skkn phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau

Điều đó chứng minh rằng hướng dẫn học sinh phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau làm nâng cao kết quả học tập chương I dại số 7 cho học

MỤC LỤC

1 - Tóm tắt đề tài 2

2 - Giới thiệu 3

a Hiện trạng 3

b Giải pháp thay thế 3

c Vấn đề nghiên cứu 3

d Giả thuyết nghiên cứu 3

3 - Phương pháp 4

a Khách thể nghiên cứu 4

b Thiết kế nghiên cứu 4

c Quy trình nghiên cứu 5

d Đo lường 5

4 - Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 6

5 - Kết luận và khuyến nghị 8

6 - Tài liệu tham khảo 9

Phụ lục 10

Phụ lục kế hoạch bài học 10

Phụ lục đề và hướng dẫn chấm kiểm tra trước tác động 17

Phụ lục đề và hướng dẫn chấm kiểm tra sau tác động 18

Phụ lục bảng điểm nhóm thực nghiệm (7A2) 21

Phụ lục bảng điểm nhóm lớp đối chứng (7A3) 22

1 - TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh là một trongnhững yêu cầu quan trọng của đổi mới phương pháp giảng dạy Trường THCSTrần Hưng Đạo cũng như các trường học khác rất quan tâm đến đổi mới phươngpháp dạy học ở tất cả các môn trong đó có môn toán Đối với học sinh lớp 7,việc dạy học phát huy tính tích cực , sáng tạo của học sinh là hết sức cần thiết,

nó đòi hỏi giáo viên phải có kế hoạch giảng dạy tốt

Để học sinh có ý thức tự học, phát huy tính tích cực, sáng tạo về môntoán nói chung và giải những bài toán có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằngnhau trong phần chương I, II đại số lớp 7 nói riêng Đa số các em học sinh lớp 7đều chưa biết suy luận để đưa bài toán khác về những bài toán quen thuộc.Chính vì vậy, đòi hỏi giáo viên phải có lòng nhiệt tình, nghiên cứu các tài liệu

và trao đổi với đồng nghiệp để đưa ra kế hoạch giảng dạy có hiệu quả

Giải pháp của tôi là sử dụng tiết luyện tập để hướng dẫn học sinh biết cáchphát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằngnhau sau bài “Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau” trong chương I đại số lớp 7

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: hai lớp 7 tạonguồn của trường THCS Trần Hưng Đạo Lớp 7A2 là nhóm thực nghiệm và lớp7A3 là nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm được áp dụng giải pháp thay thếkhi dạy tiết luyện tập sau bài “Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau”

Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tậpcủa học sinh: nhóm thực nghiệm đã đạt kết quả cao hơn nhóm đối chứng Điểmbài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm có giá trị trung bình là 8,67;điểm bài kiểm tra sau tác động của nhóm đối chứng có giá trị trung bình là 7,52.Kết quả kiểm chứng T-test cho thấy p = 0,000787< 0,05 có nghĩa là có sự khácbiệt lớn giữa điểm trung bình của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Điều

đó chứng minh rằng hướng dẫn học sinh phát triển bài toán mới từ bài toán

cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau làm nâng cao kết quả

học tập chương I dại số 7 cho học sinh lớp 7A2 trường THCS Trần Hưng Đạo

2 - GIỚI THIỆU

a Hiện trạng: Trong sách giáo khoa lớp 7 chỉ đưa ra tính chất mở rộng

của dãy tỉ số bằng nhau Nhưng một số bài tập trong sách giáo khoa và sáchnâng cao thì không áp dụng đơn thuần tính chất đó mà phải suy luận để đưa bàitoán về dạng quen thuộc, đa số học sinh chưa làm được điều đó

Để thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu này đã giúp học sinh sángtạo để suy luận đưa những bài toán khó về bài toán quen thuộc có áp dụng tínhchất của dãy tỉ số bằng nhau để giải

b Giải pháp thay thế: Phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có

áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau giúp học sinh biết cách tự suy luận,

phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh để đưa bài toán mới về bài toán cơbản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau làm nâng cao kết quả học tập

Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có phát huy tính tíchcực, chủ động sáng tạo của học sinh mà tôi đã được tập huấn đầu năm học 2011-

2012 và nghiên cứu về dạng toán có sử dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau

để giải

Thông thường, giáo viên chỉ cho học sinh áp dụng kiến thức đã học đểsửa các bài tập Nhưng ví dụ như các bài 61, 62, 63 trang 31 sách giáo khoa toán

7 tập 1 đa số học sinh không biết làm và gần như không tìm ra cách giải quyết

Vì thế, tôi muốn giúp học sinh có thể tự mình tìm ra cách giải các bài toán đó vànhiều bài toán khác

Qua nghiên cứu, tôi muốn đánh giá được hiệu quả của đổi mới phươngpháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh thông qua

việc phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ

số bằng nhau Từ đó phát triển tư duy sáng tạo, tự mình tìm ra cách giải bài

toán có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau cho học sinh

c Vấn đề nghiên cứu: Việc phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có

áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau có nâng cao kết quả học tập của học

sinh lớp 7A2 không?

d Giả thuyết nghiên cứu: Phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có

3 - PHƯƠNG PHÁP

a Khách thể nghiên cứu

Tôi lựa chọn trường THCS Trần Hưng Đạo vì trường có những điềukiện thuận lợi cho việc nghiên cứu ứng dụng

* Về phía giáo viên:

Bản thân tôi là giáo viên giảng dạy môn Toán nhiều năm, có lòng nhiệttình và có trách nhiệm cao trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh

* Về phía học sinh:

Tôi trực tiếp dạy hai lớp tạo nguồn 7A2, 7A3 được chọn tham gia nghiêncứu có nhiều điểm tương đồng nhau

Về ý thức học tập, tất cả các em ở hai lớp này đều tích cực chủ động

Về thành tích học tập của năm học trước, hai lớp tương đương nhau vềđiểm số các môn học

Sử dụng thiết kế 2: kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhómtương đương (được mô tả ở bảng 1)

Kiểm tratrước tácđộng

Tác động

Kiểm trasau tácđộngThực nghiệm

Dạy học phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau

O 4

Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T- Test độc lập

c Quy trình nghiên cứu

*Chuẩn bị bài của giáo viên: thiết kế tiết luyện tập nội dung " phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau", tham khảo trên Internet và ý kiến của đồng nghiệp.

*Tiến hành dạy thực nghiệm :

Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhàtrường và phân phối chương trình thống nhất của phòng giáo dục Cụ thể :

Bảng 3 Thời gian thực nghiệm

29/9/2012 7A2 12 Luyện tập về tính chất của dãy tỉ số

bằng nhau

d Đo lường

Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra 15 phút sau khi học xong bài

8 – Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau

Bài kiểm tra sau tác động là kiểm tra 1 tiết chương I đại số 7 do nhàtrường ra đề chung cho cả khối lớp tạo nguồn

*Tiến hành kiểm tra và chấm bài

Sau khi thực hiện dạy xong nội dung trên, tôi ra đề kiểm tra 15’, nhàtrường ra đề kiểm tra 1 tiết (nội dung kiểm tra trình bày ở phần phụ lục) rồi tiếnhành chấm bài theo hướng dẫn chấm

4 - PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD =0,900 Điều đó cho thấy mức

độ ảnh hưởng của dạy học phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng

tính chất của dãy tỉ số bằng nhau đến học tập nhóm thực nghiệm là lớn.

Giả thuyết của đề tài "phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau để nâng cao kết quả học tập cho học sinh lớp 7A2 trường THCS Trần Hưng Đạo" đã được kiểm chứng.

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động của nhóm

thực nghiệm và nhóm đối chứng.

BÀN LUẬN

Kết quả bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là TBC =8,67 ,kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là TBC = 7,52 Độ lệchđiểm số giữa hai nhóm là 1,15 Điều đó cho thấy điểm trung bình của hai nhómđối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, nhóm được tác động cóTBC cao hơn nhóm đối chứng

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD = 0,900

Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn.

Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động củahai lớp là p = 0,000787 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bìnhcủa hai nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà do tác động, nghiêng về nhómthực nghiệm

*Hạn chế:

Nghiên cứu này sử dụng cho các học sinh lớp tạo nguồn là một giải pháptốt nhưng để sử dung có hiệu quả thì giáo viên cần phải tham khảo nhiều tàiliệu, thiết kế bài dạy hợp lí

5 - KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

* Kết luận:

Việc phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất củadãy tỉ số bằng nhau đã nâng cao kết quả học tập cho học sinh lớp 7A2 trườngTHCS Trần Hưng Đạo

* Khuyến nghị:

Đối với các cấp lãnh đạo: Quan tâm hơn nữa về cơ sở vật chất cho cácnhà trường Khuyến khích kịp thời cho các giáo viên mạnh dạn đổi mới phươngpháp dạy học

Đối với giáo viên : Không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để hiểu biết sâusắc các kiến thức mà mình cung cấp cho các thế hệ học sinh, khai thác thông tintrên mạng Internet, luôn tìm ra phương pháp dạy học có hiệu quả

Với kết quả đề tài này, tôi mong các bạn đồng nghiệp quan tâm, chia sẻ

và đặc biệt đối với giáo viên THCS có thể ứng dụng đề tài này vào dạy học saubài 8 – tính chất của dãy tỉ số bằng nhau để phát huy tính tích cực, sáng tạo củahọc sinh giúp nâng cao kết quả học tập cho học sinh không chỉ ở chương I, mà

cả chương II đại số 7

6 - TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Tài liệu tập huấn nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng;

2 Tài liệu bồi dưỡng môn toán THCS năm 2012 của sở GDĐT BìnhDương;

3.Sách giáo khoa, sách bài tập toán 7 tập I ;

4 Sách 500 bài toán cơ bản và nâng cao lớp 7;

5 Một số trang kiến thức trên mạng Internet: www.giaovien.net,violet.vn, …

Phú Giáo, ngày 25 tháng 01 năm 2013

Người nghiên cứu

Hà Thị Lan Anh

PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI

KẾ HOẠCH BÀI HỌC

LUYỆN TẬP VỀ TÍNH CHẤT CỦA DÃY TỈ SỐ BẰNG NHAU

1 Kiến thức: học sinh nắm vững được tính chất của dãy tỉ số bằng nhau

2 Kĩ năng: học sinh biết vận dụng linh hoạt tính chất của dãy tỉ số bằngnhau, phát triển bài toán mới từ bài toán cơ bản có áp dụng tính chất của dãy tỉ

số bằng nhau để giải toán

3 Thái độ: Học sinh học tập tích cực, nghiêm túc,

1 Giáo viên: bài soạn chuẩn bị đầy đủ, bài dạy có sử dụng giáo án trìnhchiếu, bài tập về nhà cho học sinh chẩn bị Hệ thống bài tập

2 Học sinh : Hiểu và vận dụng đúng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau Chuẩn bị một số bài tập giáo viên cho về nhà từ tiết trước :

Bài 61,62,64 trang 31 sách giáo khoa;

Bài toán 1: Tìm x, y, z biết

2 3 5

x= =y z và x y z− + = − 48.

I/ Ổn định lớp

II/ Kiểm tra bài cũ

HS1: Điền vào dấu …để hoàn thành tính chất mở rộng của dãy tỉ số bằng nhau:

2 3 5

x = =y z và x y z− + = − 48.Giải: Theo tính chất của dãy tỉ số bằng nhau, ta có:

Đặt vấn đề: qua bài toán 1, các em đã áp dụng tính chất mở rộng của dãy

tỉ số bằng nhau để nhanh chóng tìm được x, y, z một cách dễ dàng Vậy cónhững bài toán thoạt nhìn có vẻ khó nhưng chúng ta chỉ biến đổi một chút là cóthể đưa về bài toán cơ bản quen thuộc Tiết học này cô và các em cùng tìm hiểuqua một vài bài toán sau đây

