dự án cấp nước và nước thải đô thị việt nam tiểu dự án xây dựng và cải tạo hệ thống thoát nước thị xã bỉm sơn – tỉnh thanh hóa báo cáo kế hoạch tái định cư

tư nhân và nhà nước nào mà những thay đổi bắt nguồn từ dự án sẽ có i ảnh hưởng xấu tới mức sống của họ; ii quyền, quyền sở hữu hoặc quyền lợi về nhà ở, đất đai bao gồm đất ở, đất thương

(04)35.540.600Web: www.vinaconsult.vn.

HÀ NỘI, NĂM 2010

ỦY BAN NHÂN DÂN THỊ XÃ BỈM SƠN CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN XÂY DỰNG

VINACONEX

NỘI DUNG

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Giới thiệu 1

1.2 Khu vực dự án, mục tiêu và các hợp phần 2

1.2.1 Khu vực dự án 2

1.2.2 Phạm vi dự án 2

1.2.3 Mục đích dự án 2

1.3 Các hợp phần dự án 3

2 CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU 5

2.1 Mục tiêu 5

2.2 Đề xuất các biện pháp giảm thiểu 5

3.THU HỒI ĐẤT VÀ TÁI ĐỊNH CƯ 8

3.1 Phạm vi dự án 8

3.2 Ảnh hưởng tạm thời 8

3.2.1 Những vùng Ảnh hưởng 8

3.2.2 Quy Mô Thu Hồi Đất 8

3.3 Ảnh hưởng tạm thời 9

3.3.1 Tài sản bị ảnh hưởng 9

3.3.2 Cây cối bị ảnh hưởng 10

3.4 Tài Sản Văn Hóa 10

3.5 Dân cư bị ảnh hưởng 10

3.5.1 Qui Mô và Phân Loại 10

3.5.2 Thông tin kinh tế xã hội các hộ bị ảnh hưởng 10

4 KHUNG PHÁP LÝ 13

4.1 Luật thu , nghị định và thông tư của Chính phủ Việt Nam 13

4.2 Chính sách tái định cư và bồi thường của tỉnh Thanh Hóa 19

4.3 Chính sách của Ngân hàng Thế giới về Tái định cư không tự nguyện 19

4.4 Chính phủ, ngân hàng thế giới và Dự án cấp nước và nước thải đô thị Việt Nam 20

5 CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ 25

5.2 Những người bị ảnh hưởng bởi dự án 25

5.3 Thời điểm hợp lệ 25

5.4 Tiêu chuẩn đủ điều kiện 26

5.5 Tác động tái định cư và quyền lợi 26

5.6 Chính sách đền bù 26

5.6.1 Các mục tiêu tái định cư 26

5.6.2 Các nguyên tắc tái định cư 27

5.6.3 Chính sách đền bù thiệt hại đất nông nghiệp/sản xuất 29

5.6.4 Chính sách đền bù thiệt hại đất ở 32

5.6.5 Chính sách đền bù thiệt hại nhà ở/các công trình 36

5.6.6 Chính sách đền bù thiệt hại hoa màu, cây trồng và nuôi trồng thủy sản 37

5.6.7 Chính sách đền bù thiệt hại về thu nhập và/hoặc công việc kinh doanh/trang thiết bị sản xuất 37

5.6.8 Chính sách đền bù những tác động tạm thời trong khi thi công 38

5.7 Những người bị ảnh hưởng thứ cấp 39

5.8 Đền bù thiệt hại tài sản cộng đồng 39

5.9 Hỗ trợ xã hội và khen thưởng 40

Hỗ trợ xã hội 40

Tiền khen thưởng 40

5.10 Lựa chọn và chuẩn bị địa điểm 40

6 SẮP XẾP THỂ CHẾ 42

6.1 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa 42

6.2 Ban quản lý dự án 42

6.3 Ủy ban nhân dân thị xã Bỉm Sơn 44

6.3.1 Ban Tái Định Cư Thị xã Bỉm Sơn 44

6.4 Ủy ban nhân dân xã/ phường 44

6.5 Cơ quan giám sát độc lập 45

7 THAM GIA CỘNG ĐỒNG, THAM VẤN VÀ CƠ CHẾ KHIẾU NẠI 46

7.1 Tham vấn trong quá trình chuẩn bị dự án 46

7.2.1 Phổ biến thông tin và tham vấn 46

7.2.2 Họp Cộng Đồng 47

7.2.3 Bồi thường và Khôi Phục 49

7.2.4 Tham vấn cộng đồng của tiểu dự án tỉnh Thanh Hóa 49

7.2.5 Tờ Rơi Thông Tin Công Cộng 51

7.2.6 Thông Báo Công Khai 51

7.3 Thủ tục giải quyết khiếu nại 52

8 KẾ HOẠCH THỰC HIỆN 54

9 CHI PHÍ VÀ NGÂN SÁCH 57

9.1 Giá đền bù 57

9.2 Dự toán 57

9.3 Nguồn quỹ tái định cư 58

10 GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ 59

10.1 Giám sát nội bộ 59

10.2 giám sát độc lập 60

10.2.1 Mục Đích 60

10.2.2 Cơ quan chịu trách nhiệm 60

10.2.3 Chỉ tiêu giám sát và đánh giá 60

10.3 PHƯƠNG PHÁP GIÁM SÁT 61

10.3.1 Khảo sát điều tra mẫu 61

10.3.2 Lưu Trữ Dữ Liệu 62

10.3.3 Báo Cáo 62

10.3.4 Báo Cáo Giám Sát Tiếp Theo 62

10.4 ĐÁNH GIÁ 62

Danh sách viết tắt

BQL DA Ban quản lý dự án

DMS Khảo sát đo đạc chi tiết

RPF Khung chính sách tái định cư

tư nhân và nhà nước nào mà những thay đổi bắt nguồn từ dự án

sẽ có (i) ảnh hưởng xấu tới mức sống của họ; (ii) quyền, quyền sở hữu hoặc quyền lợi về nhà ở, đất đai (bao gồm đất ở, đất thương mại, đất nông nghiệp, đất rừng và/hoặc đồng cỏ), tài nguyên nước hay bất cứ tài sản cố định hoặc lưu động nào khác bị thu hồi, lấy đi, hạn chế hoặc bị ảnh hưởng, toàn bộ hoặc một phần, vĩnh viễn hoặc tạm thời; và/hoặc (iii) việc kinh doanh, công việc, nơi làm việc hoặc cư ngụ hoặc môi trường sống bị ảnh hưởng, phải di dời hoặc không

Trong trường hợp hộ gia đình, thuật ngữ hộ bị ảnh hưởng bao gồm mỗi thành viên sống cùng dưới một mái nhà và đóng vai trò

là một đơn vị kinh tế riêng lẻ bị ảnh hưởng bởi dự án hoặc bất kỳ hạng mục nào của dự án

Một người hoặc một tổ chức có thể là một DP thậm chí nếu sinh sống hoặc làm việc hoặc điều hành cửa hàng hay công việc kinh doanh khác bên ngoài khu vực dự án Điều kiện duy nhất là người hoặc tổ chức đó bị ảnh hưởng bất lợi bởi bất kỳ khía cạnh nào của dự án.

Cộng đồng bị ảnh

hưởng

Cộng đồng bị ảnh hưởng bởi dự án bao gồm:

(i) Các cộng đồng bị ảnh hưởng do thu hồi đất cho dù sẽ phải di dời bất kỳ ai hay không;

(ii) Các cộng đồng sẽ tiếp nhận những hộ di dời, được gọi là “các làng tiếp nhận”.

(iii) Các cộng đồng có thể bị ảnh hưởng về vật chất do thu hồi

đất hoặc chịu các tác động về môi trường nhưng nằm trong vùng lân cận hoặc có thể bị ảnh hưởng về văn hoá và xã hội do thực hiện dự án.

Hỗ trợ tái định cư Là các hỗ trợ bổ sung cho những người bị ảnh hưởng do thiệt hại

tài sản (đặc biệt là những tài sản sinh lợi), thu nhập, nghề nghiệp hoặc nguồn sinh kế, để thanh toán đền bù cho những tài sản bị thu hồi nhằm ít nhất là khôi phục hoàn toàn mức sống và chất lượng cuộc sống của họ.

Ngày khoá sổ kiểm kê Ngày hoàn thành kiểm kê thiệt hại trong giai đoạn lập RP Những

người bị ảnh hưởng và các cộng đồng địa phương sẽ được thông báo về ngày khoá sổ kiểm kê của mỗi hạng mục dự án, và bất kỳ

ai xâm nhập vào địa bàn dự án sau thời hạn này sẽ không được hưởng đền bù và hỗ trợ của Dự án.

