Giáo án bàn tay nặn bột môn sinh học học lớp 9

* Đề xuất câu hỏi - Yêu cầu học sinh thảo luận nhĩm để đề xuất các câu hỏi về các ý kiến ban đầu.. - Các nhĩm báo cáo kết quả - Hướng dẫn học sinh nhận xét, thảo luận hồn thiện các câu h

Trang 1

Dưới đây là các tiết soạn theo Phương pháp BÀN TAY NẶN BỘT trong môn Sinh học lớp 9

Tiết 57:

BÀI 54 : Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức :

-Nêu được các nguyên nhân gây ô nhiễm từ đó có ý thức bảo vệ môi trường sống

-Hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bền vững, qua đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

2 Kỹ năng :

-Quan sát kênh hình phát hiện kiến thức

-Khái quát hóa kiến thức

-Hoạt động nhóm

3 Thái độ : Ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường.

II CHUẨN BỊ :

1 Chuẩn bị của giáo viên :

-TV : H.54.1  H.54.2/sgk

-Bảng phụ

2 Chuẩn bị của học sinh :

-Xem trước bài

-Kẽ sẵn bảng 54.1 ; 54.2 vào vở bài tập

-Tìm hiểu các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

III HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC :

1 Ổn định tình hình lớp : (1’) Ktra sĩ số của lớp.

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

* Câu hỏi:

-Câu 1 : Trình bày những nguyên nhân gây suy thoái môi trường do hoạt động của con người ?

-Câu 2 : Yêu cầu HS báo cáo kết quả bài tập 2 đã làm ở nhà ?

* Dự kiến phương án trả lời:

Câu 1 :

-Nhiều hoạt động của con người gây hậu quả xấu làm mất các loài sinh vật, làm suy giảm các hệ sinh thái hoang dã, gây mất cân bằng sinh thái

-Tác động lớn nhất của con người tới môi trường tự nhiên là phá hủy thảm thực vật,

từ đó gây ra nhiều hậu quả xấu như : xói mòn và thoái hóa đất, ô nhiễm môi trường, hạn hán, lũ lụt, lũ quét,…

-Câu 2 : HS báo cáo kết quả

3 Giảng bài mới :

a Giới thiệu bài : (1’) Ô nhễm môi trường do những tác nhân chủ yếu nào ? Biện

pháp khắc phục như thế nào ?

b Tiến trình bài dạy :

Trang 2

i

gian

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học

sinh

Nội dung

5’ HĐ1 : Ô nhiễm môi trường

là gì ?

H.Dãy lớp học gần nhà hố

xí có bị ô nhiễm không ?

Do đâu ?

………

H.Vậy, ô nhiễm môi trường

là gì ? Do những nguyên

nhân nào ?

-GVBS và nhận xét Tổng

kết kiến thức

HĐ1 : Ô nhiễm môi trường là gì ?

-Trả lời

-1 HS trả lời Lớp nhận xét

I Ô nhiễm môi trường là

gì ?

Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tự nhiên bị nhiễm bẩn, đồng thời các tính chất vật lý, hóa học, sinh học của môi trường bị thay đổi, gây tác hại tới đời sống con người

và các sinh vật khác

25’ HĐ2 : Các tác nhân chủ

yếu gây ô nhiễm :

1.Ô nhiễm do các chất khí

thải ra từ hoạt động công

nghiệp và sinh hoạt :

? Hãy kể tên các chất khí

thải và tính độc hại của

chúng đối với cơ thể sinh

vật ?

-Treo TV : H.54.1/sgk

? Các chất khí độc đó thải

ra từ những hoạt động

nào ?

GVBS

-Yêu cầu HS hoàn thành

bảng 54.1 vào vở bài tập

? Kể tên những hoạt động

đốt cháy nhiên liệu tại gia

đình và hàng xóm có thể

gây ô nhiễm không khí ?

? Em sẽ làm gì trước tình

hình đó ?

