đánh giá độ nhạy và độ đặc hiệu của một số nghiệm pháp lâm sàng trong chẩn đoán hội chứng ống cổ tay ở người trưởng thành

Dơ ăth năkinhăgi ăvƠăc uăt oăgi iăph uăc ăă ngăc ăt 1.2.1... Cácătri uăch ngălơmăsƠngăc ăh iăch ngă ngăc ăt ă 1.4.1... Hai nghi m pháp Tinel và Phalen đ u có giá tr cao trên lâm sàng.

TăV Nă

H i ch ng ng c tay là b nh lý c a dây th n kinh gi a b chèn ép t i vùng ng

c tay, đây là h i ch ng hay g p nh t trong các b nh gây chèn ép dây th n kinh ngo i vi Hoa K t l hi n m c hàng n m c a h i ch ng ng c tay vào kho ng 5.000 /100.000

ng i [11], Italia t l m i m c hàng n m là 329/ 100.000 ng i [27]

H u qu c a vi c chèn ép dây th n kinh gi a là gây ra đau, tê , gi m ho c

m t c m giác vùng da bàn tay thu c chi ph i c a dây th n kinh này, n ng h n có

th gây teo c , gi m ch c n ng và v n đ ng bàn tay N u đ c phát hi n s m và

đi u tr k p th i b nh có th kh i hoàn toàn, ng c l i n u đ mu n s đ l i t n

th ng và di ch ng kéo dài gây nh h ng r t nhi u đ n sinh ho t và công vi c,

làm thi t h i đáng k cho b n thân và gia đình ng i b nh c ng nh cho xã h i

Theo th ng kê Hoa K , n m 2005 có t i 16.440 ng i lao đ ng ph i ngh vi c do

m c h i ch ng ng c tay Ch tính riêng chi phí đi u tr và thi t h i do b nh lý này gây nên cho m t ng i b nh đã lên t i 30.000 đô la M [11]

Ch n đoán xác đ nh h i ch ng ng c tay ch y u d a vào lâm sàng và

th m dò di n sinh lý th n kinh Vi t nam g n đây s phát tri n c a Y h c và các

k thu t đi n sinh lý th n kinh hi n đ i đã giúp cho vi c ch n đoán h i ch ng ng

c tay đ c thu n l i h n tr c r t nhi u Tuy nhiên không ph i c s y t nào,

th m chí c nh ng b nh vi n l n c p thành ph và c p t nh c ng đ c trang b phòng th m dò đi n sinh lý th n kinh Trong khi đó thì các tri u ch ng c ng nh

nh ng nghi m pháp lâm sàng m c dù r t đ n gi n, d ti n hành mà không c n đ n trang thi t b hi n đ i l i có m t vai trò quan tr ng trong vi c đ nh h ng và ch n đoán b nh s m, qua đó giúp cho vi c đi u tr đ c nhanh chóng và hi u qu h n

Cho đ n nay nh ng nghiên c u v các nghi m pháp lâm sàng c a h i ch ng

này v n còn r t h n ch , vì v y chúng tôi ti n hành đ tài “ u á tr a

m t s m ị áị m s trỊ đỊá ta

tr t nh m góp ph n nâng cao kh n ng phát hi n và ch n đoán s m

b nh lý này trong th c t lâm sàng

M cătiêuănghiênăc uă:

1 Mô t m t s đ c đi m c a b nh nhân b h i ch ng ng c tay t i khoa

Khám Ch a B nh Theo Yêu C u – B nh vi n B ch Mai n m 2012 – 2013

2 ánh giá đ nh y và đ đ c hi u c a m t s nghi m pháp lâm sàng trong

ch n đoán h i ch ng ng c tay ng i tr ng thành: Nghi m pháp

Tinel, nghi m pháp Phalen và nghi m pháp n vùng ng c tay

Ch ngă1

T NGăQUAN

1 1 ă iăc ngăv ăh iăch ngă ngăc ăt

- H i ch ng ng c tay đ c tác gi James Paget phát hi n vào n m

1854, bao g m nh ng tri u ch ng c a dây th n kinh gi a b chèn ép khi đi qua

đo n ng c tay c đi m v sinh lý b nh c a h i ch ng này là có s t ng áp

l c trong ng c tay gây ra t n th ng và suy gi m ch c n ng c a dây th n kinh gi a t i khu v c này[11]