Khảo sát đo đạc chi tiết

(DMS)

Là việc hoàn tất và/hoặc thông qua các kết quả kiểm kê thiệt hại (IOL), mức độ nghiêm trọng của tác động và danh sách những người bị ảnh hưởng đã được thực hiện trước đó trong khi lập Kế hoạch tái định cư cuối cùng

Quyền lợi Là một loạt các biện pháp bao gồm đền bù, hỗ trợ gồm hỗ trợ

phục hồi thu nhập, hỗ trợ chuyển giao, thay thế thu nhập, hỗ trợ

di dời và tái định cư dành cho người bị ảnh hưởng, tuỳ thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của những thiệt hại, nhằm khôi phục cơ sở kinh tế và xã hội của họ

Cộng đồng tiếp nhận Là cộng đồng đã cư ngụ tại địa điểm tái định cư được đề xuất.

Phục hồi thu nhập/cải

và sinh kế Công tác này cũng bao gồm việc đánh giá về mức độ nghiêm trọng của tác động đất đai và tài sản đối với những tài sản

bị ảnh hưởng và mức độ nghiêm trọng của tác động đối với sinh

kế và khả năng sinh lợi của những người bị ảnh hưởng

Thu hồi đất Là các quá trình theo đó một phần hoặc toàn bộ đất đai và tài sản

được sở hữu, chiếm giữ hoặc đang sử dụng của một cá nhân, hộ gia đình, công ty, hoặc tổ chức tư nhân do Nhà nước thu hồi hoặc lấy đi một cách bắt buộc hoặc được thu hồi theo thoả thuận

Di dời / Tái định cư Là di dời trên thực tế một người bị ảnh hưởng khỏi nơi ở và/hoặc

kinh doanh của người đó trước khi thực hiện dự án

Giá thay thế Là khoản tiền được tính toán trước khi thay thế, cần để thay thế

tài sản bị ảnh hưởng không khấu hao hay khấu trừ đối với vật liệu tận dụng lại, thuế và/hoặc chi phí giao dịch như sau:

(i) Đất sản xuất (nông nghiệp, ao nuôi cá, vườn, rừng) dựa theo giá thị trường phản ánh việc mua bán đất tương đương gần đây trong quận/huyện và những vùng lân cận và trong trường hợp không có thông tin về việc mua bán gần đây như vậy thì dựa vào giá trị sinh lời;

(ii) Đất ở dựa theo giá thị trường phản ánh việc mua bán đất ở

và trong trường hợp không có thông tin về việc mua bán gần đây như vậy thì dựa theo việc mua bán tại các địa phương khác với các thuộc tính tương tự;

(iii) Nhà ở và vật kiến trúc có liên quan khác dựa theo giá vật liệu

và nhân công trên thị trường hiện nay không khấu hao hay khấu trừ đối với vật liệu xây dựng tận dụng lại cộng thêm các chi phí xin cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu;

(iv) Hoa màu tương đương với giá hoa màu trên thị trường hiện tại ở thời điểm đền bù;

(v) Cây lâu năm, đền bù bằng tiền mặt tương đương với giá trị trên thị trường hiện tại theo loại, tuổi và giá trị sinh lời (sản lượng sau này) của cây tại thời điểm đền bù

(vi) Cây lấy gỗ, giá hiện đang được trả cho cây trên thị trường gần nhất dựa vào đường kính của mỗi cây cao ngang ngực

Khảo sát giá thay thế Là quá trình tham gia xác định giá thay thế đất đai, nhà ở và các

tài sản bị ảnh hưởng khác trên cơ sở các khảo sát.

Người bị ảnh hưởng

nghiêm trọng

Là những người bị ảnh hưởng sẽ (i) bị mất từ 20% trở lên tổng giá trị đất sản xuất và/hoặc tài sản của họ, (ii) phải di dời; và/hoặc (iii) bị mất từ 20% trở lên tổng nguồn thu nhập của họ bởi dự án.

Nhóm người dễ bị tổn

thương

Là những cá nhân hoặc nhóm người có thể phải chịu đựng một cách không tương xứng hoặc phải đối mặt với nguy cơ bị cách ly, đẩy ra ngoài lề xã hội do tác động của việc thu hồi đất và tài sản hoặc do tái định cư, bao gồm: (i) các hộ gia đình do phụ nữ làm chủ với những người phụ thuộc, (ii) người bị tàn tật; (iii) các hộ gia đình với những người bị tàn tật, (iv) các hộ nghèo theo chuẩn nghèo hiện hành của MOLISA, (vi) các hộ gia đình có người già

và trẻ em không có ruộng đất và không có nguồn sinh sống khác, (vi) hộ gia đình không có ruộng đất, (vii) các dân tộc thiểu số vùng sâu vùng xa.

TÓM TẮT NỘI DUNG

Giới thiệu

Kế hoạch tái định cư này được chuẩn bị cho Tiểu dự án thoát nước thị xã Bỉm Sơn thuộc

dự án cấp thoát nước đô thị Việt Nam Kế hoạch tái định cư sẽ bao gồm kết quả điều tra kinh tế

xã hội (SES); thống kê tài sản bi ảnh hưởng trong khu vực dự án; các phương pháp cụ thể sử dụng để xác định giá thay thế (đơn giá), mức bồi thường thực tế và chính sách quyền lợi liên quan đến bất kỳ tác động thêm nào được xác định thông qua điều tra, khảo sát; và các chương trình cải thiện hay khôi phục kinh tế và mức sống; kế hoạch thực hiện đối với các hoạt động tái định cư; và dự toán chi phí chi tiết cho việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Các biện pháp giảm thiểu

Trong quá trình lập dự án, giữa tư vấn kỹ thuật và tư vấn xã hội (tư vấn lập RP) đã có sự phối hợp chặt chẽ, cân nhắc để dự án đạt được 02 mục tiêu là: phát huy tính hiệu quả của dự án đầu tư và đồng thời hạn chế thấp nhất việc thu hồi đất của các chủ sử dụng đất.

Trong quá trình điều tra kinh tế xã hội và tham vấn cộng đồng bị ảnh hưởng, nhóm tư vấn

đã tiến hành nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu tác động của dự án (giảm thiểu thông qua việc xây dựng phương án bồi thường tái định cư phù hợp và thông qua tính đồng thuận của người dân đối với dự án), trong đó bao gồm việc tuyên truyền, họp cộng đồng giới thiệu thông tin về dự án và vai trò của người dân trong quá trình chuẩn bị cũng như trong giai đoạn triển khai dự án Đồng thời, kế hoạch giảm thiểu đối với các tác động tạm thời trong giai đoạn thi công cũng đã được nghiên cứu và đề xuất, nhằm tránh hoặc giảm thiểu tối đa các trường hợp này trong quá trình triển khai dự án giai đoạn sau.

Phạm vi thu hồi đất và ảnh hưởng của việc trưng dụng đất

Theo thiết kế, phạm vi của dự án sẽ bao gồm các công trình xây dựng tuyến cống thoát nước mưa, nước thải, trạm bơm và các trạm xử lý… trên địa bàn 6 phường và 2 xã của thị trấn Đối với hạng mục xây dựng trạm bơm và trạm xử lý thu hồi đất vĩnh viễn là 56290m2 Tổng số

hộ ảnh hưởng bởi thu hồi vĩnh viễn là 51 hộ (với 189 nhân khẩu), trong đó có không có hộ nào phải di dời tái định cư Ngoài ra, đối với hạng mục tuyến ống, việc xây dựng các tuyến ống bê tông cốt thép và nạo vét các các tuyến hiện trạng ảnh hưởng tạm thời đến 215 hộ sản xuất kinh doanh Diện tích đất bị ảnh hưởng tạm thời là 87978.9m2

Khung chính sách và quyền lợi

Nguyên tắc cơ bản áp dụng cho việc chuẩn bị bản Kế hoạch tái định cư này là: người bị ảnh hưởng bởi dự án phải được trợ giúp với nỗ lực của họ để cải thiện mức sống, khả năng tạo thu nhập và mức độ sản xuất so với trước khi có dự án hoặc tối thiểu cũng phải bằng với mức sống trước khi thực hiện dự án Thiếu các cơ sở pháp lý về việc sử dụng đất đai không cản trở

hộ bị ảnh hưởng có quyền lợi được bồi thường và/hoặc hỗ trợ khôi phục kinh tế Tài sản bị thiệt hại phải được bồi thường theo giá thay thế

Thời gian công bố dự án được xác định là thời điểm hoàn thành công tác kiểm kê, như vậy tất cả các trường hợp phát sinh sau ngày này sẽ không được xác định là đối tượng bị ảnh

Sắp xếp tổ chức.

