phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của các công ty ngành xây dựng được niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Th i gian quay vòng ti nCash Conversion Cycle..... ánh giá qua nhóm ch tiêu ROS .... ánh giá qua nhóm ch tiêu ROA .... ánh giá nhóm ch tiêu ROE ..... Theo hai ông thì hai khái ni m này h

H VÀ TÊN SINH VIÊN : NGUY N TH NGUYÊN

HÀ N I - 2014

Giáoăviênăh ng d n : Th.S Chu Th Thu Th y

H và tên sinh viên : Nguy n Th Nguyên

Mã sinh viên : A18792 Chuyên ngành : Tài Chính

HÀ N I - 2014

L I C Mă N

Trong th c t không có s thành công nào là không có s h tr , dù ít hay nhi u,

dù tr c ti p hay gián ti p Trong su t th i gian h c t p t i tr ng i h c Th ng Long,

em đã nh n đ c r t nhi u s quan tâm, chia s giúp đ t quý th y cô, gia đình và

b n bè V i lòng bi t n sâu s c nh t, em xin g i l i c m n chân thành đ n th y cô trong tr ng i h c Th ng Long, nh ng ng i đã cung c p cho em ki n th c c b n

c ng nh chuyên ngành v kinh t , tài chính trong su t quá trình em h c t p t i

tr ng c bi t, em xin g i l i c m n chân thành và tri ân sâu s c đ n giáo viên

h ng d n c a em - ThS Chu Th Thu Th y, ng i đã t n tình ch b o, h ng d n

tr c ti p em chu đáo trong th i gian em nghiên c u và th c hi n khóa lu n t t nghi p

này

Trong quá trình th c hi n và nghiên c u, khó tránh kh i sai sót và nh m l n em

r t mong nh n đ c ý ki n đóng góp c a quý Th y, Cô đ ki n th c c a em trong l nh

v c này đ c hoàn thi n h n

Sau cùng, em xin kính chúc quý Th y, Cô đang công tác và gi ng d y t i tr ng

i h c Th ng Long d i dào s c kh e, nhi u ni m vui đ th c hi n s m nh cao đ p

c a mình là c p b n con thuy n tri th c cho th h mai sau

Em xin chân thành c m n!

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan Khóa lu n t t nghi p này là do t b n thân th c hi n có s tr

giúp t giáo viên h ng d n và không sao chép t các công trình nghiên c u c a

ng i khác Các d li u thông tin th c p trong Khóa lu n có ngu n g c và đ c trích

d n rõ ràng

Tôi xin ch u trách nhi m v l i cam đoan này!

Nguy n Th Nguyên

M C L C

L I M U

CH NGă1.M U 1

1.1 Tính c p thi t c a tài 1

1.2 Câu h i nghiên c u và m c tiêu nghiên c u 2

1.2.1 Câu h i nghiên c u 2

1.2.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.5 K t c u c a tài 3

CH NGă2.ăT NG QUAN LÝ THUY T V HI U QU S N XU T KINH DOANH VÀ CÁC NHÂN T NHăH NGă N HI U QU S N XU T KINH DOANH 4

2.1 T ng quan chung v hi u qu s n xu t kinh doanh 4

2.1.1 Khái ni m hi u qu và hi u qu s n xu t kinh doanh 4

2.1.2 Ch tiêu đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p 6

2.2 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p 9

2.2.1 Quy mô c a doanh nghi p (Company Size) 9

2.2.2. òn b y tài chính (Leverage) 10

2.2.3 Kh n ng thanh toán ng n h n (Liquidity) 12

2.2.4 Th i gian quay vòng ti n(Cash Conversion Cycle) 13

2.2.5 Th i gian ho t đ ng (Company Age) 14

2.2.6 Hình th c s h u (State) 17

2.2.7 M t s nhân t v mô 18

CH NGă3.ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 20

3.1 Quy trình nghiên c u 20

3.2 Ph ng pháp thu th p s li u và x lý s li u 22

3.2.1. Ph ng pháp thu th p s li u 22

3.2.2. Ph ng pháp x lý s li u 22

3.3 Các bi n nghiên c u và đo l ng các bi n nghiên c u 25

3.3.1 Mô hình nghiên c u 25

3.3.2 Bi n ph thu c 25

3.3.3 Bi n đ c l p 26

3.3.4 Các gi thuy t nghiên c u 26

3.4 Mô t m u nghiên c u 29

3.4.1. c tr ng c a ngành 29

3.4.2 Thi t k m u 30

CH NGă4 TH C TR NG HI U QU S N XU T KINH DOANH CÁC CÔNG TY TRONG NGÀNH XÂY D NGă C NIÊM Y T TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 31

4.1 c đi m c a ngành xây d ng nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh 31 4.2 Th c tr ng hi u qu s n xu t kinh doanh 33

4.2.1. ánh giá qua nhóm ch tiêu ROS 34

4.2.2. ánh giá qua nhóm ch tiêu ROA 36

4.2.3. ánh giá nhóm ch tiêu ROE 39

CH NGă5 N I DUNG K T QU NGHIÊN C U 43

5.1 Th ng kê mô t m u nghiên c u 43

5.2 Phân tích t ng quan R 49

5.2.1 Ma tr n t ng quan 49

5.2.2 Ki m đ nh đa c ng tuy n 56

5.2.3 Phân tích h i quy 57

5.2.4 K t qu c a mô hình 68

CH NGă6.K T LU N VÀ M T S KI N NGH 71

6.1 Tóm t t k t qu nghiên c u 71

6.2 M t s h n ch c a đ tài nghiên c u 71

6.3 M t s ki n ngh 72

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C B NG, BI U,ăS ă

B ng 4-1: Th ng kê ROS t n m β009 đ n n m β01γ 34

B ng 4-2: Th ng k ROA t n m β009 đ n n m β01γ 36

B ng 4-3: Th ng kê ROE t n m β009 đ n n m β01γ 39

B ng 5-1: K t qu th ng kê mô t 43

B ng 5-2: B ng ma tr n t ng quan gi a các bi n đ c l p và bi n ph thu c 49

B ng 5-3: K t qu ki m đ nh đa c ng tuy n cho các bi n đ c l p 56

B ng 5-4: K t qu ki m đ nh t t ng quan mô hình bi n ph thu c ROS 57

B ng 5-5: K t qu mô hình h i quy v i bi n ph thu c ROS 58

B ng 5-6: K t qu ki m đ nh t t ng quan ch y l i mô hình bi n ph thu c ROS 59

B ng 5-7: K t qu ch y l i mô hình h i quy v i bi n ph thu c ROS 59

B ng 5-8: K t qu ki m đ nh t t ng quan mô hình bi n ph thu c ROA 60

B ng 5-9: K t qu mô hình h i quy v i bi n ph thu c ROA 61

B ng 5-10: K t qu ki m đ nh t t ng quan ch y l i mô hình bi n ph thu c ROA 63 B ng 5-11: K t qu ch y l i mô hình h i quy v i bi n ph thu c ROA 63

B ng 5-12: K t qu ki m đ nh t t ng quan mô hình bi n ph thu c ROE 64

B ng 5-13: K t qu mô hình h i quy v i bi n ph thu c ROE 65

B ng 5-14: K t qu các nhân t tác đ ng hi u qu s n xu t kinh doanh 67

Bi u đ 4-1: T tr ng ngành xây d ng trong GDP n m β013 31

Bi u đ 4-β : C c u lao đ ng ngành xây d ng n m β01γ 32

Bi u đ 4-3: Th ng kê ROS t n m β009 đ n n m β01γ 34

Bi u đ 4-4: Th ng kê ROA t n m β009 đ n n m β01γ 37

Bi u đ 4-5: Th ng kê ROE t n m β009 đ n n m β01γ 39

S đ 3-1: Quy trình nghiên c u 20

S đ 3-2: Mô hình nghiên c u các nhân t tác đ ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a các công ty xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 25

DANH M C PH L C

Ph l c 0-1: Danh sách mã ch ng khoán các Công ty C ph n Xây d ng đ c niêm

y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (2009 – 2013)

Ph l c 0-2: T su t sinh l i trên doanh thu (ROS) và t su t sinh l i trên t ng tài s n

c a các công ty ngành Xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

(2009 – 2013)

Ph l c 0-3: T su t sinh l i trên VCSH (ROE) và th ng kê t ng tài s n c a các công

ty ngành Xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (2009 –

2013)

Ph l c 0-4: Kh n ng thanh toán ng n h n (CR) và t s n trên VCSH c a các công

ty ngành Xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (2009 -

2013)

Ph l c 0-5: Th i gian quay vòng ti n và kh n ng thanh toán nhanh (QR) c a các công ty ngành Xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (2009 -

2013)

L I M U

T khi th c hi n chính sách i m i kinh t m nh m t n m 1986, n n kinh t

Vi t Nam đã g t hái đ c nh ng thành công nh t đ nh Vi t Nam đã t o đ c m t môi

tr ng kinh t th tr ng có tính c nh tranh và n ng đ ng N n kinh t hàng hóa nhi u

thành ph n đ c khuy n khích phát tri n, t o tính hi u qu trong vi c huy đ ng các

ngu n l c xã h i ph c v cho t ng tr ng kinh t Môi tr ng đ u t tr nên thông thoáng h n, thu hút ngày càng nhi u các ngu n v n đ u t tr c ti p n c ngoài, m

r ng th tr ng cho hàng hóa xu t kh u và phát tri n thêm m t s ngành ngh t o ra

ngu n thu ngo i t ngày càng l n c bi t, vi c tr thành thành viên c a T ch c

Th ng m i Th gi i (WTO) đã góp ph n thúc đ y n n kinh t Vi t Nam h i nh p

sâu, r ng h n vào kinh t th gi i, là c h i tranh th các ngu n l c bên ngoài đ đ y

m nh công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c

Theo s li u th ng kê c a T ng c c th ng kê cho bi t, dòng v n FDI vào Vi t

Nam t ng nhanh, có th coi là m t đi m sáng trong b c tranh kinh t c a Vi t Nam

T m c g n nh con s không vào n m 1986, v n đ ng ký FDI đã t ng lên 64 t USD

n m β008 Tính đ n ngày 31/12/2012, Vi t Nam có 14.522 d án FDI còn hi u l c v i

t ng v n đ ng ký β10,5 t USD Thu hút FDI t đ u n m β01γ đ n 15/1β/β01γ đ t

kho ng 21,6 t USD, bao g m 14,3 t USD v n đ ng ký c a 1275 d án đ c c p

phép m i và 7,3 t USD v n đ ng ký b sung c a 47β l t d án đ c c p phép t các

n m tr c

N u nh trong giai đo n 1986-1990, GDP ch t ng tr ng bình quân γ,9%/n m, thì trong 5 n m ti p theo (1991-1995) đã đ t m c t ng bình quân 8,β% Do nh h ng

c a cu c kh ng ho ng tài chính châu Á trong giai đo n 1996-2000 t c đ t ng GDP

c a Vi t Nam là 7,5% Kinh t Vi t Nam ti p t c duy trì đà t ng tr ng v i GDP bình quân là 7,β6%/n m trong m i n m th c hi n Chi n l c phát tri n kinh t -xã h i