- H i ch ng ng c tay c p tính ít g p h n, th ng do ch n th ng H i

ch ng ng c tay m n tính chi m ch y u, ti n tri n t t v i các tri u ch ng t nh

đ n n ng

- nh lý này hay g p l a tu i trung niên, n nhi u h n nam và nh t là

nh ng ng i làm vi c liên quan đ n s d ng c tay ho c đ rung nhi u thì hay b

h n [ 4 ],[9],[33], [37]

- Có nhi u nguyên nhân và y u t nguy c liên quan đ n h i ch ng này

nh : ch n th ng, đái tháo đ ng, suy giáp, viêm kh p, b nh to đ u chi, kh i u vùng ng c tay, nhi m khu n, có thai, béo phì, b nh th n nh ng h i ch ng ng

c tay vô c n không r c n nguyên v n chi m đa s các tr ng h p[11]

1.2 Dơ ăth năkinhăgi ăvƠăc uăt oăgi iăph uăc ăă ngăc ăt

1.2.1 Dây th n kinh gi a

- Dây th n kinh gi a đ c t o nên b i bó bên ( b t ngu n t r c C5 đ n

c C7) và bó gi a c a đám r i th n kinh cánh tay ( b t ngu n t r c C8 và r

ng c D1) Dây gi a đi t hõm nách đ n cánh tay, c ng tay, chui qua ng c tay

xu ng chi ph i c m giác và v n đ ng các c bàn tay

Hình 1.1: Dây th n kinh gi a

Dây th n kinh gi a không phân nhánh cánh tay nh ng có m t s nhánh vào

kh p khu u h khu u tay tr c dây th n kinh này ch y sát v i đ ng m ch cánh tay và đi xu ng c ng tay gi a hai đ u c a c quay s p tr c khi phân nhánh chi

ph i cho c quay s p, c g p c tay quay, c g p các ngón nông và m t s tr ng

h p chi ph i c c gan tay dài Nhánh gian c t tr c c a dây gi a chi ph i c g p ngón cái dài, các c g p ngón tay sâu c a các ngón tr và ngón gi a, c s p vuông

Tr c khi đi qua ng c tay dây th n kinh gi a tách ra nhánh c m giác da bàn tay

ch y d i da và chi ph i c m giác vùng ô mô cái, nhánh này không b nh h ng trong h i ch ng ng c tay nh ng l i d b t n th ng khi ph u thu t đi u tr h i

ch ng này

- bàn tay dây th n kinh gi a chia ra các nhánh v n đ ng và c m giác

V c m giác, dây gi a chi ph i vùng da c a ngón cái, ngón tr , ngón gi a và

n a ngón nh n.Trong h i ch ng ng c tay b nh nhân th ng có t n th ng c m giác theo chi ph i này

V v n đ ng bàn tay, dây th n kinh này chi ph i các c giun th nh t và

th hai, c đ i ngón cái, c d ng ng n ngón cái và c g p ngón cái ng n Khi t n

th ng có th th y các d u hi u khó d ng ngón cái kèm theo teo c ô mô cái

Hình 1.2: Dây th n kinh gi a và c u t o ng c tay

1.2.2 C u t o ng c tay

ng c tay đ c c u t o b i dây ch ng ngang c tay phía bên trên và các

x ng c tay phía d i hình 2) Dây ch ng này b t đ u t c c a x ng thang và

x ng thuy n, ch y ngang c tay đ n bám vào móc c a x ng đ u và x ng móc Dây ch ng ngang ng c tay có chi u dài kho ng t 26 mm đ n 34mm [36], là tr n

c a ng c tay nh ng c ng đ ng th i là sàn c a ng uyon n m phía tr c a c tay có ch a đ ng m ch tr và dây th n kinh tr