Hội đồng bồi thường GPMB và tái định cư của dự án, trong đó: UBND tỉnh Thanh Hóa

là cơ quan chịu trách nhiệm thành lập và chỉ đạo Hội đồng thẩm định, Ban quản lý dự án thay mặt Ủy ban nhân dân thị xã Bỉm Sơn chịu trách nhiệm về thực hiện kế hoạch tái định cư.

Tham vấn và tham gia

Chính sách quyền lợi của dự án trong kế hoạch tái định cư này đã được lập với sự hợp tác chặt chẽ của chính quyền địa phương, các tổ chức quần chúng tại địa phương và những người bị ảnh hưởng nhằm tối đa sự tham gia của các thành phần này trong việc lập và thực hiện kế hoạch tái định cư (RP) Chính quyền địa phương, các tổ chức quần chúng địa phương và toàn bộ các hộ dân bị ảnh hưởng đã được khảo sát thông qua bảng hỏi Riêng các buổi tham vấn thì tất cả các hộ dân bị ảnh hưởng đều tham dự để nghe phổ biến thông tin, xem xét mức độ tác động của dự án

và trình bày các kiến nghị Các thông tin thu được trong quá trình tham vấn không chỉ hữu ích trong việc xây dựng chính sách tái định cư của dự án mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng các phương án bồi thường trong quá trình triển khai thực hiện.

Trong quá trình thực hiện Kế hoạch tái định cư, các khiếu nại sẽ được giải quyết theo trình tự đã được phê duyệt theo khung chính sách tái định cư của dự án Khiếu nại của hộ BAH

sẽ được các cấp chính quyền và các cán bộ của dự án giải quyết công bằng và nhanh chóng Không mất phí hành chính cho việc giải quyết khiếu nại.

Kế hoạch thực hiện

Kế hoạch tái định cư sẽ được thực hiện gắn liền với công tác xây dựng các công trình của

dự án Các hộ dân bị ảnh hưởng dự kiến sẽ được bồi thường và giải phóng mặt bằng từ tháng 5/2012

Ước tính chi phí

Tổng kinh phí cho việc thực hiện đến khi hoàn thành Kế hoạch tái định cư dự kiến 9,50

tỷ đồng (Bằng chữ: chín tỷ rưỡi) Kinh phí này đã bao gồm chi phí bồi thường hỗ trợ đất và các

công trình kiến trúc bị ảnh hưởng bởi dự án, các chương trình phục hồi thu nhập, hỗ trợ kinh doanh, giám sát đánh giá, quản lý hành chính và kinh phí dự phòng

Giám sát và đánh giá

Việc thực hiện kế hoạch tái định cư chi tiết sẽ được giám sát và kiểm tra nội bộ và sẽ do các thành viên Hội đồng, Tổ công tác của dự án thực hiện Đồng thời, một đơn vị giám sát độc lập cũng sẽ được thuê tuyển để giám sát việc thực hiện kế hoạch tái định cư và đánh giá mức sống của những người dân bị ảnh hưởng sau khi có dự án.

1 MỞ ĐẦU

1.1 Giới thiệu

Sự gia tăng dân số ồ ạt tại các đô thị ở Việt Nam làm cho cơ sở hạ tầng, đặc biệt là thoát nước, thu gom và xử lý nước thải và quản lý chất thải rắn chưa được ưu tiên đầu tư đúng yêu cầu và hiện chưa theo kịp với sự phát triển của đô thị Điều này gây ảnh hưởng tới môi trường

và sức khoẻ của cộng đồng dân cư trên diện rộng và ảnh hưởng đến phát triển kinh tế xã hội của

đô thị

Thị xã Bỉm Sơn là điểm bắt đầu của tỉnh Thanh Hóa Hiện nay thị xã Bỉm Sơn đang là đô thị loại IV, trong tương lai sẽ trở thành đô thị loại III Nền kinh tế chủ yếu là buôn bán, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hành chính nhà nước và một phẩn nhỏ nông nghiệp Thị xã Bỉm Sơn hiện nay đang trên đà phát triển, các cơ sở hạ tầng được chú trọng đầu tư như đường, điện, trường học, bệnh viện Tuy nhiên các công trình về thoát nước, thu gom và xử lý nước thải hiện chưa được đầu tư xây dựng gây ảnh hưởng đến môi trường và cuộc sống của người dân trong khu vực dự án

Nhằm thực hiện Quyết định số 35 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt định hướng phát triển thoát nước đô thị Việt Nam đến năm 2020 và chương trình khung thực hiện “Định hướng phát triển thoát nước đô thị Việt Nam đến năm 2020” với mục tiêu xây dựng kế hoạch lập Quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước cho các đô thị, lập dự án đầu tư, xác định thứ tự ưu tiên xây dựng hệ thống thoát nước mưa, thu gom xử lý nước thải cho các đô thị, đảm bảo đến năm 2020 xóa bỏ tình trạng ngập úng cục bộ Trên cơ sở xây dựng hệ thống thu gom và trạm xử

lý nước thải cho các khu đô thị lớn, các khu đô thị có tiềm năng về phát triển du lịch, công nghiệp, dịch vụ nhằm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng hạ tầng đô thị, hạn chế việc di chuyển dân cư từ các đô thị nhỏ ra các đô thị lớn Bên cạnh các vấn đề về kỹthuật, việc xây dựng quy chế quản lý, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường đô thị, nhằm từng bước cải thiện và nâng cao mức sống cho nhân dân

Đối với thị xã Bỉm Sơn, việc đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước, thu gom và xử lý nước thải là hết sức cần thiết Tuy nhiên với một địa phương còn nghèo, việc đầu tư xây dựng một công trình hạ tầng với nguồn vốn hàng trăm tỷ là hết sức khó khăn Trong nhiều năm qua, các nguồn vốn ODA dành cho đầu tư xây dựng hạ tầng được triển khai ở khắp Việt Nam Trong đó nguồn vốn Ngân Hàng Thế Giới được sử dụng rất nhiều tại các địa phương trong cả nước Được

sự chấp thuận của Chính phủ và các Bộ ngành, thị xã Bỉm Sơn đã đăng ký sử dụng tín dụng ưu

đãi của Ngân Hàng Thế Giới dành cho các công tác xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải thị xã Bỉm Sơn.

Để đề cập một cách xác đáng và thích hợp về đền bù, tái định cư và hỗ trợ cho những người

bị ảnh hưởng/giải tỏa bởi dự án do thu hồi đất đai trong giai đoạn 1 từ năm 2010- 2016 Kếhoạch Tái Định Cư đã được chuẩn bị dựa trên Khung Chính Sách Tái Định Cư cho dự án cấp nước và thoát nước đô thị Việt Nam

Tài liệu này là Bản Kế Hoạch Tái Định Cư (RP) cho tiểu Dự án thoát nước và vệ sinh tạiBỉm Sơn Thanh Hóa Việc chuẩn bị dự thảo được dựa trên kết quả kiểm kê sơ bộ những tổn thất

và phải được chính thức hóa sau khi khảo sát đo đạc chi tiết (DMS hay kiểm kê chi tiết những tổn thất) dựa trên những thiết kế kỹ thuật chi tiết được duyệt được hoàn tất

Sau khi Kế Hoạch Tái Định Cư chính thức được phê duyệt bởi Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Thanh Hóa, nó sẽ là cơ sở pháp lý để hướng dẫn việc thực hiện đền bù những tổn thất và họat động tái định cư phát sinh do việc thực hiện dự án (từ đây sẽ được gọi là “Dự án”)

1.2 Khu vực dự án, mục tiêu và các hợp phần

1.2.1 Khu vực dự án

Thị xã Bỉm Sơn cách tỉnh Thanh Hoá 34km về phía Bắc, cách thủ đô Hà Nội 120km vềphía Nam và nằm ở toạ độ 2002’-2009' vĩ độ Bắc và 105047' – 105056’ kinh độ Đông

Diện tích khu vực nhiên 6730,58 ha

Phía Bắc giáp thị xã Tam Điệp tỉnh Ninh Bình

- Phía Nam giáp xã Hà Dương, Hà Vân, Hà Thanh huyện Hà Trung

- Phía Đông giáp xã Hà Vinh huyện Hà Trung và xã Nga Vinh huyện Nga Sơn

- Phía Tây giáp huyện Thạch Thành (tỉnh Thanh Hoá)

Tăng cường tính lâu bền của cơ sở hạ tầng và các dịch vụ thị xã Bỉm Sơn bằng việc hỗ trợđơn vị quản lý và vận hành hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thị xã Bỉm Sơn, đưa ra cơ chế hoạt động cho công ty cũng như giúp đỡ về mặt kỹ thuật trong công tác quản lý vận hành hệthống thoát nước, thu gom và xử lý nước thải.