2 Ô nhiễm do hóa chất

bảo vệ thực vật và chất

độc hóa học :

-Yêu cầu nhóm trả lời :

? Hoá chất bảo vệ thực vật

và chất độc hóa học thường

HĐ2 : Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm :

-1 vài HS kể tên các chất khí độc hại…

-Quan sát

-Cá nhân làm vào vở bài tập Đại diện vài

HS đọc kết quả Lớp nhận xét

-Đốt than, củi, ung rác thải,…

-Đưa ra biện pháp để

xử lý khí thải

-Quan sát

-Các nhóm trao đổi, thống nhất ý kiến

II Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm :

1 Ô nhiễm do các chất khí thải ra từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt :

Các chất khí (CO2, SO2,

CO, NO2,…) thải ra chủ yếu từ hoạt động sản xuất công nghiệp, phương tiện giao thông vận tải, đun nấu trong gia đình, cháy rừng,

…gây ô nhiễm môi trường không khí

2 Ô nhiễm do hóa chất bảo vệ thực vật và chất độc hóa học :

Các loại thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, diệt nấm,… dùng không đúng cách và dùng quá liều lượng sẽ có

Trang 3

tích tụ ở những môi trường

nào ?

? Mô tả con đường phát tán

các loại thuốc đó ?

-GV hoàn thiện kiến thức

trên sơ đồ Giới thiệu thêm

1 số chất gây độc cao :

DDT,…

? Hạn chế sử dụng hóa

chất, ta có thể dùng các

biện pháp nào để bảo vệ

thực vật ?

3 Ô nhiễm do các chất

phóng xạ:

? .Các chất phóng xạ có

nguồn gốc từ đâu ?

?Các chất phóng xạ gây hại

gì đối với cơ thể sinh vật ?

? Các chất phóng xạ xâm

nhập vào cơ thể con người

thông qua những con

đường nào ?

?.Đề xuất biện pháp để hạn

chế ô nhiễm do các chất

phóng xạ ?

4 Ô nhiễm do các chất

thải rắn:

* Tình huống xuất phát

? Chất thải rắn là gi? Cĩ

những loại chất thải rắn

nào?

* Nêu ý kiến ban đầu

- Yêu cầu cá nhân suy nghĩ

và thảo luận nhĩm về chất

thải rắn

- Mời 1 học sinh thuyết

-Đại diện nhóm lên TV trình bày Nhóm khác nhận xét

-Nghe

-Dùng SV diệt trừ các

SV gây hại, các biện pháp canh tác : bố trí cây trồng hợp lý, luân canh, bón phân hợp lý,

…

-Các nhà máy điện nguyên tử, những vụ thử vũ khí hạt nhân,…

-Gây đột biến, gây nên các tật, bệnh di truyền

-Quan sát

-Thông qua chuỗi thức ăn

-Vài HS cho ý kiến

HS trình bày ý kiến ban đầu của mình rồi viết,

vẽ ý kiến ban đầu của mình vào vở thực hành,

tác động bất lợi tới toàn bộ

hệ sinh thái và ảnh hưởng tới sức khỏe con người

3 Ô nhiễm do các chất phóng xạ:

Năng lượng nguyên tử

và các chất phóng xạ có khả năng gây đột biến ở người và động vật, gây ra 1

số bệnh di truyền, bệnh ung thư

4 Ô nhiễm do các chất thải rắn :

(HS tự ghi bài theo hiểu biết của cá nhân)

Trang 4

trình về ý kiến của nhĩm

mình

-Yêu cầu nhĩm khác nhận

xét, bổ sung

- Nhận xét, hướng dẫn hs

chọn ý kiến trùng lặp

* Đề xuất câu hỏi

- Yêu cầu học sinh thảo

luận nhĩm để đề xuất các

câu hỏi về các ý kiến ban

đầu

- GV dẫn dắt để học sinh

đề xuất các câu hỏi về khái

niệm, phân loại, tác hại của

chất thải rắn.

- Các nhĩm báo cáo kết quả

- Hướng dẫn học sinh nhận

xét, thảo luận hồn thiện các

câu hỏi

* Đề xuất thí nghiệm

nghiên cứu:

Yêu cầu học sinh thảo luận

đề xuất các thí nghiệm

nghiên cứu dựa vào từng

câu hỏi đã đề xuất

+ Các nhĩm báo cáo kết

quả

+ Cho các nhĩm HS làm

các TN kiểm tra

* Kết luận, kiến thức mới

- Yêu cầu các nhĩm báo cáo

kết quả

- Yêu cầu các nhĩm so sánh

kết quả thí nghiệm với dự

đốn ban đầu của các nhĩm

-> Rút ra kết luận về chất

thải rắn

- Gọi đại diện nhĩm trình

bày kết quả

-Giáo viên cho nhận xét,

hồn thiện kiến thức

5 Ơ nhiễm do sinh vật gây

bệnh:

? Sinh vật gây bệnh cĩ

thí nghiệm

HS đặt câu hỏi:

? Chất thải rắn là gì?

