sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan chương chất khí à cơ sở nhiệt động lực học lớp 10 thpt ban khoa học tự nhiên nhằm tuyển chọn học sinh giỏi afp lớp chuyên-đội tuyển

M U

1 Lý do ch n đ tài

Ngày nay, v i s phát tri n nh v bão c a t t c các m t khoa h c k thu t, kinh t xã h i c a th k XXI thì n ng su t và ch t l ng c a lao đ ng con ng i đang tr thành s c m nh quan tr ng trong phát tri n xã h i Vi c tìm ki m tích c c

nh ng thanh thi u niên có n ng khi u cao và đào t o h tr thành ng i tài ph c v cho s phát tri n c a đ t n c đang là qu c sách không ch c a các n c phát tri n

mà c nh ng n c đang phát tri n c ng r t quan tâm [32]

Theo quy t đ nh s 201/2001/Q -TTg ngày 28/12/2001 c a Th t ng Chính ph , chi n l c phát tri n giáo d c t n m 2001 đ n 2010 là “ph i đ i m i

và hi n đ i hóa ph ng pháp giáo d c, chuy n t vi c truy n th tri th c th đ ng

th y gi ng, trò ghi sang h ng d n ng i h c ch đ ng t duy; d y cho ng i h c

ph ng pháp t h c, t thu nh n thông tin m t cách có h th ng, có t duy phân tích t ng h p; phát tri n n ng l c c a m i cá nhân; t ng c ng tính ch đ ng c a

h c sinh trong quá trình h c t p ” V i ch tr ng trên, vi c thay đ i ph ng pháp

gi ng d y và h c t p nh m tích c c hóa ho t đ ng h c t p, phát huy tính ch đ ng, sáng t o và n ng l c t h c, t nghiên c u c a h c sinh (HS) trong khi giáo viên (GV) gi vai trò ch đ o trong vi c t ch c, đi u khi n, đ nh h ng quá trình d y

h c đã đ c áp d ng cho ch ng trình THPT b t đ u t n m h c 2006-2007 thông qua b sách giáo khoa (SGK) m i

Ph ng pháp d y và h c thay đ i b t bu c ph ng pháp ki m tra và đánh giá

k t qu h c t p c a HS c ng thay đ i cho phù h p, nó gi m t trong nh ng vai trò quan tr ng góp ph n quy t đ nh ch t l ng trong đào t o, là m t khâu không th thi u trong quá trình giáo d c Và hi n nay, hình th c đánh giá k t qu h c t p b ng câu h i tr c nghi m khách quan là công c đ c s d ng r ng rãi trong t t c các k thi, k c thi t t nghi p ph thông và thi đ i h c

V i tinh th n đ i m i nh v y, công tác đào t o h c sinh gi i (HSG), HS các

l p chuyên v n không n m ngoài quy lu t đó (m c dù hi n nay, các k thi HSG c p thành ph và c p qu c gia v n t ch c thi theo hình th c c : hình th c t lu n) B i

vì bên c nh vi c tham gia các k thi HSG, ph n l n các HS chuyên v n ph i tham

d các k thi tú tài và tuy n sinh đ i h c - cao đ ng nh các HS khác – các k thi này đang đ c t ch c theo hình th c tr c nghi m khách quan (TNKQ) Và n u th nhìn ra các n c nh Trung Qu c, M , Canada, Th y S , các k thi HSG (th ng

đ c g i là các k thi Olympic) đã đ c t ch c v i n i dung đ thi r t đa d ng, phong phú, không ch g m các bài toán t lu n, bài th c hành mà có c ph n TNKQ [16], [20], [22], [23], [38]

Hi n nay, quy ch tr ng chuyên [8] đã đ c nhà n c ban hành và các t nh thành đã có nhi u đ u t , quan tâm đ n vi c tuy n ch n HSG nh m đào t o, b i

d ng nhân tài cho đ t n c Tuy nhiên, vi c ki m tra đánh giá trong tr ng chuyên v n ch a đáp ng đ y đ , t ng x ng v i vi c đ i m i ch ng trình giáo

d c, trình đ c a HS

Theo ch th đã ban hành c a B tr ng B GD- T Nguy n Thi n Nhân,

m t trong nh ng nhi m v tr ng tâm c a toàn ngành giáo d c trong n m h c

2007-2008 là “đ y m nh công tác b i d ng h c sinh gi i, h c sinh n ng khi u nh m t o

ti n đ cho công tác b i d ng nhân tài đáp ng yêu c u phát tri n m i c a đ t

n c m i t nh, thành ph ” làm đ c đi u này, các tr ng THPT chuyên ho c

l p chuyên các tr ng THPT th ng đ u tuy n ch n HS có n ng khi u ngay t

đ u vào Bên c nh đó, sau m t th i gian, m t s HS s có th không theo k p v i

ch ng trình chuyên, trong khi nh ng l p th ng không thi u các HS có n ng khi u Nh v y, vi c tuy n ch n ho c b sung thêm nh ng HSG cho l p chuyên/đ i tuy n là c n thi t, không ch có l i cho chính các em mà cho c công tác đào t o nhân l c, b i d ng HSG c a nhà tr ng, c a thành ph

