bài 41 môi trường và các nhân tố sinh thái. giáo án bồi dưỡng thao giảng, thi giáo viên giỏi lớp 9 môn sinh học (20)

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNGTIẾT 43: I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT : - Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật có tác động trực tiếp h

SINH H C 9 ỌC 9

Tr êng THCS Phó Thñy

Líp 9E

PhÇn II : sinh vËt vµ m«I tr êng

TiÕt­43

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển của sinh vật.

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

Vậy môi trường sống của sinh vật là

gì ?

Quan sát sơ đ ồ sau:

Cho biết thỏ sống trong rừng chịu những yếu tố nào?

Tất cả các yếu tố đó tạo nên môi trường sống của thỏ.

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao

gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật có tác

động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát

triển của sinh vật.

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

H 41.1 CÁC MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

1 Môi trường nước

2 Môi trường trên mặt đất – không khí

3 Môi trường trong đất

4 Môi trường sinh vật

H : 41.1 Các môi trường sống của sinh vật

* Quan sát và chú thích H.41.1

•Gồm có 4 loại môi trường sống chủ yếu

của sinh vật.

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

-* -* -* -I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

- Có 4 loại môi trường chính : môi trường nước,

môi trường trong đất, môi trường trên mặt đất – không khí ( môi trường cạn), môi trường sinh

vật

TIẾT 43:

- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao

gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật có tác

động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát

triển của sinh vật.

•Hãy quan sát các tranh sau

đây :

 H·y­cho­biÕt tên các

lo¹i­ môi trường mµ sinh vật

®ang­ sống ?

MÔI TRƯỜNG TRÊN MẶT ĐẤT – KHÔNG KHÍ

Môi trường cạn (Thực vật , bò , trâu , chim )

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

-* -* -* -I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật , bao

gồm tất cả những gì bao quanh sinh vật.

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

- Có 4 loại môi trường chính : môi trường nước , môi trường trong đất, môi trường trên mặt đất – không khí( môi trường cạn), môi trường sinh vật

II/ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI CỦA MÔI TRƯỜNG:

1/ Nhân tố sinh thái là gì ?

Em hiểu thế nào là những nhân tố sinh thái của môi trường ?

Hãy kể một số nhân tố của môi trường tác động đến sinh vật ?

NHIỆT ĐỘ

ÁNH SÁNG

ĐỘ ẨM

MƯA THỨC ĂN THÚ DỮ

SINH VẬT

Nhân tố sinh thái là các yếu của môi trường có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên đời sống SV

NHÂN TỐ

VÔ SINH

NHÂN TỐ HỮU SINH

Nhân tố con người Nhân tố các

sinh vật khác

* Yêu cầu thảo luận nhóm : Sau khi

xem tranh sau đây  Hãy hoàn

thành bảng 41.2

2/ Có mấy nhóm nhân tố

sinh thái ?

NHÂN TỐ VÔ

SINH (Không sống)

NHÂN TỐ HỮU SINH (sống)

Nhân tố con người Nhân tố các

sinh vật khác

+ Tác động tích cực: Cải tạo, nuôi dưỡng, lai ghép…

- Các VSV, nấm, thực vật, động vật.

* Do đâu mà con người được tách ra thành 1 nhóm nhân tố sinh thái riêng ?

* Hoạt động của con người khác với hoạt động của các động vật khác Vì con người  tác động vào môi trường và làm thay đổi môi trường

•Phân loại các nhân tố sinh thái sau đây:

Thời gian thảo luận ( 3 phút )

* Phân loại các nhân tố sinh thái sau đây :

Đước Chim Phá rừng Trồng lúa

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

II/ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI CỦA MÔI TRƯỜNG:

* Là những yếu tố môi trường tác động lên cơ thể sinh vật

* Có 2 nhóm nhân tố sinh thái :

- Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh ( ánh sáng , nhiệt độ , độ ẩm )

-Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh :

+ Nhân tố các sinh vật: ( thực vật , động vật , vi khuẩn )

+ Nhân tố con người:

-Tác động tích cực: Cải tạo, nuôi dưỡng, lai, chiết, ghép.

- Tác động tiêu cực: Săn bắt, đốt phá…

1/ Trong một ngày( từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào ?

2/ Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông có gì khác nhau ? 3/ Sự thay đổi nhiệt độ trong một

năm diễn ra như thế nào ?

