BÀI VIẾT DỰ THI CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC

Bằng thực tiễn đời sống, kết hợp với các kiến thức đã được các thầy cô trang bị trong trường, chúng em đã vận dụng các kiến thức các môn khoa học xã hội và khoa học tự nhiên: Địa lí, Sinh học, Vật lí, Hóa học để lọc nước nhiễm phèn thành nước sạch góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống nơi chúng em đang sống, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.Qua việc nghiên cứu đề tài này đã giúp chúng em hiểu biết thêm nhiều kiến thức thực tế, biết vận dụng kiến thức được học vào giải quyết các tình huống trong cuộc sống, có phương pháp nghiên cứu khoa học, tập làm nhà khoa học, giúp chúng em tự tin hơn, yêu các môn học

BÀI VIẾT DỰ THI CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC

TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC

(VDKTLM)

- Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Mỹ Tho

- Phòng Giáo dục và Đào tạo: tỉnh Tiền Giang

- Trường Trung học phổ thông Chuyên Tiền Giang

- Địa chỉ: 171B Ấp Bắc thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang

- Điện thoại:

- Email:

- Họ và tên học sinh (hoặc nhóm học sinh):

1 Trần Nguyễn Hồng Ngọc

2 Nguyễn Thị Kim Tuyền

3 Nguyễn Ngọc Yến Nhi

BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN

ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN

MÔN: HÓA HỌC BÀI: RÁC, LÀM SAO ĐÂY !?!

1 Tình huống cần giải quyết:

Vừa qua có một đoàn Bảo vệ môi trường đã đến thăm trường em để mở chiến dịch “Trường học xanh – sạch – đẹp”, tuyên truyền học sinh phải biết giữ gìn vệ sinh trường học Nói cụ thể hơn chính là vấn đề rác thải, đây là điều mà ai cũng quan tâm và nó cần phải được giải quyết ngay và lập tức ở trường em nói riêng và các trường khác nói chung Vậy chúng ta nên làm gì và làm như thế nào đây ???

2 Mục tiêu giải quyết tình huống:

 Trình bày hiện tượng, phân loại

 Thực trạng

 Nguyên nhân gây ra hiện tượng, nơi sản sinh

 Nguồn gốc mầm bệnh trong rác

 Tác động của mầm bệnh trong rác

 Giải pháp phòng chống và phòng tránh hiện tượng

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống

o Xác định thành phần, khối lượng rác thải trong trường học

o Điều tra kiến thức và nhận thức của học sinh về rác thải và phân loại rác tại nguồn

o Thiết kế các phương tiện tuyên truyền về rác thải và phân loại rác tại nguồn dựa trên ý kiến học sinh

o Các biện pháp tuyên truyền trong việc nâng cao hiểu biết, nhận thức cũng như hành động của học sinh về phân loại rác tại trường học

o Xây dựng mô hình phân loại rác trong trường học phù hợp với điều kiện thực tế

4 Giải pháp giải quyết tình huống

Từ những vận dụng trong kiến thức liên môn, ta có:

 Hóa học: Thành phần trong rác thải, phân loại

 Sinh học: những ảnh hưởng của rác thải đối với sức khỏe con người, ảnh

hưởng của bệnh

 Vật lí: độ khuếch tán của mầm bệnh trong môi trường

 Toán học: trung bình một người hít bao nhiêu khí thải

 Địa lí: biểu đồ số lượng thống kê

 Công nghệ: mô hình xử lí rác

 Giáo dục công dân:giải thích tại sao người dân không có ý thức tốt trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, đồng thờitổ chức tuyên truyền giáo dục cho người dân trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:

Đề ra các mục tiêu cần đạt -> Tìm hiểu, thu thập dữ liệu -> Trao đổi, phân tích và tổng hợp, ->giải quyết vấn đề