Xu t phát t nh ng lý lu n và th c ti n trên, chúng tôi ch n đ tài “S d ng câu h i tr c nghi m khách quan ch ng “Ch t khí” và “C s c a nhi t đ ng

l c h c” l p 10 THPT ban khoa h c t nhiên nh m tuy n ch n h c sinh gi i vào

l p chuyên/ đ i tuy n”

2 M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u ph ng pháp TNKQ nh m xây d ng đ ki m tra đ tuy n ch n HSG t các l p 10 th ng vào l p chuyên/đ i tuy n ho c thay th m t s h c sinh

y u trong l p chuyên ph n ki n th c ch ng “Ch t khí” và “C s c a nhi t đ ng

l c h c” l p 10 THPT ban khoa h c t nhiên

3 Gi thuy t khoa h c

N u có m t đ ki m tra đ c xây d ng m t cách khoa h c và phù h p thì s :

- ch n đ c các HS gi i, có kh n ng v môn Lý t các l p 10 th ng ban nâng cao đ b sung vào l p chuyên Lý

- giúp lo i ra m t s HS y u, không đ s c đ ti p t c theo ch ng trình chuyên c a l p chuyên

- giúp ki m tra m c đ n m ki n th c c b n c a HS l p chuyên - đây là

m t nh c đi m th ng g p c a các em: có th gi i đ c các bài toán nâng cao

nh ng l i làm không t t các câu h i ki n th c đ n gi n và d

4 Khách th và đ i t ng nghiên c u

4.1 Khách th nghiên c u: H c sinh l p 10 chuyên Lý và m t s l p 10 ban A

(l p 10A2, 10SN2, 10CH, 10CT) tr ng THPT Chuyên Lê H ng Phong - TPHCM

4.2 i t ng nghiên c u: So n th o m t đ ki m tra TNKQ ph n ki n th c

ch ng “Ch t khí” và “C s c a nhi t đ ng l c h c” nh m tuy n ch n HSG t các

l p 10 th ng ban khoa h c t nhiên vào l p chuyên/đ i tuy n

5 Ph m vi nghiên c u

tài nghiên c u ph ng pháp TNKQ và n i dung ch ng trình c a l p 10 THPT ban khoa h c t nhiên, ch ng trình chuyên Lý 10 đ xây d ng đ ki m tra

d a trên ki n th c c a hai ch ng ch ng “Ch t khí” và “C s c a nhi t đ ng l c

h c” nh m tuy n ch n HSG t các l p 10 th ng ban khoa h c t nhiên tr ng THPT Chuyên Lê H ng Phong vào l p chuyên, ho c tuy n ch n HS t l p chuyên

Lý vào đ i tuy n, ho c có th giúp GV l c ra nh ng em HS y u trong l p chuyên không đ kh n ng ti p t c ch ng trình chuyên (nh m gi m b t áp l c cho nh ng

HS này và t o đi u ki n cho các em đ c h c trong môi tr ng phù h p v i mình

nh t)

6 Nhi 羽m v映 nghiên c泳u

- Nghiên c u c s lý lu n và ph ng pháp đánh giá câu h i (CH) TNKQ theo lý thuy t tr c nghi m c đi n và lý thuy t tr c nghi m hi n đ i

- Nghiên c u c s lý lu n v n ng khi u, tài n ng

- Nghiên c u n i dung ch ng trình ch ng “Ch t khí” và “C s c a nhi t đ ng l c h c” l p 10 THPT ban khoa h c t nhiên

- Nghiên c u n i dung ch ng trình ph n Ch t khí lý t ng – Nhi t h c

l p 10 chuyên

- Tìm hi u th c tr ng d y và h c c a HS các l p chuyên, tr ng chuyên

- V n d ng c s lý lu n đ xây d ng đ ki m tra TNKQ thu c ph n ki n

th c c a hai ch ng trên

- Ti n hành th c nghi m s ph m l p th c nghi m và các l p đ i ch ng

- Phân tích k t qu th c nghi m đ đánh giá h th ng câu h i đã ra trong

đ ki m tra, so sánh k t qu gi a l p th c nghi m – l p đ i ch ng và so sánh v i

k t qu h c t p c n m, k t qu thi h c sinh gi i thành ph vòng 1 ho c k thi Olympic 30/4 đ rút ra k t lu n cho đ tài này

