tìm hiểu về tình hình thực hiện chính sách “dồn điền đổi thửa” trên địa bàn huyện yên phong tỉnh bắc ninh

Chủ trương của Đảng và nhà nước ta là tạo điều kiện thuận lợi để nông dân thực hiện đầy đủ đúng pháp luật các quyền về sử dụng đất đai, khuyến khích nông dân thực hiện “dồn điền, đổi thử

I MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài:

Đất đai là loại tài nguyên vô cùng quý giá, trong sản xuất nông nghiệp

ruộng đất là tư liệu sản xuất rất quan trọng và đặc biệt không gì thay thế được

Hiệu quả ruộng đất của hộ sử dụng đất đai đang là vấn đề mang tính cấp bách

và lâu dài của nước ta Hiện nay đất đai đang là vấn đề mang tính kinh tế và

xã hội hết sức nhạy cảm nên trong việc quản lý sử dụng đất đai luôn phát sinh

những vấn đề hết sức phức tạp

Chủ trương của Đảng và nhà nước ta là tạo điều kiện thuận lợi để nông

dân thực hiện đầy đủ đúng pháp luật các quyền về sử dụng đất đai, khuyến

khích nông dân thực hiện “dồn điền, đổi thửa” trên cơ sở tự nguyện, nông dân

được sử dụng giá trị quyền sử dụng đất để góp cổ phần tham gia phát triển sản

xuất, phục vụ tốt cho công cuộc cơ khí hoá nông nghiệp cho mỗi địa phương

Việc dồn điền đổi thửa đã tạo ra bộ mặt nông thôn có nhiều thay đổi như nước

ta trở thành nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai trên thế giới với 4-5 triệu

tấn/năm

Tuy nhiên vấn đề ruộng đất đang bộc lộ những tồn tại,những nảy sinh

mới cản trở sự phát triển Đó là tình trạng đất đai manh mún, phân tán đã hạn

chế việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hoá, thuỷ lợi, đầu tư dẫn đến năng

suất lao động và năng suất đất đai thấp Thấy được những hạn chế đó nhiều hộ

đã tự đổi ruộng cho nhau, có hộ đã đi mua, đi thuê và đấu thầu của hộ khác để

ruộng của hộ mình rộng hơn Việc tập trung ruộng đất giúp người sản xuất

thuận tiện hơn trong đầu tư cho sản xuất nông nghiệp Vì vậy chuyển đổi ruộng

đất, chống manh mún phân tán, tạo ra ô thửa lớn là việc làm cần thiết, tạo tiền

đề cho thực hiện sự nghiệp CNH- HĐH nông thôn Nhận biết rõ được những

hạn chế đó nhiều địa phương đã thực hiện phong trào khuyến khích các hộ nông

dân dồn điền đổi ruộng ô thửa nhỏ thành ruộng ô thửa lớn dưới sự chỉ đạo, lãnh

đạo của Đảng uỷ, UBND các cấp Những địa phương đi đầu trong phong trào

này có thể kể đến như: Thanh Hoá, Hà Tây, Hà Nam, Bắc Giang, cho đến

nay, phong trào dồn điền đổi thửa đã và đang diễn ra mạnh mẽ trong cả nước và

được ủng hộ đồng tình của đông đảo các hộ dân Hưởng ứng phong trào chung

của cả nước, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh đã tiến hành dồn điền, đổi thửa,

phân bố lại ruộng đất của hộ sao cho hợp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ sử

dụng các nguồn lực có hiệu quả nhất; tạo động lực thúc đẩy nhanh công nghiệp

hoá hiện đại hoá nông thôn, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển

Để hiểu rõ hơn về những tác động của việc dồn điền đổi thửa tới việc sản

xuất nông nghiệp trong cả nước nói chung và sản xuất nông nghiệp ở huyện

Yên Phong nói riêng chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Tìm hiểu về tình hình thực hiện chính sách “dồn điền đổi thửa” đất

nông nghiệp theo Nghị quyết số 41/2007/NQ – HĐND ở huyện Yên Phong,

tỉnh Bắc Ninh ”

1.2 Mục tiêu của đề tài

• Mục tiêu chung

Tìm hiểu về tình hình thực hiện chính sách “dồn điền đổi thửa” đất nông nghiệp ở huyệnYên Phong, tỉnh Bắc Ninh

• Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách dồn điền đổi thửa

- Nghiên cứu tình hình thực hiện công tác DĐĐT trên địa bàn

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách DĐĐT

1.3 Phạm vi nghiên cứu

Bắc Ninh

Phạm vi nội dung: Nghiên cứu thực trạng công tác dồn điền đổi thửa và

những biến đổi trong việc quản lý, sử dụng đất trên địa bàn nghiên cứu bao

gồm:

+ Thực trạng manh mún đất đai trước khi dồn điền ruộng đất

+ Quá trình tổ chức thực hiện dồn điền ruộng đất

+ Kết quả của việc thực hiện dồn điền đổi thửa trên địa bàn

+ Đề xuất các giải pháp nhằm khuyến khích dồn điền đổi thửa để nâng

cao hiệu quả sử dụng đất của hộ nông dân

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp chọn điểm nghiên cứu

Do quá trình thu thập thông tin bị hạn chế nên nhóm tiến hành chọn khu

vực huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh là địa bàn tiến hành nghiên cứu

