biến chứng của bệnh nhân được vô cảm bằng gây tê tủy sống và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện thể thao việt nam

13 CH NGă2: IăT NGăVÀăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U .... BI N CH NG TRONG QUÁ TRÌNH THEO DÕI .... CÁC BC G P TRONG QUÁ TRÌNH THEO DÕI ..... - N mă1907,ăDeanămôăt ph ngăphápăGTTSăliênăt c và Bark

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

KHOA KHOA H C S C KH E

NGUY N TH LAN

Mã sinh viên B00219

BIÕN CHøNG CñA BÖNH NH¢N §¦îC V¤ C¶M

B»NG G¢Y T£ TñY SèNG Vµ MéT Sè YÕU Tè LI£N QUAN

T¹I BÖNH VI£N THÓ THAO VI£T NAM

TÀI T T NGHI P H C NHÂN VLVH

Hà N iăngƠyă22ăthángă11ăn mă2013

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

KHOA KHOA H C S C KH E

NGUY N TH LAN

Mã sinh viên B00219

BIÕN CHøNG CñA BÖNH NH¢N §¦îC V¤ C¶M B»NG G¢Y T£ TñY SèNG Vµ MéT Sè YÕU Tè LI£N QUAN

T¹I BÖNH VI£N THÓ THAO VI£T NAM

TÀI T T NGHI P H C NHÂN VLVH

Ng i HDKH: Ths Hà Ng c Quân

Hà N iăngƠyă22ăthángă11ăn mă2013

L I C Mă N

Tôi xin chân thành g i l i c mă năt i Ban giám đ cătr ngăđaiăh căTh ngăLong,ă

b mônă i uăD ng,ăđƣăt o m iăđi u ki n thu n l i cho tôi tham gia khoá h c

Tôi xin trân tr ng c mă năbanălƣnhăđ o th thao Vi t Nam, khoa gây mê h i

s c, khoa ngo i t ng h p, khoa ngo i ch năth ngăđƣăt o m iăđi u ki n v v t ch t,

tinh th n, c v ăđ ng viên tôi h c t p, nghiên c u và th c hi năđ tài

Tôiăxinăđ c bày t lòng bi tă năsơuăs c t i GS.TS Ph m Th Minhă căng i

th y luôn t n tâm v i ngh ,ăgiúpăđ tôi trong su t quá trình h c t p,ăc ngănh ăth c

hi n lu năv nănƠy

Tôi xin c mă nă đ n Ths Hà Ng că Quơnă ng i th y m u m că đƣă h t lòng

truy năđ t nh ng ki n th c, kinh nghi m quý báu, t nătìnhăh ng d n tôi trong su t

quá trình nghiên c u, th c hi năđ tài và hoàn thành lu năv n

Tôi xin chân thành c mă nă cácă Th y, Cô trong h iă đ ng ch m lu nă v n.ă

Nh ngăng i Th yăđƣăđóngăgóp,ătruy n th nh ng ki n th c, kinh nghi m quý báu

trong su t quá trình h c t p và th c hi n

Cu i cùng tôi xin bày t lòng bi tă năsơuăs c t i cha m , anh ch em, b n bè

đ ng nghi p và nh ngăng i thân Nh t là ch ngăvƠăconătraiăđƣăchiaăs , h t lòng giúpăđ đ ng viên, t o m iăđi u ki n cho tôi h c t p và hoàn thành lu năv nănƠy