7 Ph 逢挨ng pháp nghiên c泳u

- Nghiên c u lý lu n: nghiên c u và x lý thông tin t sách, báo, t p chí, tài li u v các v n đ liên quan đ n đ tài đ ng th i nghiên c u n i dung, ch ng trình ch ng “Ch t khí” và “C s c a nhi t đ ng l c h c” l p 10 THPT ban khoa

h c t nhiên và l p 10 chuyên

- Th c nghi m s ph m: đ đánh giá tính giá tr , đ tin c y c a đ tr c nghi m; hi u qu c a vi c s d ng CH TNKQ nh m ch n HSG vào l p chuyên/đ i tuy n

- i u tra kh o sát: l p phi u đi u tra kh o sát nh m đánh giá s b nh ng

nh n xét cu HS trong vi c áp d ng đ ki m tra TNKQ đ tuy n ch n HSG vào l p

chuyên, các nguyên nhân nh h ng trong quá trình làm bài và vi c l a ch n các hình th c ki m tra đ đánh giá quá trình h c c a HS

- Th ng kê toán h c: đ x lý, th ng kê, đánh giá k t qu th c nghi m s

ph m

Ch ng 1

PHÁP TR C NGHI M KHÁCH QUAN

1.1 o l ng trong giáo d c

o l ng là phép so sánh m t đ i l ng nào đó v i m t v t chu n đã bi t, và k t

qu là đ a ra các con s đ đánh giá [26, tr.13]

Trong m t quá trình giáo d c b t k , vi c đánh giá hành vi c a m t ng i nào

đó trong m t tình hu ng nh t đ nh nh m bi t đ c nh ng bi n đ i x y ra trong

ng i đó m c đ nào khi tham gia vào quá trình giáo d c đó

1.1.1 Phân lo i các ph ng pháp đo l ng và đánh giá trong giáo d c [9], [25],

[27], [28]

 Theo cách th c hi n vi c đánh giá:

Lo i quan sát: giúp đánh giá các thao tác, hành vi, ph n ng vô th c, k n ng

th c hành, m t s k n ng v nh n th c (cách gi i quy t v n đ trong m t tình

hu ng đang đ c nghiên c u)

Lo i v n đáp: nh m đánh giá kh n ng ng đáp các câu h i đ c nêu m t cách

t phát trong m t tình hu ng c n ki m tra (c ng th ng s d ng khi s t ng tác

gi a ng i h i và ng i đ i tho i là quan tr ng, xác đ nh thái đ c a ng i đ i tho i)

Lo i vi t: giúp đánh giá đ c nhi u thí sinh cùng lúc, có th đánh giá m t s lo i

t duy m c đ cao … c chia thành hai nhóm chính:

 Nhóm các câu h i t lu n: câu h i đ c tr l i d i d ng m , thí sinh

t trình bày ý ki n c a b n thân b ng hình th c vi t đ tr l i câu h i đ c nêu

 Nhóm các câu h i tr c nghi m khách quan: câu h i nêu lên v n đ và

nh ng thông tin c n thi t đ thí sinh có th tr l i m t cách ng n g n

B ng 1.1 Phân lo i các ph ng pháp đánh giá thành qu

h c t p theo cách th c hi n vi c đánh giá

QUAN SÁT

VI T

V N

ÁP

TR C NGHI M

T LU N

TR C NGHI M KHÁCH QUAN

Ti u lu n Cung c p thông tin

Ghép đôi

i n khuy t úng sai Nhi u l a ch n

……

CÁC

PH NG

PHÁP

ÁNH

GIÁ

THÀNH

QU

H C T P

 Theo m c tiêu c a vi c đánh giá:

Aánh giá trong tiｘn trình: đ c s d ng trong quá trình d y và h c nh m có

đ c nh ng ph n h i t h c viên, t đó giúp xem xét thành công, tr ng i trong

vi c d y và h c và đ a ra cách kh c ph c Lo i đánh giá này th ng g n ch t v i

ng i d y, đ chính xác v a ph i và có th th o lu n, đi u ch nh khi có sai sót

Aánh giá tごng kｘt: nh m t ng k t nh ng gì đ t đ c và x p lo i h c viên, l a

ch n h c viên thích h p đ ti p t c đào t o ho c s d ng trong t ng lai; giúp đánh giá tính hi u qu c a vi c d y và h c Lo i đánh giá này có th và nên tách kh i

ng i d y, th ng bám sát vào m c tiêu d y h c nên đòi h i đ chính xác cao và khó đi u ch nh khi sai sót

 Theo ph ng h ng s d ng k t qu đánh giá:

Aánh giá theo chuｂn: đ c s d ng đ xác đ nh m c đ th c hi n c a m t cá

nhân so v i các cá nhân khác trong cùng m t nhóm cùng thm gia vào ti n trình đánh giá trên

Aánh giá theo tiêu chí: đ c s d ng đ xác đ nh m c đ th c hi n c a m t cá

nhân so v i các tiêu chí xác đ nh tr c c a môn h c ho c ch ng trình h c

1.1.2 Phân lo i các m c tiêu giáo d c

 L nh vばc nhｆn thとc

Trong l nh v c này, cá nhân th hi n kh n ng suy ngh , l p lu n và đánh giá

có phê phán; đ c B Bloom và các c ng s chia thành 6 m c đ hành vi t đ n

gi n đ n ph c t p nh b ng 1.2

B Ｖng 1.2 Các m c đ c a m c tiêu nh n th c

ánh giá

T ng h p

Áp d ng

Phân tích

Hi u

Bi t

- Bi ｘt: là s nh , thu c lòng, nh n bi t đ c và có th tái hi n các d li u, các

s vi c đã bi t ho c đã h c tr c đây

- Hi あu: là kh n ng n m đ c ý ngh a c a ki n th c b ng vi c chuy n ki n

th c t d ng này sang d ng khác, gi i thích, mô t b ng ngôn t c a b n thân và

c l ng đ c xu h ng t ng lai

- Áp d つng: là kh n ng s d ng ki n th c đã h c vào m t hoàn c nh c th

m i

- Phân tích: là kh n ng phân chia m t ki n th c, m t tài li u ra thành các

ph n c a nó sao cho có th hi u đ c các c u trúc t ch c c a nó, kh n ng này đòi

h i m t s th u hi u c n i dung và hình thái c u trúc c a tài li u

- Tごng hぢp: là kh n ng s p x p các b ph n l i v i nhau đ hình thành m t

t ng th m i Kh n ng này nh n m nh các y u t sáng t o, đ c bi t là vi c hình thành các mô hình ho c c u trúc m i

- Aánh giá: là kh n ng xác đ nh giá tr c a tài li u, phán quy t đ c v nh ng

tranh lu n, b t đ ng ý ki n v tài li u d a trên các tiêu chí nh t đ nh

 L nh v c tình c m

L nh v c này liên quan đ n nh ng đáp ng v m t tình c m, trong đó có c

nh ng m i quan h nh yêu - ghét, thái đ nhi t tình - th …; đ c đ xu t phân

lo i b i nhóm nhà tâm lý h c do David Krathworl ch trì

- Ti p nh n: th hi n đ nh y c m đ i v i vi c t n t i các kích thích.(s t nguy n ti p nh n, s quan tâm có l a ch n)

- áp ng: th hi n s quan tâm tích c c đ i v i s ti p nh n, s t nguy n đáp ng và c m giác tho mãn

- Ch p nh n giá tr : th hi n ni m tin và s ch p nh n giá tr , s u chu ng

h n và s cam k t

- T ch c: th hi n s khái quát hoá các giá tr và t ch c h th ng giá tr

- c tr ng hoá: bao g m s ti p nh n m t t p h p các giá tr và khái quát

thành đ c tr ng hay tri t lý c a cu c s ng

 L nh v c tâm lý v n đ ng (l nh v c k n ng)

ây là l nh v c liên quan đ n nh ng k n ng đòi h i s khéo léo chân tay, s

ph i h p các c b p và kh n ng c a thân th t đ n gi n đ n ph c t p Cách phân

lo i d i đây do E J Simpson đ xu t

- Nh n bi t: các đ i t ng, tính ch t ho c quan h đ c nh n bi t thông qua các c quan c m xúc, đây là b c đ u tiên và quan tr ng trong chu i tr ng thái -

gi i thích - hành đ ng d n đ n thao tác

- B trí: là s đi u ch nh chu n b cho m t lo i ho t đ ng ho c tr i nghi m;

g m ba ph ng di n là tâm linh, th ch t và c m xúc

- áp ng đ c h ng d n: là m t thao tác hành vi th hi n c a cá nhân d i

s h ng d n c a cá nhân khác, là b c đ u c a s phát tri n m t k n ng thao tác

- C ch : m c đ này cá nhân đ t đ c s t tin và m t m c k n ng đ

th c hi n m t thao tác

- áp ng th hi n ph c t p: cá nhân có th th c hi n m t thao tác ph c t p do

mô hình v n đ ng đòi h i m t cách có hi u qu trong kho ng th i gian ng n nh t