báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án đầu tư tăng độ sâu khai thác đến mức -60m mỏ đá xây dựng tân bản, phưởng bửu hòa, thành phố biên hòa, tỉnh đồng nai

MỞ ĐẦUMôi trường địa chất là tập hợp các nhân tố, thành phần vật chất tự nhiên và nhân tạo, các quá trình vật lí và hóa học, cơ học, sinh học và các quá trìnhkhác được phát sinh, tồn tại

MỞ ĐẦU

Môi trường địa chất là tập hợp các nhân tố, thành phần vật chất tự nhiên

và nhân tạo, các quá trình vật lí và hóa học, cơ học, sinh học và các quá trìnhkhác được phát sinh, tồn tại và phát triển trong các quyển của môi trường, cómối quan hệ mật thiết với nhau, có mối tác động qua lại lẫn nhau, trong đó conngười và hoạt động phát triển của con người đóng vai trò chủ yếu

Địa chất môi trường là ngành khoa học nghiên cứu môi trường địa chấtdựa trên những kết quả nghiên cứu địa chất liên quan đến cuộc sống con người

Nghiên cứu môi trường là nhằm bảo vệ môi trường bằng cách phát triểnbền vững Việc nghiên cứu Địa chất môi trường cũng vì sự phát triển đó

Những hiện tượng tự nhiên như: động đất, núi lửa phun, sụt lún đất, trượtđất, sói lở bở, … đang hang ngày diễn ra trên khắp hành tinh của chúng ta lànhững tác động và mối đe dọa rất lớn đối với môi trường và con người Cáchoạt động của con người: khai thác khoáng sản, vật liệu xây dựng và các conngười liên quan đến vấn đề địa chất đang ngày càng diễn ra trên khắp thế giới vìmục đích phát triển chính đáng của con người, đồng thời cũng sinh ra nhiều vấn

đề tiêu cực Những hiện tượng tự nhiên như: động đất, núi lửa phun, sụt lún đất,trượt đất, sói lở bở, … đang hang ngày diễn ra trên khắp hành tinh của chúng ta

là những tác động và mối đe dọa rất lớn đối với môi trường và con người Cáchoạt động phát triển trên Trái đất này được diễn ra một cách bền vững haykhông, điều đó phụ thuộc vào những cách tiếp cận, phương sách và biện phápcủa chính con người trong ứng xử với tác động lên các hiện tượng đó

Việc nghiên cứu, làm rõ diễn biến, mối liên kết lẫn nhau và mối quan hệtác đọng qua lại lẫn nhau của các hoạt động nói trên và với môi trường xungquanh, đề ra biện pháp của chính con người trong ứng sử với các hoạt động này

Bởi vậy, để giúp sinh viên có thể hiểu rõ hơn về vấn đề địa chất môitrường, cô giáo Vũ Anh Thư đã cho chúng em làm bài tập lớn với hai chủ đề hếtsức thiết thực và có ý nghĩa với sinh viên chúng em, giúp chúng em có thêmhành trang kiến thức để học tập và phục vụ cho công việc sau này

Bài tiểu luận gồm 2 phần:

- Phần 1: Đánh giá vấn đề tác động môi trường của “Báo cáo đánh giátác động môi trường Dự án đầu tư tăng độ sâu khai thác đến mức -60m mỏ đá xây dựng Tân Bản, phưởng Bửu Hòa, thành phố BiênHòa, tỉnh Đồng Nai” bằng phương pháp Ma trận kép

- Phần 2: Tai biến địa chất – Động đất Thin Tóc ( Động đất Điện Biên)năm 2001

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ tận tình của cô giáo

Vũ Anh Thư để tôi có thể hoàn thành bài tập này

Tuy đã hết sức cố gắng nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót, mong

cô giáo và các bạn góp ý thêm

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 3 năm 2014

Nguyễn Đức Ngọc

Phần 1

Đánh giá vấn đề tác động môi trường của “Báo cáo đánh giá tác động môi trường Dự án đầu tư tăng độ sâu khai thác đến mức - 60m mỏ đá xây dựngTân,Bản, phưởng Bửu Hòa, thành phố Biên

Hòa, tỉnh Đồng Nai” bằng phương pháp Ma trận kép.

Nhận xét:

- Đối tượng chịu tác động mạnh nhất: chất lượng nước mặt

HĐPT Nhân

Tố MT

Khoa n

Xúc bốc

Vận tải

Thải đá

Nước thải

Khí thải

Rác thải

Xây Dựng

Tổng

Chất lượng

nước mặt

5 6

5 7

1 3

6 8

8 10

5 6

7 9

5 7

42 56

Nước ngầm

4 5

2 3

1 2

5 7

7 9

4 5

7 8

4 5

34 44

Chất lượng

không khí

2 3

4 5

3 2

4 6

6 8

9 10

6 7

4 5

38 46 Thảm thực vật 5

6

8 10

5 6

5 6

5 7

2 3

5 7

7 8

42 53

3 5

1 2

3 4

2 3

8 9

8 10

7 8

2 3

34 44 Việc làm

Cảnh quan

khu vực

5 6

6 8

3 5

3 5

7 9

2 3

8 10

5 7

39 53

Tổng

30 39

36 48

26 34

29 41

43 57

34 44

45 56

38 49 281 368

- Đối tượng chịu tác động ít nhất: Việc làm

- Hành động phát triển tác động đến môi trường mạnh nhất:

Nước thải và rác thải

- Hành động phát triển tác động đến môi trường ít nhất:

Động đất Thin Tóc – Động đất Điện Biên năm 2001

A Khái quát về tai biến địa chất – Động đất

I Tai biến địa chất

Tai biến địa chất là một điều kiền, một quá trình nguy hiểm, đe dọa đếnsức khỏe con người, tài sản công dân, chức năng hay kinh tế của cộng đồng

Điều kiện gây tai biến có thế là một sườn dốc có khả năng trượt lở, mộtthung lũng có độ phóng xạ cao, nơi tập trung ứng suất động đất, quá trình núilửa phun, xói mòn đất,…

Tai biến địa chất không đồng nghĩa với tai biến sảy ra trong môi trườngđịa chất Những tai biến do điều kiện hay quá trình địa chất gây ra mới gọi là taibiến địa chất

Rủi ro là sự lượng giá trị thiệt hại của tai biến thông qua đánh giá xácxuất sảy ra sự cố, là sự phơi bày các giá trị tài sản, tính mạng của con ngườitrước tai biến và thường được coi là tổ hợp xác xuất sảy ra sự cố và sự mất mát,

là hậu quả của các dự báp về thiệt hại một khi có sự cố xảy ra do một quá trìnhtai biến nào đó

1 Phân loại

Có nhiều cách phân loại tai biến địa chất phụ thuộc vào mục đích sử dụngcủa hệ thống phân loại

a) Phân loại theo nguồn gốc

- Tai biến tự nhiên

- Tai biến nhân tạo

- Tai biến hỗn hợp

b) Phân loại theo cơ chế hoạt động

- Loại sảy ra đột ngột, nhanh, dữ dội và kết thúc nhanh chóng như phunnúi lửa, động đất,… tạm gọi là tai biến cấp diễn

- Loại xảy ra từ từ, chậm chạp, không quan sát được, dai dẳng, trường kỳ(nâng, sụt lún kiến tạo, bóc mòn rửa trôi làm suy thoái đất sử dụng, dâng caomực nước biển), tạm gọi là tai biến thường diễn

c) Phân loại theo động lực của quá trình tai biến địa chất

- Tai biến địa động lực: động lực nội sinh, động lực ngoại sinh (tai biếncấp diễn)

- Tai biến địa hóa liên quan đến sự tích lũy ngoài ngưỡng sinh thái củacác nguyên tố hay hợp chất trong môi trường có ảnh hưởng xấu đến sứckhỏe cộng đồng Tai biến này gọi là tai biến thường diễn

Sự tích lũy các chất gây hại trong môi trường được gọi là quá trình ônhiễm môi trường địa chất

Động đất thường là kết quả của sự chuyển động của các phay (geologicfault) hay những bộ phận đứt gãy trên vỏ của Trái Đất hay các hành tinh cấu tạochủ yếu từ chất rắn như đất đá Tuy rất chậm, mặt đất vẫn luôn chuyển động vàđộng đất xảy ra khi ứng suất cao hơn sức chịu đựng của thể chất Trái Đất Hầuhết mọi sự kiện động đất xảy ra tại các đường ranh giới của các mảng kiếntạo là các phần củathạch quyển của Trái Đất

Động đất xảy ra hằng ngày trên Trái Đất, nhưng hầu hết không đáng chú

ý và không gây ra thiệt hại Động đất lớn có thể gây thiệt hại trầm trọng và gây

tử vong bằng nhiều cách Động đất có thể gây ra đất lở, đất nứt, sóng thần, nướctriều giả, đê vỡ, và hỏa hoạn Tuy nhiên, trong hầu hết các trận động đất, sựchuyển động của mặt đất gây ra nhiều thiệt hại nhất Trong rất nhiều trườnghợp, có rất nhiều trận động đất nhỏ hơn xảy ra trước hay sau lần động đất chính;những trận này được gọi là dư chấn Năng lực của động đất được trải dài trongmột diện tích lớn, và trong các trận động đất lớn có thể trải hết toàn cầu Cácnhà khoa học thường có thể định được điểm mà các sóng địa chấn được bắt đầu.Điểm này được gọi là chấn tiêu Hình chiếu của điểm này lên mặt đất được gọi

- Động đất do đứt gãy: (với động đất tâm nông) khí xuất hiện đứt gãy đột ngộtthì năng lượng được giải phóng, một phần năng lượng biến thành năng lượngđàn hồi đẩy ngược lại song đàn hồi và truyền vào trong vỏ Trái Đất và gây rađộng đất

Ngoài ra động đất còn gây ra do biến đổi tướng

Với động đất tâm sâu: liên quan tới các đới hút chìm giữa các mảng, nănglượng chấn tiêu lớn nhưng ở rất sâu nên không gây thiệt hại lớn với động đấttâm nông (khoảng 25km trở lên) liên quan đến hoạt động biến vị nội mảng,thường liên quan do đứt gãy hoặc núi lửa phun Loại động đất này phổ biến trênlục địa và là nhóm gây thiên tai chủ yếu

+ Cơ chế phát sinh động đất tâm nông:

Có tâm động đất <70 km nhưng 80% <20km, những trận động đất có tâmchấn <25km thường gây ra tác động mạnh mẽ lên MTDC

Sự dịch chuyển của các khổi đá cứng tại 2 phái đứt gãy làm lan truyềnnăng lượng từ vỏ Trái đất vào đới tích lũy

 Giai đoạn 1: sự tích lũy sức căng khá đồng nhất trọng 1 đới động cả 2cánh của đứt gãy, không có sự tập trung sức căng hay ứng suất trượt ởgần đứt gãy

 Giai đoạn 2: tốc độ tích lũy tăng lên tập trung vào hai dải hẹp dọc đứt gãy(>10)

 Giai đoạn 3: tốc độ trượt tương đói của hai đứt gãy ở phần dưới sâu tănglên, làm xuất hiện ứng suất trượt tác động lên bề mặt đứt gãy, ở cuối giaiđoạn này sẽ sảy ra động đất khi giải tỏa sức cằn ở gần đứt gãy, tâm độngđất là đới phá hủy đầu tiên trên bề mặt đứt gãy

 Giai đoạn 4: giai đoạn sau cùng của động đất, là giai đoan trượt êm sauđộng đất để giải phóng năng lượng

2 Động đất kích thích

Là loại động đất phát sinh do hoạt động của con người

- Động đất kích thích do các hồ chứa nước: có thể sảy ra từ cấp nhỏ cho đếncấp 6.5 độ Richter

- Động đất do các vụ nổ hạt nhân trong lòng Trái đất: các vụ nổ này có thể gây

ra động đất mà cách xa nó hang nghìn km

- Động đất kích thích do khai thác mỏ: do sự biến đổi của trường ứng suất, từbiến đổi “từ từ” sang biến đổi “bùng nổ” nó làm cho đá bị phá vỡ, gây động đấtcục bộ

Khi tiến hành các hạng mục công trình thi công cần phải tính đến các yếu

tố động đất kích thích và có các phương án, biện pháp phòng ngừa để mang lạihiểu quả kinh tế cao cũng như phòng ngừa rủi do xảy

III Động đất ở Việt Nam

Động đất ở Việt Nam chịu ảnh hưởng của các hoạt động kiến tạo và địachấn mạnh mẽ và phong phú của Đông Nam Á, là nơi giao nhau của hai vànhđai động đất lớn nhất thế giới là Địa Trung Hải và Thái Bình Dương

Động đất Việt Nam tập trung thành từng đới liên quan chặt chẽ với các hệthống đứt gãy chính trong vùng: đứt gãy Điện Biên – Hà Giang, Vân Nam – LaiChâu, Hòa Bình – Lạng Sơn,…

 Phân vùng động đất ở Việt Nam

- Động đất cấp 8 – 9: có thể phát sinh ở vùng Lai Châu – Điện Biên, Sông

Mã, Sơn La, gây chấn động cấp 8 dọc theo đứt gãy và cấp 7 cho vùng lâncận

- Động đất cấp 8: có thể sảy ra ở vùng sông Hồng, sông Chảy, sông Cả, TâyBiển Đông, gây chấn động cấp 7 cho vùng kế cận.

- Động đất cấp 7: có thể sảy ra trong vùng giới hạn phát sinh động đất cấp 8 Hầu hết cả trận động đất của nước ta đểu sảy ra ở vùng núi Tây Bắc, liênquan đến các đứt gãy lớn

B Động đất Thin Tóc – Điện Biên năm 2001

Ngày 19 – 02 – 2001, tại khu vực biên giới Việt – Lào, giáp danh vớithành phố Điện Biên đã sảy ra động đất với Magnitude 5,3 độ Richter Chấntâm động đất được xác định theo số liệu ghi nhận được của mạng lưới Đài trạmViệt Nam và quốc tế cũng như điều tra thực địa và nằm tại bản Thin Tóc, trênđứt gãy Thin Tóc - phần đuôi Tây Nam của đới đứt gãy Điện Biên – Lai Châu.

Theo như cách phân loại tai biến địa chất thì động đất Thin Tóc:

- Phân loại theo nguồn gốc: tai biến tự nhiên

- Phân loại theo cơ chế hoạt động: tai biến cấp diễn – xảy ra đột ngột, nhanh vàkết thúc nhanh

- Theo động lực của quá trình tai biến: tai biến địa độc lực – địa động lực nộisinh

Mức độ động đất của động đất khá lớn, gây thiệt hại nhiều về nhà ở củanhân dân tại khu vực Điện Biên, ước tính thiệt hại hàng trăm tỉ đồng Đây làtrận động đất được ghi lại đầy đủ trên trạm lưới trạm địa chấn mở rộng, phân bốkhá đồng đều trên lãnh thổ Việt Nam Chấn tâm động đất Thin Tóc Nằm trênđới động đất Điện Biên – Lai Châu, được đánh giá là có tính địa chấn tích cực

và gần kề với chấn tâm động đất có tính phá hoại Điện Biên năm 1935 (Ms =6.8) nơi mà nhiều nhà địa chấn Việt Nam cho là có nguy cơ động đất lớn nhấttrên lãnh thổ Việt Nam ( Mmax = 6.5 – 7.0)

Trên cơ sở các số liệu quan trắc bằng máy ghi địa chấn tự động có thểcho phép xác định các thông số động đất như sau:

1 Động đất Thin Tóc (biên giới Việt – Lào)

2 Thời điểm sảy ra động đất: 22 giờ 52 phút 34,20 giây (giờ Hà Nội)

3 Tạo độ chấn tâm động đất ψ = 21,33o N

ʎ = 102,84o E

4 Độ sâu chấn tiêu: h = 12,3m

5 Magnitude theo sóng mặt: Ms = 5,3 độ Richter

Tổng hợp tình hình thiệt hại do động đất gây ra có thể tóm lược như sau:

 Thành phố Điện Biên:

- Người bị thương: 02 người

- Trụ sở làm việc, trường học 98% công trình bị hư hỏng, trong đó:

+ Công trình bị thiệt hại nặng phải phá dỡ gồm có:

- Nhà làm việc: 2 công trình nhà cấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 270 m2; côngtrình nhà cấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 150 m2

- Trường học: 10 phòng học cấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 750 m2; 63 phòng họcnhà cấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 2520 m2

- Nhà dân: 117 nhà cấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 2880 m2 + Công trình thiệt hạinặng, 30 – 50 %:

- Nhà làm việc: 15 b công trình nhà cấp 3 (2 -3 tầng), diện tích sàn 9000m2

- Trường học: 5 trường mẫu giáo, nhà trẻ diện tích sàn 2650m2; 30 phòng họccấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 2400m2; 20 phòng học cấp 4(1 tầng),diện tích sàn900m2.

- Nhà dân: 493 nhà cấp 3(2 tầng), diện tích sàn 14000m2

+ Công trình bị thiệt hại mức nhẹ, 10 – 20 %:

nhà làm việc: 20 công trình nhà cấp 3 (2 tầng),diện tích sàn 12000m2

Trường học: 20 phòng học cấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 1600m2; 15 phòng họccấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 650m2

Nhà dân: 493 nhà cấp 3 (2-3 tầng), diện tích sàn 30000m2

 Huyện Điện Biên:

Người bị thương: 2 người

Trụ sở làm việc, trường học: 60% công trình bị hư hỏng, trong đó:

+ Công trình bị thiệt hại nặng phải phá dỡ gồm có:

Trường học : 30 phòng học cấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 2945 m2.

Công trình bị thiệt hại nặng, 30 – 50 %:

Nhà làm việc: 10 công trình nhà cấp 3 ( 2 – 3 tầng, diện tích sàn 2600m2

- Trường học: 4 trường mẫu giáo, nhà trẻ, diện tích sàn 2650m2; 6 phòng họccấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 350 m2; 36 phòng học nhà cấp 4(1 tầng), diện tíchsàn 1620m2

- Nhà dân: 800 nhà cấp 4 (1 tầng), diệ tích sàn 48000 m2

+ Công trình bị thiệt hại mức nhẹ, 10 -20%:

- Nhà làm việc: 4 công trình nhà cấp 3 ( 2tầng), diện tích sàn 2400m2

- Trường học: 10 phòng học cấp 3 (2 tầng), diện tích sàn 750 m2; 15 phòng họcnhà cấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 600 m2

- Nhà dân: 1482 nhà cấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 88900 m2

 Thị trấn Điện Biên Đông:

+ Công trình bị thiệt hại nặng phải phá dỡ: không có

+ Công trình bị thiệt hại nặng, 30 – 50 %:không có

+ Công trình bị thiệt hại mức nhẹ, 10 -20%:

- Nhà làm việc: 5 công trình (trụ sở HĐND – UBND, trụ sở Huyện ủy, Đàitruyền hình, kho bạc huyện, chi cục thuế) nhà cấp 3 (2 tầng), diệ tích sàn 3700

m2

 Huyện Điện Biên Đông:

+ Công trình bị thiệt hại nặng phải phá dỡ: không có

+ Công trình bị thiệt hại nặng, 30 – 50 %:

- Nhà làm việc: 1 công trình nhà cấp 4 (1 tầng), diện tích sàn 300 m2

+ Công trình bị thiệt hại mức nhẹ, 10 -20%:

- Các công trình xây dựng từ năm 1995 trở về trước, chủ yếu là nhà cấp 4 (1tầng)

 Nguyên nhân và vùng có nguy cơ động đất

Hệ thống đứt gãy ở Tây Bắc Bộ và đặc trưng chuyển động hiện đại

Do sự vận động của vết đứt gãy Điện Biên - Lai Châu, vùng này thường xảy rađộng đất Ngoài ra, đó cũng có thể là do ảnh hưởng của hiện tượng va chạmgiữa hai mảng lục địa là mảng Ấn Độ và mảng Á - Âu Hiện tượng này đã gây

ra nhiều trận động đất lớn như ở Nam Trung Quốc (năm 1989) hay Ấn Độ gầnđây

Tại Hà Nội đã từng xảy ra động đất vào các năm 1235, 1278, 1285, 1578, với

độ mạnh nhất vào khoảng 5,1 độ richter Đới hoạt động động đất Đông Triều(Quảng Ninh) cũng từng xảy ra những trận có cường độ như vậy, nhưng thườngxuyên hơn Ở Hương Sơn (Hà Tĩnh) năm ngoái cũng đã có động đất 4,2 độrichter, làm đất nổi sóng, lò gạch sụp đổ Ở phía nam nước ta, xét về mặt kiếntạo địa chất, vùng sông Cả giáp Lào có thể có động đất khoảng 6 độ richter,vùng ven biển từ Thuận Hải đến Minh Hải và vùng sông Hậu khoảng 5,5 độrichter… Tuy nhiên, tại những vùng này thực tế cho đến nay vẫn chưa ghi nhậnđược động đất

 Dự báo động đất

Các nhà khoa học có thể làm những dự báo động đất dài hạn Tuy nhiên, dựbáo chính xác động đất cũng như có được cơ chế kiểm soát nó vẫn là một điềurất khó khăn không chỉ với chúng ta mà ngay cả với những nước có trình độkhoa học kỹ thuật cao nhất Trước một số cơn động đất, có thể có những tiềnchấn Tuy nhiên, cũng rất khó lọc ra những xung động này Hiện nay cả nước tamới có 19 trạm quan sát địa chấn, phân bố chưa đều (tập trung chủ yếu ở TâyBắc) Cơ quan nghiên cứu động đất lớn nhất là Viện Vật lý Địa cầu Với trangthiết bị hiện nay, tính chung cả hai miền Nam Bắc, nước ta chỉ theo dõi đượccác trận động đất mạnh hơn 3-4 độ richter