Hà N i, ngày 22 tháng 11 n m 2013

Tác gi

Nguy n Th Lan

DANH M C CH VI T T T

BC : Bi n ch ng

BN : B nh nhân

CS : C t s ng DNT : D ch não tu GTTS : Gây tê t y s ng

HA : Huy t áp

NC : Nghiên c u SpO2 :ă bão hoà oxy máu mao m ch

TB : Trung Bình

TS : T y s ng

M C L C

T V Nă 1

Ch ngă1: T NG QUAN 2

1.1 M TăVÀIă I M M C L CH S CịăLIểNăQUANă N TÊ T Y S NG 2

1.2 GI I PH UăVÀăSINHăLụăLIểNăQUANă N GTTS 3

1.2.1 C t s ng 3

1.2.2 Các dây ch ng và màng 4

1.2.3 Các khoang 6

1.2.4 T y s ng 6

1.2.5 D ch não t y 7

1.2.6 Phân ph i ti tăđo n 8

1.2.7 H th n kinh th c v t 9

1.3 BI N CH NG C A GTTS 9

1.3.1 Nh căđ u 9

1.3.2.ă auăl ng 10

1.3.3 H huy t áp 10

1.3.4 Hô h p gi m 10

1.3.5 Nôn,bu n nôn 11

1.3.6 Bí ti u 11

1.3.7 Nhi m trùng 11

1.3.8 Di ch ng th n kinh 11

1.4ăăCH MăSịCăB NH NHÂN SAU M THỌNGăTH NG 11

1.4.1 V n chuy năBN,ăthayăđ iăt ăth 12

1.4.2.ăGi ng, phòng BN 12

1.4.3 D u sinh t n 12

1.4.4 S v năđ ng 12

1.4.5.ăL ng xu t nh p 12

1.4.6.ăN c ti u 13

1.4.7 ng d năl u 13

1.4.8 Thu c 13

CH NGă2: IăT NGăVÀăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 14

2.1.ă IăT NG NGHIÊN C U 14

2.1.1 Tiêu chu n l a ch n 14

2.1.2 Tiêu chu n lo i tr 14

2.2.ăPH NG PHÁP NGHIÊN C U 14

2.3.ăPH NGăPHÁPăCH N M U VÀ C M U 14

2.4.ăCÁCăB C TI N HÀNH NGHIÊN C U 14

2.5 X LÝ VÀ PHÂN TÍCH S LI U 15

2.6.ă Oă C NGHIÊN C U 15

CH NGă3: K T QU NGHIÊN C U 17

3.1 Că I M CHUNG C Aă IăT NG NC 17

3.2 BI N CH NG TRONG QUÁ TRÌNH THEO DÕI 19

3.3 LIÊN QUAN S XU T HI N CÁC BI N CH NG C A GTTS V I CÁC Y U T 20

CH NGă4:ăBÀN LU N 22

4.1.ă Că I M GTTS THEO TU I 22

4.2.ă Că I M C A GTTS THEO GI I 22

4.3 CÁC BC G P TRONG QUÁ TRÌNH THEO DÕI 22

4.4 M T S Y U T LIÊN QUAN V I BI N CH NG 25

K T LU N 26

KI N NGH 27 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C B NG

B ng 3.1 Các bi n ch ng c a GTTS g p trong quá trình theo dõi b nh nhân 19

B ng 3.2 Liên quan các bi n ch ng v i th i gian ph u thu t 20

B ng 3.3 Liên quan BC v i tình tr ng c t s ng, s l n ch c tê, v trí ph u thu t 21

DANH M C BI Uă

Bi uăđ 3.1: Phân b BNătheoăđ tuô 17

Bi uăđ 3.2: Phân b BN theo gi i 18

DANH M C HÌNH

Hìnhă1.1:ăăS ăđ c t s ng 4

Hình 1.2: Các đ t s ng th tăl ng 5

Hình 1.3: Liên quan các r th n kinh gai s ng v iăđ t s ng 7

Hìnhă1.4:ăS ăđ phân ph i ti tăđo n 8

T V Nă

Ph u thu t (PT) là m t can thi p l năvƠoăc ăth conăng i, m t trong nh ng

nhân t quan tr ng quy tăđ nh s thành công c a cu căPTăđóăv năđ vô c m, do v y

vi c nghiên c u (NC) ra cácăph ngăphápăvôăc m là m t trong nh ng thành t uăv ă

đ i c aăconăng i, giúpăconăng i có th kéo dài s s ng

Có nhi uăph ngăphápăvôăc mădùngătrongăPTănh ăgơyămêăn i khí qu n, gây mêăt nhăm ch, gây tê t y s ng (GTTS) ătrongăđóăGTTSălƠăph ngăphápăđ c đánh

giá là hi u qu v i nh ngă uăđi măv t tr iănh : Có th dùng cho nh ng b nh nhân (BN)ăđangăb b nh thu c h hô h p viêm ph i, hen, viêm h ng, t năth ngăvùngă

h u h ng, thanh qu n…

S thành công c a PT c ngăph thu c m t ph n l năvƠoăch măsócăsauăPT, vì nóălƠăgiaiăđo n có nhi u r i lo n v sinh lý bao g m các bi n ch ng (BC) v hô h p,