* Tư liệu sử dụng: sách giáo khoa, sách vở trong thư viện

* Ứng dụng công nghệ thông tin: máy tìm kiếm google

Như đã biết, ngày nay hiện tượng rác thải đang là một vấn đề nhức nhói trong cuộc sống hàng ngày của con người, rác ở khắp nơi, và điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc hình thành ý thức bảo vệ môi trường của người dân, điển hình

là học sinh, sinh viên

là một số hình ảnh cụ thể tại một số trường ở Tiền Giang

Như các bạn đã thấy, rác ở khắp nơivà nó sẽ cứ tiếp diễn nếu học sinh không

có ý thức bảo vệ môi trường Có rất nhiều biểu hiện nhưng phổ biến nhất là vứt rác ra đường hoặc nơi công cộng Ăn xong một que kem hay một chiếc kẹo, học sinh vứt que, vứt giấy xuống đất Uống xong một lon nước ngọt hay một chai nước suối, vứt lon, vứt chai ngay tại chỗ vừa ngồi mặc dù thùng rác để cách đó rất gần Thậm chí khi ăn xong một tép kẹo cao su,

họ cũng không

mang đến thùng

rác mà vo tròn

rồi trét lên ghế

đá và cứ thế bỏ

đi chỗ khác

Trong lớp học,

sân trường, học

sinh cũng

ngang nhiên xả

rác ở hộc bàn,

góc lớp, hành

lang,

Theo thống kê được khảo sát từ 100 học sinh trường trung học phổ thông Chuyên Tiền Giang cho thấy:

* Phân loại:

- Rác hữu cơ : là loại rác dễ phân hủy và có thể đưa vào tái chế để đưa vào sử dụng cho việc chăm bón và làm thức ăn cho động vật (

vỏ các loại hoa quả, lá cây, )

-Rác vô cơ : là loại rác khó phân hủy nhưng

có thể đưa vào tái chế

để sử dụng nhằm mục đích phục vụ cho con người ( bao ni lông,

vỏ chai, giấy, )

Rác hữu cơ Rác vô cơ

- Nguyên nhân đầu tiên là do những thói quen xấu lười biếng và lối sống lạc hậu ích

kỷ chĩ nghĩ đến quyền lợi cá nhân, nghĩ rằng trường học không phải là của mình, vậy thì việc gì mà phải mất công gìn giữ Cứ ném, xả rác và thế thôi

- Nguyên nhân tiếp theo là do thói quen đã có từ lâu, khó sửa đổi, phải có sự nhắc nhở của người khác mới thực hiện, nhưng sau đó thì bỏ luôn Do đó mà thái độ tuân thủ nội quy nơi công cộng của học sinh sinh viên vẫn chưa đi vào nề nếp

- Ngoài ra, một phần nhỏ là do cơ sở vật chất của trường không đáp ứng được việc xử lí rác của học sinh

Rác thải chứa nhiều vi khuần, vi trùng gây bệnh, do chứa mầm bệnh từ súc vật, rác thải y tế,…Các vi khuẩn gây bệnh như E.coli, Coliform, giun sán,…Sau đó các sinh vật như ruồi, muỗi đậu vào rác rồi mang theo các mầm bệnh đi khắp nơi, gây hại đến sức khỏe con người Kim loại nặng: Chì (Pb), thủy ngân(Hg), crom(Cr), có trong rác không bị phân hủy sinh học, mà tích tụ trong sinh vật, tham gia chuyển hóa sinh học

* Tác hại của mầm bệnh trong rác:

1 Ảnh hưởng đối với sức khỏe con người:

Trong thành phần rác thải thông thường hàm lượng hữu cơ chiếm tỉ lệ lớn, loại rác này rất dễ bị phân hủy,lên men, bốc mùi hôi thối Rác thải không được thu gom, tồn đọng trong không khí lâu ngày sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe con người xung quanh