1.3 Các hợp phần dự án

Những hợp phần bao gồm:

- Xây dựng hai trạm xử lý nước, công suất mỗi trạm là 3.500m3/ngđ

- Công trình trên tuyến: Hố ga thăm, giếng tách, miệng xả, hố ga giao và các trạm bơm chuyển tiếp Số lượng các trạm bơm được lựa chọn là 8 trạm bơm

- Đầu tư xây mới và cải tạo hệ thống tuyến cống, cải tạo mương hiện có với khối

lượng như sau:

Bảng 1.3.1: Khối lượng đầu tư xây mới

Bảng 3.2 Bảng khối lượng nạo vét cải tạo tuyến cống hiện có

2 CÁC BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU

2.1 Mục tiêu

Nguyên tắc đầu tiên trong khung chính sách đã được NHTG thỏa thuận là tránh hoặc giảm thiểu các tác động về tái định cư và thu hồi đất, trong trường hợp việc giảm thiểu nói trên không khả thi thì cần áp dụng các biện pháp giảm thiểu và/hoặc bồi thường một cách thoả đáng cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án

Theo tinh thần đã được thống nhất trong nguyên tắc thực hiện dự thoát nước thị xã Bỉm Sơn- Tỉnh Thanh Hóa, việc tái định cư và thu hồi đất cần được giảm thiểu Các cơ quan tư vấn thiết kế cũng như Ban QLDA và các ban ngành liên quan đã có nhiều nỗ lực cố gắng trong việc giảm thiểu tác động thu hồi đất ngay trong giai đoạn thiết kế và hoàn thiện báo cáo đầu tư dự án, chính vì vậy quy mô tác động đến tái định cư trong dự án là rất hạn chế

Những tác động thu hồi đất không thể tránh khỏi là do việc cần thiết phải thu hồi đất để xây dựng trạm xư lý và trạm bơm Những cuộc tham vấn sâu rộng giữa nhóm tư vấn tái định cư

và chính quyền địa phương, các tổ chức quần chúng và đặc biệt các hộ dân dự kiến sẽ ảnh hưởng đã được tiến hành nhằm giảm thiểu tối đa các tác động do việc tái định cư gây ra Những nguyên tắc hướng dẫn được thống nhất là nỗ lực xác định các phương án và chọn giải pháp tối

ưu để tránh việc di dời các hộ dân ra khỏi khu vực hiện thời họ đang sinh sống

2.2 Đề xuất các biện pháp giảm thiểu

Trong tiến trình thiết kế Dự án, Nhóm Tư vấn Tái định cư đã có sự phối hợp chặt chẽ vớinhóm kỹ thuật trong việc nỗ lực giảm thiểu những tác động của dự án, theo đó với phương án đào đường đặt cống trên các đoạn đường hiện hữu thì sẽ chỉ có tác động tạm thời và không có việc thu hồi đất vĩnh viễn Các hộ sẽ chỉ bị ảnh hưởng tạm thời trong thời gian thi công Đối vớicác công trình xây mới là hai trạm xử lý và các trạm bơm dâng mặc dù đã có nhiều biện pháp giảm thiểu nhưng không tránh khỏi một số trường hợp ảnh hưởng một phần nhà Do đó, để giảm thiểu tác động của các hộ gia đình này, bao gồm cả các hộ ảnh hưởng một phần nhà và các hộ ảnh hưởng gián tiếp trong quá trình thi công, nhóm tư vấn Tái định cư đã áp dụng một số biện pháp giảm thiểu như sau:

(i)Thứ nhất, hoạt động đầu tiên nhằm giảm thiểu các tác động của dự án là giúp các hộ dân

nắm được thông tin và nhận thức được vị trí, lợi ích của dự án cũng như các tác động dự kiến, để từ đó có thể cùng nhau xây dựng các chính sách phù hợp nhằm giảm thiểu các tác động Mặt khác, khi nắm được thông tin ngay từ giai đoạn này, các hộ dân sẽ có những chuẩn bị về mặt tinh thần cũng như vật chất, chuẩn bị sẵn sàng cho các tác động

dự kiến trong quá trình thi công; Nhóm tư vấn tái định cư đã tiến hành các cuộc tham vấn cộng đồng rộng khắp trên địa bàn dự án nhằm: (i) công khai thông tin về dự án, và (ii) một số tác động dự kiến cũng như các biện pháp thu hồi đất và bồi thường tái định

cư Sau khi tiếp nhận thông tin, rất nhiều ý kiến đã được trao đổi, nói chung người dân rất ủng hộ dự án và mong dự án sớm triển khai để giải quyết tình hình ngập lụt tại địa phương

(ii) Thứ hai, Hầu hết các tuyến cống sẽ được nghiên cứu và đặt vào vị trí dọc theo đường

hiện trạng nhằm giảm thiểu các tác động trực tiếp đối với các hộ hiện đang sinh sống haibên đường Các tác động còn lại sau khi giảm thiểu của dự án chỉ là các ảnh hưởng tạm thời trong quá trình thi công, đặc biệt ảnh hưởng đối với việc tiếp cận đến SXKD của các

hộ kinh doanh hai bên đường Ngoài ra, theo kết quả kích cỡ của các đường ống, cống thoát nước dự kiến trên địa bàn dự án, phạm vi ranh giới giải tỏa của các tuyến đường trong khoảng 0.7-2.5m, trong khi đó chiều rộng hiện trạng của các tuyến đường cũng lớn hơn Để giảm thiểu tác động đối với các hộ dân hai bên các tuyến đường nhóm tư vấn táiđịnh cư đã tham vấn các hộ dân tại các phường nhằm thúc đẩy sự hỗ trợ của họ trong quá trình xây dựng, một số các tác động tạm thời (về giao thông, ảnh hưởng đến kinh doanh ) sẽ được nhà thầu và cộng đồng dân cư phối hợp chặt chẽ nhằm giảm thiểu tối

đa các tác động đó dựa trên việc: (i) công khai kế hoạch thi công của nhà thầu để ngườidân bố trí sắp xếp hoạt động của chính họ cho phù hợp với kế hoạch thi công; (ii) việc thi công cần áp dụng theo phương pháp cuốn chiếu, thi công đến đâu thì rào chắn/đào đắp đến đó để giảm thiểu ảnh hưởng rộng đến giao thông đi lại và việc sản xuất kinh doanh của các hộ dân

(iii)Thứ ba, việc xây dựng các trạm bơm dâng sẽ được nghiên cứu và đề xuất theo hướng

giảm thiểu tác động thông qua xem xét ưu tiên thu hồi các khu vực đất công do UBND thị xã quản lý, không phải đất của người dân Kết quả là tác động thu hồi đất và tài sản vật chất là không đáng kể và không có hộ nào phải di dời

(iv) Cuối cùng,, nhóm Tư vấn Tái định cư đã có nhiều cuộc họp với nhóm kỹ thuật trong

việc xác định vị trí các tuyến thoát nước, đồng thời cùng nhau xây dựng các tiêu chí nhằm giảm thiểu các tác động trong quá trình thi công như: xây dựng các kế hoạch an toàn lao động (khi xây dựng cạnh sát khu dân cư), bố trí các nguyên liệu, dụng cụ phù hợp (biển báo, vách ngăn với khu dân cư ), thời gian thi công để giảm thiểu các tác động tạm thời

Thông qua các biện pháp giảm thiểu đề xuất, trong giai đoạn thiết kế kỹ thuật chi tiết, các phương án giảm thiểu cho phù hợp với thiết kế chi tiết của từng hạng mục, từng địa bàn triển khai dự án sẽ được xem xét và đề xuất cụ thể và chi tiết hơn