tu năhoƠn,ăkíchăthíchăđau,ăh nhi tăđ , r i lo n ch căn ngăth năvv…

Ph ngăphápăGTTSăđ c ch đ nh cho các PT vùngăđ c chi ph i b i

các dây th nă kinhăd i D4 c a tu s ng.ăLƠă ph ngă phápăđ c áp d ng m t cáchăth ng quy t i các b nh vi n nói chung và b nh vi n th thao Vi t Nam

nói riêng

Tuy nhiên GTTS v n là công vi c khó, ti m n nh ngănguyăc ăvà có th x y

ra nh ng BC đòiăh i ph i theo dõi sát, phát hi n s m nh ng tri u ch ng b tăth ng

và x lý c p c u k p th i

Vì v y, chúng tôi th c hi năđ tài “BC c a BN đ c vô c m b ng GTTS

2 Mô t m t s y u t liên quan v i BC sau PT GTTS nh ng BN trên

- N mă1860,ăNiemannăvƠăLossenăđƣăcôăl păđ c cocaine t cây Erythroxylon coca

- N mă1862,ăSchraffămôăt tính ch t gi măđauăc aănóăvƠăn mă1884ăSigmundăFreud gi i thi uănóănh ălƠăm tă d c ch t và dùng làm tê niêm m c trong

nhãn khoa

- N mă1885,ăLeosnardăCorningăchích cocaine vào gi aăhaiăđ aăs ng cu i c a con chó v i m căđíchăđi u tr ,ăđƣăgơyăh u qu mà ông g iălƠăTTS,ălúcăđóăôngăngh ăcocaineăh p th qua h tu n hoàn ch không ph i là tác d ng tr c

ti p lên TS

- N mă1891ăHeinrichăQuinckăđƣătiêuăchu n hóa vi c ch c dò TS và l y DNT

- N mă1898,ăAugustăBierăGTTSătrênăng i l năđ uătiênăđ m bàn chân cho

m t BN

- N mă1900,ăTate,ăCaglieriăvƠăMatasăl năđơuătiênădùngăph ngăphápăvôăc m

này trong s n khoa

- N mă 1901,ă Theosdoreă tuffieră GTTSă đ că h nă 400ă tr ng h p, mô t n iă

ch cădòălƠăđ ng n i ngang gai ch uăvƠădùngăkimăđ u tù

- N mă1904,ăLeăFilliatreămôăt ph ngăphápăb măthu cătêă“ăb măvƠoă– hútăra”ă

đ đ tăđ têăcaoăh n

- N mă1907,ăDeanămôăt ph ngăphápăGTTSăliênăt c và Barkes dùng glucose

pha thu c tê stovacaine thành ph ngăphápăTTSăt ngătr ng

- N mă 1930, Seebrecht trình bày kinh nghi m thông qua th ng kê 31.000

tr ng h p GTTS và mô t ph ngăphápăb măthu c t ng ph n nh

- N mă1934,ăVehrsăămôăt ph ngăphápăchíchăthêmăli u thu c th haiăđ kéo

dài th i gian tê cho nh ng cu c m kéo dài

- N mă 1937,ă Soreri l nă đ u tiên mô t k t h p gây tê ngoài màng c ng và

d i màng c ng, cùng so sánh ti n l i c aăhaiăph ngăphápănƠy

- N mă1945,ăTuohyăăhoƠnăch nhăph ngăphápăGTTSăliênătucăb ng cách dùng

ng thông lu năquaăkimăđ đ tăvƠoăkhoangăd i màng c ng

- N mă1947,ăSaklad mô t ph ngăphápăGTTSăliênăt c t ngăđo n b ng cách

đ tăđ u ngăthôngăvƠoăkhoangăd i màng c ng n m gi aăđo năc ăth c n

làm tê

- Th pă niênă 1950,ă ph ngăphápăGTTSăđ c dùng ph bi n tr l i nh công

trình c a Dripps và Vandam ch ng minh nó có nhi uă uăđi m và ti n l i

- N mă 1979,ă Wangă ă gi i thi uă ph ngăphápăchíchănh ng ch t morphiniques vƠoăTSăđ gây s gi măđau