Trong ng c tay dây th n kinh gi a đi cùng v i chín gân c bao g m b n gân c g p các ngón nông, b n gân c g p các ngón sâu và gân c g p ngón cái dài, gân c này n m phía sau ngoài dây gi a và sát v i thành phía bên x ng quay c a

ng c tay[8][32][34] Chính do c u t o gi i ph u đ c bao b c xung quanh b i các gân c , dây ch ng và x ng nên dây th n kinh gi a r t d b t n th ng khi có

nh ng nguyên nhân làm t ng áp l c trong ng c tay

Dây th n kinh gi a vùng c tay chia làm hai nhánh c m giác và m t nhánh v n đ ng:

 Nhánh c m giác da bàn tay tách ra kh i thân dây th n kinh gi a tr c khi chui vào ng c tay, cách kh p c tay kho ng 5 cm và ch y d i da đ n chi ph i cho c m giác da vùng ô mô cái

 Nhánh v n đ ng tách ra ngay sau khi đi ra kh i ng c tay đ n chi ph i các

c ô mô cái Tuy nhiên m t s tr ng h p l i tách ra ngay trong ng c tay và có

th ch y xuyên qua dây ch ng ngang c tay, trong tr ng h p này r t d b t n

th ng khi ph u thu t [10]

 Nhánh th n kinh gi a còn l i sau khi ra kh i ng c tay ti p t c đi ti p và chia làm nhi u nhánh c m giác đ n chi ph i các ngón tay nh đã nêu trên

Hình 1.3: Chi ph i c m giác c a dây th n kinh gi a bàn tay

1.3 C ăch gi iăph uăb nhăsinhăc h iăch ngă ngăc ăt

1.3.1 Nh ng thay đ i v gi i ph u sinh lý b nh c a dây th n kinh khi b chèn ép

- Khi dây th n kinh b chèn ép s làm t ng áp l c quanh dây th n kinh; s

t ng áp l c này t vài phút đ n vài gi s làm gi m t i máu vi m ch trong dây

th n kinh, h n ch v n chuy n c a s i tr c, gi m ch c n ng c a dây th n kinh

ng th i c ng gây ra phù n trong t bào th n kinh, t ng áp l c trong bó s i th n kinh và l ch ch myelin Áp l c kho ng 20 mmHg có th làm h n ch t i máu quanh s i th n kinh [35], áp l c 30 mmHg làm h n ch v n chuy n c a s i tr c, r i

lo n ch c n ng th n kinh và gây phù trong t bào th n kinh [12] Áp l c 50mmHg

có th gây ra thay đ i c u trúc bao myelin [15]

- Trong các nghiên c u th c nghi m trên đ ng v t thì áp l c 30mmHg trên dây th n kinh trong 2 gi b t đ u gây ra t n th ng dây th n kinh và làm thay đ i

c u trúc c a mô kéo dài ít nh t m t tháng M t lo t các bi n đ i x y ra khi dây th n kinh b chèn ép nh phù trong t bào, m t myelin, ph n ng viêm, thoái hóa s i tr c

t ng n, x hóa, s m c thêm các s i tr c m i, quá trình tái t o Myelin và d y các màng ngoài, trong c a t bào th n kinh M c đ thoái hóa c a s i tr c liên quan v i

m c đ phù n trong t bào th n kinh [26],[28],[39]

1.3.2 Trong h i ch ng ng c tay

H i ch ng ng c tay là h i ch ng dây th n kinh gi a b chèn ép trong ng

c tay, nguyên nhân là do s t ng áp l c quanh dây th n kinh gi a trong đo n ng

c tay Quá trình này s d n đ n s thay đ i v vi tu n hoàn trong t bào và c u trúc

c a s i th n kinh, gây r i lo n d n truy n s i tr c và gi m t i máu cho dây th n kinh, làm suy gi m ch c n ng dây th n kinh t o nên các bi u hi n lâm sàng nh tê đau, r i lo n c m giác và thay đ i d n truy n dây th n kinh [24] i v i tr ng

h p dây th n kinh gi a b chèn ép c p tính thì c ch thi u máu đóng vai trò chính, còn trong tr ng h p m n tính l i do tác đ ng c h c nhi u h n