Ngoài các loại rác hữu cơ, còn có các loại rác vô cơ như: túi ni lông, giấy vụn,chai, lon, ly nhựa…Mà độc hại nhất là các túi nilong và những chất khó phân hủy Theo

tính toán của các nhà chuyên môn, cứ hai bao nilon được sản xuất ra thì có khoảng 0,1gam chất thải phát sinh.gây ô nhiễm không khí, nước.Bao nilon lẫn vào đất có thể làm chậm sự tăng trưởng của cây trồng, ngăn cản oxy đi qua đất, gây xói mòn đất nilon khó tiêu hủy

dù hằng trăm năm chôn vùi dưới đất, làm cho đất khô cằn và độc hại Khi bị đốt cháy, các các loại bao bì nilon sẽ tạo thành nhiều khí độc, đặc biệt là chất dioxin có thể gây ngộ độc, gây ngất, nôn ra máu, khó thở, gây rối loạn chức năng, bị ung thư, giảm khả năng miễn dịch, ảnh hưởng đến các tuyến nội tiết

Các bãi rác là những nguồn mang dịch bệnh Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng: trong các bãi rác vi khuẩn thương hàn có thể tồn tại 15 ngày, vi khuẩn lỵ là 40 ngày, trứng giun đũa là 300 ngày Các loại vi trùng gây bệnh này thực sự phát huy tác dụng khi có các vật chủ trung gian gây bệnh tồn tại trong các bãi rác như ổ chuột, ruồi, muỗi,… và nhiều loại ký sinh trùng gây bệnh cho người, một số bệnh điển hình do các trung gian truyền bệnh như: chuột truyền bệnh dịch hạch, bệnh sốt vàng da do xoắn trùng, ruồi, gián truyền bệnh tiêu hóa, muỗi ruyền bệnh sốt rét, sốt xuất huyết…

Trứng giun đũa Vi khuẩn lỵ Vi khuẩn thương hàn

Nguồn rác thải thường là các loại thực phẩm chiếm tỉ lệ cao trong toàn bộ khối

lượng rác thải Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và mưa nhiều ở nước ta là điều kiện thuận

lợi cho các thành phần hữu cơ phân hủy, thúc đẩy nhanh quá trình lên men, thối rửa

và tạo nên mùi khó chịu cho con người.các chất thải khí phát ra từ các quá trình này

thường là H2S, NH3,CH4, SO2, CO2

Sau đây là một vài đại diện:

Amoniac

+ Amoniac có mùi khó chịu và gây viêm đường hô hấp cho người, động vật, gây

loét giác mạc, thanh quản, khí quản Amoniac thường gây nhiễm độc cấp tính

hấp

5000-10000 Co thắt do phản xạ họng, xuất

huyết phổi, ngất phản xạ do ngạt, có thể chết

(Hoàng Văn Bính, 2007)

Carbon monocide

Carbon monocide tấn công hemoglobin và thế chỗ của O2 tạo ra carboxyhemoglobin

O2Hb + CO  COHb + O2

Carboxyhemoglobin là phức bền do vậy mà kết quả là giảm khả năng tải O2 của máu

Bảng 1: Hậu quả của sự nhiễu độc CO ở nồng độ khác nhau

Nồngđộ CO

(Ppm)

%chuyển hóa O2Hb-> COHb

Ảnh hưởng đối với con người

đoán và giác quan, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi

nhiều

Khí cacbonic CO 2

oxy Một số đặc trưng gây độc của CO2 như sau:

Nồng độ CO2trong không khí sạch chiếm 0,003 - 0,006 %

Nồng độ tối đa cho phép của CO2 là 0,1%

Khí CO2 còn gây nên hiện tượng hiệu ứng nhà kính, làm cho bầu khí quyển nóng lên

Chính vì thế,

Ảnh hưởng của độc tố đến phổi:

Các độc chất tiếp xúc khi hít thở sẽ hấp thụ qua phổi.Các độc chất thuộc nhóm này thường làcác khí như CO, NO2, SO2.Chúng có thể ở dạng khí, cũng có thể ở dạng hạt bụi Những hạt này có thể sẽ kết lắng ở bề mặt cơ quan hô hấp theo 1 trong

3 quá trình sau:

1 Phân tán hạt: xảy ra đối với những hạt có kích thước vài micron khi luồng khí gặp

bề mặt dốc

2 Lắng đọng theo lực hấp dẫn: Phụ thuộc vào khối lượng và hình dạng của hạt Đối với hạt có đồng mật độ thì quá trình này thường có ở hạt có đường kính từ 0,5 - 5 micro