2001-2010 T 2011-2013, GDP c a Vi t Nam t ng trung bình là 5,5-6% n m T

n m β008 đ n n m β01γ, thu nh p bình quân đ u ng i c a Vi t Nam t ng t 1.024 USD/ng i/n m lên 1.960 USD/ng i/n m Vi t Nam đ c đánh giá là m t trong

nh ng n c có m c t ng thu nh p cao nh t trong 40 n m qua Cùng v i t ng tr ng

kinh t , c c u kinh t trong n c c a Vi t Nam đã có s thay đ i đáng k T tr ng

công nghi p và d ch v trong GDP t ng lên trong khi nông nghi p gi m xu ng Hi n nay, c c u công nghi p d ch v chi m kho ng 80% trong t ng GDP qu c gia N m

2013, khu v c nông, lâm nghi p và th y s n chi m t tr ng 18,4%; khu v c công nghi p và xây d ng chi m 38,3% và khu v c d ch v chi m 43,3% Xu t kh u c a

Vi t Nam t ng bình quân β0%/n m trong nh ng n m g n đây Kim ng ch xu t nh p

kh u đ t h n β00 t USD/n m Ch tính riêng n m β01γ, kim ng ch hàng hóa xu t

kh u đ t 132,2 t USD, kim ng ch hàng hóa nh p kh u đ t 131,3 t USD

Có th th y, ngành công nghi p - xây d ng là nhóm ngành kinh t th c l n nh t, trong nhi u n m tr c đã tr thành đ ng l c, đ u tàu t ng tr ng c a toàn b n n kinh

t Rõ nh t là t ng tr ng GDP do nhóm ngành công nghi p-xây d ng v n gi đ c

t c đ cao h n t c đ t ng GDP c a toàn b n n kinh t (n m β011 t ng 6,68% so v i

t ng 6,β4%, n m β01β t ng 5,75% so v i t ng 5,β5%) bình quân trong γ n m t ng 6%

so v i t ng 5,4%) Tuy nhiên, ngành công nghi p - xây d ng đã và đang g p m t s khó kh n Rõ nh t là t c đ t ng GDP do nhóm ngành này t o ra đã t ng ch m liên t c trong γ n m nay T c đ t ng bình quân trong th i k 2011-β01γ đã th p h n th i k

2006-β010 ( c 6% so v i 6,γ8%/n m), đ ng th i c ng th p xa so v i m c tiêu đ ra

N u gi m c tiêu 7,8% đ n 8%/n m c a 5 n m, thì β n m còn l i là n m β014 và β015

ph i t ng 10,57-10,91%/n m ây là t c đ t ng r t cao, l i trong đi u ki n n x u còn cao, t ng tr ng tín d ng th p, t c đ t ng t n kho ch m l i nh ng còn cao, t ng c u

y u… Vì v y, đây c ng là m c tiêu c n cân nh c (do 5 n m t ng 6,γ8% và β n m còn

l i là 6,95%/n m) M t v n đ khác là công nghi p ph tr ch m phát tri n, tính gia

công c a s n xu t, xu t kh u còn l n, v a ph thu c vào n c ngoài, v a ph i nh p

siêu, v a giá tr gia t ng th p T tr ng lao đ ng đang làm vi c trong nhóm ngành

công nghi p - xây d ng đang có xu h ng gi m T l lao đ ng ch a qua đào t o c a

nhóm ngành này c ng còn th p…

Trên đây c ng có th th y đ c b i c nh n n kinh t Vi t Nam nói chung và

ngành xây d ng nói riêng V i m c đích đ a ra đ c cái nhìn sâu s c và c th h n v

ngành xây d ng mà c th xung quanh v n đ nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh,

em đã l a ch n đ tài cho Khóa lu n t t nghi p c a mình là “Phân tích các nhân t

nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a các công ty ngành Xây d ng

đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam”

N i dung khóa lu n đ c chia thành 6 ch ng nh sau:

Ch ngă1:ăM đ u

Ch ngă2:ăT ng quan lý thuy t v hi u qu s n xu t kinh doanh và các nhân t nhăh ngăđ n hi u qu s n xu t kinh doanh

Ch ngă3:ăPh ngăphápănghiênăc u

Ch ngă4:ăTh c tr ng hi u qu s n xu t kinh doanh các công ty trong ngành xây

d ngăđ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán vi t nam

Ch ngă5:ăN i dung k t qu nghiên c u

Ch ngă6:ăK t lu n và m t s ki n ngh

CH NGă1 M U

1.1 Tính c p thi t c aă tài

Trong nh ng n m g n đây, n n kinh t Vi t Nam không ng ng chuy n đ ng, môi

tr ng kinh t n ng đ ng thu hút ngu n v n đ u t n c ngoài Do đó, v n đ u t cho

ngành xây d ng vô cùng d i dào và đa d ng

Ngành xây d ng là m t ngành có nhi u ti m n ng đ phát tri n Không nh ng

th ngành xây d ng còn gi m t vai trò quan tr ng trong n n kinh t qu c dân Vai trò

và ý ngh a c a ngành xây d ng có th nhìn th y rõ t s đóng góp vào quá trình tái s n

xu t tài s n c đ nh cho n n kinh t qu c dân thông qua các hình th c xây d ng m i,

c i t o s a ch a l n ho c khôi ph c các công trình h h ng hoàn toàn Là m t ngành

có nh ng đ c thù riêng nh v n l n, th i gian thi công lâu dài và quy mô l n, đòi h i

nhà qu n lý gi i quy t nh ng v n đ nh : ph i qu n lý v n t t, có hi u qu kh c ph c

tình tr ng th t thoát và lãng phí trong s n xu t thi công, gi m chi phí, h giá thành,

t ng tính c nh tranh cho doanh nghi p

Tuy nhiên, trong nh ng n m g n đây, Th tr ng B S đóng b ng không ch gây khó kh n cho các doanh nghi p kinh doanh B S mà còn nh h ng t i tính thanh

kho n c a ngân hàng, gây đình tr s n xu t cho các doanh nghi p s n xu t v t li u xây

d ng, xây l p, s n xu t, kinh doanh hàng trang trí n i th t Nhi u doanh nghi p s n

xu t v t li u xây d ng ho t đ ng c m ch ng, l ng hàng t n kho l n M t s doanh

nghi p r i vào tình tr ng kinh doanh thua l , phá s n, không t cân đ i đ c ngu n tr

n các kho n đã vay đ đ u t Các doanh nghi p xây d ng g p nhi u khó kh n trong

tìm ki m vi c làm m i c ng nh trong th c hi n các công trình d dang, công n t i

các công trình r t l n

Trong môi tr ng c nh tranh gay g t nh ngày nay, b t c m t doanh nghi p

ho t đ ng trong ngành ngh , l nh v c nào đ u g p ph i nh ng khó kh n nh t đ nh Vì

v y t t c doanh nghi p đ u ph i xây d ng cho mình m c tiêu ho t đ ng kinh doanh

M c tiêu c a qu n tr tài chính là t i đa hóa giá tr tài s n c a ch s h u Nâng cao

hi u qu s n xu t kinh doanh không ch có ý ngh a v i doanh nghi p mà còn ý ngh a

v i toàn xã h i Làm th nào đ s d ng hi u qu v n và các ngu n l c khác c a

doanh nghi p? Doanh nghi p c n có chính sách, chi n l c nh nào đ doanh nghi p

có th phát tri n t t đ t m c tiêu nh mong đ i khi b tác đ ng b i các nhân t t bên

trong và bên ngoài doanh nghi p? ây là bài toán khó đ t ra cho các nhà qu n tr

doanh nghi p nói chung và các nhà qu n tr doanh nghi p trong ngành công nghi p xây d ng nói riêng Trong quá trình h c t p và nghiên c u t i tr ng i h c Th ng

Long tác gi nh n th y vi c nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p nói chung và doanh nghi p trong ngành xây d ng nói riêng là vô cùng c n thi t nên tác gi đã nghiên c u đ tài ắPhơnătíchăcácănhơnăt nhăh ngăđ n hi u qu s n

 “Hi u qu s n xu t kinh doanh” là gì?

 Có nh ng ch tiêu nào đ đánh giá hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh

nghi p ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t

Nam?

 Nh ng nhân t nào tác đ ng lên hi u qu s n xu t kinh doanh c a các

doanh nghi p ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam và tác đ ng nh th nào?

 Bi n nào là bi n ph thu c, bi n nào là bi n đ c l p tác đ ng đ n hi u qu

s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p ngành xây d ng đ c niêm y t trên

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam?

 Có nh ng gi i pháp và ki n ngh gì đ nâng cao hi u qu s n xu t kinh

doanh cho các doanh nghi p ngành xây d ng đ c niêm y t trên th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam

1.2.2 M c tiêu nghiên c u

 Nghiên c u lý thuy t v hi u qu s n xu t kinh doanh và các nhân t nh

h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p ngành xây

d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam;

 Xây d ng quy trình nghiên c u, thu th p, x lý và đ a ra gi thuy t nghiên

c u v nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a các doanh

nghi p ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t

Nam;

 Phân tích các k t qu nghiên c u;

 K t lu n và ki n ngh m t s gi i pháp nh m c i thi n và nâng cao hi u

qu s n xu t kinh doanh cho các doanh nghi p ngành xây d ng đ c niêm

y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

1.3 iăt ng và ph m vi nghiên c u

i v i bài nghiên c u này, ch d ng l i vi c ki m đ nh s tác đ ng c a các nhân t đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a các công ty ngành xây d ng đ c niêm

y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam t n m β009 đ n β01γ Sau khi t ng h p s

li u và h i quy theo mô hình kinh t l ng s ti n hành phân tích k t qu h i quy

nh m làm rõ h n s tác đ ng c a các nhân t

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u

T ng h p và phân tích các d li u đ nh tính k t h p v i th ng kê, phân tích các

d li u đ nh l ng, so sánh k t qu thu đ c v i các k t qu có tr c đó đã đ c trình bày nh m làm rõ v n đ nghiên c u Công c s d ng là mô hình kinh t l ng ch y trên ph n m m SPSS

4

CH NGă2 T NG QUAN LÝ THUY T V HI U QU S N XU T

KINH DOANH VÀ CÁC NHÂN T NHăH NGă N HI U QU S N

XU T KINH DOANH

2.1 T ng quan chung v hi u qu s n xu t kinh doanh

2.1.1 Khái ni m hi u qu và hi u qu s n xu t kinh doanh

 Khái ni m hi u qu :

Hi u qu là k t qu mong mu n, cái sinh ra k t qu mà con ng i ch đ i và

h ng t i; nó có n i dung khác nhau nh ng l nh v c khác nhau Trong s n xu t,

hi u qu có ngh a là hi u su t, là n ng su t Trong kinh doanh, hi u qu là lãi su t, l i

nhu n Trong lao đ ng nói chung hi u qu lao đ ng là n ng su t lao đ ng, đ c đánh

giá b ng s l ng th i gian hao phí đ s n xu t ra m t đ n v s n ph m, ho c là b ng

s l ng s n ph m đ c s n xu t ra trong m t đ n v th i gian.1

Hi u qu đo l ng theo t ng đ i:

Hi u qu đ c đo l ng tuy t đ i:

Hi u qu = K t qu đ u ra – Y u t đ u vào

 Khái ni m hi u qu s n xu t kinh doanh:

Theo P Samerelson và W Nordhaus thì : "Hi u qu s n xu t di n ra khi xã h i không th t ng s n l ng m t lo t hàng hoá mà không c t gi m m t lo t s n l ng

hàng hoá khác M t n n kinh t có hi u qu n m trên gi i h n kh n ng s n xu t c a

nó"2 Th c ch t c a quan đi m này đã đ c p đ n khía c nh phân b có hi u qu các

ngu n l c c a n n s n xu t xã h i Vi c phân b và s d ng các ngu n l c s n xu t

trên đ ng gi i h n kh n ng s n xu t s làm cho n n kinh t có hi u qu cao Có th

nói m c hi u qu đây mà tác gi đ a ra là cao nh t, là lý t ng và không th có m c

hi u qu nào cao h n n a

V i quan đi m c a nhà kinh t h c ng i Anh, Adam Smith cho r ng: “Hi u qu

là k t qu đ t đ c trong ho t đ ng kinh t , là doanh thu tiêu th hàng hóa”3

Trong

quan đi m này nhà kinh t ng i Anh đã đánh đ ng hi u qu và k t qu mà th t ra

gi a chúng có s khác bi t Theo ông thì các m c chi phí khác nhau mà mang l i cùng

m t k t qu thì có hi u qu nh nhau Nh v y Adam Smith m i ch quan tâm đ n k t

qu đ u ra mà ch a quan tâm đ n các y u t đ u vào

1

http://daitudien.net/kinh-te-hoc/kinh-te-hoc-ve-hieu-qua.html

2 P Samerelson và W Nordhaus: Giáo trình kinh t h c trích t b n d ch Ti ng Vi t (1991)

3 Khoa Th ng m i – HKTQD: Kinh t th ng m i d ch v - Nhà xu t b n th ng kê 1998

M t s quan đi m l i cho r ng hi u qu kinh t đ c xác đ nh b i t s gi a k t

qu đ t đ c và chi phí b ra đ có đ c k t qu đó i n hình cho quan đi m này là

tác gi Manfred Kuhn, theo ông : "Tính hi u qu đ c xác đ nh b ng cách l y k t qu tính theo đ n v giá tr chia cho chi phí kinh doanh"4 ây là quan đi m đ c nhi u

nhà kinh t và qu n tr kinh doanh áp d ng vào tính hi u qu kinh t c a các qúa trình kinh t

Hai tác gi Whohe và Doring l i đ a ra hai khái ni m v hi u qu kinh t ó là

hi u qu kinh t tính b ng đ n v hi n v t và hi u qu kinh t tính b ng đ n v giá tr

Theo hai ông thì hai khái ni m này hoàn toàn khác nhau "M i quan h t l gi a s n

l ng tính theo đ n v hi n v t (chi c, kg ) và l ng các nhân t đ u vào (gi lao

đ ng, đ n v thi t b , nguyên v t li u ) đ c g i là tính hi u qu có tính ch t k thu t

hay hi n v t"5, "M i quan h t l gi a chi phí kinh doanh ph i ch ra trong đi u ki n

thu n l i nh t và chi phí kinh doanh th c t ph i ch ra đ c g i là tính hi u qu xét

v m t giá tr "6 và " xác đ nh tính hi u qu v m t giá tr ng i ta còn hình thành t

l gi a s n l ng tính b ng ti n và các nhân t đ u vào tính b ng ti n"7

Khái ni m

hi u qu kinh t tính b ng đ n v hi n v t c a hai ông chính là n ng su t lao đ ng,

máy móc thi t b và hi u su t tiêu hao v t t , còn hi u qu tính b ng giá tr là hi u qu

c a ho t đ ng qu n tr chi phí

Theo cu n giáo trình Kinh t th ng m i d ch v - NXB Th ng Kê 1998 , có quan

đi m cho r ng :”Hi u qu kinh t c a m t quá trình s n xu t kinh doanh là m t ph m

trù kinh t ph n ánh trình đ l i d ng các ngu n l c đ đ t đ c m c tiêu xác đ nh”

So v i các quan đi m trên thì quan đi m này ph n ánh t t trình đ l i d ng c a ho t

đ ng s n xu t kinh doanh trong m i đi u ki n bi n đ i C ng theo quan đi m này thì

có th xác đ nh đ c hi u qu s n xu t kinh doanh trong m i đi u ki n bi n đ ng

T các quan đi m v hi u qu kinh t thì có th đ a ra khái ni m v hi u qu

kinh t c a các ho t đ ng s n xu t kinh doanh (hi u qu s n xu t kinh doanh) c a các

doanh nghi p nh sau: Hi u qu s n xu t kinh doanh là m t ph m trù kinh t

ph năánhătrìnhăđ s d ng các ngu n l căđ đ tăđ c m cătiêuăđƣăđ t ra, nó bi u

hi n m iăt ngăquanăgi a k t qu thuăđ c và nh ng chi phí b raăđ cóăđ c

k t qu đó,ăđ chênh l ch gi aăhaiăđ iăl ng này càng l n thì hi u qu càng cao

V i khái ni m tác gi đ a ra thì theo quan đi m c a tác gi hi u qu s n xu t kinh

(3) T đi n kinh t , Hamburg 1990

(4),(5),(6): Trích d n theo giáo trình kinh doanh t ng h p trang 407, 408

6

doanh đ c đo l ng theo c t ng đ i và tuy t đ i Công th c chung dùng đ đánh

giá hi u qu s n xu t kinh doanh:

Công th c này ph n ánh m i đ n v đ u vào có kh n ng t o ra bao nhiêu đ n v

đ u ra và đ c dùng đ xác đ nh nh h ng c a hi u qu s d ng ngu n l c hay chi phí th ng xuyên đ n k t qu kinh t

Bên c nh đó, đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c ng có th s d ng

công th c:

Trong công th c này l i ph n ánh m t đ n v đ u ra c n bao nhiêu đ n v đ u

vào D a vào công th c này nhà qu n tr doanh nghi p có th xác đ nh đ c quy mô

ti t ki m hay lãng phí ngu n l c và chi phí th ng xuyên

Các y u t đ u ra đ c đo l ng b ng các ch tiêu nh : T ng doanh thu thu n,

t ng l i nhu n, l i nhu n g p, Các y u t đ u vào bao g m: lao đ ng, máy móc thi t

b , nguyên v t li u, v n ch s h u, v n vay,

2.1.2 Ch tiêu đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

2.1.2.1 Nhóm ch tiêu t su t sinh l i trên doanh thu (ROS)

T s l i nhu n trên doanh thu là m t ch s tài chính dùng đ theo dõi tình hình

sinh l i c a doanh nghi p ây là ch s ch ra m i quan h gi a l i nhu n ròng và

doanh thu c a doanh nghi p

T s này ph n ánh l i nhu n chi m bao nhiêu ph n tr m trong doanh thu t ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p hay nói cách khác t s này cho bi t 1

đ ng doanh thu t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n T s này mang giá tr d ng cho

th y doanh nghi p ho t đ ng có lãi, t s càng l n càng th hi n doanh nghi p có lãi

càng l n Ng c l i, t s này âm đ ng ngh a v i vi c ho t đ ng s n xu t kinh doanh

c a doanh nghi p đang trong tình tr ng thua l

T s này b nh h ng b i giá bán và chi phí s n xu t c a doanh nghi p, n u

nh giá bán cao ho c nhà qu n tr qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t t ho c c hai

thì t s này s cao Ng c l i, n u nh t s này gi m nguyên nhân có th là do

doanh nghi p đang m t ki m soát v i chi phí s n xu t kinh doanh ho c doanh nghi p đang ph i s d ng chính sách chi t kh u, gi m giá hàng bán cho khách hàng

Trong nghiên c u n m 1998 c a Stanwick c ng ch ra t l l i nhu n trên doanh

thu (ROS) là ch tiêu tài chính đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh

nghi p

2.1.2.2 Nhóm ch tiêu t su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA)

T su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA) hay còn g i là ch tiêu hoàn v n t ng tài

s n T s này là t s tài chính dùng đ đo l ng kh n ng sinh l i trên m t đ ng tài

s n c a doanh nghi p

T ng tài s n g m TSDH và TSNH c a m t doanh nghi p

Ch tiêu này ph n ánh m t đ ng tài s n t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n thu n T

s này l n h n 0 thì ch ng t doanh nghi p làm n có lãi T s này càng cao thì th

hi n doanh nghi p có hi u qu cao trong ho t đ ng s n xu t kinh doanh và ng c l i

Ch tiêu này ph n ánh m t đ ng TSL t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n thu n

Hi u qu s d ng tài s n c a doanh nghi p ch u tác đ ng c a nhi u nhân t Tuy

nhiên, nhân t nh h ng nhi u và quy t đ nh đ n hi u su t s d ng tài s n c a doanh

nghi p là khoa h c – công ngh Khoa h c công ngh phát tri n thì đ ng ngh a v i

vi c doanh nghi p nâng cao n ng l c s n xu t, gi m b t chi phí, nâng cao kh n ng

c nh tranh trên th tr ng Song, m t trái c a khoa h c – công ngh phát tri n chính là

làm cho tài s n c a doanh nghi p b hao mòn vô hình nhanh h n Th m chí có nh ng

máy móc, thi t b m i ch n m trên các d án thôi mà đã b l c h u Do v y, vi c theo

đu i khoa h c – công ngh v i m t doanh nghi p là vô cùng c n thi t Ngoài y u t

khoa h c công ngh , hi u qu s d ng tài s n còn b tác đ ng b i th th ng ti n t , th

tr ng ch ng khoán, đ i th c nh tranh Y u t con ng i c ng có tác đ ng nhi u đ n

hi u qu s d ng tài s n c a doanh nghi p Nhà qu n tr doanh nghi p có h ng đi đúng đ n, chi n l c đ u t h p lý thì doanh nghi p s s d ng tài s n hi u qu t đ y

d n đ n s n xu t kinh doanh có hi u qu Hay tinh th n trách nhi m c a công nhân

8

viên trong doanh nghi p cao c ng mang l i hi u qu cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh và ng c l i

McGuire và c ng s , 1988; Russo và Fouts n m 1997; Stanwick và Stanwick,

2000; Clarkson và c ng s , 2008 dùng t su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA) là th c

đo đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Trong m t nghiên c u

khác c a Cohen, Chang và Ledford (1997) c ng cùng quan đi m, dùng ROA làm

th c đo đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh

2.1.2.3 Nhóm ch tiêu t su t sinh l i trên v n ch s h u (ROE)

Hi u qu s d ng v n là t s gi a t ng doanh thu và t ng s v n ph c v s n

xu t kinh doanh trong k :

Ch tiêu này ph n ánh c m t đ ng v n b ra thì t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n

hay nói cách khác kh n ng t o ra k t qu s n xu t kinh doanh c a m t đ ng v n

Hi u qu s d ng v n càng cao th hi n hi u qu s n xu t kinh doanh c a m t doanh nghi p càng l n

t ng ch tiêu này các nhà qu n tr có th gia t ng kh n ng c nh tranh nh m nâng cao doanh thu đ ng th i gi m chi phí làm gia t ng l i nhu n thu n Ho c doanh

nghi p s d ng tài s n hi u qu h n b ng cách nâng cao vòng quay tài s n hay nói

cách khác doanh nghi p t ng t s này b ng cách c n t o ra nhi u doanh thu h n t

nh ng tài s n s n có c a doanh nghi p Doanh nghi p c ng có th nâng cao t s này

lên b ng cách nâng cao đòn b y tài chính t c là vay n đ t ng v n đ u t

M t nghiên c u c a Bowman và Haire, 1975 đ a ra đánh giá hi u qu s n xu t

kinh doanh c a m t doanh nghi p đ c đánh giá thông qua t su t sinh l i trên v n

ch s h u (ROE)