?Cĩ những loại chất thải rắn nào?

?Cĩ phải chất thải rắn là những chất khĩ phân hủy hay khơng?

? Chất thải rắn gây tác hại gì cho mơi trường

tự nhiên và sức khỏe của con người?

-Quan sát

- Đọc SGK

- Vận dụng kiến thức thực tế

- Thảo luận nhĩm

- Các nhĩm báo cáo kết luận của nhĩm mình

- Các nhĩm khác bổ sung, hồn thiện kiến thức

- So sánh lại với biểu tượng ban đầu

-Vài HS trả lời

5 Ô nhiễm do sinh vật gây bệnh:

Ô nhiễm môi trường tạo điều kiện cho nhiều loài sinh vật gây bệnh cho người và động vật phát triển Cần tích cực chống ô nhiễm môi trường đề phòng bệnh

Trang 5

nguồn gốc từ đâu ?

-Treo TV : H.54.5 +

54.6/sgk

? Nguyên nhân và biện

pháp phòng tránh các

bệnh : Giun sán, sốt rét, tả

lị ?

GV tổng kết

6’ HĐ3 : Củng cố :

? Những hoạt động nào của

con người gây ô nhiểm môi

trường ?

? Tác hại của ô nhiễm môi

trường là gì ?

? Nguyên nhân của việc

ngộ độc thuốc bảo vệ thực

vật sau khi ăn rau và quả ?

? Hãy lấy ví dụ minh họa :

-Chất thải từ các nhà máy

làm ảnh hưởng tới môi

trường tự nhiên

-Rác thải sinh hoạt gây ô

nhiễm môi trường

-Mạch nước ngầm bị ô

nhiễm

HĐ3 : Củng cố : -Đọc to phần ghi nhớ

-Trả lời

-Vài HS lấy ví dụ minh họa

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(2’)

-Học bài, làm bài tập 1 4/sgk-165

-Tìm hiểu : Từ các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường , hãy đề ra các biện pháp khắc phục ?

-Kẽ sẵn bảng 55/sgk-168 vào vở bài tập

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG :

Trang 6

-Tiết 61:

Chương IV : BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

BÀI 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I.MỤC TIÊU:

1.Kiến thức:

- HS phân biệt và lấy được ví dụ về các dạng tài nguyên

- Trình bày được tâm quan trọng và tác dụng của việc sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên

2.Kĩ năng:

- Thu thập, phân tích và nghiên cứu thông tin

- Quan sát tranh vẽ, hoạt động nhóm và tự trình bày trước lớp

3 Thái độ:

- Có ý thức giữ gìn bảo vệ, sử dụng và phát triển hợp lí các dạng tài nguyên

II.CHUẨN BỊ:

- Tranh vẽ hình 58.1, 58.2;

- Phiếu học tập;

- Bảng phụ;

- HS kẻ sẵn bảng 58.3 vào vở thực hành

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định tình hình lớp : (1’) Ktra sĩ số của lớp.

2 Kiểm tra bài cũ: (5’)

* Câu hỏi: Nêu các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường ?

* Dự kiến phương án trả lời:

- Không khí:

+ Có qui hoạch tốt và hợp lý khi xây dựng các khu công nghiệp và khu dân cư + Tăng cường xây dựng các công viên, vành đai xanh để hạn chế bụi, tiếng ồn + Cần lắp đặt các hệ thống lọc bụi và xử lý khí độc trước khi thải ra môi trường + Sử dụng nguyên liệu sạch

Trang 7

- Nguồn nước: Xây dựng các hệ thống cấp và thải nước ở các đô thị, khu công ngiệp

để nguồn nước thải không làm ô nhiễm nguồn nước sạch Xây dựng hệ thống xử lý nước thải

- Hạn chế ô nhiễm do thuốc bảo vệ thực vật: tăng cường các các biện pháp cơ học, sinh học để tiêu diệt sâu hại