3 THU HỒI ĐẤT VÀ TÁI ĐỊNH CƯ

+ Cống thoát nước thải BTCT D300-D2000: 33498m

+ Hố ga thu nước mưa (0.6x0.6): 500 cái

3.2.2 Quy Mô Thu Hồi Đất

Dựa theo kết quả khảo sát sơ bộ về tái định cư Diện tích bị thu hồi vĩnh viễn là là 56290m2 bao gồm: 60m2 đất thổ cư, 80m2 đất công và 56150m2 đất nông nghiệp

Bảng 3.2.2 Quy Mô Thu Hồi Đất

Loại đất sử dụng

Diện tích bị ảnh hưởng tạm thời do việc thi công tuyến ống là: 87978.9m2 Số hộ bị ảnh hưởng

do bị hạn chế việc tiếp cận sản xuất kinh doanh là 215 hộ

Hố ga thu nước mưa(0.6x0.6)m 500 Pc 405

3.4 Tài Sản Văn Hóa

Không có tài sản văn hóa nào trong vùng dự án Đây là vấn đề thuận lợi trong việc di dời táiđịnh cư

3.5 Dân cư bị ảnh hưởng

3.5.1 Qui Mô và Phân Loại

Dựa trên những kết quả của cuộc khảo sát tái định cư sơ bộ sau khi hoàn thành NCTKT, tổng số

có khoảng 51 hộ (188 người) sẽ bị ảnh hưởng do việc thu hồi đất nông nghiệp và đất ở vĩnh viễn

để xây dựng trạm xử lý nước thải và trạm bơm Không có hộ nào phải di dời Ngoài ra, việc thi công tuyến ống thoát nước sẽ ảnh hưởng tạm thời tới 215 hộ (796 người) đang sản xuất kinh doanh nằm dọc theo đường

3.5.2 Thông tin kinh tế xã hội

Dân số: Theo số liệu điều tra vào cuối tháng 7 năm 2010 cho thấy, số hộ ảnh hưởng của dự án là

266 hộ( bao gồm cả tạm thời lẫn vĩnh viễn) với 984 nhân khẩu trong đó số nam là 442 người, số

nữ là 542 người

Với quy mô dân số trên, tại khu vực dự án trung bình có 3.7 nhân khẩu, điều này cho thấy loạihình gia đình trong khu vực dự án phần lớn là những gia đình hạt nhân (chỉ với hai thế hệ bố, mẹ/ con cái cùng sinh sống) loại hình gia đình, loại hình gia đình truyền thống với 3 thế hệ ông, bà/ bố, mẹ/con cái không xuất hiện nhiều tại khu vực các phường dự án

Chi tiêu của các hộ: Trong số các hộ đã cung cấp thông tin, đa số các hộ có mức thu nhập lớn hơn 5.000.000 triệu/ hộ/tháng chiếm khoảng 74.7% tập trung vào các hộ kinh doanh sản xuất, các hộ có mức thu nhập bình quân trên 2.000.000-3.000.000 VNĐ/hộ/tháng chiếm 5.3%, các hộ

có mức thu nhập dưới một triệu đồng chiếm 20.0%

Vấn đề chi tiêu trong gia đình chủ yếu là do người vợ quyết định chiếm 53,2%, hai vợ chồng quyết định chiếm 28,1%, người chồng quyết định 18.7%

Giáo dục: Trình độ học vấn của các hộ dân được khảo sát trong khu vực dự án trong các hộ được phỏng vấn như sau: Hầu hết các hộ có trình độ văn hóa cấp 2 và cấp 3 trở lên chiếm 81.5%, trình độ đại học và cao đẳng chiếm 8.5%, không có trường hợp nào mù chữ, tất cả đều biết đọc biết viết.

Giới và nhóm dễ bị tổn thương: Kết quả khảo sát cho thấy, hầu hết phụ nữ nằm trong dự án đều tham gia công việc nội trợ hoặc là công chức, không có trường hợp bất bình đẳng giới

Thời gian và tình trạng cư trú: Tất cả các hộ dân đã sinh sống trong khu vực dự án trước năm

1993 và có giấy tờ chứng nhận quyền sở hữu đất

4 KHUNG PHÁP LÝ

Khung pháp lý áp dụng cho công tác bồi thường và di dời đối với những người bị ảnhhưởng bởi dự án dựa trên các điều luật và chính sách liên quan của Việt Nam và chính sách vềTái định cư bắt buộc của NHTG

4.1 Luật thu , nghị định và thông tư của Chính phủ Việt Nam

Những luật định sau đây của Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam được áp dụng:

 Hiến pháp Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, ngày 15/04/1992; quyền công dân sở hữu và bảo vệ quyền sở hữu nhà ở

 Luật Đất đai, thông qua ngày 26/11/2003, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2004 Điều

39 yêu cầu công khai thông tin trước khi thu hồi đất tới người bị ảnh hưởng chậm nhất là

90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp

 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 về việc thi hành Luật đất đai

 Lệnh số 26/2003/L-CTN ngày 10/12/2003 về việc công bố Luật xây dựng do Chủ tịch nước ban hành có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2004: bồi thường và việc di dời của người bị thu hồi đất do giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án đầu tư

 Nghị định 16/2005/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Xây dựng

 Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 và Nghị định số 123/2007/NĐ-C vềphương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

 Thông tư 145/2007/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số188/2004/NĐ-CP

 Thông tư số 14/2009TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài Nguyên Môi Trường; quy định chi tiết đền bù, hỗ trợ tái định cư và các thủ tục thu hồI đất, phân bổ đất và thuê đất (có hiệu lực từ ngày 16/11/2009)

 Nghị định 123/2007/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số188/2004/NĐ-CP trao quyền cho Ủy ban Nhân dân các tỉnh xác định giá đất tại địa phương thông qua việc thiết lập khung giá các loại đất

 Nghị định số 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Đất đai

 Nghị định số 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 về thu thuế sử dụng đất Tài liệu hướng dẫn được ban hành theo Thông tư số 117/2004/KT-BTC của Bộ Tài chính

 Nghị định 95/2005/NĐ-CP ngày 15/07/2005 quy định về quyền sở hữu tài sản và quyền

sử dụng đất dân cư đô thị

 Nghị định 08/2005/ND-CP ngày 24/01/2005 quy định về quản lý quy hoạch đô thị

 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (thay thế Nghị định số 22/CP)

 Thông tư số 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197

 Nghị định 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 (sửa đổi Nghị định số 181/2004/ND-CP và Nghị định số 197/2004/ND-CP và các nghị định khác); bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

 Nghị định số 69/2009/ND-CP, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1 tháng 10 năm 2009, sửa đổi Nghị định số 197/2004/ND-CP, quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

 Nghị định số 84/2007/ND-CP, quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sửdụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

 Nghị định số 64/1993/ND-CP, ngày 27 tháng 9 năm 1993, quy định cấp đất nông nghiệp dài hạn cho các hộ gia đình

 Nghị định số 17/2003/ND-CP xây dựng quy chế dân chủ cấp cơ sở ở cấp xã, bao gồm các yêu cầu về tham vấn và sự tham gia của người dân ở các xã

 Nghị định số 172/1999/ND-CP, Điều 25, và nghị định sửa đổi năm 2009 Các công trình được xếp hạng bảo tồn văn hóa, lịch sử và nằm trong phạm vi hành lang an toàn đường thủy phải được giữ nguyên và bảo vệ theo các quy định của pháp luật hiện hành

 Nghị định số 131/2006/NĐ-CP ngày 09/11/2006 Ban hành Quy chế quản lý và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (được gọi tắt là ODA) (bao gồm những cam kết quốc tế của chính phủ được phổ biến và thi hành)

 Quyết định số 48/2008/QD-TTg ngày 3 tháng 4 năm 2008 về hướng dẫn chung lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức của nhóm 5 ngân hàng do Thủ tướng Chính phủ ban hành

 Khung chính sách tái định cư Dự án cấp nước và Thoát nước đô thị Việt Nam

 Theo Luật đất đai năm 2003, Nhà nước đại diện toàn dân làm chủ sở hữu đất đai ở Việt Nam Nhà nước có quyền quyết định mục đích sử dụng đất, cụ thể là quy hoạch sử dụng

