Luật quốc tế và chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa

Luật quốc tế và chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường SaLời tòa soạn: Tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của VN là tranh chấp dài nhất, phức tạp nhất, tr

LUẬT QUỐC TẾ VÀ CHỦ QUYỀN TRÊN HAI QUẦN ĐẢO HOÀNG SA, TRƯỜNG SA

Mục lục

Cuộc tranh chấp phức tạp 2

Sức ép và phản ứng 4

Sử liệu Trung Quốc nói gì? 6

“Bằng chứng khảo cổ” mập mờ và thiếu chính xác của Trung Quốc 8

Độ chênh của lịch sử trong Sách trắng Trung Quốc 11

Những luận cứ chủ quyền không vững chắc 14

Tư liệu phía Việt Nam 17

Đi đến luận cứ chắc chắn 20

Tư liệu khách quan thừa nhận chủ quyền Việt Nam 22

Ý chí khẳng định chủ quyền Việt Nam 25

Chiếm hữu đúng luật 28

Chiếm hữu bằng vũ lực là bất hợp pháp 30

Đặt dấu mốc 1909: Quá muộn! 32

Thụ đắc chủ quyền Trường Sa 35

Quyền kế thừa bất khả xâm phạm 36

“Đường lưỡi bò” phi lý 39

Luật quốc tế và chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa

Lời tòa soạn: Tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của VN là tranh chấp dài nhất, phức tạp nhất, trên vùng biển rộng lớn nhất, nhiều đảo nhất và liên quan đến nhiều bên nhất trong lịch sử các tranh chấp thế giới Tranh chấp được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm nhất, tốn nhiều giấy mực nhất trong thời gian qua nhằm tìm kiếm một giải pháp công bằng có thể chấp nhận.

Nhằm cung cấp thêm thông tin liên quan đến vấn đề này, Báo Thanh Niên trân trọng giới thiệu công trình nghiên cứu về luật quốc tế và chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng

Sa và Trường Sa của TS Nguyễn Hồng Thao Nội dung chính đăng tải được trích từ cuốn sách Việt Nam và các tranh chấp biển trong biển Đông của TS Nguyễn Hồng Thao Cuốn sách này đã được tặng Giải thưởng quốc tế INDEMER năm 2000 của Viện Luật kinh tế biển Công quốc Monaco cho các tác phẩm luật viết bằng tiếng Pháp xuất sắc nhất trong 1996-2000 Bản dịch tiếng Việt do tác giả thực hiện, bám sát trung thành bản tiếng Pháp có cập nhật một số sự kiện mới.

Cuộc tranh chấp phức tạp

Tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo Paracels và Spratlys (Hoàng Sa vàTrường Sa theo tên gọi VN, Tây Sa và Nam Sa theo tên gọi Trung Quốc) nằm giữabiển Đông đã tồn tại từ trăm năm nay Đó là những tranh chấp lâu đời nhất giữa nhiềunước cùng yêu sách chủ quyền trên các đảo, một cuộc tranh chấp kéo dài cho đến tậnngày hôm nay mà chưa đạt được bất kỳ một giải pháp pháp lý bền vững nào

Đảo Trường Sa Lớn - Ảnh: Đỗ Hùng

Nó còn phức tạp hơn với nghĩa là tranh chấp lúc thì bùng lên gay gắt, lúc lại lắngxuống với những thay đổi phức tạp từ phía các bên có can dự trực tiếpvào cuộc tranh chấp.Lúc đầu, cuộc tranh chấp chỉ liên quan trực tiếp đến các đảo Do vị trí địa lý, các đảo nàycho phép quốc gia ven biển chiếm hữu chúng không chỉ quyền kiểm soát thông thương

hàng hóa trong biển Đông mà còn quyền sử dụng chúng như các căn cứ hải quân ban đầunhằm mục đích quốc phòng.

Cuộc đua tranh có quy mô và sắc thái khác từ sự phát triển nhanh chóng gần đây củaLuật Biển quốc tế và khả năng phát hiện được những mỏ dầu có thể khai thác được nằmdưới đáy biển của hai quần đảo Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS)năm 1982 có hiệu lực từ năm 1994 cho phép các quốc gia ven biển có quyền mở rộnglãnh hải 12 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và thềm lục địa

Sự phát triển của luật biển quốc tế đem lại nhiều lợi ích cho quốc gia ven biển như khảnăng khai thác các tài nguyên thiên nhiên từ biển: dầu mỏ, nguồn lợi thủy sản, khoángsản, nhưng cũng làm nảy sinh vấn đề phân định vùng biển và thềm lục địa giữa các quốcgia có vùng biển chồng lấn Giải quyết vấn đề phân định biển luôn gắn liền với vấn đềtranh chấp lãnh thổ, đảo

Theo quy định của UNCLOS 1982, các đảo, đá hoặc có thể có vùng lãnh hải 12 hải lý, vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và thềm lục địa hoặc chỉ có vùng lãnh hải

12 hải lý, căn cứ vào một số điều kiện nhất định

Việc Công ước quy định không rõ ràng như vậy càng làm tình hình tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo thêm phức tạp Nếu các đảo thuộc hai quần đảo cóquyền có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa riêng, thì với vị trí nằm giữa biển, haiquần đảo sẽ đem lại cho quốc gia sở hữu quyền kiểm soát hầu hết biển Đông

Nó cũng đưa đến bức tranh chồng lấn yêu sách của các nước trong biển Đông đòi hỏiphải giải quyết Nếu các đảo thuộc hai quần đảo chỉ có quyền có lãnh hải 12 hải lý thìvùng biển của các quần đảo này sẽ không chồng lấn lên thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của các nước, giảm bớt tranh chấp

Trên thực tế, tranh chấp phức tạp thêm chính là do nguyện vọng của các quốc giaven biển muốn cho một số đảo, đá, bãi ngầm ngoài khơi không có người ở này đượchưởng quy chế pháp lý đầy đủ của một đảo Đúng là luật biển quốc tế mới cho phép cácquốc gia ven biển được yêu sách một vùng thềm lục địa và một vùng đặc quyền về kinh tếrộng hai trăm hải lý xung quanh các đảo nổi thường xuyên khi thủy triều lên Nhưng thực tế vẫn có các đảo không thích hợp cho con người đến ở hoặc cho một đời sống kinh tế riêng có thể đòi hỏi cùng một quy chế như trên ([1]) Luật biển hiện đại

đó làm tăng thêm giá trị địa chiến lược của hai quần đảo và các bên tranh chấp chính

là về vai trò địa chiến lược mới đó của hai quần đảo

Các tranh chấp trên biển Đông, ngoài ý nghĩa về chủ quyền lãnh thổ, lợi ích chiếnlược còn là quyền sở hữu và khai thác tài nguyên, đặc biệt là tài nguyên dầu mỏ.Tranh chấp chủ quyền các đảo và vùng biển không dễ dàng được giải quyết vì liên quan không chỉ yếu tố luật pháp mà còn cả về lịch sử, ý chí dân tộc và kinh tế

Mục tiêu của cuộc tranh chấp dai dẳng giờ đây không chỉ là các đảo chính mà chính làcác vùng biển rộng lớn bao quanh chúng nhằm kiểm soát được toàn bộ hoặc chỉ một phầnbiển này Hoàng Sa, Trường Sa do CHXHCN Việt Nam xác lập chủ quyền; CHND TrungHoa, lãnh thổ Đài Loan cùng yêu cầu tương tự Riêng Trường Sa, Philippines chỉ vàocuộc từ năm 1956, Malaysia từ năm 1979 và Brunei yêu sách một phần nhỏ từ năm 1993

Chú thích:

[1] Xem Điều 121, Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982, Nxb Chính trịquốc gia, Hà Nội, 1993, tr 94.

Sức ép và phản ứng

Trong các thập kỷ gần đây, trong quan hệ với VN, TQ đã hai lần sử dụng vũ lực

để giành quyền chiếm hữu các đảo này, ngày 19.1.1974 tại Hoàng Sa và ngày 14.3.1988 tại Trường Sa

Sau các biến cố trên, mặc dù hai nước đã bình thường hóa quan hệ năm 1991,song tình trạng căng thẳng trên biển vẫn tồn tại ([1]) Việc thông qua Luật về lãnh hảicủa CHND Trung Hoa ngày 25.2.1992, trong đó khẳng định lại yêu sách của TQ đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, lại làm dấy lên một làn sóng lo ngại mới tạiĐông Nam Á ([2]) về những toan tính sâu xa của TQ

Tháng 2.1995 đến lượt quan hệ TQ - Philippines trở nên căng thẳng Philippines

đã tố cáo TQ xâm chiếm bằng quân sự một đảo đá nhỏ mà Philippines tuyên bố chủquyền trong quần đảo Trường Sa Bộ trưởng Quốc phòng Philippines đã đưa ra nhữngtấm ảnh cho thấy các cấu kiện hình đa giác đã được dựng trên những cột thép đảo đá VànhKhăn, mà theo Philippines, đó là các công trình nhà ở lâu dài Tàu chiến của TQ cũngđược quan sát thấy tập trung xung quanh đảo đá này Philippines đã phản ứng bằngcách tăng cường thêm lực lượng quân sự tại Trường Sa

Ngày 15.5.1996, TQ gia nhập UNCLOS 1982 và cam kết giải quyết các tranh chấp

“phù hợp với luật pháp quốc tế đã được công nhận” Tuy nhiên, cùng ngày, TQ công

bố sắc lệnh mở rộng lãnh hải, trong đó áp dụng việc vạch đường cơ sở cho quốc giaquần đảo vào khu vực quần đảo Hoàng Sa Hành động này của TQ là “bất hợp pháp -

đó là điều mà nhiều học giả đều nói tới” và là chủ đề chất vấn tại Diễn đàn khu vựcASEAN (ARF)

Đóng góp của Indonesia (trong vai trò đồng chủ trì với Canada) và các nước

ASEAN, TQ tại Hội thảo “Kiềm chế các xung đột tiềm tàng tại biển Đông” từ năm 1993,

các sáng kiến về Bộ quy tắc ứng xử giữa VN - Philippines, TQ - Philippines, nỗ lực của các bên liên quan trực tiếp đã đưa đến việc ký kết Tuyên bố về cách ứng xử của cácbên trong biển Đông năm 2002 (DOC), một bước ngoặt mới đi đến một giải pháp cho biểnĐông

Tuy nhiên cơn khát dầu lửa và các nguồn tài nguyên biển lại tiếp tục làm dấy lên làn sóng lo ngại mới về hành động lấn chiếm trên biển Đông Trong năm 2007-

2009, TQ đưa ra chiến lược “biển xanh”, triển khai căn cứ tàu ngầm nguyên tử ở Hải

Nam, xúc tiến chương trình đóng tàu sân bay, nâng cấp đơn vị hành chính Tam Á, mở tour

du lịch ra đảo Phú Lâm (Hoàng Sa) Tháng 11.2008, Tập đoàn dầu khí quốc gia TQCNOOC thông qua kế hoạch đầu tư 200 tỉ NDT (29 tỉ USD) cho thăm dò và khai thác dầu khí ở biển Đông

TQ cũng tăng cường sức ép lên các công ty dầu khí nước ngoài (BritishPetroleum (BP), Conoco Phillips, Exxon Mobil, và Oil & National Gas Company (ONGC) đang làm việc trên thềm lục địa VN, tiếp tục duy trì yêu sách đường “lưỡi bò”

đứt khúc 9 đoạn và chủ trương “chủ quyền thuộc ta, gác tranh chấp cùng khai thác”

Cơ sở của Trung Quốc tại đá Vành Khăn mà họ chiếm đóng trái phép ở quần đảo

Trường Sa - Ảnh: AFPTháng 5.2009, tình hình thêm nóng bỏng với việc VN tự trình và cùng Malaysia trình

hồ sơ chung ranh giới thềm lục địa ngoài 200 hải lý và phản đối của TQ Phái đoàn đại diện của TQ tại LHQ lần đầu tiên chính thức khẳng định yêu sách của nước này với

tất cả vùng nước và các đảo trong phạm vi “đường yêu sách lưỡi bò” VN và Malaysia

cho rằng hồ sơ ranh giới thềm lục địa của mình được tính từ đường cơ sở đất liền nênkhông ảnh hưởng đến quyền lợi của các nước nào khác

Tầm quan trọng chính trị, chiến lược và kinh tế của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường

Sa đòi hỏi phải có được một giải pháp tổng thể Nhưng trước hết tranh chấp ở đây phảiđược coi là tranh chấp pháp lý, trong đó cần dựa trên danh nghĩa pháp lý nào để xác định chủ quyền trên các quần đảo này?

Câu hỏi được đặt ra là: đây có phải là tranh chấp có liên quan đến quyền thụ đắclãnh thổ được coi là vô chủ (res nullius) hoặc là tranh chấp một vùng lãnh thổ trên đóchủ quyền quốc gia đã được xác định, nhưng với thời gian và sự phát triển của các sự

kiện, lãnh thổ đó trở thành lãnh thổ từ bỏ (terre derelictio)?

Do việc chiếm cứ các đảo khác nhau tại các giai đoạn khác nhau và do có quá nhiềucác danh nghĩa khác nhau được đưa ra trên cùng một vùng lãnh thổ Đã có khá nhiều tácphẩm trong và ngoài nước viết về tranh chấp chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa

và Trường Sa Chúng tôi sẽ cố gắng nghiên cứu sâu các luận thuyết của mỗi bên tranh

chấp dưới ánh sáng của thuyết luật theo thời điểm (Intertemporel).

Luật theo thời điểm do M.Hubert đưa ra lần đầu tiên trong vụ đảo Palmas bao gồm hai nguyên tắc cơ bản:

1) Một sự kiện pháp lý phải được đánh giá dưới ánh sáng của luật mà nó là đươngthời chứ không phải dưới ánh sáng của luật có hiệu lực vào thời điểm mà tranh chấp nảysinh hoặc được giải quyết;

2) Một luật lệ không thể duy trì trong một hệ thống pháp luật trừ phi nó phù hợp vớicác yêu cầu trong hệ thống đó

Chú thích:

[1] Quan hệ Việt-Trung đó được cải thiện đáng kể với việc hai bên nâng quan hệ

“đối tác hợp tác chiến lược toàn diện” tháng 5.2008, giải quyết các bất đồng trong vịnh Bắc Bộ năm 2000 và hoàn thành phân giới cắm mốc biên giới đất liền Việt-Trung năm

2008

[2] Far East Economic Review (Tạp chí kinh tế Viễn Đông) FEER, ngày 13.8.1992.

Sử liệu Trung Quốc nói gì?

Trước hết Trung Quốc (TQ) yêu sách chủ quyền trên các quần đảo trên cơ sở quyền phát hiện và sự quản lý Lập luận của TQ bao gồm: 1 Người TQ đã phát hiện ra các đảo này sớm nhất và đã đặt tên cho chúng 2 Ngư dân TQ đã khai thác các đảo này từ hàng nghìn năm nay Điều đó chứng minh chủ quyền của TQ 3 Sự quy thuộc các đảo này vào

TQ được củng cố bằng các phát hiện khảo cổ học 4 TQ đã thực hiện các hành động cai quản trên các đảo này từ lâu đời Chúng ta sẽ xem xét lập luận của TQ trong hai tiểu giai đoạn sau: thiết lập một danh nghĩa ban đầu và việc củng cố danh nghĩa đó.

Từ thời Hán Vũ đế trước công lịch hai thế kỷ, nhân dân TQ đã bắt đầu đi lại trênbiển Nam Trải qua thực tiễn hàng hải lâu dài nhân dân TQ đã lần lượt phát hiện các quần đảo Tây Sa (Paracels) và Nam Sa (Spratlys)” - Sách trắng của Bộ Ngoại giao TQ ngày 30.1.1980: “Chủ quyền không thể tranh cãi của TQ trên các đảo Tây

Sa và Nam Sa” đã khẳng định như vậy Để chứng minh danh nghĩa lịch sử của họ, phía

TQ đã dựa trên những cuốn sách chính như sau:

- Nam châu dị vật chí của Dương Phù và Phù Nam truyện của Khang Thái, đều viếtvào thời Tam Quốc (220-265); Vũ kinh tổng yếu của Tăng Công Lượng (998-1078) vàĐinh Độ (990-1053) thời Tống biên soạn; Mong Liang Lu được soạn dưới thời nhà Tống(960 - 1127); Đảo di chí lược do Vương Đại Uyên soạn dưới thời nhà Nguyên (1206 -1368); Đông Tây dương khảo của Trương Nhiếp viết dưới thời nhà Minh (1368 - 1644);

“Trịnh Hòa hàng hải đồ” trong Vũ bị chí của Mao Nguyên Nghi biên soạn đầu thế kỷXVII; Độc sử phương dư kỷ yếu của Cố Tổ Vũ đầu nhà Thanh; Hải Quốc văn kiến lục của Trần Luân Quýnh năm 1730; Dương phòng tập yếu của Nghiêm Như Dục viết,Trương Bằng Phi khắc năm 1828; Quỳnh Châu phủ chí giữa thế kỷ XIX; Quảng Đông đồthuyết (1862-1875); Canh lộ bạ do ngư dân các đời kể lại

Các sách kể trên hoàn toàn không phải là các chính sử được viết bởi các cơ quan chính thức của nhà nước Phần lớn chúng là những ghi chép về các chuyến đi, cácchuyên khảo và các sách hàng hải thể hiện những nhận biết địa lý của người xưa liênquan không chỉ tới lãnh thổ TQ mà còn tới lãnh thổ của các nước khác

Ví dụ, Hải Quốc văn kiến lục, đúng như tên sách, phần lớn nói về các miền màngười TQ gọi là “man di” nhiều hơn là TQ

Sách Tống sử phần Ngoại quốc chép chuyện Chiêm Thành: “Năm Thiên Hy thứ hai (1016) vua Chiêm Thành là Thi Mặc Bài Ma Diệp sai sứ là La Bi Đế Gia chở đồ cốngsang La Bi Đế Gia nói rằng người nước tôi trên đường sang Quảng Châu, nếu bị

thuyền dạt ra Thạch Đường thì cả năm cũng không tới nơi được” Cứ theo đó mà suy thì từ Chiêm Thành đến Quảng Châu có vùng được gọi là Thạch Đường nhưng không

có nghĩa Thạch Đường thuộc Quảng Châu và vì sách này chép về các vùng nướcngười TQ coi là “man di” thì nó không thể được coi là thuộc TQ

Theo bản đồ do triều đình nhà Thanh ấn hành năm 1894 thì đến cuối thế kỷ XIX "lãnhthổ của Trung Quốc chỉ chạy đến đảo Hải Nam là hết” - trong ảnh: Đại Thanh nhất thốngtoàn đồ (đảo nhỏ ở phía dưới là Hải Nam, gần đó bên trái là Giao Chỉ (VN), đảo lớn hơn

bên phải là Đài Loan) - Ảnh: biengioilanhtho.gov.vnSách Dư địa chí, quyển 4 phần Cương vực chép: “Phía ngoại vi của Quỳnh Châu làbiển lớn tiếp với các châu Ô, châu Lý, Tô Cách Lương, phía Nam đến Chiêm Thành, phíaTây đến Chân Lạp, Giao Chỉ, phía Đông đến Thiên Lý Trường Sa, Vạn Lý ThạchĐường Người địa phương đi thuyền đều không biết rõ đâu là vị trí thực của chúng”.Trong tất cả các sách kể trên, liệt kê một đống lẫn lộn các tên Cửu Nhũ Loa Châu, ThạchĐường, Thiên Lý Vạn Đường, Trường Sa, Thiên Lý Trường Sa và Vạn Lý Trường Sanhưng không có tên Tây Sa và Nam Sa Bản thân người TQ cũng không định rõ được

vị trí của chúng Điều đó, không nghi ngờ gì đã dẫn tới những cuộc tranh cãi bất tận giữacác nhà dịch thuật và các học giả về việc thống nhất các tên gọi trên Mặc dù Hung danChiu và Choon Ho Park cho rằng Vạn Lý Thạch Sành chỉ Spratlys, M.S Samuels lại bảo

vệ tên đó dùng để chỉ đá ngầm mà ngày nay có tên gọi là Trung Sa (Macclesfield Bank).Phù Nam truyện chép: “Trong Trướng Hải có các bãi san hô, dưới bãi là đá tảng san

- Các đoạn văn trích trên không cho thấy rõ vị trí chính xác của TrướngHải Chúng cũng không xác định rõ các thạch sành nói trên chính là Tây Sa và Nam Sa

Các sách trên, đúng như tên gọi, đều là miêu tả các lãnh thổ “man di”, nước ngoài, khôngphải lãnh thổ TQ.

- Nam Châu dị vật chí được soạn thời Tam Quốc (220-265) lại nói tới việc sử dụng labàn trong hàng hải, thế nhưng dụng cụ hàng hải này dường như chỉ mới xuất hiện từ thế

kỷ thứ X

- Cụm từ “nằm ngoài biên cương” cho thấy các đảo đá này không thuộc lãnh thổ TQ.Giả định này còn được khẳng định bởi các tài liệu chính thức khác của TQ mô tả vàphân định lãnh thổ của “Thiên triều” kết thúc ở điểm cực Nam của đảo Hải Nam như:Quỳnh Châu phủ chí (1731), Hoàng Triều di tông tâm lĩnh (1894), Đại Thanh di đồ(1905) hay các sách, bản đồ cổ khác của người TQ đều xác định rõ điểm mút phía Namcủa lãnh thổ TQ nằm ở Nhai Châu, thuộc phủ Quỳnh Châu tỉnh Quảng Đông tại vĩ độ

18o13’ Bắc Điều đó còn được khẳng định bởi sách Địa lý Giáo khoa thư, Thương Vụ ấnThư Quán, Thượng Hải (TQ) năm 1906 xuất bản: “Phía Nam bắt đầu là vĩ độ 18o13’ Bắclấy bờ biển Châu Nhai đảo Quỳnh Châu (tức đảo Hải Nam) làm điểm mút” Chúng takhông thấy trong các tác phẩm này một ghi chép nào về các quần đảo nằm ngoài điểm cựcNam đó

“Bằng chứng khảo cổ” mập mờ và thiếu chính xác của Trung Quốc

Để củng cố lý lẽ về chủ quyền ở Hoàng Sa và Trường Sa, người TQ sử dụng cả các luận cứ về khảo cổ Người TQ cho là đã tìm thấy vết tích tiền cổ và vật dụng cổ có từ thời Vương Mãng (năm thứ ba trước Công nguyên cho đến năm 23 sau Công nguyên) trên các quần đảo.

Chang The-Kuang và S.Yeh viết rằng các đảo này có chứa “các tàn tích của khu dân

cư, các vật dùng sành sứ, các dao sắt, các nồi gang và các vật dụng hằng ngày khác có niên đại từ thời Đường, Tống” Báo cáo sơ bộ của chuyến khảo cổ học thứ hai trên quần đảo Tây Sa của tỉnh Quảng Đông ghi rằng “qua hai cuộc khảo sát, các nhà khảo cổ học

đã khảo sát hầu hết các đảo, đá, bãi ngầm, các vũng của quần đảo Tây Sa và hầu như ở đâu họ cũng tìm thấy các đồ vật cổ và các lịch sử của quần đảo Tây Sa, bộ phận lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc chúng ta từ ngàn đời nay”.

Vấn đề đặt ra ở đây là trong luật quốc tế không tồn tại một quy tắc nào cho phép tựquy thuộc chủ quyền cho một quốc gia trên một vùng đất mà tại đó các cổ vật thuộc nềnvăn minh của nước đó được tìm thấy Các cổ vật này có thể thuộc các ngư dân TQ đi lại và

bị đắm thuyền trong vùng biển này, cũng như có thể thuộc các ngư dân Philippines,Malaysia hoặc của các tàu thuyền Ả Rập, Bồ Đào Nha, Hà Lan bị trôi dạt mắc nạn vàođây Không có gì chứng minh được rằng các ngư dân TQ là những người duy nhất có các

hoạt động định cư thường xuyên trên các đảo không có nước ngọt này.

Trong khi đó, năm 2001, trong khuôn khổ dự án 10 năm điều tra cơ bản khảo cổ họcTrường Sa - Tây Nguyên - Nam Bộ, các nhà khoa học Việt Nam đã khai quật và phát hiệnnhiều di tích khảo cổ có giá trị trên quần đảo Trường Sa Trên chứng chỉ khảo cổ học, cácnhà sử học đã xác định được các cư dân người Việt sinh sống ở Trường Sa là rất sớm, chí

ít cũng phải từ thời nhà Trần và liên tục định cư, sinh sống ở đây trong các giai đoạn thời

kỳ sau Qua các hiện vật thu được, dựa trên căn cứ sử học và văn hóa học, rất rõ ràng đểnhận ra có một sợi dây liên kết chặt chẽ giữa cư dân trên đảo với cư dân đất liền từ thuở sơkhai đến nay Có thể những cư dân đầu tiên Trường Sa là kết quả của các cuộc di dân, tìm

đất mới thời cổ xưa Hoặc là các ngư dân Việt đi biển ghé vào và ở lại lâu dài, khai phá đấtđai, tạo lập cuộc sống mới.

Một trang trong cuốn Hải ngoại kỷ sự (1695) của Thích Đại Sán, một nhà sư TrungQuốc đời Khang Hy, thuật lại chuyến du hành tới xứ Đàng Trong, thừa nhận chủ quyềnhai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Đại Việt - Ảnh: biengioilanhtho.gov.vnChủ quyền quốc gia đã được luật quốc tế định nghĩa về mặt pháp lý Trương Hồng

Tăng và các tác giả TQ khác lập luận rằng: “Dưới thời nhà Tống, nhiều sách vở đã ghi nhận rằng những ngư dân TQ thường tới đây bắt cá và thu lượm san hô (…) Theo Chư phiên chí (ghi chép về các nước chư hầu) của Zhao Rushi (Triệu Nhữ Quát) sống dưới thời nhà Tống cách đây 700 - 800 năm, người TQ đã biết rằng các quần đảo Tây Sa và Nam Sa là những vùng nguy hiểm cho hàng hải (…) Vào thế kỷ trước, chỉ có người TQ đã sống và khai thác một cách liên tục các quần đảo Tây Sa và Nam Sa (…)”.

Sau khi đã nghiên cứu sâu sắc các tài liệu TQ, ông Heinzig, một luật gia Đức đã rút rakết luận chỉ bắt đầu từ thời nhà Tống (960) người TQ mới có thể tiếp cận với quần đảoParacels (Hoàng Sa) Còn về việc hiện diện của người TQ trong khu vực Spratlys (TrườngSa) không có gì ghi nhận trước 1867, thời điểm một tàu nghiên cứu Anh gặp những ngưdân TQ tới từ đảo Hải Nam Theo Heinzig, chỉ từ khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ

nhất người TQ mới bắt đầu gọi quần đảo Spratlys là “Đoàn Sa Trung Đảo” ([1])

Sự tiếp xúc riêng rẽ của những cư dân TQ cá thể đối với Paracels liệu có đủ để thiếtlập chủ quyền TQ tại đó không theo luật quốc tế? Các tác giả TQ khẳng định rằng TQ pháthiện ra Tây Sa và Nam Sa cách nay 2.100 năm, vào thời Hán Vũ Đế Đối với họ, theo luậtquốc tế và tập quán quốc tế thời kỳ đó: “Chủ quyền thuộc về người phát hiện” (Whodiscovers the territory, holds its sovereignty), đó là ngư dân TQ, và vì vậy TQ phải có chủquyền trên đó".

So sánh với các tiêu chuẩn thụ đắc lãnh thổ, các ghi chép mà TQ viện dẫn không đủchứng minh rằng quyền phát hiện đã được xác lập Một đảo hoặc một quần đảo có thể làđối tượng nhận biết từ lâu đời của các nhà hàng hải, các ngư dân, các nhà địa lý… nhưngchúng vẫn chỉ được coi là lãnh thổ vô chủ

res nullius một khi quốc gia của họ chưa tiến hành một hành động nhà nước nào tại

đó Phan Thạch Anh cố chứng minh rằng vào thế kỷ XV, XVI chỉ cần quyền phát hiện là

đủ để tạo nên quyền sở hữu đất vô chủ Sở dĩ ông ta lập luận như vậy là để chứng minhrằng các hoạt động của tư nhân TQ là đủ để tạo ra quyền phát hiện ([2]) Thế nhưng cáchoạt động tư nhân của các ngư dân TQ không thể mang lại hiệu lực pháp lý của “quyềnphát hiện” và nó không thể được đánh đồng với quyền chiếm hữu

Các bằng chứng của quyền phát hiện các đảo này như đã nêu trên rất mập mờ và thiếuchính xác Chúng ta có thể đồng ý rằng các hoạt động của ngư dân có thể kéo theo sự chú

ý và ý định của nhà nước trên lãnh thổ vô chủ Tuy nhiên, yếu tố ý chí này không đủ khicòn thiếu yếu tố vật chất của các hoạt động nhà nước trên thực địa Người TQ sẽ chứngminh như thế nào đòi hỏi này của luật quốc tế vào thời kỳ đó?

Chú thích:

[1] Theo Nguyễn Quang Ngọc, Sđd, tr 41 Trước khi Lý Chuẩn ra Hoàng Sa năm

1909, bản đồ TQ vẫn thể hiện đảo Hải Nam là cực nam lãnh thổ TQ Năm 1928 trường Đại học Trung Sơn tổ chức điều tra quần đảo Tây Sa, được coi là mốc đánh dấu sự hiểu biết của người TQ về quần đảo Tây Sa Tuy nhiên, cho đến năm 1934, bản đồ TQ vẫn chưa vượt quá quần đảo Tây Sa và đảo Triton, cực nam của quần đảo, ở sát phía dưới vĩ tuyến 16 được gọi là đảo cực nam với lời giải thích đảo là cột mốc đánh dấu lãnh thổ cực nam của TQ Trong khoảng năm 1935-1936 địa danh Nam Sa và Đoàn Sa xuất hiện trên bản đồ TQ Nam Sa được đặt tên cho bãi ngầm Maccelesfield Bank còn Đoàn Sa để chỉ Spratleys Từ năm 1939 tên Nam Sa mới được dùng để chỉ Trường Sa của Việt Nam, tên Đoàn Sa mất đi, còn Maccelesfield Bank được đặt tên là Trung Sa.

[2] Phan Thạch Anh, The ptropolitics of the Nansha islands-China’s indisputable legal case, Beijing, December 1995.

Độ chênh của lịch sử trong Sách trắng Trung Quốc

Để hiểu rõ câu chuyện, có thể tham khảo Sách trắng của Bộ Ngoại giao nước CHND Trung Hoa năm 1980 và Sách trắng của Bộ Ngoại giao CHXHCN VN năm 1979, 1981 và

1988 Nhằm chứng minh sự quản lý của Trung Quốc (TQ) trên các đảo tranh chấp này từ hàng nghìn năm, Bộ Ngoại giao TQ chỉ đưa ra được ba sự kiện sau:

Sự kiện thứ nhất: Từ thời nhà Tống (960 - 1127) Hải quân TQ đã đi tuần tra đến vùngbiển quần đảo Tây Sa Sự khẳng định này dựa trên cơ sở đoạn văn trích từ Vũ Kinh tổngyếu có lời tựa của vua Nhân Tông đời Bắc Tống Đoạn trích trong văn kiện chính thức của

TQ như sau:

Theo Nguyên sử (bộ sử chính thức của nhà Nguyên - TQ), “lãnh thổ TQ” dưới thờiNguyên phía Nam chỉ tới đảo Hải Nam, phía Bắc không quá sa mạc Gobi - Nguồn:

đó chứng tỏ quần đảo Tây Sa đã thuộc phạm vi cai quản của đời Bắc Tống”

Theo Sách trắng 1981 của VN thì đoạn trích từ Vũ Kinh tổng yếu này là sự kết hợp bađoạn riêng rẽ khác nhau trong một đoạn sau lời tựa:

“Lệnh cho quân nhà vua đi trấn giữ đặt dinh lũy thủy quân tuần biển ở hai cửa biểnphía Đông và phía Tây rộng 280 trượng đến Đồn Môn Sơn 200 lý đóng tàu chiến đao ngư

Từ Đồn Môn Sơn dùng gió Đông đi về hướng Tây Nam bảy ngày thì đến Cửu Nhũ LoaChâu, đi ba ngày nữa đến Bất Lao Sơn (thuộc địa giới nước Hoàn Châu), ([1]) đi 300 hải

lý nữa về phía Nam đến lăng Sơn Đông Phía Tây Nam nơi đó là các nước Đại Thực Phật,

Sư Tử, Thiên Trúc không thể tính được hành trình”

Rõ ràng trong đoạn trích kể trên của Vũ Kinh tổng yếu, có đoạn văn Bắc Tống “lệnhcho quân nhà vua đi trấn giữ đặt dinh lũy thủy quân tuần biển ở Quảng Nam (Quảng Đôngngày nay)”, “đóng tàu chiến đao ngư”, có đoạn mô tả vị trí địa lý của đồn binh nhắc trên,đoạn khác tả lộ trình đi từ cảng Quảng Nam tới tận Ấn Độ Dương Đó là hành trình khảosát địa lý, đúng hơn là tuần tra lãnh thổ TQ Không có gì trong đoạn trích trên cho phépkhẳng định rằng Cửu Nhũ Loa Châu chính là quần đảo Tây Sa Đối với chúng ta, đókhông thể là bằng chứng đầy đủ chứng minh rằng ngay từ thời nhà Tống, quần đảo Hoàng

Sa đã thuộc quyền quản lý của TQ và “Hải quân TQ đã đi tuần tới các đảo Tây Sa”

- Sự kiện thứ hai: Việc đo thiên văn trong biển Nam Hải vào đầu đời Nguyên đã khẳngđịnh rằng các đảo là một bộ phận của lãnh thổ TQ.

Sách trắng của Bộ Ngoại giao TQ 1980 viết:

“Năm thứ nhất đời Nguyên tiến hành đo đạc thiên văn 27 nơi trong nước, nhà Nguyênnăm thứ 16 (Công nguyên năm 1279) Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt đích thân sai Đồng TríThái, Sử viện sử Quách Thụ Kinh, nhà thiên văn nổi tiếng đến biển Nam tiến hành đo đạc.Theo Nguyên Sử, điểm thiên văn Nam Hải nằm ở phía Nam Châu Nhai (thuộc đảo HảiNam) và kết quả đo đạc cho thấy Nam Hải ở vĩ tuyến Bắc 15 độ Điểm thiên văn Nam Hảichính là ở quần đảo Tây Sa ngày nay Điều đó nói rõ quần đảo Tây Sa thời Nguyên đã lànằm trong biên thùy TQ”

Thực ra, Nguyên Sử, bộ sử chính thức của nhà Nguyên, việc đo đạc thiên văn đượcghi chép như sau:

“Việc đo bóng mặt trời bốn biển ở hai mươi bảy nơi Phía Đông đến Cao Ly, phía Tâyđến Điền Trì, phía Nam qua Chu Nhai, phía Bắc đến Thiết Lặc”

Khái niệm “bốn biển”, theo ngôn từ TQ, chỉ rằng các lãnh thổ này nằm ngoài lãnh thổquốc gia Trên thực tế, dưới đầu đề “đo đạc bốn biển”, Nguyên Sử chép rõ tên 27 nơi đođạc thiên văn trong đó có những địa danh hoàn toàn không thuộc cương vực TQ như Cao

Ly (Triều Tiên), Thiết Lặc (Siberia) Chính Nguyên Sử cũng nói rõ “lãnh thổ TQ” dướithời Nguyên phía Nam chỉ tới đảo Hải Nam, phía Bắc không quá sa mạc Gobi

Các quan trắc thiên văn trên có phần tiến hành trên lãnh thổ TQ, có phần nằm ngoàicương vực TQ Do đó, nó không thể tạo ra bằng chứng xác đáng cho chủ quyền TQ Ngay

cả khi điểm quan sát thiên văn “Nam Hải” nằm trên các đảo Tây Sa, thì việc quan sát thiênvăn đó… cũng không đủ để thể hiện ý chí của “Chính phủ đó thực hiện chủ quyền trên cácđảo đá nhỏ này” Hơn nữa một hành động nghiên cứu khoa học không thể tạo nên mộtdanh nghĩa chủ quyền

Chú thích:

[1] Bất Lao Sơn: Cù Lao Chàm; Hoàn Châu: Nước Chămpa

Những luận cứ chủ quyền không vững chắc

Sự kiện thứ ba: Ngô Thăng, phó tướng thủy sư Quảng Đông đã thực hiện việc tuần biển vào khoảng các năm 49 và 51 đời nhà Thanh (1710 - 1712) “Tự Quỳnh Thôi, lịch Đồng Cổ, kinh Thất Châu Dương, Tứ Canh Sa, Châu Tào tam thiên lý, Cung tự tuần thị (từ Quỳnh Nhai, qua Đồng Cổ, qua Thất Châu Dương, Tứ Canh Sa, vòng quanh ba ngàn dặm, đích thân đi tuần tra xem xét) Gọi Thất Châu Dương ở đây tức quần đảo Tây Sa ngày nay, lúc bấy giờ do hải quân Quảng Đông phụ trách đi tuần”.

Việc nghiên cứu nghiêm túc lại cho ta một sự thật khác hẳn Những địa danh nêutrong đoạn trích trên đều nằm xung quanh đảo Hải Nam, theo các tác giả VN ([1]) :

- Quỳnh Nhai, tức “Đạo binh bị Quỳnh Nhai” (Đảo Hải Nam) đời Thanh, sở tạiQuỳnh Sơn gần thị trấn Hải Khấu ngày nay, phía bắc đảo Hải Nam

- Đồng Cổ ở mỏm đông bắc đảo Hải Nam

- Thất Châu Dương là vùng biển có bảy hòn đảo gọi là Thất Châu nằm ở phía đôngđảo Hải Nam

- Tứ Canh Sa là bãi cát ở phía tây đảo Hải Nam.

Các chuyến đi của Trịnh Hòa (1405-1443) không được Sách trắng của Bộ Ngoại giao

TQ nhắc đến - Ảnh tư liệuCác địa danh trên đều được tìm thấy trên các hải đồ TQ Trong hải đồ N 5012 tỷ lệ1/500.000 do hải quân TQ xuất bản bằng tiếng TQ và tiếng VN tháng 5.1956 có tiêuđề: “Vùng phụ cận Lôi Châu và đảo Hải Nam”, và các bản đồ “Bán đảo Lôi Châu vàđảo Hải Nam”, và Nam Hải địa hình đo, tỷ lệ 1/300.000.000 do Nhà xuất bản địa đồ

TQ xuất bản tháng 5.1984, có nhóm đảo có tên Thất Châu Đảo và vùng biển xung quanh các đảo nhỏ đó ở phía đông nam của đảo Hải Nam được gọi tên đúng là Thất Châu Dương Rõ ràng tên này không được dùng để chỉ toàn bộ biển phía Nam Trung Hoa.Ngoài ra, trong cuốn Quảng Đông dư địa đồ thuyết in năm 1909, Lý Hàn Chung đãnói về các cuộc tuần biển của hải quân Quảng Đông như sau:

“Biên giới trên biển ngày nay lấy phía Nam đảo Hải Nam làm giới hạn, bên ngoài là Thất Châu Dương, Đô đốc thuỷ quân Quảng Đông đi tuần đến đó là quayvề”

Ở đây một lần nữa, chúng ta không thấy bất kỳ một ghi chép chính xác nào vềcác đảo Paracel dưới tên gọi Tây Sa.

Hơn nữa, các hành vi quản lý mà TQ viện dẫn, nếu đúng, chỉ liên quan tới cácđảo Tây Sa mà không nhắc gì đến các đảo Nam Sa Đối với Spratly, TQ chỉ nêu rađược sự kiện năm 1883 khi tàu nghiên cứu của Đức tiến hành các nghiên cứu khoa học tại quần đảo Nam Sa, chính quyền Quảng Đông đã phản đối (theo Heinzig, sựkiện này liên quan Tây Sa hơn là tới Nam Sa) Việc phía TQ thiếu một danh nghĩa chiếm hữu của Nhà nước được xác lập một cách vững chắc và từ lâu đời làm cho việcphản đối ngoại giao dựa trên cơ sở quyền thụ đắc theo thời hiệu để ngăn chặn mộthành động như vậy không còn giá trị Đúng hơn nó chỉ được coi như một tham vọngchủ quyền mà thôi

Để chứng minh cho lập luận của họ, các tác giả TQ viện dẫn tới cả các chuyến đi củaThái giám Trịnh Hòa trong thời gian từ 1405 đến 1433 qua các đảo này Tuy nhiên cácchuyến đi này không được Sách trắng của Bộ Ngoại giao TQ nhắc đến Các chuyến đi củaTrịnh Hòa tới Java, Ấn Độ và bờ biển Phi châu chỉ có giá trị tạo uy danh cho triều Minh([2]) và Trịnh Hòa cũng không đưa ra một yêu sách tạo lập danh nghĩa chiếm hữu cácđảo nào thay mặt thiên triều TQ ([3])

Các thí dụ kể trên chỉ tạo ra sự nhận biết về các đảo, đúng hơn là một số đảo Nếucác đảo trong biển Đông được các thủy thủ và ngư dân TQ biết tới là điều không phải bàncãi thì việc khẳng định chủ quyền TQ trên các quần đảo này thật khó thuyết phục Trong các sách và văn kiện do TQ trích dẫn, không có một ghi chép nào về quyền pháthiện hoặc sự củng cố một danh nghĩa chiếm hữu các đảo này, và về thực chất không thểhiện ý định thực thi chủ quyền tại đó của họ

Các sự kiện kể trên diễn ra với khoảng thời gian cách quãng 200-500 năm Điều

đó rõ ràng làm yếu thêm lập luận của TQ, theo đó các Hoàng đế Trung Hoa đã quản lýcác đảo này từ hai nghìn năm nay một cách liên tục và không ngắt quãng

Để chứng minh chủ quyền, cần phải cung cấp các bằng chứng liên quan trực tiếp tới việc chiếm hữu D.L Bennett, luật gia Mỹ, nhận xét:

“Nếu các đảo hoặc không được quản lý bởi một chính phủ hoặc không được thămviếng bởi các nhân viên nhà nước, vấn đề đặt ra là liệu những cuộc tiếp xúc riêng rẽ bởicác ngư dân tư nhân TQ có đủ để thiết lập chủ quyền trên Spratly theo luật quốc tế không Vì vậy giá trị của lập trường chính thức của TQ là đáng nghi ngại” ([4])

[4] D.L Benne, “Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và việc sử dụng luật pháp quốc tế trong vụ tranh chấp các đảo Spratleys”, Stanford Journal of International Law, quyển 28 (1991-1992), tr 435.

Tư liệu phía Việt Nam

Các tác phẩm và các văn kiện chứng minh quyền phát hiện và chủ quyền của VN trên các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa có niên đại chỉ từ thế kỷ XV, các văn kiện trước đó

có lẽ bị tiêu hủy và thất lạc dưới thời Bắc thuộc và các cuộc chiến tranh liên miên.

Tác phẩm cũ nhất có nói về sự tồn tại của các đảo là Toàn tập Thiên Nam tứ chí lộ đồthư (1630 - 1653) do Đỗ Bá, tự Công Đạo soạn Tài liệu này bao gồm các bản đồ An Nam

từ thế kỷ XV trong đó có tấm vẽ các quần đảo Paracels và Spratlys trong biển Đông dướitên gọi Bãi Cát Vàng và Trường Sa, thuộc phủ Quảng Ngãi:

“Giữa biển có một dải cát dài, gọi là Bãi Cát Vàng, dài độ 400 dặm, rộng 20dặm, đứng dựng giữa biển, từ cửa Đại Chiêm đến cửa Sa Vĩnh Một lần có gió Tây Namthì thương thuyền các nước đi ở phía trong trôi dạt ở đấy, có gió Đông Bắc thì thươngthuyền chạy ở ngoài cũng trôi dạt ở đấy, đều cùng chết đói cả, hàng hóa thì đều để ởnơi đó”

Một trong những bản đồ của cuốn sách Phủ biên tạp lục do Lê Quý Đôn biên soạn năm 1776, mô tả tỉ mỉ tình hình địa lý, tài nguyên ở Hoàng Sa và Trường Sa và công việc khai thác của Chúa Nguyễn đối với hai quần đảo này (nguồn: Cục Thông tin đối ngoại

- Bộ Thông tin - Truyền thông)

Trong Phủ biên tạp lục (1776), Lê Quý Đôn, Hiệp trấn Thuận Hóa viết:

“Phủ Quảng Ngãi, huyện Bình Sơn, có xã An Vĩnh, ở gần biển, ngoài biển về phía Đông Bắc, có nhiều cù lao, các núi linh tinh hơn một trăm ba mươi ngọn, cách nhaubằng biển, từ hòn này sang hòn kia hoặc đi một ngày hoặc vài canh thì đến Trên núi cóchỗ có suối nước ngọt Trong đảo có bãi cát vàng dài ước hơn ba mươi dặm, bằng phẳng, rộng lớn, nước trong suốt đáy”

Đại Nam thực lục tiền biên, phần về các chúa Nguyễn (1600 - 1775), quyển X

ghi nhận địa danh Hoàng Sa và Trường Sa và các hoạt động quản lý của các chính quyềnVN:

“Xã An Vĩnh, huyện Bình Sơn, phủ Quảng Ngãi, ở ngoài biển, có hơn một trăm ba mươi bãi cát, cách nhau hoặc một ngày đường hoặc vài trống canh, kéo dài không biết mấy ngàn dặm, tục gọi là Vạn Lý Hoàng Sa, trên bãi có giếng nước ngọt Sản vật có hảisâm, đồi mồi, ốc hoa, vích… Hồi đầu dựng nước, đặt đội Hoàng Sa gồm 70 người, lấy dân xã An Vĩnh sung vào, hằng năm đến tháng 3 đi thuyền ra đảo, độ ba ngày đêm thìđến, thu lượm hóa vật, đến tháng 8 trở về nộp Lại có đội Bắc Hải, mộ dân ở phường TưChính, ở Bình Thuận hoặc xã Cảnh Dương sung vào, được lệnh đi thuyền ra các vùng BắcHải, Côn Lôn, thu lượm hóa vật Đội này cũng do đội Hoàng Sa kiêm quản”.([1])

Bản đồ Việt Nam do Đỗ Bá soạn vẽ vào thế kỷ XVII Lời chú giải trên bản đồ khu vựcphủ Quảng Ngãi ghi rõ "Giữa biển có một dải cát dài, gọi là Bãi Cát Vàng", "do họNguyễn mỗi năm vào tháng cuối mùa đông đưa 18 chiếc thuyền đến lấy hóa vật " - Ảnh:

biengioilanhtho.gov.vnCác tác phẩm chính thức khác do Quốc Sử quán biên soạn và in dưới thời nhàNguyễn như Đại Nam thực lục chính biên (1848), Khâm định Đại Nam hội diễn sử lệ(1843 - 1851), Đại Nam nhất thống chí (1865 - 1882), Lịch triều hiến chương loại chí(1821), Hoàng Việt địa dư chí (1833), Việt sử cương giám khảo lược (1876) đều chéptương tự về Hoàng Sa và Trường Sa Đại Nam thực lục chính biên đệ nhị kỷ quyển 165

còn khẳng định sự đánh giá của Bộ Công tâu lên Vua năm Bính Thân, niên hiệu MinhMạng thứ 17 (1836, tức năm Đạo Quang thứ 16 đời Thanh): “Xứ Hoàng Sa thuộc cương vực mặt biển nước ta rất là hiểm yếu” Đại Nam nhất thống chí, bộ sách địa lýlịch sử chung thống nhất của Đại Nam, phần Hình thể nói về tỉnh Quảng Ngãi “phía đông

có đảo Hoàng Sa liền với biển xanh làm hào che…” Đó đều là các nguồn chính thức và cógiá trị chân thực

Viện Hán Nôm Hà Nội còn lưu trữ hàng chục châu bản triều Nguyễn gồm các bản tấu, phúc tấu của các Bộ Công, Bộ Hộ, các cơ quan khác, các dụ của các vua về các hoạtđộng thực thi chủ quyền của VN trên quần đảo

Một số bản đồ VN vẽ các đảo này như bộ phận của lãnh thổ VN, nhất là Đại Namnhất thống toàn đồ (1838) Ngoài ra các sách địa lý lịch sử như Sử học bị khảo của ĐặngXuân Bảng, Địa dư toát yếu (niên hiệu Duy Tân 1907-1916), Quảng Thuận đạo sử tập,Trung kỳ địa dư lược, Quảng Ngãi tỉnh chí đều có những đoạn văn và bản đồ xác nhậnHoàng Sa thuộc Quảng Ngãi Trong gia phả của các họ Phạm, họ Đặng trên đảo Lý Sơncòn lưu giữ các sắc chỉ của vua Minh Mạng giao cho dòng họ chọn những thanh niênkhỏe mạnh và giỏi bơi lội để gia nhập đội Hoàng Sa ([2])

Chú thích:

[1] Đại Nam thực lục tiền biên, NXB Sử học, Hà Nội, 1962, t.1, tr.22

[2] “Phát hiện tài liệu quý liên quan đến quần đảo Hoàng Sa”, Lao Động số 71 ngày 1.4.2009.

Đi đến luận cứ chắc chắn

Trên cơ sở các ghi chép và bản đồ cổ của VN, có những nhận xét sau:

1 Ngay từ thời chúa Nguyễn, người VN đã có hiểu biết khá tường tận về sự hiện diệncủa các đảo này Mô tả các đảo chi tiết hơn, chính xác hơn sự mô tả của phía TQ

2 Các dấu hiệu của việc phát hiện và sự khẳng định chiếm hữu trên các đảo đã đượcghi nhận với quyết định của các chúa Nguyễn cử đội thuyền tới đó hằng năm trong nhiềutháng

Vấn đề đặt ra là các hoạt động mang tính nhà nước này đã diễn ra chính xác tại đâu?Đối với người VN đây là các hành động nhằm khẳng định danh nghĩa chiếm hữu trên cácđảo Hoàng Sa và Trường Sa Ngược lại phía TQ lại cho rằng: quần đảo Hoàng Sa mà VNnói hoàn toàn không phải là quần đảo Tây Sa của TQ mà chỉ có thể là những đảo và cồncát ở ven biển miền Trung VN” ([1]) với hai lập luận

Thứ nhất, Hồng Đức Bản Đồ ghi rằng từ bờ biển VN tới Hoàng Sa phải mất một ngày rưỡi; thế nhưng với kỹ thuật hàng hải lúc đó, “đi thuyền buồm nửa ngày hoặc một ngày rưỡi thì hoàn toàn không thể đến” Thứ hai, Phủ biên tạp lục ghi Hoàng Sa gồm hơn một trăm ba mươi núi, trong khi Tây Sa “địa thế thấp, bằng phẳng” và chỉ có “ba mươi nhăm đảo, đá ngầm và bãi cát”; và cũng theo Phủ biên tạp lục “Bãi Cát Vàng ước chừng ba mươi dặm, trong khi chiều dài của đảo Vĩnh Hưng, đảo lớn nhất trong quần đảo Tây Sa của TQ cũng không tới 2 km, diện tích cũng chỉ có 1,85 km2” ([2])

Phía VN đáp trả rằng trên tất cả các bản đồ cổ đều phân biệt rõ quần đảo Hoàng Sa vàTrường Sa với các đảo ven bờ VN Người TQ cố tình không tham khảo các sách sử chínhthức của VN như Đại Nam nhất thống chí (1865 - 1882), Lịch triều hiến chương loại chí