- Hạn chế ô nhiễm do chất thải rắn: Cần quản lý chặt chẽ các chất thải rắn, chú ý tới các biện pháp phân loại, tái sử dụng chất thải rắn làm nguyên liệu sản xuất

- Tóm lại, muốn hạn chế sự ONMT thì các quốc gia phải có sự hợp tác chặt chẽ và

cơ cơ cấu phát triển kinh tế hợp lý, bền vững

3 Giảng bài mới :

a Giới thiệu bài : (1’) Có những dạng tài nguyên thiên nhiên nào ? Làm sao để sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên đó ?

b Tiến trình bài dạy :

Thờ

i

gian

Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học

sinh

Nội dung

10’ HĐ1 : Các dạng tài

nguyên thiên nhiên chủ

yếu :

* Tình huống xuất phát

?Tài nguyên thiên nhiên

là gì? Cĩ những dạng tài

nguyên thiên nhiên nào?

* Nêu ý kiến ban đầu

- Yêu cầu cá nhân suy

nghĩ và thảo luận nhĩm

về tài nguyên thiên

nhiên

- Mời 1 học sinh thuyết

trình về ý kiến của nhĩm

mình

-Yêu cầu nhĩm khác

nhận xét, bổ sung

- Nhận xét, hướng dẫn hs

chọn ý kiến trùng lặp

* Đề xuất câu hỏi

- Yêu cầu học sinh thảo

luận nhĩm để đề xuất các

câu hỏi về các ý kiến ban

đầu

- GV dẫn dắt để học sinh

đề xuất các câu hỏi về

HĐ1 : Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu :

HS trình bày ý kiến ban đầu của mình rồi viết,

vẽ ý kiến ban đầu của mình vào vở thực hành, thí nghiệm

HS đặt câu hỏi:

?Tài nguyên thiên nhiên

có ở đâu?

?Con người có thể sử dụng TNTN hay không?

I Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu :

(HS tự ghi bài theo hiểu biết của cá nhân)

Trang 8

khái niệm, phân loại tài

nguyên thiên nhiên.

- Các nhĩm báo cáo kết

quả

- Hướng dẫn học sinh

nhận xét, thảo luận hồn

thiện các câu hỏi

* Đề xuất thí nghiệm

nghiên cứu:

Yêu cầu học sinh thảo

luận đề xuất các thí

nghiệm nghiên cứu dựa

vào từng câu hỏi đã đề

xuất

+ Các nhĩm báo cáo kết

quả

+ Cho các nhĩm HS làm

các TN kiểm tra

* Kết luận, kiến thức

mới

- Yêu cầu các nhĩm báo

cáo kết quả

- Yêu cầu các nhĩm so

sánh kết quả thí nghiệm

với dự đốn ban đầu của

các nhĩm

-> Rút ra kết luận về

khái niệm và phân loại

TNTN

- Gọi đại diện nhĩm trình

bày kết quả

-Giáo viên cho nhận xét,

hồn thiện kiến thức

?TNTN được phân loại thành những loại nào?

? Rừng có phải là TN tái sinh hay không?

?Nước ta có những loại

TN không tái sinh nào?

-Quan sát

- Đọc SGK

- Vận dụng kiến thức thực tế

- Thảo luận nhóm

- Các nhóm báo cáo kết luận của nhóm mình

- Các nhóm khác bổ sung, hoàn thiện kiến thức

So sánh lại với biểu tượng ban đầu

20’ HĐ2 : Sử dụng hợp lý tài

nguyên thiên nhiên :

-Thông báo : Sử dụng

hợp lý tài nguyên thiên

nhiên là hình thức sử

dụng vừa đáp ứng nhu

cầu sử dụng tài nguyên

của xã hội, vừa bảo đảm

duy trì lâu dài các nguồn

tài nguyên cho thế hệ

mai sau

1 Sử dụng hợp lý tài

nguyên đất :

HĐ2 : Sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên : -Nghe

->…nơi ở, trồng trọt, xây dựng khu công

II Sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên :

1 Sử dụng hợp lý tài nguyên đất :

Trang 9

? Con người sử dụng đất

vào những mục đích

nào ?

-ĐVĐ : Làm thế nào để

sử dụng hợp lý nguồn tài

nguyên đất ?