1.2.1 C t s ng (CS)

CS có hình ch Săđ c c u t o b i 32-33ăđ t s ng h p l i b tăđ u t l

ch m t iăkheăx ngăcùngăbaoăg m:ă7ăđ t s ng c ,ă12ăđ t s ng ng c,ă5ăđ t s ng

th tă l ng,ă 5ăđ t s ng cùng và 3-4ă đ t s ng c t.ă CSă nh ă m t cái ng có ch c

n ngăc ăb n là b o v t y s ng (TS) không b chènăépăvƠăxôăđ y Khi n m ng a

đ t s ng th p nh t là T4-T5 và cao nh t là L3, chi u dài CS c aăng iătr ng

thành t 60-70cm,ăđ cong c a CS có nhăh ng l năđ n s lan t a c a thu c

tê trong dich não t y(DNT)

Hìnhă1.1:ăăS ăđ c t s ng

Kheăliênăđ t s ng là kho ng n m gi a hai gai sau c aăhaiăđ t s ng k nhau

tùy theo t ngăđo n CS mà r ng h p khác nhau Kho ng cách r ng nh t gi a các

đ t s ng th tăl ngăt oăđi u ki n thu n l i cho vi căxácăđ nh m c và ch c kim vào

khoang TS Khe L4-L5 n mătrênăđ ng n i qua hai mào

Các gai sau CS ch y chéo t trên xu ng d i, chéo nh t là T8-T10 sauăđóă

các gai ch y ngang m c L1-L2, chi u dài các gai sau dài nh t đ t s ng c , t

T10 các gai này ng n d n

1.2.2 Các dây ch ng và màng

Dây ch ng CS là t ch c liên k t nhi u s i, ít t bào Ch căn ng c a nó là

gi cho CS cóătínhăđƠnăh i và b n v ng

* T ngoài vào khoang TS l n l t có các thành ph n:

- Da, t ch căd i da

- Dây ch ng trên gai: dây ch ng ph lên gai sau c aăđ t s ng

- Dây ch ng liên gai: là dây ch ng liên k t các m m gai c aăcácăđ t s ng trên vƠăd i v i nhau, n i li n v i dây ch ng vàng phíaătr c và dây ch ng trên gai phíaăsau,ăđơyălƠădơyăch ng m ng

- Dây ch ng vàng: dây ch ng này n m sau dây ch ng liên gai, nó là thành

ph n ch y u t o nên thành sau c a ng s ng,ăđơyălƠădơyăch ng v ng ch c nh t,

ng i làm k thu t khi ch c kim qua dây ch ng vàng s c m nh năđ c

Hìnhă1.2:ăCácăđ t s ng th tăl ng

- Màng c ng: là m t màng dày ch y t l ch măđ năx ngăcùngăvƠăbao b c phíaăngoƠiăkhoangăd i nh n nó ch a các s i collagene ch y song song theo tr c

CS Do v y c n chú ý khi GTTS vì n u ch căđ t ngang nhi u s i này s làm thoát

nhi u DNT ho c ch căđiăch c l i nhi u l n làm t năth ngăvƠăkíchăthíchămƠngăc ng

d gơyăđauăđ u

- Màng nh n (arachnoid mater): là màng áp sát ngay phía trong c a màng

c ng, không có m ch máu, nó bao b c các r th n kinh c a TS, do v y khi b viêm dính có th gơyăth ngăt n các r th n kinh và có th đ l i di ch ng

1.2.3 Các khoang

- Khoang ngoài màng c ng: là m t khoang o gi i h năphíaătr c là màng

c ng, phía sau là dây ch ng vàng Trong khoang có ch a nhi u t ch c liên k t l ng

l o, m , m ch máu và các r th n kinh Khoang này có áp l c âm tính, ng i

tr ng thành t n cùng c aăkhoangăt ngă ng v iăđ t S2

- Khoang TS: bao quanhTS, gi i h n b i màng nh n và màng nuôi, phía trên thông v i các b não th t, trong khoang TS có ch a các r th n kinh và DNT