2.1.2.4 Nhóm ch tiêu hi u qu s d ng chi phí

Chi phí là y u t g n li n v i m i công đo n trong s n xu t kinh doanh c a m t

doanh nghi p Chí phí đ c hi u nh là cái giá mà doanh nghi p b ra đ đ t đ c

m c tiêu kinh doanh Vi c s d ng chi phí có hi u qu đ ng ngh a v i vi c doanh

nghi p ti t ki m đ c ngu n l c đ u vào mà v n nâng cao đ c hi u qu đ u ra

đánh giá hi u qu s d ng chi phí ta có nh ng ch tiêu sau:

Hi u su t s d ng chi phí:

Ch tiêu này cho bi t m t đ ng chi phí s n xu t kinh doanh b ra trong k t o ra bao nhiêu đ ng doanh thu

T su t l i nhu n c a chi phí:

Ch tiêu t su t l i nhu n chi phí cho bi t m t đ ng chi phí b ra trong k t o ra bao nhiêu đ ng l i nhu n

Ch tiêu s d ng chi phí và ch tiêu t su t l i nhu n chi phí càng cao thì hi u qu

s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p càng cao và ng c l i Vi c qu n lý t t các

chi phí b ra đ ng ngh a v i vi c nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh trong doanh

nghi p

đánh giá hi u qu s n xu t kinh doanh m t cách chính xác c n tính các ch

tiêu trên r i so sánh n m đang phân tích v i n m g c N u các ch tiêu trên càng cao

thì hi u qu s n xu t kinh doanh càng cao và ng c l i

Cohen, Chang và Ledford (1997) cho r ng nhóm ch tiêu hi u qu s d ng tài s n

(ROA) đ c các nhà phân tích s d ng ch y u đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh

doanh McGuire và c ng s , 1988; Russo và Fouts n m 1997; Stanwick và Stanwick,

2000; Clarkson và c ng s , β008 c ng cho r ng th c đo đ đo l ng hi u qu s n

xu t kinh doanh là nhóm ch tiêu hi u qu s d ng tài s n (ROA) Tuy nhiên, Bowman

và Haire, 1975, l i l y nhóm ch tiêu hi u qu s d ng v n làm th c đo (ROE) và

Stanwick và Stanwick, 1998 l y nhóm ch tiêu thu nh p trên doanh thu (ROS) đ đo

l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p

Có r t nhi u ch tiêu đ đánh giá hi u qu s n xu t kinh doanh c a các doanh

nghi p trong ngành xây d ng, t nh ng nghiên c u c a các tác gi tr c, trong ph m

vi nghiên c u khóa lu n này, tác gi ch n ch tiêu nhóm ch tiêu t su t sinh l i trên doanh thu (ROS), t su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA) và t su t sinh l i trên v n

ch s h u (ROE) là th c đo đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a các

doanh nghi p trong ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t

Nam

2.2 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh

nghi p

2.2.1 Quy mô c a doanh nghi p (Company Size)

Doanh nghi p có quy mô l n là doanh nghi p mà có l c l ng s n xu t đ t trình

đ k thu t cao, quy mô l n Có kh n ng tham gia c nh tranh k thu t cao và m i

trên th gi i Có các t ch c nghiên c u khoa h c, t ch c đ i ng cán b k thu t

10

hùng h u a d ng hoá nghi p v kinh doanh, s n xu t nhi u lo i s n ph m, kinh

doanh r ng rãi nhi u ngành ngh , hình thành thay đ i trên th tr ng và n c ngoài

Doanh nghi p có quy mô nh là doanh nghi p có ph m vi quy mô nh h p, l c

l ng s n xu t ít, công c s n xu t ch a hi n đ i, còn mang tính truy n th ng, ph m vi

ho t đ ng ch a phát tán r ng, ch s n xu t m t lo i s n ph m đ c tr ng, ch a có các t

ch c nghiên c u sâu r ng trên th tr ng

c bi t do đ c tr ng c a ngành ngh s n xu t kinh doanh là ngành xây d ng

nên quy mô c a doanh nghi p có nh h ng r t l n đ n hi u qu s n xu t kinh doanh

Ngành xây d ng có m t đ c thù riêng đó là c n có ngu n v n l n Vì th v i các

doanh nghi p có quy mô l n s có l i th v v n, nhà x ng, kho, bãi và có nhi u c

h i s n xu t kinh doanh hi u qu h n doanh nghi p có quy mô nh

Tuy nhiên, v i các doanh nghi p quy mô nh thì nhà qu n tr d dàng trong vi c

qu n lý ngu n v n, ngu n nhân l c N u m t doanh nghi p có quy mô l n mà công tác qu n tr không t t thì ho t đ ng s n xu t kinh doanh ch a ch c hi u qu b ng m t

doanh nghi p có quy mô nh

Quy mô c a m t công ty đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c xác đ nh hi u

qu s n xu t kinh doanh c a m t doanh nghi p, và nó nh h ng đ n ho t đ ng tài

chính c a doanh nghi p đó b ng nhi u cách Quy mô công ty đ c coi là m t y u t

quy t đ nh quan tr ng đ n l i nhu n c a công ty (Babalola, p 90, 2013) M t s

nghiên c u ch ra s tác đ ng c a quy mô doanh nghi p đ n hi u qu s n xu t kinh

doanh Trong nghiên c u c a Malik (2011) đã ch ra r ng quy mô c a doanh nghi p có

m i quan h d ng v i l i nhu n c a doanh nghi p

2.2.2 òn b y tài chính (Leverage)

òn b y là t l n trên v n ch s h u trong c c u v n c a m t công ty

Các quy t đ nh tài chính hay đòn b y là m t quy t đ nh quan tr ng c a nhà qu n

lý vì nó nh h ng đ n l i nhu n c a c đông, r i ro và giá tr th tr ng c a công ty

T l n trên VCSH có ý ngh a đ i v i c t c và r i ro c a các c đông, đi u này nh

h ng đ n chi phí v n và giá tr th tr ng c a công ty (Pandey, 2007)

i v i các doanh nghi p nói chung ngoài ngu n v n s n có đ đ m b o cho quá

trình kinh doanh c a doanh nghi p đ c di n ra liên t c và ngày càng m r ng quy

mô, đ u t mua s m và đ u t vào nh ng ho t đ ng khác, doanh nghi p c n ph i huy

đ ng ngu n v n t bên ngoài Nh ng kho n này g i là nh ng kho n n

òn b y tài chính xu t hi n khi công ty quy t đ nh tài tr cho ph n l n tài s n

c a mình, ho c đ u t b ng n vay, nh m m c đích gia t ng l i nhu n c a doanh

nghi p Vì v y, đòn b y tài chính là công c s d ng n vay ho c các ngu n tài tr có

chi phí lãi vay tài chính nh m gia t ng t su t sinh l i c a các nhà đ u t

 òn b y tài chính giúp cho nhà qu n tr tài chính có thêm công c làm gia

t ng l i nhu n trên v n c ph n th ng t đ y mà có th thu hút nhà đ u

t vào doanh nghi p N u s d ng phù h p, công ty có th dùng các ngu n

v n có chi phí c đ nh, b ng cách phát hành trái phi u ho c đi vay t ngân

hàng ho c các t ch c tín d ng khác đ t o ra l i nhu n cao nh t i u

này s đ c th hi n rõ nét nh t khi phân tích m i quan h gi a đòn b y

tài chính và t su t sinh l i c a VCSH Hay nói các khác, đó chính là s tác đ ng c a đòn b y tài chính lên m c sinh l i c a VCSH;

 Các công ty s d ng đòn b y tài chính khi nhu c u v n cho đ u t c a

doanh nghi p khá cao mà VCSH không đ đ tài tr Kho n n vay c a

công ty s tr thành kho n n ph i tr , lãi vay đ c tính d a trên s n

g c này M t doanh nghi p ch s d ng n khi nó có th tin ch c r ng t

su t sinh l i trên tài s n cao h n lãi su t vay n Nh v y, đòn b y tài chính c ng giúp nhà qu n tr có thêm thông tin đ qu n lý n , qu n lý

VCSH t t h n;

 Ngoài ra đòn b y tài chính còn là công c giúp doanh nghi p d đoán

nhanh thu nh p trên v n c ph n th ng T nh ng d đoán trên nhà qu n

tr c a doanh nghi p có th đi u ch nh c c u v n c a doanh nghi p;

 M c dù đòn b y tài chính nh m t l c tác đ ng lên doanh nghi p làm

khu ch đ i kh n ng tài chính c a doanh nghi p song nó nh m t con dao hai l i N u không bi t s d ng đúng lúc, đúng th i đi m s khi n doanh

nghi p g p không ít r i ro v tài chính

Gupta và c ng s (2010) trích d n m t s nghiên c u cho th y k t qu trái ng c

nhau v m i quan h gi a t ng s d ng n trong c c u v n và ho t đ ng tài chính

Ghosh, Nag và Sirmans (2000), nghiên c u c a Berger và Bonaccorsi di Patti (2006)

ch ra m i quan h gi a đòn b y và hi u qu tài chính là m i quan h d ng, trong khi

Gleason và c ng s (2000), Simerly và Li (2000) cho th y m i quan h âm gi a hi u

qu tài chính và đòn b y tài chính T ng t nh v y, Zeitun và Tian (2007) phát hi n

ra r ng đòn b y tác đ ng âm lên hi u qu ho t đ ng tài chính

Theo lý thuy t đánh đ i c a c c u v n, m c n t i u cân b ng các l i ích n so

v i chi phí c a n (Gu, 199γ) do đó, s d ng các kho n n đ n m t k t qu nh t đ nh

trong t l n trên VCSH s đem l i l i nhu n cao h n, tuy nhiên, l i ích c a n s

th p h n so v i chi phí sau khi đ t m t m c đ nào đó c a c u trúc v n Nói cách

khác, càng có nhi u công ty s d ng n , thu thu nh p công ty ph i tr s gi m, nh ng

12

r i ro tài chính c a công ty s l n h n D a trên lý thuy t cân b ng cho c c u v n,

các doanh nghi p có th t n d ng l i th c a n mang l i l i nhu n t t h n trên

VCSH

2.2.3 Kh n ng thanh toán ng n h n (Liquidity)

ây là y u t quan tr ng đ quy t đ nh kh n ng s n xu t c ng nh là m t ch

tiêu không th thi u đ đánh giá quy mô, tình hình kinh doanh c a m t doanh nghi p

Kh n ng thanh toán g m các ch tiêu:

 Kh n ng thanh toán ng n h n8: cho bi t m t đ ng n ng n h n đ c đ m

b o b ng bao nhiêu đ ng tài s n ng n h n

 Kh n ng thanh toán nhanh9

: cho bi t khi không tính đ n hàng t n kho thì

m t đ ng n ng n h n đ c b o đ m b ng bao nhiêu đ ng tài s n ng n

h n

M t doanh nghi p s n xu t kinh doanh có hi u qu là m t doanh nghi p có hàng

t n kho th p H s này n u nh h n 1 đ ng ngh a v i vi c s n xu t kinh doanh c a

doanh nghi p không mang l i hi u qu cao

 Kh n ng thanh toán t c th i: ch tiêu này cho bi t m t đ ng n c a công

ty đ m b o b ng bao nhiêu đ ng ti n m t và các kho n t ng đ ng ti n

Ch tiêu này c ng đ c nhà qu n tr duy trì m c l n h n ho c b ng 1 Kh

n ng thanh toán t c th i s cho th y công ty có kh n ng trang tr i n ng n h n b ng

ti n m t Tuy nhiên, nhà qu n tr c ng c n cân nh c m c đ c t gi ti n m t và các

kho n t ng đ ng ti n t i qu m t cách h p lý, tránh tình tr ng d tr quá nhi u ti n

mà không có kh n ng sinh l i

8 Giáo trình qu n tr kinh doanh – TS Nguy n V n Thu n – Tr ng H M TP H Chí Minh trang 23

9 Giáo trình qu n tr kinh doanh – TS Nguy n V n Thu n – Tr ng H M TP H Chí Minh trang 24

Tài s n ng n h n là nh ng lo i tài s n có tính thanh kho n cao (có kh n ng

chuy n đ i thành ti n m t nhanh nh t) nh ti n m t, ti n g i ngân hàng, các kho n

ph i thu, hàng t n kho, Liargovas và Skandalis, (2008) l p lu n r ng doanh nghi p

có th s d ng tài s n l u đ ng đ tài tr cho các ho t đ ng đ u t tài chính c a mình

khi các ngu n l c bên ngoài là không có s n M t khác, tính thanh kho n cao h n có

th cho phép m t doanh nghi p v t qua đ c nh ng tình hu ng b t ng và v t qua khó kh n trong th i k kh ng ho ng Almajali và c ng s (2012) cho th y kh n ng

thanh toán ng n h n c a m t doanh nghi p có tác đ ng d ng lên hi u su t tài chính

c a các doanh nghi p K t qu cho th y r ng các doanh nghi p c n t ng tài s n ng n

h n và gi m n ng n h n vì m i quan h d ng gi a kh n ng thanh toán ng n h n và

hi u su t ho t đ ng tài chính c a doanh nghi p

2.2.4 Th i gian quay vòng ti n10 (Cash Conversion Cycle)

Chu k kinh doanh = Th i gian quay vòng hàng l u kho + Th i gian thu ti n

trung bình

Th i gian quay vòng ti n = Chu k kinh doanh – Th i gian tr n trung bình

Th i gian luân chuy n kho trung bình đ c ch n là m t trong nh ng y u t tác

đ ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh vì nó là m t th c đo quan tr ng đ đánh giá

vi c qu n lý hàng t n kho có hi u qu hay không Th i gian luân chuy n kho trung bình cho bi t s ngày c n thi t cho kho luân chuy n đ c m t vòng Hay nói cách

khác th i gian luân chuy n kho trung bình cho bi t hàng t n kho quay vòng bao nhi u

l n trong m t n m (C.Madhusudhana và K.Prahlada, p 43, 2009) Th i gian luân

chuy n kho nh ch ng t doanh nghi p có tình hình kinh doanh t t, không có tình

tr ng t n kho Hàng hóa s n xu t ra bán h t và s thu h i l i v n nhanh chóng Hay nói cách khác, th i gian luân chuy n kho trung bình c a m t doanh nghi p nh t c doanh nghi p s n xu t và kinh doanh có hi u qu Ng c l i, th i gian luân chuy n kho trung

bình l n, hàng hóa s n xu t ra không bán đ c, l ng hàng t n kho l n thì doanh

nghi p đang đ ng tr c tình tr ng s n xu t và kinh doanh không hi u qu Ho c s n

xu t t, v t quá m c c u c a th tr ng, ho c doanh nghi p ch a có chi n d ch kinh

doanh t t Doanh nghi p c n ph i có nh ng chi n l c t t h n đ c i thi n tình hình

t n kho c a mình John Ananiadis và Nikos C Varsakelis, 2008, Shaskia G Soekhoe,

2012, Chandrapala và Wickremasinghe,] 2012, Faisal Shakoor, et al, 2012 đã nghiên

10 Giáo trình qu n tr kinh doanh – TS Nguy n V n Thu n– Tr ng H M TP H Chí Minh trang 24,25

tính th i gian thu n trung bình Th i gian thu n trung bình cao ch ng t các kho n

ph i thu khách hàng t ng cao Cho khách hàng n nhi u thì có th gi chân khách

hàng v i doanh nghi p Tuy nhiên, khách hàng n lâu dài thì nh h ng đ n dòng ti n

c a doanh nghi p Dòng ti n luôn bi n đ i theo th i gian, ti n m t s d ng ngay bao

gi c ng có giá tr h n Vì th mà th i gian thu n trung bình l n quá s nh h ng

đ n doanh thu và dòng ti n trong doanh nghi p d n đ n vi c s n xu t và kinh doanh

c a doanh nghi p không hi u qu Th i gian thu n trung bình mà th p cho th y vi c thanh toán c a khách hàng v i doanh nghi p là nhanh chóng T c đ thu h i các

kho n ph i thu h i t t vì doanh nghi p ít b chi m d ng v n (A lgimantas Misiunas, p

39, 2010) Olufemi và Ajilore, 2009, Hasan Agan Karaduman, et al, 2010, Ahsen Saghir, et al, 2011, Shaskia G Soekhoe, β01β, Faisal Shakoor, et al , n m β01β đã ch

ra th i gian thu n trung bình là m t trong nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu s n

xu t kinh doanh c a m t doanh nghi p

C ng gi ng nh th i gian thu n trung bình, th i gian tr n trung bình c a

doanh nghi p mà l n thì doanh nghi p không có hi u qu s n xu t kinh doanh Tình hình s n xu t kinh doanh kém d n đ n tình tr ng doanh nghi p không có kh n ng tr

n cho nhà cung c p, tr l ng cho nhân viên và n p thu

2.2.5 Th i gian ho t đ ng (Company Age)

M t doanh nghi p thành l p lâu n m, có th i gian ho t đ ng nhi u, có nhi u kinh

nghi m trong s n xu t kinh doanh thì ho t đ ng s n xu t kinh h n so v i doanh

nghi p m i đi vào ho t đ ng Tuy nhiên, th i gian ho t đ ng trong ngành ng n hay dài

không quy t đ nh s hi u qu trong s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p mà doanh

nghi p ho t đ ng có hi u qu ch u tác đ ng c a các nhân t sau d a trên c s là th i

gian ho t đ ng:

Th nh t, s c nh tranh gi a các doanh nghi p trong ngành: Doanh nghi p có nhi u n m ho t đ ng thì s có kinh nghi m trong vi c đ a ra các chi n l c c nh tranh, đ có th h th p đ i th mà v n d n đ u trong ngành Ngoài ra, doanh nghi p

m i thành l p s g p không ít khó kh n v v n, v kinh nghi m qu n lý T v n đ đó

mà nh h ng đ n k t qu s n xu t kinh doanh Trên th c t có nhi u doanh nghi p

m i ho t đ ng g p quá nhi u khó kh n v đ i th c nh tranh có s n trên th tr ng d n

đ n s n xu t kinh doanh không hi u qu

Th hai, s n ph m thay th : H u h t các s n ph m c a doanh nghi p đ u có s n

ph m thay th , s l ng ch t l ng, giá c , m u mã bao bì c a s n ph m thay th , các

chính sách tiêu th c a các s n ph m thay th nh h ng r t l n t i l ng cung c u,

ch t l ng, giá c và t c đ tiêu th s n ph m c a doanh nghi p M t doanh nghi p

ho t đ ng lâu n m trong ngành, có đ i ng qu n lý và nhân viên ch t l ng, giàu kinh

nghi m s đ a ra nh ng s n ph m thay th t t v ch t l ng và giá c cho khách hàng

Tuy nhiên, m t doanh nghi p còn non tr n u đ nh v chính xác và đúng th tr ng c a

s n ph m thay th thì c ng đem l i thành công không kém so v i nh ng doanh nghi p

ho t đ ng lâu n m trong ngành Th m chí, n u doanh nghi p m i mà thành công thì

h s t o đ c b c nh y đ t phá trong vi c kinh doanh c a mình

Th ba, khách hàng là m t v n đ vô cùng quan tr ng và đ c các doanh nghi p

đ c bi t quan tâm chú ý N u nh s n ph m c a doanh nghi p s n xu t ra mà không có

ng i ho c là không đ c ng i tiêu dùng ch p nh n r ng rãi thì doanh nghi p không

th ti n hành s n xu t đ c M t nhà qu n tr có kinh nghi m s đ nh v khách hàng

t t h n, bi t đ c m t đ dân c , tâm lý và thói quen tiêu dùng,…t đó có đ nh h ng

phát tri n cho ch t l ng và s n l ng c a doanh nghi p mình V i các doanh nghi p

ho t đ ng lâu n m trong ngh có nh ng u th v khách hàng h n Song nh ng doanh

nghi p m i gia nh p không ph i là không có c h i Nh ng doanh nghi p m i này có

th h s m t th i gian đ u đ khách hàng ch p nh n s n ph m c a h vì th mà doanh

nghi p m i càng c n ph i xúc ti n qu ng bá s n ph m đ n tay ng i tiêu dùng nhi u

h n Khách hàng nh h ng tr c ti p đ n s c nh tranh c a doanh nghi p vì v y s

nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

Th t , b máy qu n tr doanh nghi p: Các doanh nghi p ho t đ ng trong c ch

th tr ng, b máy qu n tr doanh nghi p có vai trò đ c bi t quan tr ng đ i v i s t n

t i và phát tri n doanh nghi p, b máy qu n tr doanh nghi p ph i đ ng th i th c hi n

nhi u nhi m v khác nhau :

 Nhi m v đ u tiên c a b máy qu n tr doanh nghi p và xây d ng cho

doanh nghi p m t chi n l c kinh doanh và phát tri n doanh nghi p N u

xây d ng đ c m t chi n l c kinh doanh và phát tri n doanh nghi p h p

lý (phù h p v i môi tr ng kinh doanh, phù h p v i kh n ng c a doanh

16

nghi p) s là c s là đ nh h ng t t đ doanh nghi p ti n hành các ho t

đ ng s n xu t kinh doanh có hi u qu

 Xây d ng các k ho ch kinh doanh, các ph ng án kinh doanh và k

ho ch hoá các ho t đ ng c a doanh nghi p trên c s chi n l c kinh

doanh và phát tri n doanh nghi p đã xây d ng

 T ch c th c hi n các k ho ch, các ph ng án và các ho t đ ng s n xu t kinh doanh đã đ ra

