên

đất, nớc, rừng KH, nguồn lợi SV

biển)

- GV: yêu cầu HS trả lời và điền vào

ô trống bên trái sơ đồ

? Hãy điền vào các ô bên phải của sơ

đồ để biểu hiện đợc mqh giữa các thế

mạnh về các ngành trọng điểm

- GV: chốt KT

? Dựa vào bản đồ địa chất - khoáng

sản hoặc bản đồ địa lý tự nhiên Việt

- Tài nguyên thiên nhiên đa dạng của

n-ớc ta là cơ sở nguyên liệu, nhiên liệu vànăng lợng, để phát triển cơ cấu côngnghiệp đa ngành

Phân bố

CN trọng điểm

Trung dumiền núiBắc bộ

ĐôngNam Bộ bằng sôngĐồng

Hồng

Đồng bằngsông CửuLongCông nghiệp khai thác

nhiên liệu

Than, thuỷ điện, nhiệt điện

Dầu khí

Công nghiệp luyện kim Kim loại màu, kim loại đen.

Công nghiệp hoá chất Sản xuất phân bón, hoá chất

cơ bản

Sản xuấtphân bón,hoá dầu

Công nghiệp sản xuất

? ý nghĩa của các nguồn tài nguyên có

trữ lợng lớn đối với sự phát triển và phân

bố công nghiệp

- GV( nhấn mạnh) :

+> Cần hiểu rõ giá trị, trữ lợng các tài

nguyên thiên nhiên là rất quan trọng,

nh-ng khônh-ng phải là nhân tố quyết định sự

phát triển và phân bố công nghiệp

+> Đánh giá không đúng các tài nguyên

thế mạnh của cả nớc hay từng vùng, có

thể dẫn đến các sai lầm đáng tiếc trong

lựa chọn cơ cấu ngành công nghiệp

- Các nguồn tài nguyên có trữ lợng lớn làcơ sở để phát triển các ngành công nghiệptrọng điểm

-Sự phân bố các loại tài nguyên khácnhau tạo ra các thế mạnh khác nhau củatừng vùng

*Hoạt động 2 : Tìm hiểu các nhân tố kinh tế - xã hộ(20 phút )

- Mục tiêu: Phân tích các nhân tố kinh tế – xã hội ảnh hởng đến sự phát triển

và phân bố công nghiệp

- Đồ dùng: Bản đồ phân bố dân c Việt Nam

Trang 37

- GV: hớng dẫn hs kỹ năng tham khảo tài liệu

Nhân tố "dân c và lao động"

+ Dân c đông

+ Nguồn lao động lớn

⇒ Tạo điều kiện thuận lợi nh thế nào cho ngành

công nghiệp khai thác thế mạnh đó để phát triển?

Tơng tự cách làm nh trên đối với các yếu tố còn

lại

- GV: Yêu cầu đại diện các nhóm trình bày kết

quả, có sự nhận xét bổ sung nhóm khác

- GV: Chuẩn xác kiến thức.

? Việc cải thiện hệ thống đờng giao thông có ý

nghĩa nh thế nào với việc phát triển công nghiệp?

( - Nối liền các ngành, các vùng sản xuất; giữa sản

xuất với tiêu dùng

- Thúc đẩy chuyên môn hoá sản xuất và hợp tác

- Quy luật cung cầu giúp công nghiệp điều tiết sản

xuất, thúc đẩy chuyên môn hoá sản xuất theo

chiều sâu

- Tạo ra môi trờng cạnh tranh, giúp các ngành sản

xuất cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lợng, hạ giá

thành sản phẩm

? Sản phẩm công nghiệp nớc ta hiện đang phải đối

đầu với những thách thức gì khi chiếm lĩnh đợc thị

- Thuận lợi cho nhiều ngành côngnghiệp cần lao động nhiều, rẻ vàthu hút vốn đầu t nớc ngoài

2 Cơ sở vật chất kỹ thuật trong

CN và hạ tầng cơ sở

- Trình độ công nghiệp còn thấp,cha đồng bộ Phân bố tập trung ởmột số vùng

- Cơ sở hạ tầng đợc cải thiện(nhất là các vùng kinh tế trọng

điểm)

3 Chính sách phát triển côngnghiệp

- Chính sách công nghiệp hoá và

đầu t

- Chính sách phát triển kinh tếnhiều thành phần và đổi mới cácchính sách khác

4 Thị trờng:

- Sức cạnh tranh của hàng ngoạinhập

- Sức ép cạnh tranh trên thị trờngxuất khẩu

Kết luận: Sự phát triển và phân

bố công nghiệp phụ thuộc mạnh

mẽ vào các nhân tố kinh tế - xãhội

*Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:

- Học sinh đọc kết luận sgk

- Hãy cho biết các yếu tố đầu vào ở bài tập 1(tr43) là các nhân tố tự nhiên và

kinh tế - xã hội nào? (nguyên liệu, nhiên liệu, năng lợng; lao động; cơ sở vật

chất kỹ thuật)

- Các yếu tố đầu ra là các nhân tố gì? (thị trờng trong và ngoài nớc)

Trang 38

- Cho biết tầm quan trọng của yếu tố chính sách đối với sự phát triển và phân bốcông nghiệp? (tác động đều cả đầu vào và đầu ra →ảnh hởng rất lớn )