đất và các kế hoạch sử dụng đất, quy định thời hạn sử dụng đất, quyết định việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, và định giá đất Nhà nước có thể giao hoặc cho đất cho người

sử dụng đất bao gồm các cá nhân, hộ gia đình và tổ chức Trong trường hợp giao đất, Nhà nước trao quyền cho Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh cấp Giấy chứng nhận quyền sửdụng đất cho người sử dụng đất Về việc thu hồi đất, tái định cư và đền bù, Luật đất đaiquy định các điều khoản như sau:

a Nhà nước có quyền thu hồi đất vào mục đích quốc phòng, an ninh quốc gia, lợiích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế Các cá nhân, hộ gia đình và

tổ chức có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ nhận được đền bù mất mát cho những tàisản này (Điều 42[1])

b Các cá nhân, hộ gia đình, và tổ chức có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc

đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ nhận được đền

bù mất mát cho những tài sản này (Điều 42[1])

c Trước khi thu hồi đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải thông báo cho người bị thu hồi đất biết lý do thu hồi, thời gian và kế hoạch tái định cư, nếu cần thiết; và các phương án đền bù Thời gian thông báo tối thiểu là 3 tháng đối vớiđất nông nghiệp và 6 tháng đối với đất phi nông nghiệp (Điều 39)

d Người bị thu hồi đất nông nghiệp hoặc đất ở nông thôn thì được đền bù bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất đền bù thì được đền bù bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi (Điều 42[2] và [3]) Ở trường hợp thứ hai, giá trị sử dụng đất được thiết lập sát với giá đất tương

tự trong điều kiện thị trường bình thường trên cơ sở quyết định hàng năm của Ủy ban nhân dân tỉnh (Điều 56)

e Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không có đất để đền bù cho sản xuất được liên tục thì ngoài việc được đền bù bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định lại đời sống, hoặc được đào tạo chuyển đổi ngành nghề, hoặc bố trí việc làm mới (Điều 42[2])

f Trường hợp giá trị quyền sử dụng đất ở đối với khu vực dân cư bị thu hồi lớn hơn đất ở được đền bù thì người bị thu hồi đất được đền bù bằng tiền đối với phần chênh lệch đó (Điều 42[3]).

g Khu tái định cư được xây dựng cho người bị thu hồi đất ở và phải di chuyển chỗ

ở Các khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất ở được đền bù bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước (Điều 42[3])

h Nhà nước thu hồi đất mà không đền bù về đất trong các trường hợp sau đây, trong số nhiều trường hợp: (i) đất thu hồi từ các tổ chức đã sử dụng ngân sách nhà nước để chi trả tiền sử dụng đất được giao hoặc chi trả tiền thuê đất đối vớiđất thuê, hoặc được giao đất nhưng không phải trả tiền sử dụng đất; (ii) đất thu hồi do lấn chiếm hoặc sở hữu bất hợp pháp hoặc người lấn chiếm không có đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, (iii) đất thuê của nhà nước; và (iv) đất thu hồi là đường hoặc kênh rạch, hoặc được sử dụng làm nghĩa trang hay bãi tha ma (Điều 43[1])

i Các công trình và tài sản cố định khác trên khu đất bị thu hồi sẽ không được đền

bù trong các trường hợp các công trình này đã được xây dựng mà không được cấp phép; trái với mục đích sử dụng đất đã được xác định trong quy hoạch sử dụng đất; hoặc khi công trình được xây dựng trên nền đất lấn chiếm bất hợp pháp (Điều 43[2])

j Trong trường hợp thu hồi đất tạm thời, ví dụ trong thời gian thi công, khi hết thờihạn trưng dụng đất, Nhà nước trả lại đất và đền bù thiệt hại do việc trưng dụng đất gây ra cho người bị trưng dụng đất (Điều 45)

Việc định giá đất của Nhà nước theo Luật đất đai năm 2003 phải bảo đảm các nguyên tắc sau đây:

a Sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường; khi có chênh lệch lớn so với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường thì phải điều chỉnh cho phù hợp;

b Các thửa đất liền kề nhau, có (i) điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội, điệu kiện hạ tầng như nhau, và (ii) có cùng mục đích sử dụng hiện tại và/hoặc theo quy hoạch thì sẽ có mức giá như nhau;

c Đất tại khu vực giáp ranh giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, có (i) điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, và điều kiện hạ tầng như nhau, và (ii) có cùng mục đích sử dụng hiện tại và/hoặc theo quy hoạch thì sẽ có mức giá như nhau

Luật Đất đai 2003 quy định việc định giá đất là do Ủy ban Nhân dân tỉnh hoặc UBND thành phố trực thuộc trung ương thực hiện và được công bố vào ngày 01 tháng 1 hàng năm Trường hợp tạI thờI điểm thu hồI đất mà giá đất do UBND cấp tỉnh quy định khác vớI giá thị trường thực tế trong điều kiện bình thường thì UBND cấp tỉnh phảI xác định lạI giá đât cho thực tế và phù hợp Luật Đất đai 2003 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật này Khoản 2 Điều 3 quy định:

 Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc gia nhập có quy định khác với quy định của Luật này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó

Nghị định 197/2004/NĐ-CP quy định tính hợp lệ và thủ tục đền bù, hỗ trợ và tái định cư khiNhà nước thu hồi đất Các nguyên tắc đền bù gồm có: (i) người có đủ điều kiện hợp lệ bị Nhà nước thu hồi đất sẽ được đền bù; (ii) trong trường hợp người bị ảnh hưởng không đủ điều kiện được đền bù, thì sẽ được xem xét hỗ trợ; (iii) người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được đền bù bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để đền

bù thì được đền bù bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi; và (iv) người sử dụng đất được đền bù khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính

về đất đai thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được đền bù hoặc hỗ trợ Nghị định và thông tư số 116/2004 TT-BTC nêu chi tiết các loại hình đền bù đốivới từng đối tượng người sử dụng và loại hình mất mát; các chính sách hỗ trợ, các điều khoản đối với việc tái định cư theo từng cá nhân hoặc theo nhóm và vai trò và trách nhiệm thực hiện các dự án tái định cư

Nghị định 17/2006/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 197 quy định sửa đổi một số điều về đền bù, hỗtrợ và tái định cư, bao gồm: (i) yêu cầu cập nhật giá chính thức của Ủy ban nhân dân tỉnh, khicần thiết, nhằm phản ánh đúng giá thị trường đối với các tài sản bị ảnh hưởng; (ii) hỗ trợ ổn định

cuộc sống cho các hộ nghèo nhưng không dưới 3 năm và không quá 10 năm; và (iii) hỗ trợchuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho các hộ gia đình bị ảnh hưởng mất đi phần lớn đất canh tác cũng như những hộ bị ảnh hưởng phải di chuyển đến khu tái định cư

Nghị định 188/2004/NĐ-CP quy định phương pháp xác định giá đất, khung giá các loạiđất do Nhà nước thu hồi, và tính thuế đối với việc sử dụng đất, chuyển quyền sử dụng đất và thuê đất của nhà nước Nghị định lập ra mức giá tối thiểu và tối đa cho từng loại và hạng mục đất khác nhau Nguyên tắc xác định mức giá là mức giá đất thực tế đã chuyển nhượng trên thịtrường trong điều kiện bình thường giữa người cần chuyển nhượng và người muốn được chuyển nhượng không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như tăng giá do đầu cơ, do thay đổi quy hoạch, chuyển nhượng trong tình trạng bị ép buộc hoặc quan hệ huyết thống Thông tư 114/2004/TT-BTC xây dựng chi tiết các phương pháp (phương pháp so sánh trực tiếp và phương pháp thu nhập) để xác định giá đất

Nghị định 123/2007/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 188/2007/NĐ-CP giao quyền cho Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định giá các loại đất tại địa phương bằng cách xây dựng khung giá đất cho tất

cả các loại hình đất

Nghị định 69/2009-NĐ-CP quy định các phương pháp chi trả đền bù Khi được đền bù bằng việc giao đất mới hoặc nhận đất ở, nhà ở tái định cư, và có sự chênh lệnh về giá trị thì người bị ảnh hưởng được nhận phần chênh lệch đó nếu như số tiền đền bù, hỗ trợ lớn hơn giá trịđất ở hoặc nhà ở tái định cư; người bị ảnh hưởng phải nộp phần chênh lệch nếu tiền đền bù, hỗtrợ nhỏ hơn giá trị đất ở hoặc nhà ở tái định cư (ngoại trừ trong trường hợp đặc biệt) Các khoản

hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm: (i) hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở; (ii) hỗ trợ tái ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và tạo việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp; (iii) hỗ trợ khi thu hồi đất “sử dụng vào mục đích nông nghiệp” trong khu dân cư ví dụ như đất vườn, ao; và (iv) hỗ trợ khác Ủy ban nhân tỉnh sẽ nêu cụ thể mức hỗ trợ, diện tích đất hỗ trợ và giá đất ở trung bình theo tính toán cho phù hợp với thực tế tại địa phương

Nghị định số 131/2006/NĐ-CP quy định “trong trường hợp điều ước quốc tế về ODA mà Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với các quy định của pháp luật Việt Nam thì thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đó” (Điều 2, khoản 5)

Các quyết định chính quyền cấp tỉnh về tái định cư và đền bù và giá đất có hiệu lực sau khi nộp Khung chính sách này sẽ được đưa vào Kế hoạch tái định cư

4.2 Chính sách tái định cư và bồi thường của tỉnh Thanh Hóa

Quyết định số 4539/2009/QĐ- UBND ngày 21/12/2009 của HĐND tỉnh Thanh Hóa, khóa XV,

kỳ họp thứ 14 về giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Quyết định số 3788/2009/QĐ-UBND ngày 23/10/2009 về việc quy định chính sách hỗ trợ và táiđịnh cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Hướng dẫn số 2201/HD-STNMT ngày 13/11/2009 về việc thực hiện một số chính sách hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Quyết định số 03/2010/QĐ- UBND về việc phê duyệt giá đất nông nghiệp năm 2010

Quyết định số 02/2010/ QĐ- UBND về việc phê duyệt giá đất ở và đất sản xuất kinh doanh phinông nghiệp trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn năm 2010

Quyết định số 345/2010/ QĐ- UBND về việc ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại về tài sản, vật kiến trúc trúc trong giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

4.3 Chính sách của Ngân hàng Thế giới về Tái định cư không tự nguyện

Ngân hàng thế giới nhận thấy vấn đề tái định cư không tự nguyện có thể dẫn tới những khó khăn, thử thách kéo dài và gây thiệt hại về môi trường nếu như không có những giải pháp được đề ra và triển khai kỹ càng Hướng dẫn 4.12 về Chính sách tái định cư của Ngân hàng thếgiới bao gồm những đảm bảo an toàn nhằm giải quyết và giảm nhẹ những rủi ro kinh tế, xã hội

và môi trường phát sinh do tái định cư không tự nguyện

Các nguyên tắc hướng dẫn cơ bản của chính sách tái định cư của Ngân hàng thế giới gồm:

(i) Cần tránh tái định cư không tự nguyện khi có thể, hoặc giảm thiểu sau khi đã tìm tất cả các phương án khả thi trong thiết kế dự án;

(ii) Khi không thể tránh được việc tái định cư, các hoạt động tái định cư cần được tiếp nhận

và triển khai theo tinh thần của các chương trình phát triển bền vững, có đủ nguồn lực đầu tư giúp người dân tái định cư bởi dự án có thể cùng chia sẻ lợi ích Những người bị ảnh hưởng cần được tham vấn đầy đủ và có được cơ hội tham gia vào công tác hoạch định và thực hiện các chương trình tái định cư

(iii) Trước khi bắt đầu thực hiện dự án những người bị ảnh hưởng với những nỗ lực của mình cần được hỗ trợ cải thiện kế sinh nhai và điều kiện sinh sống hoặc ít nhất là khôi phục lại

ở mức độ như trước khi di dời hoặc mức thông thường tùy thuộc ở mức nào là tốt hơn hết

4.4 Chính phủ, ngân hàng thế giới và Dự án cấp nước và nước thải đô thị Việt Nam

Những luật, nghị định và quy định gần đây về các chính sách tái định cư của Chính phủViệt Nam đã được thống nhất hơn với các chính sách tái định cư của Ngân hàng thế giới

Trong trường hợp có những quy định khác giữa luật, quy định và thủ tục của bên vay và các chính sách và yêu cầu của Ngân hàng thế giới thì khi đó sẽ thực hiện theo quy định của Ngân hàng thế giới Điều này tuân theo Nghị định số 131/2006/ND-CP chỉ rõ trong trường hợp “điều ước quốc tế về Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với các quy định của pháp luật Việt Nam thì thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đó” (Điều 2, Khoản 5)

Sự khác biệt giữa các luật và nghị định của Chính phủ và chính sách của Ngân hàng thế giới vềvấn đề tái định cư và đền bù, và cách hòa hợp những khác biệt này được trình bày trong Bảng 1 dưới đây

Bảng 1: Những nét khác biệt giữa các luật định Nhà nước và Chính sách của Ngân hàng thế giới

và Chính sách của Dự án cấp nước và nước thải đô thị Việt Nam

cụ thể

Những trường hợp chưa rõ về quyền hợp pháp chính thức về đất đai không nên bị cản trở việc đền bù

Tất cả những người bịảnh hưởng từ dự án, bất chấp tình trạng sởhữu, vị thế kinh tếhay xã hội, sẽ được quyền nhận đền bù hoặc hỗ trợ thiệt hại

về tài sản, nguồn thu nhập và kinh doanh ởmức chi phí thay thếđầy đủ và được hỗ trợcác biện pháp phục hồi đủ để giúp họ cảithiện hoặc ít nhất là phục hồi lại điều kiện sinh sống, mức thu nhập và khả năng sản xuất

Đền bù đất

theo chi phí

thay thế

Nghị định 123/2007 (sửa đổimột số điều Nghị định 188/2004), xác định giới hạn giá đất và giao quyền cho UBND tỉnh quyết định định mức giá đất tại địa phương bằng việc xác định giá đất và khung giá các loại đất Giá các loại đất cụ thể trong giới

Tất cả những người bịảnh hưởng, kể cảnhững người không có quyền sử dụng đất hợp pháp đều được đền bù hoặc hỗ trợ về những mất mát ở mức chi phí thay thế

Phải thực hiện khảo sát chi phí đền bù nhằm đảm bảo tỉ lệđền bù của dự án đốivới các loại hình mất mát sẽ tương ứng vớichi phí thay thế được cập nhật vào thờiđiểm thực hiện tái

Vấn đề chính Luật nhà nước Chính sách của Ngân

xa, vùng có điều kiện kinh tế,

xã hội khó khăn, điều kiện hạtầng yếu kém, khi giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường địa phương trong điều kiện bình thường thấp hơn mức giá tốithiểu của Khung giá đất theo Nghị định này, thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định mức giá cụ thể áp dụng tạiđịa phương và gửi Bộ Tàichính để báo cáo

Điều 11 của Nghị Định 69/2009ND-CP quy định Trường hợp tạI thờI điểm thu hồI đất mà giá đất do UBND cấp tỉnh quy định khác vớIgiá thị trường thực tế trong điều kiện bình thường thì UBND cấp tỉnh phảI xác định lạI giá đât cho thực tế

và phù hợp

định cư

Vấn đề chính Luật nhà nước Chính sách của Ngân

Nhà và công trình khác gắn liền với đất được xây dựng sau khi có quy hoạch sửdụng đất hoặc giới hạn đường quản lý được thông báo sẽ được hỗ trợ tùy trường hợp cụ thể

Tất cả những người bịảnh hưởng, kể cảnhững người không có quyền sử dụng đất hợp pháp đều được đền bù hoặc hỗ trợ về những mất mát ở mức chi phí thay thế

Tất cả những người bịảnh hưởng từ dự án đều

sẽ có quyền nhận đền

bù bất kể tình trạng pháp lý ở cả khu vực nông thôn và đô thị

Sẽ trả đền bù đầy đủtheo mức chi phí thay thế cho tất cả những công trình bị ảnh hưởng không tính giảm trừ đối với vật liệu có thể được tận dụng hoặc khấu hao.Mọi đền bù đầy đủtheo mức chi phí thay thế sẽ được trả cho tất

cả những công trình

bị ảnh hưởng từ dự án bất kể quyền lợi pháp

Đối với những tài sản phi đất đai, tất cảnhững người bị ảnh hưởng hợp pháp hay không hợp pháp hoặc đang được hợp pháp hóa cần được đền bù ởmức chi phí thay thế, bằng tiền mặt hoặc các tài sản thay thế Trong

số đó có cả những người thuê nhà, thuê đất và người lao động ở

Các hộ kinh doanh chưa có đăng ký sẽ có

đủ điều kiện nhận hỗtrợ tiền mặt hoặc bằng hiện vật, bao gồm người đi thuê mướn các công trình, thuê đất và người lao động

Vấn đề chính Luật nhà nước Chính sách của Ngân

hàng thế giới

Chính sách của Dự án

hộ kinh doanh bị ảnh hưởng

Hỗ trợ phục

hồi đời sống

Nghị định 69/2009, Điều 20&22: Người bị ảnh hưởng

bị thu hồi từ 30% trở lên diện tích đất sản xuất sẽ được hỗtrợ ổn định đời sống và đào tạo/tạo việc làm Nghị định

số 17/2006 bổ sung điều khoản này và hỗ trợ dài hạn đối với các hộ nghèo

Hỗ trợ phục hồi đờisống dành cho những người bị mất 10% trởlên nguồn thu nhập từsản xuất – các tài sản tạo ra nguồn thu và/hoặc được thay thếvật chất tương ứng

Tập trung vào các chiến lược, tránh làm khó khăn thêm và tạo

cơ hội mới cải thiện tình trạng của những hộnghèo và dễ bị tổn thương

Hỗ trợ phục hồi đờisống dành cho những người mất 20% trởlên nguồn thu từ sản xuất– các tài sản tạo

ra nguồn thu và/hoặc được thay thế vật chất tương ứng Dự án sẽtập trung vào những chiến lược tránh làm khó khăn thêm và tạo

cơ hội mới cải thiện tình trạng của những

hộ nghèo và dễ bị tổn thương

5 CHÍNH SÁCH ĐỀN BÙ

5.1 Mục đích của việc tái định cư

Mục tiêu của luật pháp Việt Nam về tái định cư và khôi phục mức sống cho những ngườiphải di dời chỗ ở và mục tiêu của Ngân hàng Thế giới về tái định cư không tự nguyện đã được

áp dụng để lập Khung chính sách tái định cư này (RPF) Các mục tiêu được trình bày ở phần dưới đây Ma trận quyền lợi được trình bày ở Phụ lục 1 Các chính sách và nguyên tắc áp dụng cho Dự án sẽ được áp dụng và có giá trị thay thế những điều khoản quy định hiện hành của Việt Nam một khi có sự khác biệt giữa chính sách của Việt Nam và chính sách của Ngân hàng Thếgiới

Mục tiêu chính của Khung chính sách tái định cư là đảm bảo rằng tất cả những người bịảnh hưởng bởi Dự án phải được bồi thường cho những tài sản bị mất theo giá thay thế và được hưởng các chính sách hỗ trợ nhằm giúp họ khôi phục, cải thiện mức sống hoặc ít nhất là duy trì được các điều kiện sống và khả năng tạo thu nhập như trước khi có dự án

5.2 Những người bị ảnh hưởng bởi dự án

Những người bị ảnh hưởng bởi dự án là những người chịu tác động:

 bởi việc thu hồi đất không tự nguyện và điều này dẫn đến:

- buộc phải di dời đến nơi khác hoặc bị mất chỗ ở;

- bị mất tài sản hoặc mất khả năng tiếp cận tới tài sản;

- mất nguồn thu nhập hay phương tiện sống, bất kể họ có phải di dời đến nơi ở mới hay không; hoặc

 Bị hạn chế một cách không tự nguyện khả năng tiếp cận tới các khu rừng có pháp lý rõ hay các khu rừng được bảo vệ, gây tác động bất lợi tới nguồn sống của họ

5.3 Thời điểm hợp lệ

Theo kết quả nghiên cứu của dự án, thời điểm hợp lệ của dự án là ngày kết thúc kiểm kê đất và tài sản ảnh hưởng bởi dự án Theo đó, tất cả các hộ dân trong khu vực dự án, có số lượng đất và tài sản phát sinh sau ngày này sẽ không đủ điều kiện pháp lý để được nhận bất cứ khoản bồi thường, hỗ trợ nào của dự án Ngày khóa sổ kiểm kê của dự án này là ngày 02/05/2010

5.4 Tiêu chuẩn đủ điều kiện

Những người bị ảnh hưởng bởi Dự án mà họ sẽ được nhận đền bù là:

- Những người có một phần hay toàn bộ nhà cửa, công trình, vật kiến trúc bị ảnh hưởng tạm thời hoặc vĩnh viễn bởi Dự án;

- Những người có đất hoặc/ và đất nông nghiệp bị ảnh hưởng vĩnh viễn hoặc tạm thời mộtphần hoặc toàn bộ bởi Dự án,

- Những người kinh doanh bị ảnh hưởng một phần hoặc tất cả( tạm thời hoặc vĩnh viễn) bởi

Dự án; và

- Những người có hoa màu và cây cối ( lâu năm hoặc cây ngắn ngày) bị ảnh hưởng một phần hoặc toàn bộ bởi Dự án

5.5 Tác động tái định cư và quyền lợi

Tác động của việc thu hồi đất bao gồm những tổn thất tạm thời hay lâu dài đến;

- Đất nông nghiệp (có thể canh tác), đất lâm nghiệp và đất thổ cư

- Hoa màu và cây cối

- Nhà cửa / vật chất kiến trúc và

- Thu nhập, kinh doanh hay tài sản có khả năng sinh lợi

Những người bị ảnh hưởng được quyền nhận đền bù và/ hay một hay nhiều trợ giúp cho mỗiloại tổn thất phải gánh chịu tùy theo:

- Tình trạng phân loại hợp thức và

- Loại mức độ nghiêm trọng tác động lên họ

Phụ lục ma trận quyền lợi bồi thường và tái định cư sẽ chi tiết hóa quyền lợi được nhận theo mỗiloại tổn thất và tình trạng phân loại tính hợp thức

5.6 Chính sách đền bù

5.6.1 Các mục tiêu tái định cư

Các mục tiêu của pháp luật Việt Nam quản lý công tác tái định cư và phục hồi đời sống của người bị ảnh hưởng và mục tiêu của Ngân hàng thế giới về tái định cư không tự nguyện được áp dụng để lập Khung chính sách tái định cư này Các mục tiêu được trình bày bên dướiđây Ma trận quyền lợi đề xuất trình được bày ở Phụ lục 1 để tham khảo thêm Các chính sách

và nguyên tắc được áp dụng ở Dự án sẽ thay thế cho các điều khoản trong các nghị định tương

ứng hiện vẫn còn hiệu lực tại Việt Nam trong trường hợp có khác biệt giữa OP 4.12 của Ngân hàng thế giới và luật định Việt Nam.

Mục tiêu chính của Khung chính sách tái định cư là nhằm đảm bảo tất cả những người bịảnh hưởng sẽ được đền bù cho những thiệt hại ở mức chi phí thay thế và được hỗ trợ các biện pháp ổn định cuộc sống, giúp họ cải thiện hoặc ít nhất là duy trì điều kiện sinh sống và khả năng kiếm thu nhập như trước khi có dự án

5.6.2 Các nguyên tắc tái định cư

Nguyên tắc của chính sách tái định cư ở dự án sẽ như sau:

(i) Việc thu hồi đất và tài sản và tái định cư người dân sẽ được giảm thiểu càng nhiều càng tốt

(ii) Tất cả những người bị ảnh hưởng sinh sống, làm việc, kinh doanh hoặc canh tác nông nghiệp trong vùng dự án được hỗ trợ các biện pháp ổn định cuộc sống nhằm giúp cảithiện hoặc ít nhất duy trì điều kiện sinh sống, khả năng kiếm thu nhập và mức độ sản xuất như trước dự án Người bị ảnh hưởng không có đủ quyền hợp pháp về tài sản mất mát vẫn được quyền nhận các quyền lợi như các biện pháp ổn định cuộc sống

(iii) Các biện pháp ổn định cuộc sống sẽ là:

a đền bù ở mức chi phí thay thế mà không khấu trừ khoản khấu hao hay vật liệu tận dụng đối với nhà ở và các công trình khác;

b ưu tiên đền bù “đổi đất nông nghiệp lấy đất nông nghiệp” với khả năng sản xuất ngang bằng nhau có thể chấp nhận được đối với người bị ảnh hưởng;

c đền bù đất ở (nếu có) với kích thước ngang bằng và có thể chấp nhận được đốivới người bị ảnh hưởng;

d phụ cấp vận chuyển và sinh hoạt, và

e phụ cấp phục hồi kinh doanh/ thu nhập

(iv) Mức độ thay thế đất nông nghiệp và đất ở sẽ tương tự với khu đất bị mất ở mức cao nhất

có thể và có thể chấp nhận được đối với người bị ảnh hưởng Trong trường hợp không có sẵn đất để đền bù “đất lấy đất” hoặc nếu đó là lựa chọn của người bị ảnh hưởng thì có thể