3 Khuếch tán: Hiện tượng này thường có ở hạt có kích thước nhỏ

Trung bình khoảng 1/2 các chất sẽ thâm nhập vào cơ thể trong vòng một ngày, điều này cũng còn phụ thuộc vào bản chất của độc chất Phần còn lại sẽ được thâm nhập trong những ngày tiếp theo, thậm chí hàng năm sau

Bên cạnh đó, những chất độc trong rác gây ra nhiều bệnh nguy hiểm khác nhau, cụ thể là:

- Bệnh ung thư: có một số thành phần chất hữu cơ dễ bay hơi trong rác có khả năng gây ung thư như: benzen, styrene butadience gây ung thư máu, nếu tiếp xúc trực tiếp với nhiều THC có thể ung thư da, ung thư tinh hoàn

- Có thể gây ra bệnh hạch cầu và ung thư thận nếu như tiếp xúc trong thời gian lâu dài

- Gây ra những bệnh về da: nếu không sử dụng thiết bị bảo hộ khi thu gom rác thì vi khuẩn sẽ xâm nhập vào da và gây viêm da Ngoài ra chất hữu cơ dễ bay hơi cũng có thể gây ra viêm loét da

- Gây ngứa mắt

- Tạo cảm giác khó chịu cho người tiếp xúc, từ đó gây ra một số bệnh như: mất ngủ, tinh thần bất ổn, dễ nổi nóng,…

- Bệnh sida, cảm cúm, dịch bệnh và các bệnh nguy hại khác: rác thải chứa nhiều ruồi, muỗi và vi trùng gây bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với rác thải

2 Ảnh hưởng đối với mĩ quan trường học

Trường học là nơi giáo dục ý thức của học sinh sinh viên, nhưng với những hình ảnh rác thải ở khắp nơi đã làm mất đi những mĩ quan vốn có của một ngôi trường.Điều đó

đã gây ảnh hưởng không ít đến văn hóa của một dân tộc.Chúng ta- những thế hệ

tương lai của đất nước, cần phải có nhận thức và thực hiện đúng những qui định của

nhà trường về vấn đề rác thải hiên nay để cải thiện môi trường sống

* Giải pháp phòng tránh và phòng chống hiện tượng

Vậy làm thế nào để giảm thiểu được hiện tượng xả rác này?

- Nhà trường cần phối hợp với các ban ngành thướng xuyên nhắc nhở, tuyên truyền, kiểm tra ý thức tự giác của mọi người về việc giữ gìn vệ sinh Nên có những hình

thức khiển trách đúng mức đối với những học sinh có thói quen vứt rác bừa bãi Bảo

vệ môi trường là bảo vệ sự sống của mọi người, vì tác hại của nó đối với XH, vậy

mỗi người chúng ta cần có ý thức, góp phần chung tay xây dựng một môi trường

xanh-sạch-đẹp

- Dưới đây là các quy định chung về việc phân loại rác thải nhằm mục đích xử lý, tái chế rác thải, bảo vệ môi trường:

 Bố trí các dụng cụ, thiết bị phân loại và xử lý rác thải ở vị trí phù hợp

 Các loại rác thải có thể tái chế bao gồm giấy báo, nhựa (ví dụ: hộp nhựa, túi nhựa…), kim loại (như: hộp sữa, xoong nồi), quần áo cũ, máy tính, thiết bị điện – điện tử và pin sạc

 Đảm bảo các dụng cụ, thiết bị phân loại và tái chế rác thải được duy trì ở điều kiện và vệ sinh tốt, tránh gây phiền phức

 Thường xuyên thu lượm các loại rác có thể tái chế và lưu trữ các loại vật liệu này tại vị trí phù hợp như họng rác, khu vực đựng rác trước khi đưa đi tái chế

 Cần treo các áp phích quảng cáo ở các vị trí dễ nhìn thấy nhằm tuyên truyền cho việc phân loại rác thải