 T ch c ki m tra, đánh giá và đi u ch nh các quá trình trên

V i ch c n ng và nhi m v vô cùng quan tr ng c a b máy qu n tr doanh

nghi p, ta có th kh ng đ nh r ng ch t l ng c a b máy qu n tr quy t đ nh r t l n t i

hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p N u b máy qu n tr đ c t ch c v i

c c u phù h p v i nhi m v s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, g n nh linh

ho t, có s phân chia nhi m v ch c n ng rõ ràng, có c ch ph i h p hành đ ng h p

lý, v i m t đ i ng qu n tr viên có n ng l c và tinh th n trách nhi m cao s đ m b o

cho các ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p đ t hi u qu cao N u b

máy qu n tr doanh nghi p đ c t ch c ho t đ ng không h p lý (quá c ng k nh ho c quá đ n gi n), ch c n ng nhi m v ch ng chéo và không rõ ràng ho c là ph i ki m

nhi m quá nhi u, s ph i h p trong ho t đ ng không ch t ch , các qu n tr viên thì

thi u n ng l c và tinh th n trách nhi m s d n đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a

doanh nghi p không cao Ph n l n doanh nghi p tr d m c ph i sai l m trên, sau khi

đi vào ho t đ ng thì m i có th rút ra đ c kinh nghi m và hoàn thi n h n b máy

qu n tr c a doanh nghi p mình

Cu i cùng, môi tr ng v n hóa doanh nghi p: Môi tr ng v n hoá do doanh

nghi p xác l p và t o thành s c thái riêng c a t ng doanh nghi p ó là b u không khí,

là tình c m, s giao l u, m i quan h , ý th c trách nhi m và tinh th n hi p tác ph i

h p trong th c hi n công vi c Môi tr ng v n hoá có ý ngh a đ c bi t và có tác đ ng

quy t đ nh đ n vi c s d ng đ i ng lao đ ng và các y u t khác c a doanh nghi p

Trong kinh doanh hi n đ i, r t nhi u doanh nghi p đ c bi t là các doanh nghi p liên

doanh r t quan tâm chú ý và đ cao môi tr ng v n hoá c a doanh nghi p, vì đó có

s k t h p gi a v n hoá các dân t c và các n c khác nhau Nh ng doanh nghi p thành công trong kinh doanh th ng là nh ng doanh nghi p chú tr ng xây d ng, t o ra môi tr ng v n hoá riêng bi t v i các doanh nghi p khác V n hoá doanh nghi p t o

ra l i th c nh tranh r t l n cho các doanh nghi p, nó nh h ng tr c ti p to l n đ n

vi c hình thành các m c tiêu chi n l c và các chính sách trong kinh doanh c a doanh

nghi p, đ ng th i t o thu n l i cho vi c th c hi n thành công chi n l c kinh doanh

đã l a ch n c a doanh nghi p Cho nên hi u qu c a các ho t đ ng s n xu t kinh

doanh c a doanh nghi p ph thu c r t l n vào môi tr ng v n hoá trong doanh

nghi p M t doanh nghi p dù cò nhi u hay ít kinh nghi m thì c ng nên chú tr ng xây

d ng v n hóa doanh nghi p cho chính doanh nghi p mình

M t s nghiên c u trên th gi iăc ngăchoăr ng tu i ho tăđ ng c a công ty và

hi u qu s n xu t kinh doanh không ch liên quan trên lý thuy t mà trên th c t

c ngăcóătácăđ ng l n nhau

Loderer, Neusser, and Waelchli, 2009 cho r ng hi u qu s n xu t kinh doanh

gi m khi các công ty có th i gian ho t đ ng lâu h n

m t nghiên c u khác thì Agarwal and Gort, 2002 l i cho r ng nh ng công ty

ho t đ ng lâu n m trong ngành có ki n th c, n ng l c và k n ng b l i th i không c p

nh t đ c xu th c a th tr ng Th m chí t ch c c a công ty đó b m c nát Sorensen

& Stuart (2000) l p lu n r ng th i gian ho t đ ng c a công ty nh h ng đ n hi u qu

ho t đ ng c a công ty C th , ho t đ ng t ch c c a các công ty có th i gian ho t

đ ng lâu n m s mang tính ì, có xu h ng không linh ho t và không đánh giá cao

đ c s thay đ i trong môi tr ng kinh doanh m t nghiên c u khác c a Loderer et

al, (2009) l i tìm th y m t m i quan h tích c c và có ý ngh a gi a tu i c a m t công

ty và l i nhu n

2.2.6 Hình th c s h u (State)

Theo i u 3, kho n 5, Lu t Doanh nghi p Nhà n c (2003) có vi t “Doanh

nghi p có c ph n, v n góp chi ph i c a Nhà n c là doanh nghi p mà c ph n ho c

v n góp c a Nhà n c chi m trên 50% v n đi u l , Nhà n c gi quy n chi ph i đ i

v i doanh nghi p đó”

Nghiên c u v hình th c s h u c a các doanh nghi p thì Dewenter và Malatesta

(β001) đã ch ra r ng theo chu k kinh doanh cho th y giá tr c a các công ty t nhân

th ng cao h n giá tr c a các doanh nghi p nhà n c do t o ra l i nhu n nhi u h n,

s d ng n và lao đ ng ít h n trong quá trình s n xu t

Hi n nay, các doanh nghi p trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam đang c ph n

hóa các DNNN không ch t ng c ng s giám sát c a các c đông mà còn t ng c ng

các ngu n l c c a xã h i vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh Vi c c ph n hóa chính

là thay đ i b n ch t công tác qu n lý đ nâng cao trách nhi m c a các c đông v i ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p mình V i các DNNN tài s n và ngu n

l c do Nhà n c qu n lý và s h u chính vì th hi u qu lao đ ng c a công nhân viên

ch c nhà n c không cao Hay t n t i nh ng tiêu c c trong doanh nghi p nh tham

nh ng, không t n d ng đ c nhân tài, Khi đã chuy n đ i hình th c s h u sang c

ph n thì các c đông tr c ti p qu n lý ho t đ ng kinh doanh, tr c ti p giám sát s có

hi u qu h n Vì tình tr ng ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p nh h ng đ n c

18

t c c a chính b n thân h Ng i lao đ ng s có trách nhi m và ý th c cao h n trong

công vi c đ ho t đ ng s n xu t kinh doanh đ t hi u qu cao nh t

2.2.7 M t s nhân t v mô

2.2.7.1 T c đ t ngătr ng GDP c a qu c gia (Growth)

T c đ t ng tr ng GDP (t ng s n ph m qu c n i): là t ng giá tr s n xu t v t

ch t và d ch v cu i cùng do k t qu ho t đ ng kinh t trên ph m vi lãnh th c a m t

qu c gia t o nên trong m t th i k nh t đ nh Nh v y, GDP là k t qu c a toàn b

ho t đ ng kinh t di n ra trên lãnh th c a m t n c, nó không phân bi t k t qu thu c

v ai và do ai s n xu t ra

Các doanh nghi p s d ng lao đ ng và v n đ u t đ s n xu t ra hàng hóa, d ch

v Công ngh s n xu t hi n có quy t đ nh m c s n l ng đ c s n xu t t m t kh i

l ng v n đ u t và lao đ ng nh t đ nh

S n l ng s n xu t c a các doanh nghi p cao t c là doanh nghi p s d ng v n

đ u t có hi u qu , có ngu n lao đ ng d i dào và có trình đ cao, áp d ng khoa h c

công ngh hi n đ i vào s n xu t kinh doanh

Nh v y, t c đ t ng tr ng GDP c a m t n n kinh t cao hay th p đ u ph n ánh

hi u qu s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p trong n n kinh t đó

2.2.7.2 Tình hình l m phát (Inflation)

Khái ni m: V i lu n thuy t “L m phát l u thông ti n t “J.Bondin và

M.Friendman l i cho r ng l m phát là đ a nhi u ti n th a vào l u thông làm cho giá

c t ng lên M.Friedman nói “l m phát m i lúc m i n i đ u là hi n t ng c a l u

thông ti n t L m phát xu t hi n và ch có th xu t hi n khi nào s l ng ti n trong

l u thông t ng lên nhanh h n so v i s n xu t”

Theo m t s nhà kinh t h c Vi t Nam: Ông Bùi Huy Khoát chia s quan đi m

c a lu n thuy t “L m phát c u kéo” và cho là l m phát n y sinh do s m t cân đ i

gi a cung và c u, khi c u có kh n ng thanh toán t ng v t quá kh n ng cung c a

n n kinh t làm giá c a hàng hoá t ng lên Xét đ n cùng thì l m phát là s t ng lên t

đ ng c a giá c đ l y l i th cân b ng đã b phá v gi a cung và c u bi u hi n ra

hàng và ti n

Nh v y, d a vào các lu n đi m trên khía c nh nào đó l m phát x y ra khi

l ng ti n trong l u thông v t quá m c cho phép, đ ng ti n n i t trong n c b m t

giá so v i các đ ng ti n ngo i t khác Tác đ ng tiêu c c c a l m phát d n đ n kinh

doanh không th ti n hành bình th ng đ c Vai trò đi u ti t n n kinh t c a chính

ph thông qua ti n t và thu c ng b suy gi m, th m chí b vô hi u hoá, do m c thu

tr nên vô ngh a tr c t c đ t ng l m phát th i kì phi mã ho c siêu l m phát Tác

đ ng tiêu c c đ u tiên là l m phát ki m ch các đ u t dài h n, kích thích đ u t ng n

h n có tính đ u c gây ra tình tr ng khan hi m hàng hoá Ti p theo,

l m phát làm suy y u th m chí phá v th tr ng v n và tín d ng d n đ n khó kh n

trong vi c huy đ ng v n đi vay c a các doanh nghi p. Th n a, l m phát làm t ng nguy c phá s n do n và làm t ng chi phí d ch v n n c ngoài tính b ng ngo i t

c a c các doanh nghi p l n chính ph , do l m phát th ng kéo theo vi c đi u ch nh

nâng t giá và lãi su t đ ng b n t v i t cách là các gi i pháp nh m thích nghi và

ki m ch l m phát Ngoài ra, dòng đ u t n c ngoài đ vào b ch m, ch ng l i, th m

chí còn b suy gi m, đi đôi v i s ra đi c a v n trong n c là do s m t n đ nh c a

c a giá c và ti n t Bên c nh đó l m phát c ng có nh ng tác đ ng tích c c đ n n n

kinh t N u l m phát m c cho phép thì nó nh đi m t a đ thúc đ y n n kinh t

phát tri n L m phát m c 2% - 5% có tác d ng kích thích tiêu dùng, vay n đ u t ,

do đó gi m b t th t nghi p xã h i kích thích t ng tr ng kinh t

2.2.7.3 Chính sách ti n t (Currency Policy)

Và cu i cùng nh h ng c a chính sách ti n t đ n hi u qu s n xu t kinh doanh: Thông th ng, có 3 tr ng thái c a CSTT là n i l ng (tr ng thái 1), trung tính (tr ng

thái 2) và th t ch t (tr ng thái 3) M t cách gi n l c, có th hi u tr ng thái trung tính

c a CSTT đ c áp d ng khi n n kinh t t ng tr ng n đ nh m c ti m n ng v i l m

phát trong t m ki m soát

Tr ng thái n i l ng đ c áp d ng khi kinh t t ng tr ng d i m c ti m n ng

Tr ng thái th t ch t đ c áp d ng khi n n kinh t có bi u hi n t ng tr ng nóng trên

m c ti m n ng v i áp l c l m phát cao

i u ch nh CSTT theo h ng n i l ng (chuy n t tr ng thái 3 sang 2 ho c 2 sang

1 ho c t ng m c đ c a tr ng thái 1) s có tác d ng kích thích t ng tr ng kinh t và

k t qu kinh doanh c a các công ty, qua đó tác đ ng tích c c t i hi u qu s n xu t

kinh doanh c a các doanh nghi p và ng c l i

20

3.1 Quy trình nghiên c u

S đ 3-1: Quy trình nghiên c u

T quy trình nghiên c u trên, ta th y, đ phân tích các y u t nh h ng đ n hi u

qu s n xu t kinh do nh doanh nghi p c n ti n hành nh ng b c sau:

B c 1: Xác đ nh các ch tiêu c n phân tích

D a vào n n t ng lý thuy t và c s lý lu n v nhân t nh h ng đ n hi u qu

s n xu t kinh doanh đã nêu trên, đ tài nghiên c u s d ng ba ch tiêu là kh n ng

sinh l i trên t ng tài s n (ROA), kh n ng sinh l i trên VCSH (ROE) và thu nh p trên

t ng doanh thu (ROS) là th c đo đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a các công

ty trong ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

Ngoài ra, còn có b y nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a

các doanh nghi p C th là: quy mô c a doanh nghi p, đòn b y tài chính, kh n ng

thanh toán, th i gian quay vòng ti n, th i gian ho t đ ng, hình th c s h u và m t s

nhân t v mô

Vi c xác đ nh rõ các ch tiêu c n phân tích giúp cho quá trình nghiên c u và thu

th p s li u ti n hành nhanh chóng và chính xác h n

B c 2: Thu th p và x ký d li u

D a trên các ch tiêu c n phân tích và các nhân t tác đ ng đã nêu b c 1, ta

ti n hành thu th p s li u liên quan đ n các công ty trong ngành xây d ng đ c niêm

y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam trong th i gian 5 n m (β009 – 2013) thông qua báo cáo tài chính đã đ c ki m toán đ y đ

i v i các ch tiêu không có s n thì ti n hành tính toán theo nh ng công th c đã

nêu trong ph n phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh c a

th ng

kê mô

t

Ki m tra d

Ki m

đ nh s phù h p

c a mô

hình

doanh nghi p S li u thu th p đ c s đ c s p x p m t cách khoa h c d nhìn, d

hi u đ thu n ti n cho vi c ch y ph n m m

B c 3: Phân tích th ng kê mô t

Sau khi đã thu th p và x lý d li u ta c n ti n hành phân tích th ng kê mô t ,

t c là ta mô t nh ng d li u đã thu th p đ c b ng các phép tính, các ch s th ng kê

nh giá tr l n nh t (max), giá tr nh nh t (min), giá tr trung bình (mean),

Qua b c phân tích th ng kê mô t này có th khái quát đ c tình hình s n xu t

kinh doanh c a các doanh nghi p trong ngành xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam

B c 4: Ki m tra d li u

Tr c khi phân tích h i quy tuy n tính và xây d ng mô hình h i quy ta c n ph i

ti n hành ki m tra d li u Nó là m t b c có vai trò quan tr ng vì trong b c này ta

s ti n hành tính chu n m c c a d li u đã thu th p đ c Qua b c này c ng giúp

cho k t qu h i quy sau này chính xác h n

Ki m đ nh đa c ng tuy n

a c ng tuy n là hi n t ng khi các bi n đ c l p trong mô hình h i quy b i có

t ng quan tuy n tính v i nhau H u qu c a đa c ng tuy n là làm cho kho ng tin c y

T t ng quan có th hi u là hi n t ng các thành ph n c a các quan sát liên h

v i nhau Vi c vi ph m gi thi t này d n đ n ph ng sai th p nên cho k t qu ki m

đ nh t và F không còn đáng tin c y n a Trong nghiên c u này ta s s dngj ph ng

pháp Durbin – Watson đ phát hi n t t ng quan

B c 5: Phân tích h s t ng quan PỀarson

Ti n hành xác đ nh m i quan h gi a các bi n thông qua h s t ng quan r là

m t b c quan tr ng trong quy trình nghiên c u vì ki m đ nh h s t ng quan Pearson dùng đ ki m tra m i liên h tuy n tính gi a các bi n Thông qua h s t ng

quan có th l a ch n bi n đ c l p, bi n ph thu c cho mô hình T đó có th đánh giá

đ c chi u t ng quan và m c đ t ng quan c a bi n ph thu c và bi n đ c l p là

m nh hay y u

hình và giá tr p-value s giúp ki m đ nh,đánh giá đ c s phù h p hay ý ngh a th ng

kê c a toàn mô hình

Ti p đó, ta ti n hành xây d ng mô hình h i quy tuy n tính b i đ ph n ánh m i

quan h gi a các nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh; gi i thích mô

hình và cu i cùng đ a ra k t qu mô hình cu i cùng

3.2 Ph ngăphápăthuăth p s li u và x lý s li u

3.2.1 Ph ng pháp thu th p s li u

Bài nghiên c u này ch y u d a trên các d li u th c p D li u th c p là d

li u đã đ c nghiên c u và thu th p tr c đó Các d li u cho nghiên c u là các d

li u đ c công b v 115 công ty c ph n trong ngành xây d ng đ c niêm y t trên

S giao d ch ch ng khoán Hà N i (HNX) và S giao d ch ch ng khoán H Chí Minh (HSX) g m 575 m u quan sát C th là báo cáo tài chính g m b ng cân đ i k toán,

báo cáo ho t đ ng s n xu t kinh doanh, báo cáo l u chuy n ti n t và b ng thuy t

minh báo cáo tài chính c a các công ty trên trong giai đo n t n m β009 đ n n m

2013 Ngoài ra bài nghiên c u c ng đ c tham kh o b i m t s bài phân tích, nghiên

c u trên các t p chí, báo trang web đi n t v kinh t nh “European Journal of

Business and Management” Trong bài khóa lu n này n i dung nghiên c u, khuôn kh

lý thuy t nghiên c u đ c, các khái ni m c b n đ c gi i thích thông qua nghiên

c u, đo đ c và phân tích s li u Bên c nh đó đ thu th p đ c các s li u v t l s

h u c ph n trong các Công ty, nghiên c u c ng s d ng t i các Báo cáo th ng niên Các báo cáo này đ c l y t cafef.vn, hsx.vn, hnx.vn, finance.vietstock.vn,

cophieu68.com và m t s trang web ch ng khoán khác

3.2.2 Ph ng pháp x lý s li u

Ph ng pháp phân tích và x lý d li u là m t trong nh ng b c c b n c a m t

nghiên c u khoa h c Các s li u đã thu th p s đ c l u trong file d li u v i các

đi u ki n thu n ti n, d ki m soát khi nh p d li u vào ph n m m và ch y ph n m m

(s d ng ph n m m SPSS)

Sau khi có đ c c s d li u c n thi t thì s ti n hành các b c phân tích theo 6

ph ng pháp nh sau:

3.2.2.1 Ph ngăphápăth ng kê mô t

Ph ng pháp th ng kê mô t đ c s d ng đ mô t nh ng đ c tính c b n c a

d li u đã thu th p đ c C th ph ng pháp th ng kê mô t s ch ra các thu c tính

các ch s th ng kê c b n nh : giá tr l n nh t (maximum), giá tr nh nh t

(minimum), giá tr trung bình (mean), đ l ch chu n (Standard Deviation)

3.2.2.2 Ph ngăphápăki măđ nhăđaăc ng tuy n

a c ng tuy n là hi n t ng các bi n đ c l p trong mô hình h i quy b i có t ng

quan tuy n tính v i nhau a c ng tuy n hoàn h o là tr ng h p m t bi n đ c l p có

th bi u di n đ c qua các bi n còn l i Trong tr ng h p đa c ng tuy n hoàn h o ta

không th xác đ nh đ c h s c a ph ng trình h i quy m u vì các k t qu c l ng

có d ng a c ng tuy n không hoàn h o, các c l ng cho h s c a ph ng trình

h i quy v n s đ c xác đ nh đ c song tính hi u qu c a mô hình s b gi m sút vì

ph ng sai c a các l ng th c r t l n Khi đó, kho ng tin c y c a các h s h i quy là

r t r ng, m t đi tính chính xác c a c l ng, d u c a các h s trái v i th c t ho c lý

thuy t kinh t , h s xác đ nh R2 có xu h ng cao, Vì v y, c n ti n hành ki m đ nh

đa c ng tuy n đ đ m b o tính chính xác c a mô hình ng th i s m tìm ra gi i pháp

kh c ph c h p lý

ki m tra hi n t ng đa c ng tuy n ta s s d ng ki m đ nh Collinearity dialogistic và đánh giá thông qua h s Tolerance và VIF i v i h s VIF, khi giá

tr này c a m t bi n đ c l p l n h n 10, t c là h s R2 l n h n 0,9 thì m c đ c ng

tuy n c a bi n này v i các bi n đ c l p còn l i đ c xem là cao; ho c đ i v i h s

Tolerance nh h n 0,1 thì có hi n t ng đa c ng tuy n x y ra

3.2.2.3 Ph ngăphápăki măđ nh t t ngăquan

T t ng quan có th hi u là hi n t ng các thành ph n c a các quan sát liên h

v i nhau Khi x y ra hi n t ng t t ng quan các l ng th c OLS v n còn tuy n

tính, không ch nh nh ng c ng không hi u qu Ph ng sai c a l ng th c OLS là

ch ch, cho k t qu sai so v i th c t ho c lý thuy t kinh t Giá tr c a h s xác đ nh

R2không đ c đánh giá đúng v i giá tr th c, do v y đ đ m b o tính chính xác c a

mô hình h i quy c n ph i ki m đ nh t t ng quan cho mô hình đ s m phát hi n

đ ng th i có bi n pháp kh c ph c h p lý

Trong nghiên c u này, ta dùng ki m đ nh Durbin – Watson (DW) đ phát hi n t

t ng quan V i ki m đ nh này, 2 < giá tr DW ≤ 4 thì mô hình có t t ng quan âm,

giá tr DW = 2 thì mô hình không có t t ng quan, 0 ≤ giá tr DW < 2 thì mô hình có

t t ng quan d ng

3.2.2.4 Ph ngăphápăphơnătíchăh s t ngăquanăPearsonă(r)

H s t ng quan r là m t ch s th ng kê đo l ng m c đ , m i liên h t ng

quan gi a hai bi n s b t k H s này s có giá tr t -1 đ n 1 Khi h s t ng quan

r b ng 0 hay g n b ng 0, t c là hai bi n s không có quan h tuy n tính H s t ng

quan tuy n tính r = -1 thì hai bi n s có m i quan h tuy n tính hoàn toàn âm H s

24

t ng quan tuy n tính n m trong kho ng t -1 đ n 0 thì hai bi n có m i quan h tuy n

tính âm Ng c l i, h s t ng quan tuy n tính r = 1 thì hai bi n có quan h tuy n tính hoàn toàn d ng Hai bi n có m i quan h tuy n tính d ng khi h s t ng quan

tuy n tính n m trong kho ng t 0 đ n 1 Giá tr tuy t đ i c a h s r gi a hai bi n s

càng l n thì chúng càng d dàng có m i quan h tuy n tính m nh v i nhau

3.2.2.5 Ph ngăphápăh i quy tuy n tính

Phân tích h i quy tuy n tính (Linear Regression Analysis) đ c coi là m t trong

nh ng ph ng pháp phân tích s li u thông d ng nh t trong l nh v c th ng kê Trong

nghiên c u này, ta s ch t p trung ti n hành phân tích h i quy tuy n tính b i

H i quy tuy n tính b i (h i quy tuy n tính đa bi n):

H i quy tuy n tính b i (đa bi n) là kh o sát có t ba bi n tr lên Trong đó m t

bi n m t bi n ph thu c vào nhi u bi n đ c l p khác nhau Ph ng pháp h i quy

tuy n tính là ph ng pháp nghiên c u m i quan h tuy n tính gi a bi n ph thu c v i

các bi n đ c l p khác trong mô hình Mô hình h i quy tuy n tính b i (đa bi n) có d ng