- Học bài cũ và trả lời câu hỏi sgk

- Đọc bài 12 sự phát triển và phân bố công nghiệp

Tuần: 6

Tiết: 12 bài 12- Sự phát triển và phân bố

công nghiệp Ngày soạn: 29/9/2014Ngày giảng: 30/9/2014

I Mục tiêu :

- HS trình bày đợc tình hình phát triển và 1 số thành tựu sản xuất công nghiệp

- HS biết sự phân bố của 1 số ngành công nghiệp trọng điểm

2 Kỹ năng:

- Đọc và phân tích đợc biểu đồ cơ cấu công nghiệp

- Đọc và phân tích kỹ đợc lợc đồ các nhà máy và các mỏ than, dầu, khí

- Đọc và phân tích đợc lợc đồ các trung tâm công nghiệp Việt Nam

- Tư duy: Thu thập và xử lớ thụng tin từ lược đồ/ bản đồ , biểu đồ và bài viết để tỡm hiểu về cơ cấu ngành cụng nghiệp ở nước ta; tỡnh hỡnh phỏt triển và phõn

bố một số ngành cụng nghiệp

và hợp tỏc khi làm việc theo nhúm

Trang 39

- Làm chủ bản thõn: Quản lớ thời gian, đảm nhận trỏch nhiệm cỏ nhõn trongnhúm

- Tự nhận thức: Tự nhận thức, thể hiện sự tự tin khi làm việc cỏ nhõn

Động nóo; Thảo luận nhúm ; HS làm việc cỏ nhõn

II Phơng tiện dạy học:

1 Giáo viên:

- Bản đồ công nghiệp Việt Nam

- Bản đồ kinh tế Việt Nam

2 Kết nối:

*Hoạt động 1 : Tìm hiểu cơ cấu ngành công nghiệp ( 10 phút )

- Mục tiêu: HS trình bày đợc tình hình phát triển và 1 số thành tựu sản xuất côngnghiệp

- Đồ dùng: Bản đồ công nghiệp Việt Nam

? Dựa vào SGK và thực tế hãy cho

biết: cơ cấu CN theo thành phần kinh

+>Nhờ kết quả chính sách mở cửa

thu hút vốn đầu t nớc ngoài nên có

khu vực k/t vốn đầu t nớc ngoài tỉ

? Dựa vào H12.1 hãy xếp các ngành

CNtrọng điểm của nớc ta theo tỉ trọng

Trang 40

nghiệp trọng điểm trong cơ cấu giá trị

sản xuất CN

(Thúc đẩy tăng trởng, chuyển dịch cơ

cấu kinh tế)

- GV dùng bảng phụ sẵn chuẩn bị

khái quát lại (sơ đồ cơ cấu ngành

công nghiệp của nớc ta)

-CN nớc ta có cơ cấu đa dạng

- Các ngành CN trọng điểm chủ yếudựa trên thế mạnh về tài nguyên thiênnhiên, khai thác nhiên liệu, chế biến l-

ơng thực, thực phẩm hoặc dựa trên thếmạnh nguồn lao động nh công nghiệpdệt may

*Hoạt động 2 : Tìm hiểu các ngành công nghiệp trọng điểm( 23 phút )

-Mục tiêu: HS biết sự phân bố của 1 số ngành công nghiệp trọng điểm

- Đồ dùng: Bản đồ công nghiệp Việt Nam

? Cho biết nớc ta có mấy loại than

(than gầy (antraxit), mỡ, nâu, bùn)

? Công nghiệp khai thác nhiên liệu

phân bố chủ yếu ở đâu

? Sản lợng khai thác hàng năm

(Than trữ lợng 6,6 tỷ tấn đứng đầu

ĐNá

-Trữ lợng khai thác 3,5 tỷ tấn xuất

khẩu 50.000- 700.000 tấn than gầy

- Dầu khí thềm lục địa phía nam trữ

l-ợng 5,6 tỷ tấn dầu quy đổi, xếp thứ

công nghiệp ở vào trình độ kỹ thuật

hiện đại hoá và có khả năng cải tạo

nông nghiệp đó là điện khí hoá cả

n-ớc

? Ngành điện lực ở nớc ta đợc pt’ ntn

? Xác định trên H12.2 các nhà máy

điện chạy bằng than, khí, thuỷ điện

( Chú ý: nhà máy thuỷ điện Thủ Đức

và Trà Nóc chạy bằng dầu F.O nhập

nội)

? Sự phân bố các nhà máy điện có đặc

điểm chung gì

( -Nhiệt điện phía Bắc phân bố gần

than Quảng Ninh

- Nhiệt điện phía Nam phân bố ở

Đông Nam Bộ gần thềm lục địa

1 Công nghiệp khai thac nhiên liệu:

- Nớc ta có nhiều loại than Nhiều nhất

là than gầy, trữ lợng lớn nhất tập trung chủ yếu ở Quảng Ninh, 90% trữ lợng cả nớc

- Sản lợng và xuất khẩu than tăng nhanh những năm gần đây

- Dầu thô là một trong những mặt hàng XK chủ lực của nớc ta hiệnnay

2 Công nghiệp điện:

- Ngành điện lực ở nớc ta pt’dựa vào nguồn thuỷ năng dồi dào, tài nguyên than phong phú và gần đây khí đốt ở vùng thềm lục địa phía Nam

- Sản lợng điện mỗi năm một tăng đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống

Định dạng
Số trang	144
Dung lượng	1,16 MB

Giáo án địa lý lớp 9 cả năm đầy đủ mới nhất

Vị trí địa lý, giới hạn lãnh thổ: