TÀI NGUYÊN đất sơ lược tài nguyên đất nguồn gốclịch sử hình thanh. quá trinh phát triển cơ sở biện pháp bảo vệ tài nguyên đất

Trên trái đất có rất nhiều nguồn tài nguyên. Trong đó đất là một tài nguyên vô cùng quan trọng. Vậy đất được hiểu như thế nào?nguồn gốc và lịch sử hình thành : Trái đất được hình thành từ sự va cham của các thiên thạch, hình thành hệ mặt trời non trẻ. Lúc đó bề mặt Trái đất là một đại dương đá nóng chảy, các mảnh thiên thạch liên tục bắn phá Trái đất. Sau đó Trái đất dần nguội đi, và cứng lại, lúc này đất đá và nước được hình thành. đá mẹ qua quá tình phong hóa hóa học lý học (sinh hóa học) vỡ vụn , các yếu tố tác động như nhiệt độ áp suất mưa gió,... tạo thnahf mẫu chất , rồi môi trường sinh thái đất là vô cơ và hữu cơ. đất đc hình thành và phát triển quá các thời kì : thời gian đá mẹ địa hình khí hậu sinh vật con người. thành phần của đất gồm Đất gồm 3 thành phần chính: Không khí, nước,chất rắn.Trong đó chất rắn chiếm 99%, gồm chất hữu cơ và vô cơ.Vô cơ ( 97%) : O, Si, Al, Fe chiếm 93%. Còn lại là H, S, C, N,P.Hữu cơ (2%): Bùn bã.quá khứ Trái đất là một khối cầu nóng bỏng. Qua thời gian Trái đất dần nguội dần, đồng thời các quá trình hình thành đất dần được xảy ra. Khi Trái đất mới được hình thành, các từng đá mẹ dưới sự tác động của khi quyển các yếu tố vô sinh ( không khí, gió, sự vận động Trái đất ), và sau đó là các yếu tố hữu sinh ( động vật, thực vật, vi simh vật, con người). Trái đất trông quá khứ khi chưa có sự tác động lớn của con người vẫn còn rất giàu có về độ phì nhiêu, dinh dưỡng. hiện tại Vào những năm gần đây khoảng 23 diện tích đất nông nghiệp trên thế giới đã bị suy thoái nghiêm trọng trong 50 năm qua do xói mòn rửa trôi, sa mạc hoá, chua hoá, mặn hoá, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng hệ sinh thái đất. Khoảng 40% đất nông nghiệp đã bị suy thoái mạnh hoặc rất mạnh, 10% bị sa mạc hoá do biến động khí hậu bất lợi và khai thác sử dụng không hợp lý. Sa mạc Sahara mỗi năm mở rộng lấn mất 100.000 ha đất nông nghiệp và đồng cỏ. Thoái hoá môi trường đất có nguy cơ làm giảm 10 20% sản lượng lương thực thế giới trong 25 năm tới.Tỷ trọng đóng góp gây thoái đất trên thế giới như sau: mất rừng 30%, khai thác rừng quá mức (chặt cây cối làm củi,...) 7%, chăn thả gia súc quá mức 35%, canh tác nông nghiệp không hợp lý 28%, công nghiệp hoá gây ô nhiễm 1%. Vai trò của các nguyên nhân gây thoái hoá đất ở các châu lục không giống nhau: ở Châu Âu, châu á, Nam Mỹ mất rừng là nguyên nhân hàng đầu, châu Đại Dương và châu Phi chăn thả gia súc quá mức có vai trò chính yếu nhất, Bắc và Trung Mỹ chủ yếu do hoạt động nông nghiệp.Xói mòn rửa trôi : Mỗi năm rửa trôi xói mòn chiếm 15% nguyên nhân thoái hoá đất, trong đó nước đóng góp 55,7% vai trò, gió đóng góp 28% vai trò, mất dinh dưỡng đóng góp 12% vai trò. Trung bình đất đai trên thế giới bị xói mòn 1,8 3,4 tấnhanăm. Tổng lượng dinh dưỡng bị rửa trôi xói mòn hàng năm là 5,4 8,4 triệu tấn, tương đương với khả năng sản sinh 30 50 triệu tấn lương thực.Hoang mạc hoá là quá trình tự nhiên và xã hội. Khoảng 30% diện tích trái đất nằm trong vùng khô hạn và bán khô hạn đang bị hoang mạc hoá đe doạ và hàng năm có khoảng 6 triệu ha đất bị hoang mạc hoá, mất khả năng canh tác do những hoạt động của con người.biện pháp khắc phụcNgày nay người ta đưa rất nhiều biện pháp nhằm bảo vệ lại nguồn tài nguyên đất.khái niệm phát triển bền vũng Phát triển bền vững là một loại hình phát triển mới, lồng ghép quá trình sản xuất với bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng môi trường. Phát triển bền vững cần phải đáp ứng các nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không phương hại đến khả năng của chúng ta đáp ứng các nhu cầu của thế hệ trong tương lai“ (Theo Tổ chức ngân hàng phát triển Châu Á (ADB)) Sử dụng đất đai bền vững là phải phù hợp với những nhu cầu hiện tại đồng thời cũng phải bảo vệ được nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tiếp trong tương lai. Điều này đòi hỏi một sự kết hợp giữa sản xuất và bảo vệ: sản xuất ra hàng hóa cho nhu cầu ở hiện tai kết hợp với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, tỏng quá trình sản xuấ thì lại lệ thuộc vào TN nên việc bảo vệ và sử dụng cân đối nguồn TN này là nhằm bảo đảm sự sản xuất được lâu bền trong tương lai. trong 1 cộng đồng, khi nguồn TN đất đai bị hủy hoại chính là sự hủy hoại tương lai của công đồng đó. Sử dụng đất đai phải được quy hoạch cho toàn công đồng và xem như 1 thể thống nhất bởi vì sự bảo vệ đất, nước và các nguồn TN đất dịa khác có nghĩa là bảo vệ TN đất đai cho tùng cá thể riêng biệt trong cộng đông đó (Lê Quang Trí, 2005cơ sở phát triển bền vũng Phát triển bền vững là quá trình trình đạt đến sự bền vững, nhắc lại khái niệm phát triển bền vững lúc nãy Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng những nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng phát triển của các thế hệ tương lai“ (Hội nghị thế giới môi trường và phát triển, 1987)Các yếu tố khí hậu chi phối đến tiềm năng sử dụng Tài nguyên đất. Cũng như các dữ liệu về đất đai, dữ liệu khí hậu được thu thập từ các điểm lấy mẫu, các trạm khí tượng… Sau đó dùng phương pháp nội suy để xây dựng bản đồ với các thông số riêng như lượng mưa trung bình năm, số ngày có nhiệt độ trung bình > toC nào đó, phân lớp khí hậu học… có quan hệ với thảm thực vật. Đá mẹ với các kiểu phong hóa: phong hóa hóa học, lý học, sinh hóa hóa học, vỡ vụn, mẫu chất.Nhiệt độ, áp suất không khí.Tài nguyên đất.Khí hậuCác hoạt động của động vật, thực vật, vi sinh vật và con người. Mục tiêu của việc xem xét đất và sinh thái nông nghiệp là nhằm loại bỏ các nguyên nhân gây ra những sai khác theo thời vụ. Nhiều Quốc gia đã khai thác hệ thống phân loại khả năng đất đai nhằm sử dụng cho công tác quy hoạch và sử dụng trong công tác quản lý đất đai. Cách phổ biến là đưa ra một phương pháp phân loại dựa vào mức độ các yếu tố giới hạn như khí hậu, địa hình, các đặc điểm thổ nhưỡng. Cách đánh giá về nông khí hậu như vậy cũng có thể đầy đủ để sử dụng cho phân loại đất. Một phân lớp của Bibly và Mackney (1969) thực hiện dựa trên sự cân bằng về nước và nhiệt độ trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9 gồm các yếu tố sau: Lượng mưa trung bình (R). Tiềm năng thoát hơi nước trung bình (PTmm). Trung bình dài hạn của nhiệt độ trung bình hàng ngày lớn nhất(T(x))3 nhóm khí hậu được xác định như sau:Nhóm 1: R – PT < 100 mm và T(x) > 15oC. Các yếu tố khí hậu có hoặc không có ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây trồng.Nhóm 2: R – PT < 300 mm và T(x) > 14oC (trừ đi các giá trị của nhóm 1). Các yếu tố khí hậu trung bình hoặc khó khăn cho sinh trưởng và phát triển của cây trồng.Nhóm 3: R – PT > 300 mm và T(x) < 14oC. Các yếu tố khí hậu có ảnh hưởng hơi khó khăn hoặc rất khó khăn lên sinh trưởng và phát triển của thực vật....

TÀ I N G U Y Ê N Đ Ấ T

Mời các bạn đến với bài thuyết trình của nhóm I

Phong hóa hóa học, lý học

Vô cơ

Đất được hình thành và phát triển

THÀNH PHẦN CỦA ĐẤT

 Đất gồm 3 thành phần chính: Không khí, nước,chất rắn.

 Trong đó chất rắn chiếm 99%, gồm chất hữu cơ và vô cơ.

 Vô cơ ( 97%) : O, Si, Al, Fe chiếm 93% Còn lại là H, S, C, N,P.

 Hữu cơ (2%): Bùn bã.

TRÁI ĐẤT LÀ MỘT KHỐI CẦU NÓNG BỎNG QUA THỜI GIAN TRÁI ĐẤT DẦN NGUỘI DẦN, ĐỒNG THỜI CÁC QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH ĐẤT DẦN ĐƯỢC XẢY RA.

KHI TRÁI ĐẤT MỚI ĐƯỢC HÌNH THÀNH, CÁC

TỪNG ĐÁ MẸ DƯỚI SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KHI QUYỂN CÁC YẾU TỐ VÔ SINH ( KHÔNG KHÍ, GIÓ, SỰ VẬN

ĐỘNG TRÁI ĐẤT ), VÀ SAU ĐÓ LÀ CÁC YẾU TỐ HỮU SINH ( ĐỘNG VẬT, THỰC VẬT, VI SIMH VẬT, CON

NGƯỜI).

TRÁI ĐẤT TRÔNG QUÁ KHỨ KHI CHƯA CÓ SỰ

TÁC ĐỘNG LỚN CỦA CON NGƯỜI VẪN CÒN RẤT GIÀU

CÓ VỀ ĐỘ PHÌ NHIÊU, DINH DƯ ỠNG

Quá khứ

HIỆN TẠI

Vào những năm gần đây khoảng 2/3 diện tích đất nông nghiệp trên thế giới đã bị suy thoái nghiêm trọng trong 50 năm qua do xói mòn rửa trôi, sa mạc hoá, chua hoá, mặn hoá, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng hệ sinh thái đất Khoảng 40% đất nông nghiệp đã bị suy thoái mạnh hoặc rất mạnh, 10% bị sa mạc hoá do biến động khí hậu bất lợi và khai thác sử dụng không hợp lý Sa mạc Sahara mỗi năm

mở rộng lấn mất 100.000 ha đất nông nghiệp và đồng cỏ Thoái hoá môi trường đất có nguy cơ làm giảm 10 - 20% sản lượng lương thực thế giới trong 25 năm tới

Tỷ trọng đóng góp gây thoái đất trên thế giới như sau: mất rừng 30%, khai thác rừng quá mức (chặt cây cối làm củi, ) 7%, chăn thả gia súc quá mức 35%, canh tác nông nghiệp không hợp lý 28%, công nghiệp hoá gây ô nhiễm 1% Vai trò của các nguyên nhân gây thoái hoá đất ở các châu lục không giống nhau: ở Châu

Âu, châu á, Nam Mỹ mất rừng là nguyên nhân hàng đầu, châu Đại Dương và châu Phi chăn thả gia súc quá mức có vai trò chính yếu nhất, Bắc và Trung Mỹ chủ yếu do hoạt động nông nghiệp

Xói mòn rửa trôi : Mỗi năm rửa trôi xói mòn chiếm 15% nguyên nhân

thoái hoá đất, trong đó nước đóng góp 55,7% vai trò, gió đóng góp 28% vai trò, mất dinh dưỡng đóng góp 12% vai trò Trung bình đất đai trên thế giới

bị xói mòn 1,8 - 3,4 tấn/ha/năm Tổng lượng dinh dưỡng bị rửa trôi xói mòn hàng năm là 5,4 - 8,4 triệu tấn, tương đương với khả năng sản sinh 30 - 50 triệu tấn lương thực

Hoang mạc hoá là quá trình tự nhiên và xã hội Khoảng 30% diện tích trái đất nằm trong vùng khô hạn và bán khô hạn đang bị hoang mạc hoá đe doạ và hàng năm có khoảng 6 triệu ha đất bị hoang mạc hoá, mất khả năng canh tác do những hoạt động của con người

Hiện tại

Biện pháp khắc phục

Ngày nay người ta đưa rất nhiều biện pháp nhằm bảo vệ lại nguồn tài nguyên đất.

KHÁI NIỆM PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

"Phát triển bền vững là một loại hình phát triển mới, lồng ghép quá trình sản xuất với bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng môi trường Phát triển bền vững cần phải đáp ứng các nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không phương hại đến khả năng của chúng ta đáp ứng các nhu cầu của thế hệ trong tương lai“ (Theo Tổ chức ngân hàng phát triển Châu Á (ADB))

Sử dụng đất đai bền vững là phải phù hợp với những nhu cầu hiện tại đồng thời cũng phải bảo vệ được nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tiếp trong tương lai Điều này đòi hỏi một sự kết hợp giữa sản xuất và bảo vệ: sản xuất ra hàng hóa cho nhu cầu ở hiện tai kết hợp với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên Tuy nhiên, tỏng quá trình sản xuấ thì lại lệ thuộc vào TN nên việc bảo

vệ và sử dụng cân đối nguồn TN này là nhằm bảo đảm sự sản xuất được lâu bền trong tương lai.

trong 1 cộng đồng, khi nguồn TN đất đai bị hủy hoại chính là sự hủy hoại tương lai của công đồng đó Sử dụng đất đai phải được quy hoạch cho toàn công đồng và xem như 1 thể thống nhất bởi vì sự bảo vệ đất, nước và các nguồn TN đất dịa khác có nghĩa là bảo vệ TN đất đai cho tùng cá thể riêng biệt trong cộng đông đó (Lê Quang Trí, 2005)

CƠ SỞ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Phát triển bền vững là quá trình trình đạt đến sự

bền vững, nhắc lại khái niệm phát triển bền vững lúc

nãy "Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng

những nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả

năng phát triển của các thế hệ tương lai“ (Hội nghị thế

giới môi trường và phát triển, 1987)

CÁCH TIẾP CẬN, SỬ DỤNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Khảo sát nông – khí hậu học

Đất đai, sinh thái

và nông nghiệp Khảo sát đất đai

Đất và sinh thái nông

nghiệp ở tỷ lệ quốc gia

Khảo sát TN đất bằng pp cảnh quan

Các khía cạnh KT – XH trong việc ngăn chặn sự xói mòn và thoái hóa đất

PP sử dụng các thông

số toán học để phân loại TN đất

Khảo sát đất đai

Các yếu tố khí hậu chi phối đến tiềm năng sử dụng Tài nguyên đất Cũng như các dữ liệu về đất đai,

dữ liệu khí hậu được thu thập từ các điểm lấy mẫu, các trạm khí tượng… Sau đó dùng phương pháp nội suy để xây dựng bản đồ với các thông số riêng như lượng mưa trung bình năm, số ngày có nhiệt

độ trung bình > toC nào đó, phân lớp khí hậu học…

có quan hệ với thảm thực vật

KHẢO SÁT NÔNG

- KHÍ HẬU HỌC

ĐẤT ĐAI, SINH THÁI

ĐẤT ĐAI SINH THÁI NÔNG NGHIỆP

Ở TỶ LỆ QUỐC GIA

Nhiều Quốc gia đã khai thác hệ thống phân loại khả năng đất đai nhằm sử dụng cho công tác quy hoạch và sử dụng trong công tác quản lý đất đai Cách phổ biến là đưa ra một phương pháp phân loại dựa vào mức độ các yếu tố giới hạn như khí hậu, địa hình, các đặc điểm thổ nhưỡng Cách đánh giá về nông khí hậu như vậy cũng có thể đầy đủ để sử dụng cho phân loại đất Một phân lớp của Bibly và Mackney (1969) thực hiện dựa trên sự cân bằng về nước và nhiệt độ trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9 gồm các yếu tố sau: Lượng mưa trung bình (R) Tiềm năng thoát hơi nước trung bình (PT/mm). Trung bình dài hạn của nhiệt độ trung bình hàng ngày lớn nhất(T(x))

3 nhóm khí hậu được xác định như sau:

 Nhóm 1: R – PT < 100 mm và T(x) > 15 o C Các yếu tố khí hậu có hoặc không có ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây trồng.

 Nhóm 2: R – PT < 300 mm và T(x) > 14 o C (trừ đi các giá trị của nhóm 1) Các yếu tố khí hậu trung bình hoặc khó khăn cho sinh trưởng

và phát triển của cây trồng.

 Nhóm 3: R – PT > 300 mm và T(x) < 14 o C Các yếu tố khí hậu có ảnh hưởng hơi khó khăn hoặc rất khó khăn lên sinh trưởng và phát triển của thực vật.

KHẢO SÁT TÀI NGUYÊN ĐẤT BẰNG

PHƯƠNG PHÁP CẢNH QUAN

Phương pháp cảnh quan bao gồm cả việc giới hạn và mô

tả các đặc điểm của các đơn vị bản đồ dựa trên các phức

hệ sinh thái khác nhau được biểu diển trên các kiểu cảnh khác nhau Phương pháp hệ thống phân loại đất đai được xem là phương pháp cảnh quan tốt, cung cấp sự thống kê nhanh về Tài nguyên đất đai

Phương pháp khảo sát Tài nguyên Môi trường đất bằng cảnh quan có thể dựa trên việc giải đoán các không ảnh

và dựa vào các thông số môi trường

CÁC KHÍA CẠNH KT–XH TRONG VIỆC

số thông số để đánh giá phạm vi sử dụng khác nhau Cần thực hiện như sau:

Tính toán trung bình tổng sản phẩm chính, có nghĩa là đánh giá các phần khác nhau của tổng sản phẩm chính xuất hiện trong mỗi khu vực sinh thái

Tính toán lại giá trị tiềm năng sản xuất các sản phẩm chính dựa vào trung bình tiềm năng sản xuất ở bước trên và chỉ số hiệu suất đất trồng số điều chỉnh này gồm cả việc phản ánh ảnh hưởng khác nhau của tiềm năng đất trên năng suất sinh khối

PP SỬ DỤNG CÁC THÔNG SỐ TOÁN HỌC ĐỂ PHÂN LOẠI

TÀI NGUYÊN ĐẤT

Các lớp thông tin được xây dựng dựa trên các thuộc tính về khí hậu, thổ nhưỡng, thực vật… Phương pháp chung được tiến hành như sau:

- Xem xét, tinh lọc các kế hoạch đánh giá cùng với việc xác định các

dữ liệu cơ sở và giả thiết được sử dụng.

- Lựa chọn các chu kỳ sử dụng đất (cây trồng, mức độ đầu tư …).

- Xác định các yếu tố khí hậu, thổ nhưỡng có liên quan đến chu kỳ

- Ước lượng các giá trị sản lượng và xác định các lớp phù hợp và các thông số khác nhau được khai thác.

- Phân chia đất đai vào các lớp phù hợp cho hệ thống sử dụng đất

đã được chọn.

Đất đai được xem là tài sản của một Quốc gia, là tư liệu sản xuất chủ yếu, đồng thời cũng là đối tượng của lao động và là sản phẩm của lao động.

Khoa học về sinh thái Môi trường cũng xem đất như là một

“cơ thể sống” Do đó, môi trường đất cũng như Tài nguyên Môi trường đất phải có quá trình hình thành và cả sự tàn lụi

nữa

Chính vì vậy, cần phải hiểu rõ được tầm quan trọng của Tài nguyên Môi trường đất Từ đó, đưa ra những kế hoạch quản lý

và bảo vệ nguồn tài nguyên này một cách hợp lý nhằm phụ

vụ mục tiêu phát triển bền vững cho nhu cầu của hiện tại những không làm ảnh hưởng đến lợi ích của thế hệ tương lai Tóm lai phát triển nhưng không vượt quá khả năng phục hôi của hệ thống.