1.2.4 T y s ng

TS kéo dài t hành não xu ng m c L2 ng iătr ng thành, L3 tr em

- tránh t năth ngăt y s ng ng i l n nên ch căkimăd i m c L2

TS n m trong ng s ngă đ c bao b c 3 l p là: Màng c ng, màng nh n,

màng nuôi

- Các r th n kinh t TSăđiăraăđ c chia làm hai r , r tr c có ch căn ngă

đi u khi n v năđ ng, r sau có ch căn ngăthuănh n c m giác

Chúng h p l i thành dây th năkinhăTSătr c khi chui qua l liên h p ra ngoài

- Các r th n kinh th tă l ngă cùngă c t t oă thƠnhă đuôiă ng a, có kh n ng

chuy năđ ng d dàng

- M t vài m c phân b c măgiácăcóăỦăngh aătrongăth c hành lâm sàng

Vùng hõm c: T6 Ngang r n: T10 Ngang n p b n: T12

1.2.5 D ch não t y

- DNTăđ c s n xu t t đámăr i màng m ch c a não th t bên qua l monro

đ xu ng não th t III, xu ng não th t IV qua c ng syrvius, xu ng t y s ng qua l

magendie và luschka

- DNTăđ c h p thu vào m ch máu b i các dung mao c a màng nh n

- Th tích DNT: 120 - 140 ml (kho ng 2ml/kg cân n ng ng i l n và

4ml/kg cân n ng tr em) Trongăđóă1/3ă-1/4 th tích n m trong khoang TS

Các gai sau c t s ng ch y chéo t trên xu ngăd i, chéo nh t là T8-T10 sau đóăcácăgaiăch y ngang m c L1-L2, chi u dài các gai sau dài nh t đ t s ng c , t

T10 các gai này ng n d n

1.2.6 Phân ph i ti tăđo n

Hìnhă1.4:ăS ăđ phân ph i ti tăđo n

- M i khoanh t y chi ph i v năđ ng c m giác và th c v t cho m i vùng nh t

đ nh c aăc ăth

- Bi tăđ c phân b ti tăđo năng i làm công tác vô c m s l a ch n m c

gây tê c n thi t và d đoánăcácăBCăcóăth x y ra m cătêăđó

Thôngăth ng m c khoang t y b chi ph iăth ngăcaoăh năsoăv i v trí ch c

kim do thu cătêăkhiăvƠoăkhoangăd i nh n khuy ch tán lên cao

* lan c a thu c lên cao còn ph thu c vào các y u t sau

D aăvƠoăs ăđ chi ph i c a t ngăđ t t yăđ đánhăgiáăm cătê,ătiênăl ng các

bi n ch ng có th x y ra M c phong b đ t t y s ng càng cao thì càng có nguyăc ănhăh ngăđ n huy tăđ ng nhi u

1.2.7 H th n kinh th c v t [19]

- H th n kinh giao c m: các s i ti n h ch b t ngu n t s ng bên c a TS t T1 - L2ătheoăđ ngăđiăc a r sauăđ n chu i h ch giao c m c nh s ngăđ ti p xúc v i

các s i h u h ch H th n kinh giao c m chi ph i nhi u c ăquanăquanătr ng, khi b

c ch s gây giãn m ch, t t huy t áp(HA) và khi h giao c m b c ch , h phó giao c m s v ngălênădoăđóălƠmăchoăm ch ch m, HA gi m

- H th n kinh phó giao c m: các s i ti n h ch xu t phát t nhân dây X hành não ho c t t bào n m s ng bên c a n n s ngătr c TS t S2

1.3 BI N CH NG C A GTTS [5]

BCăth ng g p sau GTTS và ph u thu t (PT)

Nh căđ u sau GTTS do DNT thoát ra ngoài theo l ch c kim dò

căđi m c a nh căđ uălƠăthayăđ iătheoăt ăth : ng i d y nhanh gơyăđauăvùngă

đ nhăvƠăhaiăbênătháiăd ng,ăn m xu ngăhayăđ đ u th p s đ đau

Th ng nh căđ u trung bình s t kh i m t vài ngày sau v i nh ngăph ngăphápăđi u tr thôngăth ngănh ăthu c gi măđau,ăn m ngh ,ăb ngăch t b ng, u ng