- Thu thập thông tin thứ cấp: những nguồn thông tin trên báo, táp chí, các

trang web

II NỘI DUNG

2.1 Một số lý luận về chính sách “dồn điền đổi thửa”

2.1.1 Khái niệm chính sách

Chính sách là đường lối cụ thể của một chính đảng hoặc một chủ thể quyền lực vềmột lĩnh vực nhất định cùng các biện pháp, kế hoạch thực hiện đường lối ấy

Cấu trúc của chính sách: đường lối cụ thể (nhằm thực hiện đường lối chung), biệnpháp, kế hoạch thực hiện

Chủ thể ban hành CS: chính đảng, cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị, công ty,…

- Của Nhà nước: Chính sách kinh tế / Chính sách đối ngoại / Chính sách quốc

phòng / Chính sách KH & CN / Chính sách giáo dục / Chính sách dân tộc / Chính sáchtôn giáo,…

- Của cơ quan, đơn vị, công ty: Chính sách phát triển / Chính sách nhân lực /

- Luật, pháp lệnh, nghị quyết (của QH, UBTVQH)

- Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước

- Nghị định của Chính phủ; quyết định của TTg CP

- Nghị quyết của HĐ Thẩm phán TATC; Thông tư của Chánh án TATC; Thông tưcủa Viện trưởng VKSTC

- Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng CQ ngang bộ

- Quyết định của Tổng KTNN

- Nghị quyết liên tịch giữa UBTVQH hoặc giữa CP với cơ quan TW của tổ chứcchính trị - xã hội

- Thông tư liên tịch:

+ Giữa Chánh án TATC với Viện trưởng VKSTC

+ Giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng CQ ngang bộ với Chánh án TATC, Viện trưởngVKSTC

+ Giữa các Bộ trưởng, Thủ trưởng CQ ngang bộ

Ở địa phương: nghị quyết của HĐND; quyết định, chỉ thị của UBND

• Các văn bản quy phạm của cơ sở:

- Nghị quyết của Đại hội Đảng, cấp uỷ CQ, đơn vị, công ty

- Nghị quyết của Hội nghị cán bộ, công chức, viên chức CQ, đơn vị, công ty

- Nghị quyết của HĐ Quản trị, HĐ Thành viên cty

- Quyết định của người đứng đầu CQ, đơn vị, cty

•Các đề án, dự án

- Của Nhà nước

- Của cơ quan, đơn vị, công ty,…

2.1.2 Khái niệm “Dồn điền đổi thửa”

Từ “Dồn điền đổi thửa” (DĐĐT) xuất hiện trong quá trình phát triển của

đất nước, quá trình CNH, HĐH nông nghiệp Tùy vào từng địa phương có thể

có các tên gọi khác nhau, có nơi thì gọi là “Dồn đất đổi ruộng” có nơi thì gọi

là “Dồn điền đổi thửa” nhưng chung quy lại mục đích chính của nó vẫn là sắp

xếp lại ruộng đất, dồn đổi ruộng đất từ nhiều thửa nhỏ thành những thửa lớn

nhằm khắc phục tình trạng ruộng đất phân tán, manh mún, tổ chức lại đồng

ruộng; đẩy mạnh thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo

hướng sản xuất hàng hóa, phát triển kinh tế hộ và trang trại, củng cố quan hệ

sản xuất, thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn

2.1.3 Khái niệm chính sách dồn điền đổi thửa

Chính sách “Dồn điển đổi thửa” là việc chuyển đổi ruộng đất từ ô thửa

nhỏ thành lớn giữa các hộ nông dân, đẩy mạnh quá trình tích tụ ruộng đất để

đưa nền nông nghiệp vốn manh mún, nhỏ lẻ phát triển thành sản xuất hàng

hóa qui mô lớn Dưới sự chỉ đạo thống nhất của các cán bộ Đảng viên từ cấp

trung ương đến địa phương

2.2 Tổng quan về dồn điền đổi thửa

2.2.1 Vấn đề dồn điền đổi thửa.

Với những khó khăn nêu trên, việc chuyển đổi ruộng đất để tạo ô thửa

lớn là việc làm cần thiết tạo tiền đề thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng

sản xuất hàng hoá, nhằm thực hiện CNH - HĐH nông nghiệp nông thôn

Ngay từ khi nhận ra những tác động tiêu cực của tình trạng manh mún

ruộng đất đến sản xuất, Chính phủ đã ban hành một số văn bản, như: Chỉ thị

số 10/1998/CT - TTg ngày 20/02/1998 và Chỉ thị số 18/1999/CT - TTg ngày

01/07/1999 nhằm khuyến khích nông dân và chính quyền địa phương các cấp

chuyển đổi ruộng đất từ các ô thửa nhỏ thành các ô thửa lớn, tạo điều kiện

thuận lợi cho sản xuất

Đề giải quyết trước mắt tình trạng manh mún về số thửa và quy mô thửa

ruộng, một số địa phương đã tổ chức cho nông dân dồn đổi ruộng đất theo

nguyín tắc dđn chủ Nông dđn tự nguyện băn bạc thống nhất phương ân đổi

ruộng vă quy hoạch thuỷ lợi nội đồng Chính quyền câc cấp tổ chức vă lăm

trọng tăi cho quâ trình năy Câc tỉnh Hă Tđy, Thanh Hoâ lă những tỉnh đi đầu

trong công tâc năy Cho đến nay phong trăo dồn điền đổi thửa đê vă đang diễn

ra mạnh mẽ trong cả nước (diễn ra mạnh nhất lă ở câc tỉnh thuộc đồng bằng

sông Hồng nơi có mức độ manh mún, phđn tân ruộng đất cao nhất trong cả

nước Ở nhiều địa phương đê khắc phục được cơ bản tình trạng manh mún vă

phđn tân ruộng đất, bình quđn số thửa/ hộ chỉ còn khoảng 2 - 5 thửa vă cùng

với đó lă diện tích mỗi mảnh cũng tăng lín 2 đến 3 lần so với trước khi dồn

điền đổi thửa

2.2.2 Nguyín nhđn tiến hành dồn điền đổi thửa

Chủ trương của Đảng vă Nhă nước ta lă tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp

đổi mới cơ chế kinh tế nông nghiệp nông thôn, thừa nhận hộ nông dđn lă đơn vị

kinhtế tự chủ trong nền kinh tế thị trường Tuy nhiín trước nhu cầu của sự

nghiệp CNH - HĐH đất nước, nền nông nghiệp vă đặc biệt lă vấn đề ruộng

đất trong nông nghiệp đê bộc lộ những tồn tại, nảy sinh mới cần phải được

quan tđm giải quyết, đó chính lă tình trạng ruộng đất quâ manh mún về diện

tíchvẵ thửa Chuyển đổi ruộng đất chống manh mún, phđn tân tạo ra ô thửa

lớn lă việc lăm cần thiết, tạo tiền đề cho việc thực hiện CNH nông nghiệp,

nông thôn Mặt khâc, khi thực hiện giao đất còn nhiều sai sót, tùy tiện dẫn

đến tình trạng khiếu kiện kĩo dăi gđy mất ổn định ở cơ sở; quy hoạch sử

dụng đất, quy hoạch kiến thiết lại ruộng đồng thiếu khoa học, thiếu tầm nhìn

chiến lược đang gđy trở ngại lớn cho việc đổi mới quản lý, tổ chức lại sản xuất

nhất lă việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Để khắc phục tình trạng trín, giải phâp có hiệu quả nhất lă phải tiến

hành dồn đổi ruộng đất Để hiểu rõ hơn tại sao phải nhanh chóng tiến hành

công tác dồn điền đổi ruộng đất Chúng ta cần tìm hiểu nguyên nhân và những

hạn chế do tình trạng manh mún ruộng đất gây trở ngại cho sản xuất, công tác

quản lý Nhà nước về đất đai như thế nào?

Về manh mún đất đai

Khái niệm manh mún ruộng đất được hiểu trên hai khía cạnh: một là sự

manh mún về mặt ô thửa, trong đó một đơn vị sản xuất (thường là nông hộ) có

quá nhiều mảnh ruộng với kích thước quá nhỏ và bị phân tán ở nhiều xứ đồng

Hai là sự manh mún thể hiện trên quy mô đất đai của các đơn vị sản xuất, số

lượng ruộng đất quá nhỏ không tương thích với số lượng lao động và các yếu

tố sản xuất khác

Cả hai kiểu manh mún trên đều dẫn đến tình trạng là hiệu quả sản xuất

thấp, khả năng đổi mới và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhất là vấn

đề cơ giới hóa, thủy lợi hóa trong nông nghiệp,… dẫn đến tình trạng sử dụng

đất kém hiệu quả Vì thế người ta luôn tìm cách khắc phục tình trạng này

Manh mún đất đai xảy ra ở nhiều nơi, nhiều nước khác nhau trên thế giới

và ở nhiều thời kỳ của lịch sử phát triển Những nguyên nhân dẫn đến tình

trạng này rất đa dạng: có thể là do đặc điểm bề mặt phân bố địa lý do sức ép

dân số,… nhưng cũng có thể là do ý thức của con người như tính chất tiểu

nông của nền sản xuất còn kém phát triển, đặc điểm tâm lý của cộng đồng dân

cư nông thôn, hệ quả của một hay nhiều chính sách ruộng đất, kinh tế xã hội

hay sự quan lý lỏng lẻo kém hiệu quả của công tác địa chính,…

Tình trạng manh mún đất đai là một trong những nhược điểm của nền

nông nghiệp nhiều nước, nhất là các nước đang phát triển Ở Việt Nam, manh

mún đất đai rất phổ biến, đặc biệt là ở miền Bắc Theo con số ước tính, toàn

quốc có khoảng 75 triệu thửa, trung bình một hộ nông dân có khoảng 7-8 thửa

Manh mún đất đai được coi là một trong những rào cản của phát triển sản xuất

hàng hóa trong lĩnh vực nông nghiệp, nhất là trồng trọt, cho nên nhiều nước đã

và đang thực hiện chính sách khuyến khích tập trung đất đai Việt Nam cũng

đang thực hiện chính sách này trong mấy năm gần đây Dưới quan điểm kinh

tế nếu manh mún đất đai làm cho lao động và các nguồn lực khác phải chi phí

nhiều hơn thì việc giảm mức độ manh mún đất đai sẽ tạo điều kiện để các

nguồn lực này được sử dụng ở các ngành khác hiệu quả hơn Như vậy, trên

tổng thể nền kinh tế sẽ đạt được lợi ích khi ta giảm mức độ manh mún đất đai

2.2.3 Vai trò của công tác dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp trong chuyển dịch

cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Cuộc cải cách kinh tế trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam ở những

năm đầu thập kỷ trước đã đem lại những thành quả to lớn về mặt kinh tế, xã

hội cho đất nước Từ một nước nhập khẩu lương thực, thực phẩm là chủ yếu,

kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, chúng ta đã vươn lên trở thành nước xuất khẩu lớn

trên thế giới về một số mặt hàng nông sản như: gạo cà phê, tiêu, thuỷ sản …

thu nhập và đời sống của người dân luôn được cải thiện Tỷ lệ đói nghèo giảm

đáng kể, đặc biệt là ở nông thôn…đóng góp vào thành quả to lớn trên không

thể không kể đến các chủ trương, chính sách ruộng đất của Đảng và Nhà nước

đã ban hành trong quá trình đổi mới vừa qua Một trong số đó là chủ trương

dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp Đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà

nước ta, là hướng đi tất yếu để đưa nền nông nghiệp vốn rất manh mún, nhỏ lẻ

phát triển thành sản xuất hàng hoá qui mô lớn Sau hơn mười năm thực hiện,

từ những ý tưởng manh nha ban đầu rồi trở thành chủ trương lớn, dồn điền,

đổi thửa đất nông nghiệp đã thu được những thành tựu đáng kể Dồn điền, đổi

thửa đất nông nghiệp khắc phục tình trạng đất manh mún, phân tán

Diện tích đất sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình, cá nhân đã liền

khoảnh, liền khu, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ cải tạo ruộng đồng, thâm

canh, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tiết kiệm chi phí sản xuất và tạo điều kiện

tốt hơn cho cơ giới hoá Giảm bớt thời gian đi lại vận chuyển, thu hoạch cho

các hộ nông dân Tăng thêm diện tích canh tác do giảm bớt diện tích đất để

làm bờ ruộng Tạo điều kiện hình thành các vùng sản xuất tập trung, chuyên

canh cũng như thuận lợi cho việc áp dụng tiến bộ khoa học-kỷ thuật vào sản

xuất góp phần thực hiện mục tiêu cánh đồng có thu nhập 35triệu/ha; 50

triệu/ha của địa phương

Dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp là cơ hội để qui hoạch và phát triển

hệ thống giao thông thuỷ lợi, tạo điều kiện phát triển đa dạng hoá nông

nghiệp Quá trình dồn điền, đổi thửa cho phép khắc phục tình trạng manh mún

ruộng đất, làm cho qui mô diện tích các mảnh ruộng tăng lên Nhưng đi cùng

theo đó là sự tăng nhu cầu dịch vụ sản xuất, đặc biệt là nhu cầu đảm bảo tưới

tiêu, vận chuyển sản phẩm và cơ giới hoá sản xuất trong tương lai Vì vậy

trong triển khai dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp việc mở rộng đường giao

thông, thuỷ lợi, bê tông hoá kênh mương thuỷ lợi, cũng như giảm chi phí cứng

bê tông hoá kênh mương Đất công ích được rà soát và tập chung hình thành

các khu vực cụ thể để thuận lợi cho việc sử dụng và quản lý của địa phương,

theo như yêu cầu của Nghị định 64

Dồn điền, đổi thửa đất nông nghiệp tạo cơ sở cho viêc cải thiện công tác

quản lý đất đai thông qua quá trình điều tra đất đai cập nhật quý đất, trao đổi

và giao lại đất có sự tham gia tích cực của các hộ nông dân của địa phương

Những lúc khó khăn, tồn tại liên quan đến tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất

đai, giao đất chưa công bằng trước đây được giải quyết, tạo không khí phấn

khởi, đoàn kết trong xóm

2.2.4 Cơ sở thực tiễn của việc dồn điền đổi thửa

Việt Nam bắt đầu con đường đổi mới kinh tế của mình vào năm 1986

Mục tiêu của chính sách đổi mới là chuyển nền kinh tế Việt Nam từ mô hình

kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN

Thông thường ở nhiều nơi trên miền Bắc, đất đai được chia bình quân

theo định suất (hoặc bình quân theo nhân khẩu) Những tiêu chuẩn khác cũng

được xem xét khi giao đất là các chính sách xã hội, chất lượng đất, tình hình

thuỷ lợi, khoảng cách đến thửa ruộng và khả năng luân canh cây trồng Đất

cây hàng năm ở Việt Nam được chia thành 6 hạng Do đó, để duy trì

nguyên tắc công bằng mỗi hộ thường được giao nhiều thửa với nhiều hạng

đất khác nhau, ở các cánh đồng khác nhau với chất lượng đất khác nhau Đây là

một trong những nguyên nhân cơ bản tạo ra tình trạng manh mún đất đai ở Việt

Nam Nguyên nhân của manh mún đất đai do giao đất nông nghiệp công bằng

đã được nhiều cơ quan và các nhà nghiên cứu thảo luận và phân tích những

năm gần đây Manh mún có nhiều mức độ khác nhau, ở một số vùng tình

trạng manh mún có thể nghiêm trọng hơn ở những nơi hoặc vùng khác

Theo số liệu của Tổng cục địa chính năm 1998, bình quân 1 hộ vùng

đồng bằng sông Hồng có khoảng 7 - 8 thửa trong khi ở vùng núi phía Bắc

con số này còn cao hơn từ 10 - 20 thửa Số liệu điều tra từ 42.167 nông hộ ở

tỉnh Hưng Yên cho thấy sau khi giao đất năm 1993, trung bình một hộ có 7,6

thửa

Vào năm 1998, Chính phủ đã đề ra chính sách khuyến khích nông dân

đổi ruộng cho nhau để tạo thành những thửa có diện tích lớn hơn Từ đó,

các tỉnh miền Bắc, đặc biệt là vùng ĐBSH đã thành lập các hội đồng thực

hiện thí điểm công tác dồn điền, đổi thửa

Theo báo cáo, trên toàn quốc có khoảng trên 700 xã ở 18 tỉnh đã và đang

thực hiện dồn điền, đổi thửa, tuy nhiên tiến trình vẫn còn rất chậm Trên thực tế

ở những vùng này đất đai được chia lại cho các hộ nông dân với mục tiêu là

giảm số thửa ruộng Ví dụ: ở tỉnh Thanh Hoá số thửa ruộng đã giảm 51% trong

3 năm thực hiện chính sách này (1998 - 2001) Trung bình số thửa ruộng của

một hộ đã giảm từ 7,8 thửa xuống còn 3,8 thửa Trong các báo cáo gửi Chính

phủ và UBND tỉnh, khi rút kinh nghiệm công tác dồn điền, đổi thửa, các địa

phương đều đưa ra kết luận công tác dồn điền, đổi thửa nên áp dụng ở những

vùng mà manh mún đất đai đang là vấn đề lớn và không có mâu thuẫn về đất đai

Điều đó có nghĩa dồn điền, đổi thửa không nên dẫn đến những mâu

thuẫn mới liên quan đến đất đai Nguyên tắc quan trọng nhất trong dồn điền,

đổi thửa là các hộ nông dân tự nguyện đổi đất cho nhau để tạo thành những

thửa lớn hơn Tuy nhiên, ở rất nhiều tỉnh quá trình giao lại đất đã xảy ra,

trong đó các hộ nông dân được tham gia rất ít vào quá trình này, ngoại trừ

việc đánh giá chất lượng đất và xác định hệ số trao đổi giữa các hạng đất Bởi

đất đai ở Việt Nam là sở hữu toàn dân, do đó các hộ nông dân cho rằng họ

không có quyền tham gia vào quá trình giao lại đất hoặc thảo luận về kế hoạch

hoá sử dụng đất

2.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng

- Phong tục tập quán của người dân: tâm lý tiểu nông nên khó hợp tác làm ăn tậpthể

- Ảnh hưởng của chính sách chia ruộng đất 1993 và tính công bằng xã hội

- Ảnh hưởng của chính sách hạn điền về thời gian sử dụng đất và quy mô đất đai

- Điều kiện kinh tế của vùng và địa hình của khu vực nghiên cứu

- Các chính sách khác của nhà nước về tăng ngân sách cho người nông dân

- Chính sách của những tổ chức khác

2.3 Hệ các văn bản chính sách có liên quan tới chính sách đất đai.

- Căn cứ Luật Đất đai năm 2003 và Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày

29 tháng 10 năm 2004 về việc hướng dẫn thi hành Luật Đất đai

- Căn cứ Nghị Quyết số 30/2006/NQ-HĐND ngày 14 tháng 7 năm 2006

của HĐND huyện tại kỳ họp thứ 6 HĐND huyện khoá 17 về việc phê duyệt

chương trình phát triển nông nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao đến năm 2010

- Căn cứ vào quyết định số: 47/2008/QĐ-UBND tỉnh Bắc Ninh ngày 8

tháng 4 năm 2008 về việc ban hành quy định diện tích đất tối thiểu sau khi

thách thửa và diện tích được hỗ trợ bằng tiền đối với đất nông nghiệp xen kẽ

trong khu dân cư, đất vườn và ao liền kề với đất ở trong khu dân cư khi nhà

nước thu hồi trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

- Kế hoạch 264/KH-UB của uỷ ban nhân dân huyện Yên Phong tỉnh Bắc

Ninh về việc dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp và đưa chăn nuôi ra khỏi khu

dân cư

Xét tình hình thực tiễn về sản xuất nông nghiệp của các địa phương trên

địa bàn huyện và nguyện vọng của đa số nông dân

2.4 Tình hình thực hiện chính sách dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh.

2.4.1 Công tác tuyên truyền phổ biến chính sách

Các tổ chức đoàn thể, quần chúng tổ chức họp bàn chuyên đề và vận động hội viên,đoàn viên trong việc thực hiện chủ trương “dồn điền, đổi thửa”

Tăng cường phổ biến các nghị quyết, kế hoạch “dồn điền, đổi thửa” của các cấptrên các phương tiện thông tin đại chúng của huyện, cơ sở

Kẻ vẽ panô, áp phích tuyên truyền

Mời các chuyên gia về tuyên truyền (nếu có điều kiện)

2.4.2 Công tác lập kế hoạch triển khai thực hiện

Trong năm 2007 triển khai công tác “dồn điền, đổi thửa” đến các xã, thông và chỉđạo điểm việc thực hiện “dồn điền, đổi thửa” tại xã Thuỵ Hoà sau đó tổng kết, rút kinhnghiệm va tuyên truyền, nhân rộng mô hình thực hiện “dồn điền, đổi thửa” trên địa bànhuyện

Năm 2008 các xã, thị trấn chọn 1 – 2 HTX làm xong công tác “dồn điền, đổi thửa”;các HTX còn lại tiếp tục thực hiện các bước

Từ năm 2009 – 2010 cơ bản hoàn thanh trong toàn huyện

2.4.3 Phân cấp trong triển khai thực hiện

• Ở huyện

Uỷ ban nhân dân huyện xây dựng kế hoạch thực hiện “dồn điền, đổi thửa” giaiđoạn 2007 – 2010 trình Ban Thường vụ Huyện uỷ Ban Chấp hành Huyện uỷ họp raNghị quyết lãnh, chỉ đạo về “dồn điền, đổi thửa” đất nông nghiệp huyện Yên Phong.UBND huyện thành lập Ban chỉ đạo thực hiện “dồn điền, đổi thửa”