Nghiên c u v áp l c trong ng c tay cho th y t th trung gian các

b nh nhân m c h i ch ng ng c tay có áp l c trung bình là 32 mmHg, trong khi đó

ng i bình th ng ch có 2mmHg Áp l c này t ng lên 94 mmHg khi g p c tay

và 110 mmHg khi ng a c tay đ i v i ng i bình th ng là 32 và 30 mmHg ) [16]

giai đo n s m và nh c a h i ch ng ng c tay ch a có s thay đ i v hình thái c a dây th n kinh gi a, tri u ch ng lâm sàng không xu t hi n th ng xuyên Nh ng đ i v i tr ng h p b trong m t th i gian dài s d n đ n hi n t ng

m t myelin c a dây th n kinh t ng ph n, gây ra gi m ho c ngh n d n truy n th n kinh đo n qua ng c tay Trong nh ng tr ng h p n ng h n có th gây ra thoái hóa và m t chi ph i th n kinh các c ô mô cái

1.4 Cácătri uăch ngălơmăsƠngăc ăh iăch ngă ngăc ăt ă

1.4.1 R i lo n v c m giác

- C m giác ch quan: nh nhân th ng có c m giác tê bì, d c m nh ki n bò, đau

bu t nh kim châm ho c đau rát b ng vùng da thu c vùng chi ph i c a dây th n kinh

gi a bàn tay ( ngón cái, ngón tr , ngón gi a và m t n a ngón nh n

+ Các r i lo n c m giác này th ng t ng v đêm làm cho ng i b nh ph i

th c gi c, có xu h ng gi m ho c h t đi khi b nh nhân v y tay ho c đ a tay lên

cao Nh ng đ ng tác làm g p ho c ng a c tay quá ho c t đè lên vùng ng c tay

ví d nh khi lái xe máy c ng làm t ng tri u ch ng lên [13]

+ ôi khi b nh nhân c ng có c m giác đau lan lên vai và cánh tay

+ M t s b nh nhân có c m giác tay l nh h n, da khô và thay đ i màu s c

- i u hi n v r i lo n v n đ ng c a dây th n kinh gi a trong h i ch ng ng

c tay hi m g p h n vì ch có giai đo n mu n c a b nh

- Th ng hay g p y u c d ng ngón cái ng n trên lâm sàng

- iai đo n mu n h n n a có th g p bi u hi n teo c ô mô cái, th ng ch

x y ra khi đã có t n th ng s i tr c c a dây th n kinh [13]

1.5 ăCácănghi măphápălơmăsƠng

Các nghi m pháp th ng đ c áp d ng trong lâm sàng đ phát hi n h i ch ng

ng c tay là: Nghi m pháp Phalen, d u hi u Tinel và nghi m pháp n vùng ng c tay

1.5.1 Nghi m pháp Tinel:

- Ph ng pháp ti n hành: Dùng búa ph n x ho c c ng có th dùng tay gõ

vào vùng c tay ngay trên đ ng đi c a dây th n kinh gi a ( hình 4)

- ánh giá: Nghi m pháp d ng tính khi g s gây ra c m giác tê ho c đau

ch y theo vùng da chi ph i c a dây th n kinh gi a bàn tay b nh nhân (ngón cái, ngón tr , ngón gi a và m t n a ngón nh n

- Chú ý khi g v i l c v a đ , tránh tr ng h p g quá m nh s d n đ n kích thích c h c đ i v i dây th n kinh gi ng nh khi ch n th ng

- C s sinh lý b nh h c c a d u hi u Tinel là có s r i lo n v d n truy n

c m giác c a dây th n kinh gi a trong h i ch ng ng c tay, khi g s gây ra hi n

t ng phóng l c t i ch làm xu t hi n c m giác đau và tê đ c tr ng c a d u hi u này m c đ t bào thì d u hi u này có th x y ra do t ng tính kích thích b t