nhi uăn c hay truy n d ch

Nh ngăătr ng h p nh căđ u nhi u, nh ngăph ngăphápăđi u tr trên không

hi u qu , có th chích vào khoang ngoài màng c ng 5-10ml máu c a BN

gi m thi u BC này, dùng kim ch c dò TS càng nh càng t t

1.3.2 auăl ngă

Bi n ch ng không nhi uăh năsauăkhi gây mê, n u ch c dò t y s ngăđ ng

gi a nh nhàng chính xác, không gây t năth ngănh ng t ch c c nh c t s ng

1.3.3 H huy t áp

Tai bi năth ng g p sau GTTS x yăđ năsauăkhiăb măthu c tê 20-30 phút

Do li t th n kinh giao c m gây dãn m ch vùng tê, gi máu ngo i biên

BN n măđ u cao, h HA càng nhi u, trái l i n u n măđ u th păc ngăc n tr máuăl uăthôngăv tim t vùngăđ u, gi m th tíchămáuălƠmăđ yătimăđ aăđ n gi m cungăl ng tim

V ph ngădi n lý thuy t h HA s làm gi m tu năhoƠnăvƠnhănh ngădoăgi m

h u gánh do tình tr ng dãn m ch và gi m s tiêu th d ngăkhíă nênăc ătimăv n thíchănghiăđ c

Khi m cătêălênăc ăng c th t ,ăth n kinh kích thích nh p tim b c ch , thêm

vào tình tr ngăh ngăph năđ i giao c m gây ch m nh pătimăđ aăđ n gi măcungăl ng

tim và h HA Nh p tim ch m có th do gi m s kíchăthíchălƠmăđ y tim ph i

Gi m huy t áp nh khi GTTS không c n can thi p, gi m huy t áp nhi uăh nă

c n truy n dchănhanh,ăđ chân cao, cho th d ng khí, n u kèm m ch ch m nên dùngăăatropineăăchíchăt nhăm ch

N u HA gi m nhi u và nhanh, có th dung thu c co m ch lo i v a có kích thích h alpha h giao c m và beta giao c m t tăh nălƠădungălo i kích thích alpha

giao c măđ năthu n

i v i nh ng BN b m t nhi uă máuă th ng g p trong ch nă th ng,ă s n

khoa, huy tăápăđ c duy trì b i s co m ch, n u gây tê t y s ng, s co m ch m tăđiă

và thay b ng s dãn m ch làm h HA có th đeăd aăđ n m ng s ng c aăng i b nh

Vì lý do này, GTTS là m t ch ng ch đ nh v i nh ngăng i b nh v a tr i qua m t

máu nhi u tr tr ng h p kh i l ng tu năhoƠnăđƣăbùăđ yăđ

1.3.4 Hô h p gi m

GTTS không nhăh ng gì trên ch căn ngăhôăh p Hô h p ch b nhăh ng

khi m c tê quá cao làm li t ph n l năc ăliênăs năhayăc ăhoƠnh.ăC ăth g p khi nh

h ng c a thu c ti n mê thu cănhómăămorphiniquesăănh morphine, dolosal

1.3.5 Nôn,bu n nôn

Nôn,ăbuônănônăth ng x y ra khi GTTS cao làm gi m huy t áp gây thi u

d ng khí não X trí b ng cách cho th d ng khí, nâng HA b ng d ch truy n hay

thu c co m ch, có th dùng atropine n u h huy t áp kèm theo nh p tim ch m

Nh ng thu c ch ngănônănh :ăDroperidol có th dùngătr căkhiăgơyătêăđ làm gi m nguyăc ănônăă

1.3.6 Bí ti u

G p th i gian sau m do h th ng th năkinhăđi u khi năđiăti uăch aăđ c

ph c h i tr n v n

Th ng BC này t kh i m tăvƠiăngƠyăsau,ăch m nóng, xoa bóp vùng bàng

quang nhi uăkhiăc ngăhi u qu , n u c năc ngănênăthôngăti u cho BN m t vài l n

trong ngày

1.3.7 Nhi m trùng

Doăkhôngăđ m b o nguyên t c, d ng c vôătrùngăhayăGTTSătrênăBNăđangăb

c p tính toàn di n Th ng gây nhi m trùng t i ch hay gây viêm màng não t y

V i nh ngăph ngăti n ti t trùng hi năđ i, nh ng tai bi n này r t hi m g p

1.3.8 Di ch ng th n kinh

R t hi m g p, nh ng BC - di ch ngăng iătaăđ c păđ n là:

Li t dây th n kinh VI

BNănhìnăđôiăvìăli t dây th n kinh v n nhãn ngoƠiăvƠăđauăđ u Nh ng tri u

ch ng này s t kh i sau vài tu n.ăTr ng h p n ng kéo dài, cho BN n m ngh ,

mang kính râm, dùng kích thích t thùy sau tuy n yên

T năth ngăchùmăđuôiăng a

Gây ph n x b tăth ng vùng h u môn bí ti u, r i lo n ch căn ngăsinh d c

Ph n l nătr ng h p t kh i sau vài tu n

Viêm dày dính màng não t y, viêm r th n kinh

Có th g p,ăth ng do ch tăl ng c a thu cătêăkhôngăđ m b o

1.4.1 V n chuy năBN,ăthayăđ iăt ăth

- Sau m khi đ iăt ăth , v n chuy n BN ph i nh nhƠng.ăThayăđ iăt ăth đ t

ng t có th gây t t HA, tr y m ch,ăchoáng.ăDoăđóăt t nh tălƠăđ t xe chuy n BN

c nh bàn m và chuy n BN nh nhƠngăsangăxeăđ y

- Trongătr ng h p n ng BN c n cho th oxy t phòng m đ n h u ph u, có

th dùng lo i t m cu năđ chuy n b nh nhân t bàn m qua xe r t ti n l i

- Mùa nóng ph i phòng thoáng và t t nh tăcóămáyăđi u hòa

- N uăBNăch aăt nh, ph n x hoăch aăcóăph iăđ t BN n mănghiêngăđ u sang m t

bên ho c BN n m ng a có m t g i m ngălótăd i vai cho c vƠăđ u ng a ra sau

1.4.3 D u sinh t n

- Hô h p: t n s th ,ăbiênăđ hô h p,ăđ bão hoà oxy theo m chăđ p (SpO2),

màu da, niêm m c

- Tu n hoàn: m ch, nh p tim, huy t áp, áp l căt nhăm chătrungă ng

- Th n kinh: BN t nh hay mê

- Theo dõi m ch, nhi t, HA, nh p th 15-30 phút m t l năchoăđ n khi năđ nh (HAătrênă90/60mmHg),ăsauăđóăm i gi m t l n

- Nh ngătr ng h păđ c bi t c n theo dõi sát: r i lo n hô h p, tím tái, ch y

máu v tăth ng

- Ngày nay t i các phòng h i tnhăcóăcácăph ngăti n theo dõi,ănh ngăth mă

khám, ki mătraăkhôngănênăhoƠnătoƠnătinăt ng vào các ch s trên màn hình

- Th c hi n y l nh n m t iăgi ng ho căđiăl i.ăTh ng sau gây mê BN ph i

đ c xoay tr m iă30ăphútăchoăđ n khi t c đ ngăđ c

- T p th sâu, t p ho, t p c đ ng hai chân, hai tay s măđ tránh các BC

1.4.5.ăL ng xu t nh p

- Ghi l iăl ng d ch vào, ra trong 24 gi , tính bilan d ch vào ra, trong m t s

tr ng h p tính bilan d ch vào ra m i 6 gi

- Cho ch th nh n hay ch đ năs m

- Nên cân BN trong m t s tr ng h p c n thi t

1.4.6.ăN c ti u

Theoădõiăl ngăn c ti u sau m đ c bi t m t s tr ng h p b nh n ng ho c

ch aăcóăn c ti u 6- 8 gi sau m , dùng thu c l i ti u

Ph i có ch th theo dõi các ng d năl uăn c ti u, l ng ng c, b ng t 1-2

gi m t l n.ăTr ng h păđ c bi t c n ph i theo dõi các r i lo n v hô h p, ch y máu

v tăth ng,ăv t m hay máu ch y qua ng d năl u.ăS l ng, m u s c c a d ch

ch y qua d năl u

1.4.8 Thu c

- Th ng dùng các lo i thu c gi măđau,ăch ng nôn, kháng sinh ph i chú ý

thu căđ c bi tădùngătr c m nh ăinsulin,ădigitalis

- Tr c khi cho thu c ph i:

+ă ánhăgiáăl i tình tr ng BN sau m , khám lâm sàng, h i b nh

+ Xem l i b ng gây mê h i s c, các thu c, các d ch, máu, huy tăthanhăđƣă

dùng trong m