X1i, X2i, X3i, Xki: Giá tr bi n đ c l p X1,X2, X3, Xk trong l n quan sát th i;

ei: Sai s ng u nhiên trong l n quan sát th i

Trong nghiên c u này, ta s s d ng ph ng pháp bình ph ng nh nh t thông

th ng (OLS) đ phân tích v m i t ng quan, liên h gi a các bi n nhân t v i hi u

qu s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p đ ki m tra các gi thuy t nghiên c u

3.3 Các bi n nghiên c uăvƠăđoăl ng các bi n nghiên c u

3.3.1 Mô hình nghiên c u

S đ 3-2: Mô hình nghiên c u các nhân t tác đ ng đ n hi u qu s n xu t kinh

doanh c a các công ty xây d ng đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

D a vào c s lý thuy t và lý lu n trên ta xây d ng đ c ph ng ba ph ng

trình sau:

ROAi = 0 + 1*SIZEi+ 2 * DFLi+ 3 * CRi+ 4 * QRi + 5 *CCCi+ 6 *AGEi +

7 *STATEi+ 8 *GROWTHi+ 9 *INFLATION+ 10 *CP + Ei

ROEi = 0 + 1*SIZEi+ 2 * DFLi + 3 * CRi + 4 * QRi + 5 *CCCi + 6 *AGEi+ 7 *STATEi + 8 *GROWTHi + 9 *INFLATION + 10 *CP + Ui

ROSi = 0 + 1*SIZEi+ 2 * DFLi + 3 * CRi + 4 * QRi + 5 *CCCi + 6 *AGEi +

7 *STATEi + 8 *GROWTHi + 9 *INFLATION + 10 *CP + Vi

3.3.2 Bi n ph thu c

T các nghiên c u trên th gi i và Vi t Nam t tr c đ n nay, ch tiêu ph bi n

đ đo l ng hi u qu s n xu t kinh doanh c a m t doanh nghi p là t su t sinh l i trên

doanh thu (ROS), t su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA) và t su t sinh l i trên VCSH (ROE) Do đó, trong nghiên c u này ba ch s trên c ng dùng đ đo l ng hi u qu

s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p trong ngành xây d ng đ c niêm y t trên

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam ng th i ba bi n này c ng đóng vai trò là bi n

ph thu c trong mô hình nghiên c u

ROS, ROA, ROE

Quy mô doanh

v mô

26

3.3.3 Bi n đ c l p

T nh ng c s lý thuy t và l p lu n trên, hi u qu s n xu t kinh doanh c a

doanh nghi p s ch u tác đ ng c a 9 nhân t sau, đ ng th i đây c ng chính là bi n đ c

l p trong mô hình nghiên c u: Quy mô doanh nghi p (Company Size), đòn b y tài

chính (Leverage), kh n ng thanh toán (Liquidity), th i gian quay vòng ti n (Cash

Conversion Cycle), th i gian ho t đ ng (Company Age), hình th c s h u (State), t c

đ t ng tr ng GDP (Growth), l m phát (Inflation), chính sách ti n t (Currency

Policy)

3.3.4 Các gi thuy t nghiên c u

 Quy mô doanh nghi p (Company Size)

Các nghiên c u tr c đã ch ra r ng quy mô công ty có th d đoán giá c phi u trong t ng lai c a chính công ty đó (Simerly & Li, β000) Ví d , Hvide và These

(2007) trong nghiên c u c a h , h đã k t lu n r ng các công ty quy mô l n có hi u

qu ho t đ ng kinh doanh t t h n Flamini et.al (β009) cho r ng các công ty l n có

nhi u c h i c nh tranh h n so v i các công ty nh trong vi c khai thác các ngu n l c

n n kinh t , trong các giao d ch và giành đ c l i nhu n cao h n so v i nh ng doanh

nghi p có quy mô nh Almajali và c ng s (2012) l p lu n r ng quy mô c a công ty

có th nh h ng đ n ho t đ ng tài chính trong công ty đó Báo cáo c a Liargovas và

Skandalis (2008) cho r ng các công ty có quy mô l n h n h s có k n ng h n vì h

đã đ c h ng l i ích c a vi c h c t p và không d đ m c ph i nh ng sai l m trong

m t môi tr ng kinh doanh m i m và luôn bi n đ ng, do đó ho t đ ng s n xu t kinh

doanh c a các công ty có quy mô l n hi u qu cao h n Tuy nhiên, Yuqi (2007) l i ch

ra r ng trong nh ng tr ng h p đ c bi t các doanh nghi p có quy mô l n s có tác

đ ng âm lên hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Trong nghiên c u này ta

s t p trung nghiên c u quy mô doanh nghi p nh h ng lên doanh thu c a doanh

òn b y có tác đ ng ý ngh a th ng kê đ n k t qu tài chính các doanh nghi p

trong ngành xây d ng i u này đ c ch ng minh b i nhi u nghiên c u tr c đây (Liargavasand Skandalis, β008; Kakani et al, β005; Bashir, β005; Neri n m β001; Admms và Buckle, β000) trong đó nói r ng s gia t ng đòn b y có tác đ ng d ng

đ n hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p H u h t các nghiên

c u tr c đây đ u cho r ng, đòn b y cao đ u có l i cho các doanh nghi p, b i vì đòn

b y cao có th c i thi n qu n lý và khuy n khích đ u t t i u M t khác, các công ty

có đòn b y cao có l i th c nh tranh h n so v i nh ng công ty có đòn b y th p

T nh ng l p lu n phân tích ph n 2.2.2 và nh ng nghiên c u đã nêu trên, tác

 Kh n ng thanh toán (Liquidity)

Theo nghiên c u c a Liargovas, và Skandalis, 2008 thì kh n ng thanh toán c a

m t công ty cao s giúp công ty đ i phó v i nh ng tình hu ng b t ng và gi i quy t

H1: Kh n ng thanh toán có m i quan h v i hi u qu s n xu t kinh doanh

 Th i gian quay vòng ti n (Cash Conversion Cycle)

John Ananiadis và Nikos C.Varsakelis, 2008, Shaskia G Soekhoe, 2012, Chandrapala và Wickremasinghe, 2012, Faisal Shakoor, et al, 2012 đã nghiên c u và

s d ng vòng quay hàng t n kho là nhân t tác đ ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh

Olufemi và Ajilore, 2009, Hasan Agan Karaduman, et al, 2010, Ahsen Saghir, et al,

β011, Shaskia G Soekhoe, β01β, Faisal Shakoor, et al , n m β01β đã ch ra th i gian

thu n trung bình là m t trong nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu s n xu t kinh

doanh c a m t doanh nghi p T t c nh ng nghiên c u trên đ u ch ra r ng th i gian

quay vòng ti n có tác đ ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh nh ng không nói rõ tác

đ ng theo chi u nào Vì v y nghiên c u này, tác gi đ a ra gi thuy t:

28

 Th i gian ho t đ ng (Company Age)

Th i gian ho t đ ng c a doanh nghi p đ c đo l ng b ng s n m ho t đ ng c a

doanh nghi p đó Theo phân tích trong ph n 2.2.5, có nhi u h ng nh n đ nh khác

nhau xung quanh s nh h ng c a th i gian ho t đ ng lên hi u qu s n xu t kinh

doanh c a doanh nghi p ó có th là m i t ng quan ng c chi u ho c thu n chi u

Theo nghiên c u c a Chandrapala và Guneratne P172, 2012 khi doanh nghi p có th i gian ho t đ ng lâu, nó d thích ng v i quy mô c a n n kinh t i u này có ngh a

r ng công ty có th s n xu t s n ph m v i chi phí th p h n và đi u này s làm t ng

doanh s bán hàng và l i nhu n kh ng đ nh rõ h n v các nh n đ nh này, ta đ t ra

gi thuy t nghiên c u nh sau:

Nh đã phân tích trong ph n 2.2.6 thì hình th c s h u doanh nghi p c ng s gây

nh h ng lên hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Y u t này s đ c đo

l ng b ng t l v n góp c a Nhà n c trong c c u v n c a doanh nghi p

Gi thuy t 6:

H0: Không có m i quan h gi a hình th c s h u doanh nghi p v i hi u qu s n

xu t kinh doanh c a doanh nghi p

H1: Có m i quan h gi a hình th c s h u doanh nghi p v i hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

 T c đ t ng tr ng GDP (Growth)

đo l ng m c đ t ng tr ng c a doanh nghi p, ch tiêu đ c s d ng khá

ph bi n trong nhi u nghiên c u là t c đ t ng tr ng c a doanh thu ây c ng là ch

tiêu mà ta s s d ng trong nghiên c u này đ xác đ nh m i t ng quan gi a t ng

tr ng c a doanh nghi p v i hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh

 L m phát (Inflation)

Nh đã phân tích ph n 2.2.7.2, l m phát m c v a ph i kích thích các doanh

nghi p phát tri n, l m phát quá l n s h n ch s phát tri n c a doanh nghi p T o ra nhi u khó kh n cho doanh nghi p Các chi phí đ u vào t ng cao mà thành ph m khó

tiêu th đ c D n đ n tình tr ng k t qu s n xu t kinh doanh kém hi u qu V y t

nh ng phân tích trên, tác gi đ a ra gi thuy t sau:

Gi thuy t 8:

H0: L m phát tác đ ng d ng lên hi u qu s n xu t kinh doanh

H1: L m phát tác đ ng âm lên hi u qu s n xu t kinh doanh

H0: Chính sách ti n t có m i quan h v i hi u qu s n xu t kinh doanh

H1: Chính sách ti n t không có m i quan h v i hi u qu s n xu t kinh donah

3.4 Mô t m u nghiên c u

3.4.1 c tr ng c a ngành

Ngành xây d ng là m t ngành kinh t quan tr ng, là m t b ph n không th thi u

c a n n kinh t qu c dân Ngo i tr nh ng giai đo n kh ng ho ng c a n n kinh t thì

ngành xây d ng luôn chi m t tr ng cao trong GDP c a c n c Trong nh ng n m

qua ngành xây d ng g t hái đ c nhi u thành t đáng k ph i k đ n các ngành nh :

xây d ng nhà các lo i, xây d ng công trình k thu t dân d ng, xây d ng công trình

đ ng s t, đ ng b và xây d ng các công trình dân d ng khác

V trí c a ngành xây d ng trong n n kinh t nhìn vào di n m o đô th Vi t Nam

hôm nay ph n nào cho th y v trí quan tr ng và s l n m nh c a ngành xây d ng trong

n l c su t n a th k qua đ kh ng đ nh v trí c a m t n n kinh t m i nh n trong s

nghi p công nghi p hóa – hi n đ i hóa đ t n c Theo phân tích c a các chuyên gia

kinh t thì hi n nay ngành xây d ng là m t ngành có kh n ng d n d t n n kinh t và đem l i ngu n thu nh p qu c dân r t l n M ng l i đô th qu c gia hi n đã đ c s p

x p l i, m r ng và phát tri n h n 7β0 đô th trên c n c, cùng 150 khu công nghi p

và khu kinh t , đã góp ph n quan tr ng t o đ ng l c phát tri n kinh t - xã h i và

chuy n d ch c c u kinh t c 2 khu v c đô th và nông thôn Ngành xây d ng đã huy đ ng m i ngu n v n cho vi c đ u t và phát tri n các khu đô th m i nh m t o

b c đ t phá trong vi c gi i quy t nhu c u b c xúc v nhà cho nhân dân đô th S