- ánh giá: Nghi m pháp d ng tính n u nh b nh nhân xu t hi n ho c làm

t ng các tri u ch ng tê và đau thu c vùng da chi ph i c a dây th n kinh gi a bàn

tay (ngón cái, ngón tr , ngón gi a và m t n a ngón nh n ng i kh e m nh bình th ng thì c ng xu t hi n tri u ch ng v c m giác c a dây th n kinh gi a n u

nh duy trì t th g p c tay kéo dài trên 10 phút

- Chú ý khi g p c tay ng i khám c ng nh b nh nhân không đ c dùng l c

g p quá m nh đ ép c tay l i

- Trong nghi m pháp này, áp l c trong ng c tay s t ng lên khi g p c tay tác đ ng vào các s i th n kinh c a dây gi a đã b t n th ng t tr c đó s gây ra các tri u ch ng r i lo n c m giác

- M t s tác gi cho r ng đ nh y c a nghi m pháp Phalen là 68 , đ đ c hi u

là 73 [13],[18], [25]

nh 1.5: Nghi m pháp Phalen

1.5.3 Nghi m pháp n vùng ng c tay:

- Ph ng pháp ti n hành: Ng i khám s dùng m t ho c c hai ngón tay cái c a

mình n lên phía trên dây th n kinh gi a đo n c tay trong vòng 30 giây

– ánh giá: Nghi m pháp d ng tính khi có b nh nhân có c m giác tê ho c đau theo chi ph i c a dây th n kinh gi a bàn tay trong vòng 30 giây i v i tr ng

h p b nh nhân đã có bi u hi n tê ho c đau th ng xuyên t tr c thì nghi m pháp

g i là d ng tính khi các tri u ch ng này n ng lên

- C ch c a nghi m pháp này c ng là gây ra t ng áp l c trong ng c tay d n

đ n bi u hi n v r i lo n c m giác c a dây th n kinh gi a v n đã b t n th ng t

tr c trong h i ch ng ng c tay

- nh y và đ c hi u c a nghi m pháp này vào kho ng 64 và 83

[14],[25]

Hình 1.6 Nghi m pháp n vùng c tay

1 6 ăCácăbi nă iăv ă i năsinh lý c a dây th n kinh gi a trong h i ch ng ng c tay

i n sinh lý th n kinh đóng vai trò r t quan tr ng trong ch n đoán h i ch ng

ng c tay, đ c coi nh tiêu chu n vàng đ xác đ nh ch n đoán h i ch ng này

1.6.1 Thay đ i v d n truy n c a dây th n kinh gi a

Ch y u đánh giá t c đ d n truy n c m giác và v n đ ng, th i gian ti m tàng

và biên đ c a dây th n kinh gi a đo n qua ng c tay Vi c gi m t c d n truy n

ch ng t có t n th ng myelin c a dây th n kinh, giai đo n s m có khi ch th y

gi m d n truy n c m giác, còn giai đo n mu n h n khi đã có t n th ng nhi u và

t n th ng c s i tr c thì s gây bi n đ i v d n truy n th n kinh c c m giác và

v n đ ng nh y c a th m dò này t ng lên r t nhi u khi so sánh v i dây th n kinh

tr cùng bên [13]

- i m t c đ d n truy n th n kinh c m giác c a dây gi a đo n qua ng c tay

r t hay g p và là m t trong nh ng d u hi u nh y nh t v th m dò đi n sinh lý c a

h i ch ng ng c tay

- Kéo dài th i gian ti m tàng ngo i vi c a dây th n kinh gi a c m giác c ng là

bi u hi n r t th ng g p trong h i ch ng ng c tay

- t th ng v hi u s gi a th i gian ti m tàng ngo i vi c a dây th n kinh gi a

c m giác và dây th n kinh tr c m giác là thông s quan tr ng trong th m dò di n sinh lý vì trong h i ch ng ng c tay thì dây th n kinh gi a b t n th ng trong khi

