tìm hiểu tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ việc áp dụng quy trình thực hành sản xuất rau an toàn tại htx tiền lệ,xã tiền yên, hoài đức, hà nội

Như chúng ta đã biết thách thức của thị trường nông sản là rất khó xác định được tác nhân sản xuất, nguồn gốc sản phẩm và kiểm soát chất lượng nông sản trong toàn chuỗi cung ứng.Thực h

Đề tài: “Tìm hiểu tình hình thực hiện chính sách hỗ trợ việc áp dụng quy trình thực hành sản xuất rau an toàn tại HTX Tiền Lệ,xã Tiền Yên, Hoài Đức, Hà Nội.”

Gv hướng dẫn: Lê Thị Thanh Loan

Nhóm sinh viên thực hiện: 23.

Nguyễn Thế Hùng MSV: 551403.

Nguyễn Thu Trang MSV: 551582.

Nguyễn Duy Trường MSV: 551588.

.

I Mở đầu

I Đặt vấn đề.

Như chúng ta đã biết thách thức của thị trường nông sản là rất khó xác định được tác nhân sản xuất, nguồn gốc sản phẩm và kiểm soát chất lượng nông sản trong toàn chuỗi cung ứng.Thực hành nông nghiệp tốt (viết tắt là GAP) đã được chứng minh là một công cụ hiệu quả để vượt qua các thách thức trên.Hiện nay, thực hành tốt nông nghiệp tốt được thừa nhận và thực hiện ở cấp độ toàn cầu ( EUREPGAP/ GlobalGAP), cấp độ khu vực

(AseanGAP) và cấp độ quốc gia (ThaiGAP, ChinaGAP,JGAP… )

Việt Nam đã chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới ( WTO) và Khu vực mậu dịch tự do Châu Á – Thái Bình Dương ( FTAAP) hòa cùng với mối quan tâm ngày càng tăng đối với vấn đề vệ sinh an toàn thực

phẩm.Bên cạnh đó, nước ta phải cam kết thực hiện Hiệp định SPS về kiểm dịch thực vật và vệ sinh, an toàn thực phẩm.Đây là một cơ hội lớn cho nông sản nước ta thâm nhập thị trường thế giới.Đông thời, đây cũng là rào cản kỹthuật cho nông sản của chúng ta nếu muốn xuất khẩu sang các nước khác là phải đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng ở nước nhập khẩu, phải truy đượcxuất xứ hàng hóa nông sản,phải đủ về lượng, thường xuyên và liên tục Hiệnnay, người tiêu dùng trong nước cũng rất quan tâm đến chất lượng an toàn thực phẩm.Chính vì vậy,người sản xuất muốn bán được sản phẩm,thì phải sản xuất theo tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn thực phẩm, khi đó GAP giải quyết rất tốt vấn đề này Trong bối cảnh toàn cầu đó, để góp phần đẩy mạnh sản xuất nông sản thực phẩm an toàn nói chung và rau, quả nói riêng phục vụ tiêu dùng trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu, ngày 28 tháng 1 năm 2008, BộNông nghiệp và phát triển nông thôn ( Bộ NN & PTNN) đã ban hành Quyết

định số 379/ QĐ – BNN- KHCN : “ Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tươi an toàn tại Việt Nam( VietGAP)”.

Hợp tác xã Tiền Yên, huyện Hoài Đức, TP Hà Nội là mô hình liên kết thí điểm của nông dân quy mô nhỏ áp dụng tiêu chuẩn VietGap do dự án Superchain ( IFAD/MALICA ) tài trợ, dưới sự tư vấn của Trung tâm nghiên cứu Phát triển Hệ thống Nông Nghiệp và Viện Ngiên cứu Rau quả từ tháng 11/2008.Sau một thời gian đi vào hoạt động, HTX Tiền Lệ là đơn vị đầu tiênđược cấp chứng chỉ VietGAP trên quy mô diện tích 2,5 ha với 18 hộ thành viên tham gia Nằm trong khu vực vành đai 4, có đất đai màu mỡ, ven sông Đáy là những điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP Tuy nhiên, việc sản xuất an toàn VietGAP còn rất nhiều khó khăn đối với các hộ nông dân, đặc biệt là về khâu tiêu thụ

Với mục đích đáng giá để rút ra bài học kinh nghiệm nhằm đề xuấtcác giải pháp cải thiện và mở rộng quy mô sản xuất Rat VietGAP tại Tiền

Lệ qua một thời gian triển khai áp dụng, chúng tôi tiến hành thực hiện đềtài : : “ Đánh giá hiệu quả kinh tế của sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại HTX Tiền Lệ, xã Tiền Yên, Hoài Đức, Hà Nội”.

2.Mục tiêu nghiên cứu.

2.1 Mục tiêu chung.

Đánh giá kết quả, hiệu quả kinh tế của sản xuất rau theo quy trình VietGAP của các hộ nông dân tại HTX Tiền Lệ và các tác nhân tham gia chuỗi giá trị trong kênh hàng rau an toàn VietGAP; Phân tích những khó

khăn và thuận lợi trong quá trình sản xuất và tiêu thụ rau VietGAP để đề xuất những giải pháp phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ.

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hoá lý luận và thực tiễn về sản xuất rau VietGAP

- Phân tích được thực trạng sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP tại địa bàn nghiên cứu

- Đánh giá được hiệu quả kinh tế sản xuất rau theo tiêu chuẩn

VietGAP của các chuỗi giá trị rau tại HTX Tiền Lệ, xã Tiền Yên, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

- Phân tích được những thuận lợi và thách thức trong sản xuất và tiêu thụ rau VietGAP

- Đề xuất một số giải pháp phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế rau theo quy trình ViệtGAP tại HTX Tiền Lệ, xã Tiền Yên, Hoài Đức, Hà Nội

3 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- 3 chuỗi giá trị rau: rau dền, cải cúc và cải mơ

- Tổ hợp tác sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP bao gồm

18 hộ

- 30 hộ sản xuất rau thường được lựa chọn điểu tra ngẫu nhiên tại xã Tiền Yên

3.2 Phương pháp nghiên cứu

- Thu thập thông tin trên báo,internet, số liệu thống lê

- Điều tra thực tế từ người dân

II Nội dung.

2.1 Một số văn bản chính sách liên quan đến chính sách hỗ trợ việc sản xuất nông nghiệp tốt và giải thích một số thuât ngữ.

2.1.1 Một số văn bản liên quan đến chính sách hỗ trợ việc sản xuất nông nghiệp tốt.

- Văn bản chính:

+ Quyết định số 379/QĐ-BNN-KHCN: “ Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau,quả tươi an toàn tại Việt Nam.”

- Văn bản liên quan:

+ Quyết định số 01/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ : Vê một số chính sách hỗ trợ việc áp dụng Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốttrong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản

+Số: 987/BC-BNN-TT: “Báo cáo tình hình áp dụng thực hành nông

nghiệp tốt (GAP) và mốt số nông dân không tiếp tục áp dụng GAP trong sảnxuất theo phản ánh của báo tuối trẻ thành phố Hồ Chí Minh.”

+Nghị định 56/2005/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2005 của Chính phủ về khuyến nông, khuyến ngư

+ Quyết định số 17/2006/QĐ-TTg ngày 20 tháng 01 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục thực hiện Quyết định số 225/1999/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 1999 về chương trình giống cây trồng, giống vật nuôi và giống cây lâm nghiệp đến năm 2010

2.1.2 Giải thích một số thuật ngữ.

- Rau an toàn:

+ Theo cách hiểu thông thường hiện nay thì rau an toàn là loại rau được sản xuất trong điều kiện bình thường, có thể sử dụng các loại phân bón, thuốc trừ sâu nhưng phải đảm bảo thời gian cách ly để tránh gây độc khi sử dụng.

+ Theo quyết định số 67/ 1998/QĐ - BNN - KHCN ngày

28/04/1998 về các quy định tạm thời về sản xuất rau an toàn của Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn thì:

“Những sản phẩm rau tươi bao gồm tất cả các loại rau ăn củ, thân, lá, hoa, quả có chất lượng đúng với đặc tính giống của chúng, hàm lượng các hoá chất độc và mức độ nhiễm các vi sinh vật gây hại ở dưới mức tiêu chuẩn cho phép, an toàn cho người tiêu dùng và môi trường thì được coi là rau đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, gọi tắt là: Rau an toàn ”.

- GAP (Good Agricultural Practice) có nghĩa là thực hành nông

nghiệp tốt

+ Thực hành nông nghiệp tốt là những nguyên tắc được thiết lập nhằmđảm bảo một môi trường sản xuất an toàn, sạch sẽ, thực phẩm phải đảm bảo không chứa các tác nhân gây bệnh như chất độc sinh học (vi khuẩn, nấm, virus, ký sinh trùng) và hóa chất (dư lượng thuốc BVTV, kim loại nặng, hàmlượng nitrat), đồng thời sản phẩm phải đảm bảo an toàn từ ngoài đồng đến khi sử dụng

- ASEAN GAP :

+ là một tiêu chuẩn về thực hành nông nghiệp tốt trong quá trình gieo trồng, thu hoạch và xử lý sau thu hoạch các sản phẩm rau tươi trong khu vựcĐông Nam Á Các biện pháp thực hành tốt trong ASEAN GAP với mục tiêu ngăn ngừa và hạn chế rủi ro xảy ra từ các mối nguy hại tới ATTP, môi

trường, sức khỏe, an toàn lao động và phúc lợi xã hội đối với người lao động

và chất lượng rau quả

+ Mục đích của ASEAN GAP là tăng cường việc hài hoà các chương trình GAP trong khu vực ASEAN Điều này sẽ tạo điều kiện thúc đẩy

thương mại giữa các nước thành viên ASEAN và với thị trường toàn cầu nhằm cải thiện cơ hội phát triển cho người nông dân và góp phần duy trì cung cấp thực phẩm an toàn và bảo tồn môi trường

- Quy trình sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP)

+ Là quy trình do Bộ nông nghiệp và nông thôn ban hành vào tháng 1 năm 2008 về các quy định trong sản xuất rau an toàn từ sản xuất, thu hoạch, sau thu hoạch, chế biến và vận chuyển rau quả nhằm nâng cao chất lượng, đảm bảo an toàn, ngăn ngừa hoặc giảm thiểu đến mức tối đa những mối nguy tiềm ẩn về hóa học, sinh học và vật lý

2.2 Công tác tuyên truyền và phổ biến chính sách

Quy trình sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP)

Là quy trình do Bộ nông nghiệp và nông thôn ban hành vào tháng 1năm 2008 về các quy định trong sản xuất rau an toàn từ sản xuất, thu hoạch,

sau thu hoạch, chế biến và vận chuyển rau quả nhằm nâng cao chất lượng,đảm bảo an toàn, ngăn ngừa hoặc giảm thiểu đến mức tối đa những mốinguy tiềm ẩn về hóa học, sinh học và vật lý.

Để góp phần đẩy mạnh sản xuất nông sản thực phẩm an toàn nóichung và rau quả nói riêng phục vụ tiêu dùng trong nước và đẩy mạnh xuấtkhẩu, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành “VietGAP- Quytrình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả an toàn tại Việt Nam”ngày 28/01/2008

- VietGAP được biên soạn dựa theo ASEAN GAP, hệ thống phântích nguy cơ và xác định điểm kiểm soát tới hạn (Hazard Anilysis CriticalControl Point; HACCP), các hệ thống thực hành sản xuất nông nghiệp tốquốc tế được công nhận như: EUREP GAP/GLOBALGAP (EU),FRESHCARE (Úc) và luật pháp Việt Nam về vệ sinh an toàn thực phẩm.VietGAP đáp ứng yêu cầu của người sản xuất, chế biến, kinh doanh và tiêuthụ đối với sản phẩm rau quả an toàn

- Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả an toàntại Việt Nam (VietGAP) là những nguyên tắc, trình tự, thủ tục hướng dẫn tổchức, cá nhân sản xuất thu hoạch, sơ chế đảm bảo an toàn, nâng cao chấtlượng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khỏe người sản xuất và ngườitiêu dùng, bảo vệ môi trường và truy nguyên nguồn gốc

- VietGAP là một quy trình áp dụng tự nguyện, có mục đích hướngdẫn các nhà sản xuất nâng cao chất lượng đảm bảo an toàn, nâng cao hiệuquả, ngăn ngừa hoặc giảm thiểu đến mức tối đa những mối nguy tiềm ẩn vềhoá học, sinh học và vật lý có thế xảy ra trong suốt quá trình sản xuất, thuhoạch, sau thu hoạch, chế biến và vận chuyển rau quả Những mối nguy nàytác động xấu đến chất lượng, vệ sinh an toàn, môi trường và sức khoẻ củacon người Chính vì vậy, các tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh muốn

cung cấp nông sản sạch, vệ sinh an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế cần áp dụngVietGAP và được chứng nhận.

2.2.2.Tình hình áp dụng quy trình VietGAP trong sản xuất rau ở

Việt Nam

Hiện nay, VietGAP là tiêu chuẩn tự nguyện nhưng đến năm 2015,100% diện tích SX rau tập trung phải đáp ứng và đạt được chứng nhận

VietGAP (107/2008/QĐ-TTg) Tính đến tháng 1/2010, cả nước mới có 15

mô hình SX áp dụng VietGAP được chứng nhận (Cục trồng trọt) Tại HàNội, nguồn vốn đầu tư cho SXRAT tăng liên tục trong 15 năm trở lại đâynhưng kết quả rất hạn chế (đến 7/2009, có 6.820ha vùng SXRAT tập trungđược quy hoạch, trong đó chỉ có 219ha được chứng nhận đủ ĐK SX sơ chếRAT)

- Các mô hình áp dụng VietGAP được chứng nhận

Theo báo cáo của các tổ chức chứng nhận VietGAP được chỉ định vàcác địa phương đến cuối năm 2009 cả nước đã có trên 15 mô hình/địaphương áp dụng VietGAP được chứng nhận Trong đó có 10 mô hìnhVietGAP trên rau với diện tích 31.5 ha; 3 mô hình VietGAP trên chè vớidiện tích 24 ha; 01 địa phương (Bình Thuận với nhiều mô hình) áp dụngVietGAP trên Thanh Long với diện tích 300 ha

- Các mô hình đã và đang áp dụng VietGAP

Hiện tại với sự đầu tư của Nhà nước và một số dự án có 6 mô hìnhtrồng rau đang áp dụng VietGAP với diện tích 80 ha ở các địa phương: HảiPhòng Bắc Ninh Lâm Đồng Tp HCM; tỉnh Bình Thuận đã tập huấnVietGAP và hiện nay đã có khoảng 3000 ha Thanh Long đang áp dụngVietGAP Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội cũng đã tư vấn cho nôngdân trông vải ở Hồng Giang Lục Ngạn Bắc Giang áp dụng VietGAP trêndiện tích 5 ha

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với các địa phương triển

khai các mô hình RAT theo kế hoạch khuyến nông 2009 (kinh phí 4.3 tỷ

(ha)

Mô hình được chứng nhận

2 HTX Phương Viên 2.3 Rau các loại Hà Nội

3 Viện CLT-CTP 2.0 Bí xanh Dưa chuột Hải Dương

4 Doanh nghiệp Thoa Liên 2.0 Rau các loại Bắc Ninh

6 Trung tâm giống và PT NLN

CNC Hải Phòng 3.5 Rau các loại Hải Phòng

7 Trang trại Phạm Gia Trang 2.0 Rau ăn quả ăn lá Hải Dương

8 HTX RAT Lĩnh Nam 2.5 Rau ăn lá ăn quả Hà Nội

9 Nhóm hộ thôn Kim Thái (xã

Rau họ cải cà chua(5 loại rau)

TháiNguyên

11 Nhóm hộ thôn Hồng Sơn 3.5 Rau họ cải Thái

Nguyên

15 Một số trang trại Thanh

STT Tên mô hình

Diện tích

(ha)

Mô hình đang áp dụng

2 Liên tổ SX RAT Ấp Đình 10 Rau các loại TP HCM

4 Trang trại Phong Thuý 27 Rau các loại Lâm Đồng

5 Tổ hợp tác Xuân Viên 20 Rau các loại Lâm Đồng

6 HTX SX&TT RAT Hoà

7 Các trang trại Thanh Long 3.000 Thanh Long Bình Thuận

8 Hiệp Tân (xã Hồng Giang) 5 Vải Bắc Giang

(Cục Bảo vệ thực vật 2009)

2.2.3 Tình hình hình áp dụng quy trình GAP trong sản xuất rau

trên thế giới

Từ khi thành lập cho đến nay, đã có rất nhiều nước tham gia vào sản

xuất EUREPGAP Một mặt nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống bằng cách

sản xuất ra những sản phẩm an toàn theo những quy định bắt buộc, mặt khác

để tăng cơ hội xuất khẩu rau ra thị trường nước ngoài Để được công nhận là

thành viên của EUREPGAP, nước sở tại phải lập thủ tục xác nhận các tiêu

chuẩn phù hợp điểm chuẩn dựa trên cơ sở tiêu chuẩn EUREPGAP do các

hội đồng chứng nhận EUREPGAP tư vấn và chứng nhận

- Tại Trung Quốc, sau một năm đăng ký và xây dựng, ngày

11/04/2006 đã được Hội đồng EUREPGAP công nhận ChinaGAP và đã

công bố áp dụng trên 14 tỉnh của Trung Quốc

- Tại Nhật Bản, hội nghị giúp Nhật Bản xây dựng JGAP vào

27/04/2006 được đánh dấu mới bắt đầu xây dựng tiêu chuẩn

Tính đến năm 2005, tổ chức EUREPGAP đã chứng nhận cho 35000 nhà sản

xuất và hơn 60 quốc gia, trong đó có Thái Lan với ThaiGAP

- Tại khu vực ASEAN, Singapore công bố GAP-VF, Philippine công

bố GAP-FV, Indonesia công bố INDOGAP dựa trên cơ sở hệ thống QA pháttriển thành

Đại diện EUREPGAP cho biết mặc dù số lượng các nhà sản xuất đượccấp giấy chứng nhận tiêu chuẩn này chỉ chiếm 5% trong số tổng các tổ chứcđược cấp giấy chứng nhận tiêu EUREPGAP trên toàn thế giới nhưng tiềmnăng phát triển tiêu chuẩn này ở Châu Á đang rất lớn Châu Á đang nỗ lựcmạnh mẽ để thích ứng với tiêu chuẩn này đặc biệt là khi số lượng nhữngsáng kiến xây dựng chương trình khung quốc gia về tập quán nông nghiệpsạch như ThaiGAP MalaisiaGAP ChinaGAP và JGAP là những tiêu chuẩnliên quan trực tiếp với EUREPGAP cũng đã và đang được nhiều quốc giatriển khai thực hiện

- Châu Á được coi là khu vực có nhiều thuận lợi trong việc triển khai

áp dụng theo tiêu chuẩn EUREPGAP vì đây là nơi mà cả trung ương và cácngành phối hợp với nhau để lập kế hoạch và triển khai thực hiện theo tậpquán nông nghiệp sạch ở cả thị trường trong nước và quốc tế Tính đếntháng 8/2007 đã có 3676 cơ sở Châu Á – Thái Bình Dương (nguồn) đượccấp giấy chứng nhận GAP trong đó có 7 chương trình ở 7 nước thuộc TháiBình Dương

Bảng 2.2: Số lượng các cơ sở sản xuất được cấp giấy chứng nhận GAP ở một số nước Châu Á/Thái Bình Dương

Quốc gia Tính đến tháng

08/06

Tính đến tháng 08/07

Chương trình quốc gia

2.3 Những điều kiện cơ bản đế sản xuất rau an toàn.

(Theo quyết định số 04/2007/QĐ- BNN ngày 19/01/2007 của Bộ trưởng

Bộ NN&PTNT về quản lý sản xuất và chứng nhận rau an toàn)

- Quy định về rau an toàn (RAT)

Các chỉ tiêu đánh giá mức độ đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm củasản phẩm rau đặt ra như sau :

 Chỉ tiêu hình thái :

Sản phẩm phải được thu hoạch đúng thời điểm, đúng yêu cầu của từngloại rau, đúng độ chín kỹ thuật (hay thương phẩm); không dập nát, hư thối,không sâu bệnh và có bao gói thích hợp

 Chỉ tiêu nội chất :

- Dư lượng các loại hoa chất bảo vệ thực vật trong sản phẩm rau

- Hàm lượng Nitrate (NO3-) tích luỹ trong sản phẩm rau

- Hàm lượng tích luỹ của một số kim loại nặng chủ yếu như chì(Pb), thuỷ ngân (Hg), asen (As), cadimi (Cd), đồng (Cu) …

- Mức độ ô nhiễm các vi sinh vật gây bệnh ( E.coli, Samollela, trứnggiun, sán …)