1/ Trong một ngày( từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào ?

* Trong một ngày , cường độ ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất tăng dần từ sáng tới trưa và sau

đó giảm dần vào buổi chiều cho

đến tối

ĐÁP ÁN :

2/ Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông có gì khác nhau ?

* Độ dài ngày thay đổi theo mùa : mùa hè có ngày dài hơn mùa đông

ĐÁP ÁN :

3/ Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra như thế nào ?

* Trong năm nhiệt độ thay đổi

theo mùa :

ĐÁP ÁN :

- Mùa xuân  ấm áp

- Mùa hạ  nóng

- Mùa thu  mát mẻ

- Mùa đông  lạnh

* Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay đổi tuỳ theo từng môi trường và thời gian.

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

II/ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI CỦA MÔI TRƯỜNG:

* Là những yếu tố môi trường tác động lên cơ thể sinh vật

* Có 2 nhóm nhân tố sinh thái :

- Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh ( ánh sáng , nhiệt độ , độ ẩm )

-Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh :

+ Nhân tố các sinh vật: ( thực vật , động vật , vi khuẩn )

+ Nhân tố con người:

-Tác động tích cực: Cải tạo, nuôi dưỡng, lai ghép.

- Tác động tiêu cực: Săn bắt, đốt phá…

* Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay đổi tuỳ theo

5 0 C

Điểm

gây chết

Điểm gây chết

42 0 C

Điểm cực thuận

Giới hạn chịu đựng

Hình 41.2 Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam

Khoảng thuận lợi

t0 C

Giới hạn dưới Giới hạn trên

 VẬYGIỚI HẠN SINH THÁI LÀ

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

-* -* -* -I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

II/ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI CỦA MÔI TRƯỜNG:

III/ GIỚI HẠN SINH THÁI :

Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái nhất định

* VD1: Cây mắm biển sống và phát triển trong giới hạn độ mặn là từ 0,36%  0,5% NaCl.

* VD2: Cây thông đuôi ngựa không sống được nơi

CHƯƠNG I : SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

TIẾT 43:

-* -* -* -I/ MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT :

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật bao gồm tất cả

những gì bao quanh sinh vật.

- Có 4 loại môi trường chủ yếu : môi trường nước , môi trường trong đất , môi trường trên mặt đất – không khí ( môi trường cạn ) , môi trường sinh vật

II/ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI CỦA MÔI TRƯỜNG :

- Là những yếu tố của môi trường tác động lên cơ thểsinh vật

- Có 2 nhóm nhân tố sinh thái :

Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh ( ánh sáng , nhiệt độ , độ ẩm )

Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh : con người và các nhân tố sinh vật khác ( thực vật , động vật , vi khuẩn )

III/ GIỚI HẠN SINH THÁI :

Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố

sinh thái nhất định

Các nhân tố sinh thái Nhân tố sinh thái vô sinh Nhân tố sinh thái hữu

sinh

Mức độ ngập nước

Kiến

Độ dốc của đất

Nhiệt độ không khí

Cây cỏ

Độ tơi xốp của đất

Sâu ăn lá cây

Gỗ mục

* Hãy sắp xếp các nhân tố sinh thái sau đây vào từng nhóm nhân tố sinh thái

* HÃY CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG NHẤT TRONG CÂU SAU ĐÂY :

CÂU HỎI : Vi khuẩn suối nước nóng có giới hạn nhiệt độ từ 00C  900C , có nghĩa là :

A Giới hạn dưới là 900C , giới hạn trên là O0C.

B Giới hạn trên là 900C , giới hạn dưới là 00C

C Ở nhiệt độ -50C và 950C vi khuẩn đã chết

D Cả 2 câu B , C đều đúng

O

00C 32 0 C 56 0 C

Điểm gây chết Điểm gây chết

Điểm cực thuận

t0 C

Mức độ sinh trưởng

HƯỚNG DẪN VẼ SƠ ĐỒ GIỚI HẠN SINH THÁI CỦA LOÀI XƯƠNG

Giới hạn chịu đựng

BÀI TẬP: Hãy vẽ sơ đồ giới hạn sinh thái của loài vi khuẩn suối nước nóng có giới hạn nhiệt độ từ 0oc đến

90oc, trong đó điểm cực thuận là +55oc.

Vi khuẩn suối nước nóng

 Học bài

 Áùnh sáng có ảnh hưởng đến thực vật và động vật như thế nào ?