đó dây th n kinh tr v n bình th ng

- i m t c đ d n truy n th n kinh gi a v n đ ng : ít g p h n

- Kéo dài th i gian ti m tàng ngo i vi c a dây th n kinh gi a v n đ ng có đ

nh y cao h n t c đ d n truy n th n kinh v n đ ng

- t th ng v hi u s gi a th i gian ti m tàng ngo i vi c a dây th n kinh gi a

v n đ ng và dây th n kinh tr v n đ ng c ng g p nhi u h n t l b t th ng v t c

N m 1880, James Putnam đã công b nghiên c u 37 b nh nhân v i bi u

hi n lâm sàng c a h i ch ng ng c tay : tê bì vùng da bàn tay t ng đ t, t ng lên v đêm, gi m đi khi nâng tay ho c v y tay [36]

N m 1913, Marie và Foix đã đ a ra nh ng ki n th c đ u tiên v lâm sàng và

gi i ph u b nh sinh c a t n th ng dây th n kinh gi a đo n ng c tay không do

ch n th ng [36]

N m 1915 nhà th n kinh h c ng i Pháp Jules Tilnel đã mô t bi u hi n đau

và tê khi g nh lên trên dây th n kinh b t n th ng tr c đó và sau này đ c g i

là d u hi u Tinel [36] Nh ng ph i đ n 50 n m sau d u hi u này m i đ c áp d ng trong lâm sàng c a h i ch ng ng c tay b i bác s ph u thu t ng i M eorge S

Phalen

N m 1950, Phalen và c ng s đã ti n hành nhi u nghiên c u ch ng t h i

ch ng ng c tay là m t h i ch ng lâm sàng do dây th n kinh gi a b chèn ép trong

ng c tay Ông kh ng đ nh giá tr c a d u hi u Tinel và đ a ra nghi m pháp Phalen trong ch n đoán lâm sàng c a h i ch ng ng c tay [36] ng th i tác gi này

c ng đ a ra m t nghi m pháp có giá tr cao trong ch n đoán lâm sàng h i ch ng

ng c tay và đ c đ t tên là nghi m pháp Phalen

Chính Phalen v i nghiên c u c a mình trên 621 bàn tay b nh nhân b h i ch ng ng

c tay th y t l d ng tính c a nghi m pháp này lên t i 73 , ông đ a ra k t lu n

r ng nghi m pháp Tinel r t có giá tr trong ch n đoán h i ch ng ng c tay [40]

Theo nghiên c u c a Tetro và c ng s thì đ nh y c a nghi m pháp Phalen là

61 , đ đ c hi u là 83 , đ nh y và đ đ c hi u c a nghi m pháp Tinel là 74 và

91% [38]

Ngoài hai nghi m pháp kinh đi n trên các nhà Y h c lâm sàng đã đ a ra m t s nghi m pháp khác trong khám lâm sàng h i ch ng ng c tay, trong s đó hay đ c

ng d ng nh t là nghi m pháp n vùng c tay Carpal compression test N m 2001 tác

gi Kaul và c ng s ti n hành nghiên c u trên 135 b nh nhân h i ch ng ng c tay, h

đã đ a ra đ nh y c a nghi m pháp này là 52,5 và đ đ c hi u là 61,8 [22]

V i s ra đ i và phát tri n v đi n sinh lý th n kinh, n m 1956 tác gi Simpson

đã phát hi n ra s gi m t c đ d n truy n th n kinh v n đ ng c a dây gi a đo n qua

ng c tay [13] Sau đó là nh ng b ng ch ng v r i lo n d n truy n c m giác c a dây gi a đo n ng c tay ây là b c ti n quan tr ng đ u tiên giúp cho vi c ch n đoán xác đ nh h i ch ng ng c tay, làm c s cho hàng lo t các nghiên c u v

ch n đoán và đi u tr h i ch ng ng c tay

T đó đ n nay đã có r t nhi u công trình nghiên c u v bi u hi n lâm sàng c ng

nh v giá tr c a nh ng nghi m pháp lâm sàng trong ch n đoán h i ch ng ng c

tay giúp cho ng i b nh đ c phát hi n s m và đi u tr có hi u qu h n

1.7.2 Trong n c

T n m 1992, ph ng pháp th m dò đi n sinh lý th n kinh b ng máy đi n c bao g m đo t c đ d n truy n th n kinh và ghi đi n c đ đ c áp d ng n c ta,

t o đi u ki n cho các nghiên c u v sinh lý c ng nh b nh lý c a r và dây th n

kinh ngo i vi đ c phát tri n và g p nhi u thu n l i h n [1],[2],[3]

