Trước đây, Việt Nam đãtriên khai BHNN nhưng không hiệu quả do nền kinh tế khó khăn; mâu thuẫntrong sản xuất như rủi ro thi cao mà hiệu quả lại thấp, sản xuất phân tán vớithị trường thấp;
Trang 1STT Họ và tên Mã Sinh Viên Lớp
Trang 21.1 Đặt vấn đề
Từ xưa đến nay, nông nghiệp vẫn luôn là ngành sản xuất chịu nhiều rủi
ro nhất, gây hậu quả hết sức nặng nề cho người dân Đối với nhiều nước trênthế giới, việc bảo hiểm cây trồng vật nuôi đã được đề cập và thực thi từ lâu
Ở những nước phát triển, vấn đề này luôn được nhà nước chú ý quan tâm, vớinhiều chính sách hỗ trợ cho người nông dân trong việc đóng phí bảo hiểmnhằm giảm thiểu những thiệt hại khi gặp rủi ro lớn Trước đây, Việt Nam đãtriên khai BHNN nhưng không hiệu quả do nền kinh tế khó khăn; mâu thuẫntrong sản xuất như rủi ro thi cao mà hiệu quả lại thấp, sản xuất phân tán vớithị trường thấp; công tác bảo hiểm chưa phát triển, chính sách tạo điều kiệncho doanh nghiệp bảo hiểm chưa cụ thể… Nước ta là một nước nông nghiệpvới khoảng 80% dân sô làm nông nghiệp, thế nhưng bảo hiểm nông nghiệpchiếm tỷ trọng rất nhỏ, có lẽ nhiều người không biết đến bảo hiểm nôngnghiệp có tồn tại ở Việt Nam hay không
Với mục đích phát triển sản xuất, chia sẻ gánh nặng cho người nông dânđồng thời nhằm giải quyết từng bước những tồn tại trước đây và phát triểnloại hình bảo hiểm nông nghiêp trong thị trường bảo hiểm, thì cần có sự hỗtrợ từ phía nhà nước để cho bảo hiểm nông nghiệp hoạt động có hiệu quảhơn Ngày 01/3/2011, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ký banhành Quyết định số 315/QĐ-TTg về việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nôngnghiệp giai đoạn 2011-2013 (Quyết định 315/QĐ-TTg), tại 20 tỉnh, thànhphố
Thái Bình - một tỉnh thuần nông, là một trong hai tỉnh của đồng bằngsông Hồng (cùng với Nam Định) được chọn thí điểm BHNN ở cây lúa nước,
và đã chọn triển khai ở tất cả các xã của 3 huyện Vũ Thư, Thái Thuỵ, TiềnHải.Chính sách là chung, nhưng áp dụng ở mỗi địa phương lại khác nhau dođặc điểm từng vùng là không giống nhau Để biết được Quyết định 315/QĐ-TTg có đi vào thực tế được tại Tỉnh Thái Bình hay không thì phải tìm hiểu
Trang 3quá trình triển khai thực hiện chính sách tại đó Vì thế chúng em xin chọn đề
tài “ Tìm hiểu tình hình thực hiện chính sách Thí điểm bảo hiểm nông
nghiệp giai đoạn 2011-2013 tại Tỉnh Thái Bình”
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
Trên cơ sở tim hiểu tình hình thực hiện chính sách Thí điểm BHNN giai đoạn2011-2013 tại tỉnh Thái Bình để thấy được tác động của chính sách đến cácđiểm được chọn thí điểm BHNN từ đó rút ra những hạn chế làm cơ sở để đềxuất hoàn thiện chính sách
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Góp phần hệ thống lý luận về chính sách BHNN và các chính sách liên
quan đến chính sách 315
- Tìm hiểu tình hình thực hiện chính sách 315 tại tỉnh Thái Bình
- Đánh giá kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế và bất cập của chínhsách
- Đề xuất hoàn thiện chính sách
1.3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Trang 4Chính sách 315 thực hiện tại tỉnh Thái Bình
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu: Sử dụng các thông tin, số liệu từ các
báo cáo đã được công bố của tỉnh Thái Bình, và 3 huyện Thái Thuỵ, Vũ Thư,Tiền Hải và các báo cáo, tạp chí từ Trung tâm Thông tin của các Bộ, ngành
- Phương pháp xử lý và phân tích thông tin: Chọn lọc các thông tin cần thiếtcho nghiên cứu, tổng hợp và hệ thống hóa
Trang 5PHẦN II NỘI DUNG
I Một số lý luận về chính sách thí điểm Bảo hiểm nông nghiệp
1 Chính sách
- Chính sách là đường lối hành động mà chính phủ lựa chọn đối với một
lĩnh vực nào đó của nền kinh tế, trong đó bao gồm các mục tiêu và phươngpháp để đạt được mục tiêu
- Chính sách là tập hợp các nguyên tắc do chính phủ ban hành Các
nguyên tắc này có ảnh hưởng hoặc quy định đến các quyết định của chínhphủ
Chính sách lá tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào
đó cua nền kinh tế- xã hội do chính phủ thực hiện Nó bao gồm mục tiêu màchính phủ muốn đạt được và phương pháp để đạt được mục tiêu đó
2 Chính sách nông nghiệp
Chính sách nông nghiệp là tổng thể các biện pháp kinh tế hoặc phi kinh
tế thể hiện sự tác động, can thiệp của Chính phủ vào lĩnh vực sản xuất nôngnghiệp theo những mục tiêu xác định trong một thời gian nhất định
Chính sách nông nghiệp thể hiện hành động của Chính phủ nhằm thayđổi môi trường của sản xuất nông nghiệp, tạo điều kiện cho nông nghiệp pháttriển
4 Chính sách bảo hiểm nông nghiệp
Chính sách bảo hiểm nông nghiệp là chính sách hỗ trợ của Chính Phủtác động vào sản xuất nông nghiệp nhằm giảm bớt gánh nặng rủi ro nôngnghiệp cho người nông dân
5 Một số lý luận về bảo hiểm
5.1 Một số khái niệm bảo hiểm
Bảo hiểm là một hoạt động tài chính với mục đích bồi thường thiệt hại
Trang 6tiền đền bù tỷ lệ thuận với số phí bảo hiểm đã mua cho những rủi ro ấy Nhưvậy, bảo hiểm là hoạt động chia sẻ rủi ro giữa bên bán và bên mua.
Bảo hiểm nông nghiệp là hoạt động với mục đích bồi thường bằng cách
đảm nhiệm rủi ro và đền bù cho những rủi ro trong ngành Nông Nghiệp
3.2 Đặc điểm của thị trường bảo hiểm
- Đối tượng sản xuất nông nghiệp là bố trí trên địa bàn rộng và đa dạngsản phẩm nên rất khó quản lý rủi ro DNBH phải có đội ngũ nhân lực đôngđảo và am hiểu nhiều loại rủi ro trong nông nghiệp, có tiềm lực tài chính dồidào để đền bù thiệt hại khi rủi ro trong nông nghiệp xảy ra
- Chủ thể sản xuất nông nghiệp với quy mô sản xuất nhỏ, sản xuất đacanh, tiềm lực đầu tư có hạn nên khó tham gia vào thị trường đối với các loạisản phẩm mà họ sản xuất
- Khó kiểm soát được tình trạng trục lợi bảo hiểm vì sản xuất nôngnghiệp được bố trí trên địa bàn rộng
5.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới tình hình thực hiện chính sách thí điểm bảo hiểm nông nghiệp
a Cơ quan tổ chức thực hiện, các chính quyền địa phương
- Các cơ quan có nhiệm vụ ban hành các văn bản chính sách cụ thể hoá
chính sách 315 nhằm hướng dẫn thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp
- Tình hình triển khai thực hiện chính sách của tỉnh đến người dân nhưcông tác tuyên truyền, phân cấp,…
b Đối với doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH)
- Các yếu tố bên ngoài:
Các yếu tố bên ngoài tác động đến sự quyết định của DNBH tham giahay không gồm: khung pháp lý; chính sách của Nhà nước; sự phát triển củathị trường tái bảo hiểm
Trang 7Các chính sách của Nhà nước có thể kìm hãm hoặc thúc đẩy thị trườngBHNN phát triển Khi cần khuyến khích hoặc điều tiết thị trường BHNN,Nhà nước sẽ ban hành các chính sách hỗ trợ hoặc điều tiết theo mục tiêu đãđịnh.
- Các yếu tố nội tại DNBH:
Các yếu tố nội tại DNBH gồm: tiềm lực của doanh nghiệp (tài chính,
LĐ, Trang thiết bị); chiến lược quản lý rủi ro; hiệu quả kỳ vọng của doanhnghiệp
Tiềm lực tài chính là yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của DNBH vàothị trường BHNN
Chiến lược quản lý rủi ro là quản lý các rủi ro thường gặp trong BHNNlà: thảm họa thiên nhiên, dịch bệnh; rủi ro đạo đức; rủi ro về chính sách.Mục tiêu của DNBH là tìm kiếm lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh bảohiểm, nếu không có lãi thì không muốn tham gia
c Đối với chủ thể sản xuất nông nghiệp
Các yếu tố bên ngoài:
Các yếu tố bên ngoài tác động đến quyết định của chủ thể SXNN trongviệc tham gia thị trường BHNN là: khung pháp lý, chính sách hỗ trợ của Nhànước trong từng thời kỳ
Một khung pháp lý chặt chẽ, hoàn thiện và thông thoáng sẽ tạo điều kiệnthuận lợi cho các chủ thể SXNN tham gia thị trường BHNN
Các yếu tố thuộc về chủ thể sản xuất:
Các yếu tố nội tại của chủ thể sản xuất có ảnh hưởng đến việc muaBHNN là: tâm lý và nhận thức, khả năng tài chính, lợi ích kỳ vọng
Trang 8Do khả năng tài chính của hộ hay nhận thức không đầy đủ về lợi ích củaBHNN đã dẫn đến tâm lý tiếc tiền sẽ làm cho các chủ thể SX không muaBHNN.
II Hệ thống các văn bản chính sách liên quan chính sách thí điểm bảo hiểm nông nghiệp
Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của Hộinghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khoá X về nông nghiệp, nôngdân, nông thôn và Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP, ngày 28 tháng 10 năm
2008 của Chính phủ: “Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thựchiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X
về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, ngày 01/3/2011, Thủ tướng Chínhphủ Nguyễn Tấn Dũng đã ký ban hành Quyết định số 315/QĐ-TTg về việcthực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp giai đoạn 2011-2013 (Quyết định315/QĐ-TTg)
Nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách trong quátrình triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp Bộ Nông nghiệp và phát triểnnông thôn và Bộ tài chính đã ban hành các văn bản chính sách:
- Thông tư 47/2011/TT-BNNPTNT – Thông tư hướng dẫn thực hiện thí
điểm bảo hiểm nông nghiệp trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi thuỷ sản ngày29/06/2011 theo Quyết định 315/QĐ-TTG
- Thông tư 43/2012/TT-BNNPTNT- Thông tư Sửa đổi, bổ sung một số
điều của thông tư 47/2011/TT-BNNPTNT
- Quyết định 3035/QĐ-BTC - Quyết định ban hành quy tắc, biểu phí và
trách nhiệm bảo hiểm nông nghiệp của Bộ Tài chính ngày 16/12/2011
- Quyết định 2114/QĐ-BTC - Quyết định Sửa đổi, bổ sung quyết định
3035/QĐ-BTC
Trang 9Trên cơ sở tình hình thực tế triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệpđồng thời cũng thống nhất với quy định tại Thông tư 47/2011/TT-BNNPTNT
và Thông tư 43/2012/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nôngthôn, Bộ Tài chính quyết định bổ sung vịt vào đối tượng bảo hiểm vật nuôi và
bỏ quy định cá basa thuộc đối tượng bảo hiểm tôm/cá
Quyết định 2114 cũng đã bổ sung một số rủi ro được bảo hiểm đối vớicây lúa, vật nuôi, thuỷ sản như bổ sung rủi ro thiên tai được bảo hiểm (giông,lốc xoáy); bổ sung rủi ro dịch bệnh được bảo hiểm đối với trâu, bò (tụ huyếttrùng, nhiệt thán), lợn (đóng dấu, phó thương hàn, tụ huyết trùng, dịch tả), gà,vịt (bệnh Newcastle, gumboro và dịch tả - vịt),…
III Tìm hiểu tình hình thực hiện chính sách thí điểm bảo hiểm nông nghiệp
1 Công tác tuyên truyền phổ biến chính sách
Để một chính sách đi vào được thực tiễn thì khâu quan trọng nhất làkhâu tuyên truyền phổ biến chính sách Đặc biệt chính sách về BHNN là mộtchính sách nhằm chia sẻ gánh nặng rủi ro cho người nông dân, vì thế ngườidân rất vui mừng và phấn khởi Nhưng không phải tất cả bà con nông dân đềuvậy, mà có những đối tượng họ rất phấn khởi ví dụ như người nghèo Tuynhiên, có đối tượng cũng chưa hiểu họ phải làm gì và đóng góp những gì vềBHNN Đây thực sự là trách nhiệm của Nhà nước với dân, nhưng ngược lại,dân cũng phải có trách nhiệm với Nhà nước, kể cả với chính mình khi thamgia BHNN
Nhằm triển khai thí điểm và đưa BHNN đến được với người nông dân,Tỉnh Thái Bình đã tổ chức công tác tuyên truyền sâu rộng trên các phươngtiện thông tin địa chúng, trên hệ thống loa truyền thanh của các xã thí điểm,đưa các tin bài tuyên truyền chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước vềthí điểm BHNN, đối tượng tham gia, rủi ro bảo hiểm, mức hỗ trợ của Nhà
Trang 10nước, mức trách nhiệm, mức phí, mức bồi thường tổn thất khi xảy ra; các tiêuchí, định mức, cơ chế chính sách khi tham gia để người dân dễ hiểu, dễ tiếpcận.
Công tác tập huấn cũng được Tỉnh chú trọng ngay từ đầu, vào đầu tháng2/2012, Công ty Bảo Việt và Uỷ ban nhân dân huyện của 3 huyện Thái Thuỵ,
Vũ thư, Tiền Hải đã tổ chức tập huấn nội dung bảo hiểm, nghiệp vụ chuyênmôn đến các thành viên BCĐ huyện, chủ tịch UBND các xã, thị trấn, chủnhiệm, kế toán trưởng HTX dịch vụ nông nghiệp, kế toán ngân sách xã, chủtịch Hội Phụ nữ, chủ tịch Hội Nông dân và các trưởng thôn BCĐ thí điểmBHNN xã, thị trấn đã giao cho HTX dịch vụ dịch vụ nông nghiệp ( trực tiếp
là chủ nhiệm) làm chủ thể ký hợp đồng bảo hiểm cho xã viên
Tại buổi tập huấn này, những người tham gia đã được nghe những vấn
đề cốt lõi, cơ bản về việc bảo hiểm cho cây lúa như: Chính sách hỗ trợ phíbảo hiểm cho hộ nghèo (100%), hộ cận nghèo (80%) Điều khiến ai cũngphấn khởi là ngay cả hộ cấy lúa không thuộc diện nghèo cũng được Nhà nước
hỗ trợ đến 60% phí bảo hiểm, điều này đồng nghĩa với việc làm BHNNkhông vì mục đích kinh doanh mà là để phục vụ nông dân Các đại biểu cũngđược đại diện Bảo Việt Thái Bình giải đáp nhiều vấn đề như: Mức phí bảohiểm trên mỗi sào lúa, với những thiên tai, dịch bệnh nào thì người thamgia bảo hiểm sẽ được Bảo Việt chi trả bảo hiểm, thủ tục, hồ sơ để được chitrả…
2 Công tác lập kế hoạch triển khai thực hiện
Công tác xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện thí điểm BHNN giaiđoạn 2011-2013 cũng được chú trọng với các tiến trình và thời gian thực hiện
cụ thể Việc triển khai BHNN gồm 7 bước: Bước 1, thành lập BCĐ, tổ giúpviệc cho các cấp, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên; bước 2, xâydựng và ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện, tổ chức tập huấn cho ban chỉđạo các cấp; bước 3, lựa chọn các xã điểm và đăng ký tham gia với Bộ Tài
Trang 11chính, Bộ Nông nghiệp và PTNT; bước 4, điều tra rà soát, xác định nhu cầuđối tượng tham gia bảo hiểm vật nuôi; bước 5, tuyên truyền bảo hiểm thíđiểm cây lúa; bước 6, tổ chức thực hiện ký hợp đồng bảo hiểm với các đốitượng tham gia; và bước 7 là sơ kết và tổng kết công tác thí điểm bảo hiểmcay lúa Thời gian bắt đầu thực hiện từ vụ Đông Xuân 2011-2012, trên diệntích đất canh tác tối thiểu từ 5 ha trở lên.
Sau khi tuyên truyền đầy đủ các nội dung, người dân sẽ phải thực hiện
kê khai theo biểu mẫu Hộ nông dân sẽ kê khai mình thuộc đối tượng gì, hộnghèo hay hộ sản xuất cá thể Nông dân cũng phải kê khai về diện tích trồngtrọt, số gia súc nuôi khi tham gia bảo hiểm Sau khi có đủ các thông tin trên,nông dân sẽ nộp cho đại diện DN bảo hiểm hoặc chính quyền cấp xã để đượcxác nhận Sau đó, DN sẽ cấp giấy cho họ và làm các thủ tục cần thiết để thựchiện nộp phí bảo hiểm theo quy định của Bộ Tài chính Cuối cùng mới là cácthủ tục để hai bên DN và nông dân ký kết hợp đồng bảo hiểm Viêc triển khaiđăng ký đến các hộ theo mẫu quy định, tổ chức ký hợp đồng với các tổ chức,
cá nhân tham gia BHNN được các xã, thị trấn triển khai tích cực,
Trước ngày 20/2/2012, chương trình BHNN sẽ được toàn bộ các xãtrong 3 huyện triển khai đến từng hộ dân Người dân đồng ý tham gia bảohiểm sẽ ủy quyền cho chủ nhiệm HTX Dịch vụ nông nghiệp ký hợp đồng bảohiểm với DN nhận bảo hiểm là Bảo Việt Thái Bình
Đồng thời huyện cũng ra nhiều công văn đôn đốc các xã, thị trấn tíchcực tuyên truyền, vận động nông dân tham gia mua bảo hiểm cho cây lúa.Tuy nhiên, theo báo cáo của BCĐ thí điểm BHNN huyện Thái Thụy đến đầutháng 5/2012 toàn huyện có 60 HTX ký hợp đồng BHNN cho nông dân vớiCông ty Bảo Việt Thái Bình, còn 2 HTX là Thái Hồng và Thái An chưa thựchiện ký hợp đồng Đối tượng tham gia bảo hiểm hầu hết là nông dân nghèo-
hộ được Nhà nước hỗ trợ 100% phí bảo hiểm, toàn huyện có 3.002 hộ cận
Trang 12nghèo nhưng chỉ có hơn 100 hộ mua BHNN, chưa có người nông dân nàokhông thuộc diện nghèo và cận nghèo hay doanh nghiệp tham gia.
3 Phân cấp trong triển khai thực hiện như thế nào
Sau Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, việc triển khai thực hiện thíđiểm bảo hiểm nông nghiệp trên cây lúa đã được triển khai một cách đồng bộvới sự phối hợp thống nhất giữa Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn (Bộ NN&PTNT), Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố triển khaithí điểm bảo hiểm nông nghiệp, Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt, Tổng công
ty cổ phần Bảo Minh ( hoạt động ở phía Nam), Tổng công ty cổ phần Tái bảohiểm quốc gia Việt Nam, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam và các cơ quan thôngtấn báo chí Trung ương và địa phương
Trong quyết định này, Bộ NN-PTNT và Bộ Tài chính sẽ là hai cơ quan
chủ trì Bộ NN-PTNT được giao thực hiện các việc sau đây Thứ nhất là ban
hành những quy định về thiên tai nào, dịch bệnh nào cần được bảo hiểm, bởithiên tai, dịch bệnh là một khái niệm rất chung Nếu bất cứ thiên tai nào, dịch
bệnh nào cũng được bảo hiểm thì e rằng không triển khai được Thứ hai là
ban hành cho được các tiêu chí về quy mô chăn nuôi, trồng trọt thế nào thìđược bảo hiểm, vì không thể sản phẩm đó làm kiểu gì cũng bảo hiểm được
Thứ ba là quy trình công nghệ gì cho chăn nuôi, trồng trọt được bảo hiểm.
Đây là 3 phần việc mà Bộ NN sẽ phải thực hiện độc lập
Ngoài ra, Bộ NN-PTNT sẽ cùng phối hợp với Bộ Tài chính để ban hànhquy trình thủ tục hành chính, kể cả thu bảo hiểm và chi trả bảo hiểm Bởi vìnếu quy mô nào thì thu kiểu gì và chi kiểu gì, hay thiên tai dịch bệnh nào thìcách thu và chi ra sao, đảm bảo đơn giản nhất, “ít cửa” nhất cho nông dân.Sau khi có quyết định của Thủ tướng, Bộ NN-PTNT đã chủ động triểnkhai đến các đơn vị liên quan, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cục, vụ chuyênngành Có những việc, Bộ NN có thể làm việc độc lập, như quy mô chăn nuôi