Trưởng ban(bí thư Huyện ủy)

-Đàiphátthanh

HạtầngKT

Phòng TC -KH

Chicụcthuế

MặttrậnTQ

HộiNôngdân

Phòng Kinh tế là cơ quan thường trực Ban chỉ đạo, có trách nhiệm giúp UBND các

xã, các HTX trong việc tổ chức phát triển, hỗ trợ sản xuất, phối hợp với các cơ quan cóliên quan tiến hành chuyển giao TBKT về giống cây, con … và thực hiện các chức năng,nhiệm vụ khác được phân công

Phòng Hạ tầng kinh tế có trách nhiệm giúp UBND các xã, các HTX về công tácquy hoạch dự án đất ở nông thôn, đất xây dựng các công trình công cộng, giao thông,thuỷ lợi và thực hiện các nhiệm vụ được phân công khác

Phòng Tài nguyên – Môi trường có trách nhiệm giúp UBND các xã, các HTX cungcấp bản đồ nền, công tác quản lý đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chỉnh lý vàđiều chỉnh hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp và thựchiện các nhiệm vụ được phân công khác

Phòng Văn hoá – Thông tin, Đài truyền thanh có trách nhiệm tuyên truyền, đồngthời hướng dẫn và chỉ đạo Đài truyền thanh cơ sở tuyên truyền về chủ trương “dồn điền,đổi thửa” của huyện và thực hiện các nhiệm vụ được phân công khác

Phòng Tài chính – Kế hoạch có trách nhiệm bố trí, quản lý, theo dõi việc sử dụngkinh phí hỗ trợ cho các thôn và cho BCĐ huyện hoạt động

Chi cục thuế có trách nhiệm giúp UBND các xã trong việc điều chỉnh trên sổ bộthuế, loại hạng đất trước và sau “dồn điền, đổi thửa”, thực hiện các nhiệm vụ được phâncông khác

Mặt trận Tổ quốc, các cơ quan, hội, đoàn thể, các phòng, ban theo chức năng,nhiệm vụ của mình tổ chức tổ chức tuyên truyền đoàn viê, hội viên tham gia tích cựcthực hiện thắng lợi kế hoạch “dồn điền, đổi thửa” của huyện

• Ở xã

Trưởng ban ( Bí thư Đảng ủy

xã)

Trên cơ sở Nghị quyết của Ban Chấp hành Huyện uỷ, kế hoạch của UBND huyện,các xã, thị trấn xây dựng kế hoạch “dồn điền, đổi thửa” của đơn vị.

Mở hội nghị họp bàn ra Nghị quyết lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chủ trương “dồnđiền, đổi thửa”

Thành lập Ban chỉ đạo “dồn điền, đổi thửa”

Đảng uỷ, UBND các xã, thị trấn có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện côngtác “dồn điền, đổi thửa” của địa phương mình

• Ở thôn

- Họp chi bộ ra Nghị quyết lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện Nghị quyết của cấptrên

Phó ban ( chủ tịch UBND xã)

Ban Ngành Đoàn thể Bí thư chi bộ Trưởng thôn

Trưởng ban(bí thư chi bộ)

Phó ban ( trưởng thôn) Phó ban (chủ nhiệm HTX)

Đảng viên Đoàn viên Hội viên Chi hộ đoàn thể thôn Ban quản lý HTXDVNN

- Tổ chức hội nghị xã viên để thống nhất chủ trương.

- Thành lập Ban thực hiện “dồn điền, đổi thửa”

- định

2.4.4 Huy động nguồn lực

- Mỗi thôn thực hiện “dồn điền, đổi thửa” trong huyện như sau:

- Thôn có số hộ nhỏ hơn 200 hộ, mức hỗ trợ là 20 triệu đồng

- Thôn có số hộ từ 200 – 400 hộ, mức hỗ trợ là 30 triệu đồng

- Thôn có số hộ trên 400 hộ, hỗ trợ 40 triệu đồng

- Kinh phí làm đường giao thông, kênh mương … huyện cho phép các thôn đấu giáquyền SDĐ ở khu quy hoạch làm đất ở để đầu tư Huyện sẽ chỉ thu tiền SDĐ theo quyđịnh

2.4.5 Nội dung triển khai chính sách

Bước 1: Ra Nghị Quyết chỉ đạo, thành lập Ban chỉ đạo, Ban thực hiện “dồn điền, đổi thửa”

a Ở huyện

Ban Chấp hành Huyện uỷ ra Nghị Quyết lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện “dồnđiền, đổi thửa” đất nông nghiệp trên địa bàn huyện

Thành lập Ban chỉ đạo “dồn điền, đổi thửa” của huyện do đồng chí Bí thư Huyện

uỷ (hoặc Phó bí thư Huyện uỷ) làm Trưởng ban, đồng chí Phó chủ tịch UBND huyệnphụ trách khối kinh tế làm Phó ban Các thành viên là các cơ quan: Kinh tế, Tài nguyên

và Môi trường, Văn hoá – Thông tin, Đài Phát thanh, Hạ tầng kinh tế, Tài chính - Kếhoạch, Chi cục thuế, Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân (cụ thể có quyết định riêng)

b Ở xã

Họp Ban chấp hành mở rộng (Ban chấp hành, cán bộ chuyên môn, hôi, đoàn thể xã,

bí thư chi bộ, chủ nhiệm, trưởng thôn) ra Nghị Quyết lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện “dồnđiền, đổi thửa”

HĐND xã ra Nghị Quyết thống nhất tổ chức thực hiện.

Thành lập Ban chỉ đạo “dồn điền, đổi thửa do đồng chí Bí thư Đảng uỷ làm Trưởngban, đồng chí Chủ tịch UBND xã làm Phó ban Các thành viên gồm các ban, ngành,đoàn thể của xã, bí thư chi bộ và trưởng thôn

c Ở thôn

Chi bộ ra nghị quyết chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác “dồn điền, đổi thửa”triển khai tới đảng viên, đoàn viên, hội viên và các chi hộ đoàn thể thôn; Ban quản lýHTX dịch vụ nông nghiệp

Các thôn thành lập Ban thực hiện “dồn điền, đổi thửa” do đồng chí Bí thư chi bộlàm Trưởng ban, đồng chí trưởng thôn làm phó ban, chủ nhiệm HTX là phó ban; các

Bước 2: Quy hoạch đồng ruộng

a Trước khi tiến hành quy hoạch đồng ruộng cần thực hiện các việc cụ thể sau:Thống kê toàn bộ diện tích đất nông nghiệp hiện có của từng hộ thành bảng biểu.Thống kê toàn bộ đất công ích hiện có

b Tiến hành quy hoạch

Khi tiến hành quy hoạch cần căn cứ vào bản đồ địa chính, địa hình thực tế các chânruộng của từng khu, vùng, các công trình hiện có của địa phương Lập bản đồ quy hoạchgồm:

Đất ở dân cư (nên chọn các vị trí thuận lợi, có giá trị sinh lời)

Các công trình công cộng của thôn (cần có sự thống nhất giữa thôn và xã) bao gồm:nhà trẻ, mẫu giáo, nhà văn hoá thôn, sân thể thao…

Các công trình thuỷ lợi, đường giao thông nội đồng, kênh mương tưới, tiêu, nghĩađịa, bãi rác thải… Trong nội dung này phải tận dụng các công trình hiện có của địaphương đặc biệt là đường giao thông và các công trình thuỷ lợi (chỉ xoá các công trìnhkhi không còn phù hợp với thực tế hiện nay và chỉ bổ sung khi thật cần thiết) Đồng thời

cần tính toán để sau khi chi ruộng, các thửa đất của các hộ đều được tiếp cận đường giaothông và các công trình tưới, tiêu.

Các vùng sản xuất theo địa hình của thôn (nên chia theo 3 vùng chính đó là: đồngtrũng, đồng vàn và đồng cao)

Vùng đám mạ

c Sau khi quy hoạch lại phải xác định một số nội dung sau:

Diện tích của từng loại đất đã quy hoạch nêu ở trên (tô màu để nhân dân dễ nhậnbiết trên bản đồ và thống kê thành bảng biểu)

Phần hạ tầng bổ sung thêm (chủ yếu là đường, kênh mương) cần xác định đượckinh phí, khối lượng

Các biện pháp thực hiện, thời gian hoàn thành… và phải công bố công khai về bản

đồ quy hoạch, kinh tế, tài chính và các vấn đề có liên quan khác để nhân dân được biết.Đối với những nơi có điều kiện thì có thể tiến hành làm hạ tầng nội đồng luôn

Bước 3: Xây dựng phương án chia ruộng

Để tiến hành xây dựng phương án chi ruộng, Ban thực hiện “dồn điền, đổi thửa”cần xây dựng phương án chia ruộng trước khi trình Đại hội xã viên quyết định

a Nguyên tắc chia ruộng

Giữ nguyên số đối tượng, số khẩu, diện tích đã giao cho các hộ năm 1992 (sinhkhông thêm, chết không giảm, số khẩu tăng đến không chia, diện tích đã thu hồi, bồithường của các hộ sẽ trừ đi)

Trong quá trình chia nếu thiếu có thể lấy từ quỹ đất công ích của xã, thôn để bùvào

b Phương án chia ruộng

Phương án chia ruộng là “hoà mực, rũ rối”, vì vậy cần đảm bảo tính dân chủ, côngkhai dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ đảng, chính quyền và giữ gìn sự đoàn kếttrong thôn, xóm

Đối với các vùng trũng, khó canh tác (trồng lúa năng suất thấp, bấp bênh) nênkhuyến khích các hộ có nhu cầu chuyển đổi sang mô hình kinh tế tổng hợp (chăn nuôi,thuỷ sản, trồng trọt …) Đối với vùng này thi ngoài định xuất chung được chia như các

hộ khác thì có thể chia thêm theo hệ số tăng tuỳ theo tình hình cụ thể của địa phương saukhi đã thống nhất trước toàn dân (k = 1,1; k = 1,2 …)

Tại khu đồng vàn (đất 2 lúa) khuyến khích các hộ tự nguyện (cán bộ, đảng viên, giađình, anh em, họ tộc …) nhận gọn thửa, gọn khu trên cơ sở đảm bảo đủ số diện tích đấtcanh tác của mỗi hộ như trước khi chia ruộng (gọi là khu đồng tự nguyện)

Các vùng còn lại tiến hành gắp phiếu chia ruộng

Trong quá trình chia có thể ưu tiên các hộ gia đình chính sách, cô đơn không nơinương tựa nhận ruộng gần, dễ canh tác