N m 1997, Nguy n H u Công và V Hi n H nh nghiên c u m t s tiêu chu n ch n đoán đi n h i ch ng ng c tay trên 53 b nh nhân đã đ a ra k t lu n

r ng hi u s gi a th i gian ti m tàng c m giác c a dây th n kinh gi a và dây tr là

ch s nh y c m nh t, sau đó là hi u s gi a th i gian ti m tàng v n đ ng c a dây

th n kinh gi a và dây tr [4]

N m 2008, trong nghiên c u v b nh lý th n kinh ngo i biên ng i tr ng thành suy th n m n, Nguy n Tr ng H ng cho th y t l 18,8 b nh nhân ch y

th n thân t o chu k có h i ch ng ng c tay [5]

N m 2010, Phan H ng Minh đã ti n hành nghiên c u v bi u hi n lâm sàng

và đi n sinh lý c a h i ch ng ng c tay 54 b nh nhân cho th y tri u ch ng r i

lo n c m giác ch quan tê, d c m, đau hay g p nh t Hai nghi m pháp Tinel và Phalen đ u có giá tr cao trên lâm sàng Các thay đ i v d n truy n c m giác g p nhi u h n thay đ i v d n truy n v n đ ng c a dây th n kinh gi a trong h i ch ng

ng c tay[6]

Tuy nhiên s l ng nghiên c u v b nh lý này Vi t nam v n còn r t h n

ch , đ c bi t là các công trình nghiên c u t p trung vào giá tr c a các nghi m pháp lâm sàng trong ch n đoán h i ch ng ng c tay

Ch ngă2

2 1 ă iăt ngănghiênăc u:

2.1.1 Nhóm b nh: 122 b nh nhân trong đ tu i tr ng thành trên 18 tu i đ c ch n

đoán xác đ nh m c h i ch ng ng c tay ( có 206 bàn tay b h i ch ng ng c tay

2.1.2 Nhóm ch ng: 103 ng i kh e m nh bình th ng 206 bàn tay trong đ tu i

tr ng thành không b h i ch ng ng c tay

2.1.3 Tiêu chu n ch n đoán h i ch ng ng c tay

D a theo tiêu chu n ch n đoán h i ch ng ng c tay c a H i Th n kinh h c

M n m 1993 Ch n đoán xác đ nh h i ch ng ng c tay khi b nh nhân có tri u

ch ng lâm sàng c a t n th ng dây th n kinh gi a và đ c kh ng đ nh b ng th m

dò đi n sinh lý có b ng ch ng c a t n th ng dây th n kinh gi a đo n qua ng c

tay [31]

- Lâm sàng:

+ Tê bì, c m giác ki n bò ho c đau vùng da bàn tay thu c vùng chi ph i c a

dây th n kinh gi a (ngón cái, ngón tr , ngón gi a và m t n a ngón nh n , các tri u

ch ng t ng lên v đêm và khi t đè

+ i m ho c m t c m giác vùng da thu c chi ph i c a dây th n kinh gi a

+ i m v n đ ng c d ng ng n ngón cái , teo c ô mô cái

- s t : có b ng ch ng t n th ng dây th n kinh gi a đo n

qua ng c tay khi th m dò đi n sinh lý th n kinh d a theo H ng d n Ch n đoán

i n sinh lý trong h i ch ng ng c tay c a H i Th n kinh h c M , H i Ch n đoán i n sinh lý Y h c M , H i Ph c h i ch c n ng M n m 2002 [17]