 Thường xuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của học sinh về môi trường và khuyến khích tham gia bảo vệ môi trường

* Tiến hành phân loại rác thải trước khi xử lí

Tính hiệu quả của biện pháp này đó là rác thải sẽ được phân loại trước khi xử lí: loại rác có khả năng phân huỷ sẽ được xử lí tại trường, loại rác không có khả năng phân huỷ sẽ được chuyên chở đến khu chứa rác của thị trấn để xử lí tiếp và cuối cùng là loại rác có khả năng tái chế sẽ được thu gom lại và bán lại cho các cửa hàng thu mua phế liệu Rác thải sẽ được phân loại và xử lí theo từng ngày Như vậy sẽ chấm dứt tình trạng bể rác luôn đầy ắp và bốc mùi hôi thối như trước đây Các loại rác thải có khả năng tự phân huỷ như: vỏ hạt hoa quả, bánh trái, lá cây…được lọc ra và đổ vào các hố đất trong vườn cây để rác tự phân huỷ tạo chất thành phân bón cho việc trồng rau, các loại rác thải như: túi giấy bóng, giấy kẹo, hộp xốp…không phân huỷ được thì được cho vào bao để đem đi xử lí, các loại rác thải tái chế như giấy vụn, đồ nhựa

vỡ hỏng thì được thu gom lại bỏ vào một thùng rác

 Với tình hình vứt rác bừa bãi hiện nay, thì những hậu quả kéo theo nó cũng không phải nhỏ Trước tiên là gây ảnh hưởng đến sức khỏe Rác bị xả bừa bãi liên tục, ngày càng nhiều nếu không được thu dọn sẽ bốc mùi, gây ô nhiễm môi trường không khí Rác trong lớp học, sân trường, nếu không thu dọn kịp thời sẽ bốc mùi hôi thối khó

chịu, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự tiếp thu bài của học sinh, sự truyền đạt kiến thức của giáo viên và còn làm ảnh hưởng đến vẻ đẹp của ngôi trường

Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường là một vấn đề đang nhận đựơc sự quan tâm của toàn xã hội Ô nhiễm môi trường sẽ kéo theo đó là sự biến đổi khí hậu, điều này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người không chỉ thế hệ chúng ta mà còn

cả thế hệ mai sau Khí hậu biến đổi một cách trầm trọng như vậy là do rất nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó một nguyên nhân không kém phần quan trọng đó là rác thải, con người xả rác một cách “vô tội vạ” gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến khí hậu Trường học cũng là một nơi sản sinh ra rác với một tốc độ đáng kinh ngạc!!! Là học sinh chúng ta cũng đang “góp một phần” vào việc này mà không lường trước được hậu quả của nó Xin các bạn đừng nghĩ rằng “Tôi chỉ bỏ một chút ít thì làm gì có thể gây ra biến đổi được cả khí hậu thế giới này.”Vâng, thế nếu ai cũng nghĩ như bạn thì chuyện gì sẽ xảy ra?

6 Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống

Xử lí rác thải không phải là một vấn đề mới xuất hiện, mới được đề cập Tuy nhiên,

nó đã và đang là một nan đề nhức nhói đối với một đất nước, một xã hội, một tổ

chức Thử hỏi, chẳng hạn như trường học – nơi đào tạo ra những chủ nhân tương lai của đất nước – mà lại học trong môi trường toàn rác và rác thì sẽ như thế nào?

Việc kết kợp các kiến thức liên môn sinh học, vật lí và nhiều môn khác vào bộ môn

hóa học, nhằm làm rõ hơn tác hại của rác đối với sức khỏe con người giúp cho mọi

người, cụ thể là học sinh sinh viên nhận thức được tầm nguy hiểm của chất thải Từ

đó, chúng em đã đề ra một vài biện pháp xử lí rác thải để nó không còn là một mớ

kiến thức suôn nữa, mà được đưa vào thực tiễn đời sống giúp học sinh sinh viên hiểu được cặn kẽ hơn, thiết thực, gần gũi hơn, góp phần cải thiện tình trạng rác thải ở

trường học