Bước 4: Công khai hoá quy hoạch, phương án chia ruộng và thực hiện chia ruộng tại thực địa

a Công khai hoá nội dung quy hoạch, phương án chia ruộng

Ban thực hiện “dồn điền, đổi thửa” thông qua nội dung quy hoạch, phương án chiaruộng để chi bộ họp bàn thống nhất và ra Nghị quyết Sau đó tiến hành mở Hội nghị xãviên để họp bàn thống nhất và ra Nghị quyết thực hiện

Niêm yết các bản đồ quy hoạch, phương án chia ruộng tại các nơi công cộng đểtoàn bộ nhân dân biết và tìm hiểu cụ thể hơn

Tăng cường các biện pháp tuyên truyền, vận động tới toàn thể nhân dân đặc biệt làvận động cá biệt trường hợp chưa đồng ý với chủ trương “dồn điền, đổi thửa”

b Chia ruộng thực địa

Đo đạc diện tích đất của các hộ tự nguyện tại vùng đất trũng trước (có gắp phiếuthứ tự)

Số hộ còn lại, vùng còn lại tiến hành gắp phiếu tiếp theo

Thời điểm chia ruộng thuận lợi nhất là sau khi gặt lúa vụ mùa xong và trồng vụđông.

c Lưu ý

Trong quá trình chia ruộng cần lưu ý một số vấn đề sau:

Để lại phần bờ thửa với diện tích tối thiểu là 50cm là phần đất công và giao cho các

hộ gia đình tự quản lý

Đối với những hộ chưa nhất trí với chủ trương “dồn điền, đổi thửa” thì ở giai đoạnnày có thể chia “nhảy cóc” và bố trí các diện tích đất công ích của thôn, xã xen, kẹp tạikhu vực này Đồng thời tập thể không chịu trách nhiệm về các điều kiện sản xuất củacác hộ không ủng hộ “dồn điền, đổi thửa”

Bước 5: Điều chỉnh giấy chứng nhận QDSĐ

Các thôn xác định lại diện tích của từng hộ và tổng hợp lại theo ô, thửa đã chia gửi

về xã (kèm theo bản đồ quy hoạch, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bảng biểu tổng hợp

số hộ, số diện tích, số thửa)

Xã tổng hợp, thẩm định và trình phòng Tài nguyên – Môi trường Phòng Tàinguyên – Môi trường tham mưu giúp UBND huyện làm các thủ tục điều chỉnh trên giấychứng nhận quyền sử dụng đất hoặc cấp sổ mới

Bước 6: Tiếp thu các chương trình, dự án đầu tư hỗ trợ vào địa phương: sản xuất

giống lúa, đưa chăn nuôi ra khỏi khu dân cư, rau màu, trồng hoa cao cấp…

2.4.6 Chế độ thông tin báo cáo

Các xã, ngành báo cáo kết quả về Ban chỉ đạo “dồn điền, đổi thửa” huyện vào ngày

30 hàng tháng (qua phòng Kinh tế huyện)

Hàng tháng, quý: UBND huyện, Ban Thường vụ (Thường trực) Huyện uỷ nghe vàcho ý kiến chỉ đạo

Một năm sơ kết 1 lần vào cuối năm

Hết năm 2010 tổng kết thực hiện kế hoạch

2.5 Kết quả thực hiện dồn điền đổi thửa của huyện uỷ Yên Phong

Sau hơn 3 năm thực hiện chủ trương dồn điền đổi thửa của Huyện ủy và

UBND huyện Yên Phong, đến nay, đời sống của người dân thay đổi rõ rệt

Những thửa ruộng manh mún trước kia giờ đã được thay bằng những ruộng

lúa xanh tốt được quy hoạch thành ô thửa lớn

Năm 2007, Huyện ủy ra Nghị quyết 20- NQ/HU, UBND huyện xây dựng

kế hoạch 264/KH-UB về việc dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp và đưa chăn

nuôi ra khỏi khu dân cư Chủ trương dồn điền đổi thửa giai đoạn 2007 -2011

của UBND huyện và Huyện ủy được triển khai tại 19 HTX của 8 xã với diện

tích 1.161,2 ha

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, huyện đã thành lập Ban chỉ đạo

“Dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp và đưa chăn nuôi ra khỏi khu dân cư để

thống nhất và chỉ đạo trong toàn huyện Đồng thời, Nghị quyết được triển

khai, quán triệt, tuyên truyền rộng rãi trên đài truyền thanh tại các địa phương

và chỉ trong một thời gian ngắn đã được đông đảo cán bộ đảng viên và quần

chúng nhân dân hưởng ứng nhiệt tình, đánh giá cao Các địa phương đã tiến

hành cải tạo, quy hoạch lại đồng ruộng, phát triển hệ thống giao thông và thủy

lợi nội đồng, đưa máy móc cơ giới vào sản xuất, áp dụng các tiến bộ khoa học

kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế cây trồng ở mỗi vụ sản xuất

Đồng ruộng Yên Phong thay đổi nhanh chóng, đời sống người nông dân

khá hẳn lên Điều đó khẳng định dồn điền đổi thửa là một chủ trương đúng

của Đảng bộ Yên Phong Đây là một bước đột phá tác động mạnh đến đời

sống nông dân và sự phát triển nông nghiệp nông thôn của Yên Phong nói

riêng và của Bắc Ninh nói chung

Nhằm bám sát việc triển khai thực hiện tại các địa phương, huyện thường

xuyên kiểm tra tiến độ thực hiện tại các xã, đồng thời tổ chức các cuộc hội