+ i m d n truy n th n kinh c a dây gi a c m giác đo n qua ng c tay

(gi m t c đ d n truy n, kéo dài th i gian ti m tàng ngo i vi), trong khi d n truy n

c a dây th n kinh tr đo n qua ng c tay cùng bên bình th ng

+ i m d n truy n th n kinh c a dây gi a v n đ ng đo n qua ng c tay kéo dài th i gian ti m tàng v n đ ng ngo i vi trong khi d n truy n c a dây th n kinh

tr đo n qua ng c tay cùng bên bình th ng

+ t th ng khi so sánh gi a d n truy n th n kinh c a dây gi a và dây tr

đo n qua ng c tay cùng bên c m giác ho c v n đ ng n u k t qu th m dò d n truy n dây th n kinh gi a đo n qua ng c tay trong gi i h n bình th ng

2.1.4 a đi m và th i gian nghiên c u

2.1.4.1 a đ m: Nghiên c u đ c ti n hành t i khoa Khám ch a b nh theo yêu

- T t c các b nh nhân đ u đ c h i b nh s và khám lâm sàng theo b nh án

m u Trong đó chú tr ng đ n các tri u ch ng r i lo n c m giác ch quan và khách

quan, tri u ch ng v v n đ ng c a t n th ng dây th n kinh gi a

- T t c b nh nhân đ u đ c làm đ y đ ba nghi m pháp lâm sàng c a h i

ch ng ng c tay: nghi m pháp Phalen, Tinel và nghi m pháp n vùng c tay

2.2.3.3 C óm

- ao g m nh ng ng i kh e m nh bình th ng, không có bi u hi n v r i

lo n c m giác c ng nh v n đ ng c a dây th n kinh gi a, không có b t th ng khi

th m dò đi n sinh lý dây th n kinh gi a

- T t c nhóm ch ng c ng đ c làm đ y đ ba nghi m pháp Phalen, Tinel và nghi m pháp n vùng c tay

2.2.3.4 T m đ s t : Ti n hành t i Phòng Th m dò đi n sinh lý

th n kinh - nh vi n Lão khoa Trung ng c th c hi n theo m t ph ng

pháp chu n , ti n hành cho các đ i t ng nghiên c u

- o d n truy n th n kinh gi a c m giác đo n c tay

- o d n truy n th n kinh gi a v n đ ng đo n c tay

- o d n truy n th n kinh tr c m giác đo n c tay

- o d n truy n th n kinh tr v n đ ng

- đ đ m: Ch y u dùng ghi đi n c t i c ô mô cái c d ng

ng n ngón cái

2.2.3.5 Cá t m m s á

- Ứt m: Ti n hành t i Khoa Khám ch a b nh theo yêu c u và Khoa Sinh

hoá b nh vi n ch Mai Làm các xét nghi m c b n và nh ng xét nghi m khác

nh đ ng máu lúc đói, Hb 1C, máu l ng, hoc môn tuy n giáp, ch c n ng th n,

- Các b nh nhân đ ng ý tham gia nghiên c u m t cách t nguy n b ng gi y cam đoan t nguy n tham gia vào nghiên c u c a đ tài

- T t c b nh nhân không tham gia nghiên c u đ u không b phân bi t đ i

x trong quá trình khám b nh và đi u tr

- M i thông tin liên quan đ n b nh nhân đ u đ c gi bí m t

- Các s li u đ c thu th p trung th c, các k t qu đ c x lý và phân tích đúng theo ph ng pháp khoa h c

Ch ngă3

K TăQU ă 3.1 Phơnăb ătheoătu iă

Bi u đ 3.2: Phân b theo gi i tính nhóm b nh

ồỨt: T l m c h i ch ng ng c tay n cao h n nam,

T s N /Nam : 6,16/1

3.3 Ngh ănghi p

B ng 3.1: T l m c h i ch ng ng c tay theo ngh nghi p

Tính ch t ngh nghi p S d ng c tay nhi u S d ng c tay ít

ồỨt: T l m c h i ch ng ng c tay nhóm có ngh ph i dùng c tay nhi u

cao h n nhóm ít v n đ ng c tay

3.4 V ătríăt năth ngă

3.4.1 Phân b theo bên t n th ng

31.15

68.85

0 10

Bi u đ 3.3: Phân b theo s bên b t n th ng

ồỨt : H i ch ng ng c tay th ng g p c hai tay

3.4.2 Liên quan v i tay thu n