-Yêu cầu HS hoàn thành

bảng 58.2/sgk-174

-GV công bố kết quả

đúng

-Yêu cầu HS quan sát

H.58.1 và cho biết :

? Vì sao trên vùng đất

dốc, những nơi có thực

vật bao phủ và làm

ruộng bậc thang lại có

thể góp phần chống xói

mòn ?

? Vậy, hãy đề xuất các

biện pháp sử dụng đất

hợp lý ?

-GV tổng kết

2 Sử dụng hợp lý

nguồn tài nguyên

nước :

? Nước có vai trò ntn đối

với đời sống sinh vật ?

Lấy ví dụ dẫn chứng ?

-Treo TV : H.58.2, giới

thiệu chu trình nước

trong tự nhiên

-Yêu cầu nhóm trao đổi,

hoàn thành bảng 58.3 và

trả lời các câu hỏi phần

/sgk-176

-GV nhận xét và tổng

kết

? Vậy, hãy đề xuất các

biện pháp sử dụng hợp lý

nguồn tài nguyên nước ?

3 Sử dụng hợp lý tài

nguyên rừng :

-Gọi HS đọc

ttin/sgk-176

? Nêu hậu quả của việc

chặt phá và đốt rừng ?

nghiệp, giao thông,…

-Cá nhân hoàn thành bảng 58.2 vào vở bài tập

-1 HS lên ghi kết quả vào bảng Lớp nhận xét

-Sửa bài (nếu có)

->…vì chắn bớt tốc độ chảy của dòng nước ->

giảm xói mòn

-Vài HS trả lời Lớp nhận xét, bổ sung

-Quan sát, nghe

-Các nhóm trao đổi, thống nhất ý kiến Đại diện nhóm trình bày

Nhóm khác nhận xét

-Vài HS trả lời Lớp nhận xét, bổ sung

-Đọc ttin

-Rừng Cát Bà, Cúc Phương,…

-1 HS trả lời Lớp nhận

-Cải tạo đất, bón phân hợp lý

-Chống xói mòn, chống khô hạn, chống nhiễm mặn,…

2 Sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên nước :

-Khai thông dòng chảy -Không xả rác, chất thải công nghiệp và sinh hoạt xuống sông, hồ, biển

-Tiết kiệm nguồn nước ngọt

3 Sử dụng hợp lý tài nguyên rừng :

-Khai thác hợp lý, kết hợp trồng trọt, bổ sung

-Thành lập khu bảo tồn thiên nhiên

-Bảo vệ rừng và cây xanh trên mặt đất sẽ có vai trò rất

Trang 10

? Kể tên 1 số khu rừng

nổi tiếng ở nước ta hiện

đang được bảo vệ tốt ?

? Chúng ta cần làm gì để

bảo vệ các khu rừng đó ?

? Cách sử dụng hợp lý

tài nguyên rừng?

-GV chốt kiến thức

? Sử dụng hợp lý tài

nguyên rừng có ảnh

hưởng ntn đến các tài

nguyên khác ?

? Bản thân em đã làm gì

để góp phần sử dụng tài

nguyên thiên nhiên hợp

lý

xét

quan trọng trong việc bảo vệ đất, nước và các tài nuyên sinh vật khác

6’ HĐ3 : Củng cố :

? Phân biệt tài nguyên tái

sinh với tài nguyên

không tái sinh ?

? Vì sao phải sử dụng

tiết kiệm và hợp lý

nguồn tài nguyên thiên

nhiên ?

? Nguồn năng lượng ntn

được gọi là nguồn năng

lượng sạch ?

? Nêu các biện pháp sử

dụng hợp lý nguồn tài

nguyên đất, nước, rừng ?

HĐ3 : Củng cố : -Đọc to phần ghi nhớ

-Trả lời

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:(2’)

-Học bài, biết áp dụng các biện pháp sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên vào thực tiễn -Làm bài tập 1  4/sgk-177

-Kẽ bảng 59/sgk-179 vào vở bài tập

-Tìm hiểu các biện pháp bảo vệ thiên nhiên hoang dã ?

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG :

-Tiết 65 :

BÀI 59: KHÔI PHỤC MÔI TRƯỜNG VÀ GÌN GIỮ

THIÊN NHIÊN HOANG DÃ

I MỤC TIÊU:

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	874 KB