III/ Nội dung

8 12 15 8 12 15 5

+ −

thay đổi đk thứ nhất của bài

Giáo viên gọi một hs lên

bảng trình bày đưa về bài

toán 1 rồi về nhà tự hoàn

thành như bài 1

Khác dữ kiện 1

Suy nghĩ tìm cáchđưa về dãy tỉ sốbằng nhau

3x=2y=>

2 3

= (1)5x=3z=>

48 12

GV gọi một học sinh lên

bảng biến đổi bài 4 về bài 1,

rồi học sinh tự giải

trình bày đưa về bài

toán 1, dưới lớp tự

trình bày vào vở rồi

về nhà hoàn thànhphần còn lại như bài1

Gv giữ nguyên đk1,thay

đk2 của bài toán 1 rồi chiếu

xét và có thể đưa điều kiện

nào về bài toán quen thuộc?

GV gợi ý học sinh nhìn vào

áp dụng tính chấtcủa dãy tỉ số bằngnhau

HS đưa đẳng thứctích về dãy tỉ sốbằng nhau

Một học sinh lêntrình bày, cả lớp làmvào vở bài toán 5

Từ luồng suy nghĩ trên,

giáo viên đưa ra bài toán

1 3 1.3 1

2 = ≠ 6 2.6 = 4

2 5

Vì 4x = 3y nên x, ycùng dương hoặccùng âm

x x

y y

Vậy x=-6, y=-8 hoặc x=6, y=8

Để củng cố cho học sinh

khi nào thì sử dụng được

tính chất của dãy tỉ số bằng

nhau Gv đưa lên màn hình

Bài toán 7: Tìm hai số x, y

số bằng nhau được

Ví dụ

Thay x, y vào (1) tađược 2t.5t =10

5

x y

x y

=



 =



IV/ Hướng dẫn về nhà:

- Xem lại các bài tập đã sửa;

- Tự rút ra cách làm cho mỗi dạng toán;

- Mỗi bài toán có thể tìm cách làm khác;

- Làm bài tập sau : Bài 1: Tìm x, y, z biết :

D NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ, RÚT KINH NGHIỆM

Như vậy, trong hệ thống bài tập này, bằng cách thay đổi một dữ kiện củabài toán trước ta được bài toán có vẻ khó hơn Song nếu tìm thấy được mối lên

hệ giữa các bài toán đó ta thấy chúng thật đơn giản Từ các bài toán này, học

Đề kiểm tra 15 phút (Trước tác động)

(GV ra 4 đề tương tự như nhau, chỉ khác số liệu)

Bài 1: Trong đợt quyên góp xây dựng tủ sách tình thương của trường, sốsách lớp 7A và 7B góp được tỉ lệ với 11; 13 Tính số sách mỗi lớp góp được, biết lớp 7B góp nhiều hơn lớp 7A là 12 quyển

Bài 2: Tìm hai số x và y biết :

3 7

x = y và x y = 84

Hướng dẫn chấm bài kiểm tra 15 phút (Trước tác động)

Bài 1 : Gọi số sách lớp 7A, 7B quyên góp được lần lượt là x, y

126

1đ

1đ1đ1đ

(Học sinh trình bày theo cách khác nếu đúng cho điểm tối đa.)

Chú ý :Thang điểm chấm ba đề còn lại tương tự như các bước của đề trên.

ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT ĐẠI SỐ 7 – TUẦN 11 (SAU TÁC ĐỘNG)

A/ Trắc nghiệm: (3 đ) Khoanh tròn chữ cái trước câu trả lời đúng nhất

Câu 1: Cách viết nào sau đây sai?

Câu 5: Biết rằng ba số x, y, z tỉ lệ với 2; 3; 4 thì ta có:

Bài 1: (2 điểm) Thực hiện phép tính (bằng cách hợp lí nếu có thề)

Câu 5: Biết rằng ba số x, y, z tỉ lệ với 3; 5; 7 thì ta có:

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA CHƯƠNG I ĐẠI SỐ 7

A/ Trắc nghiệm:(3 đ) Khoanh tròn chữ cái trước câu trả lời đúng nhất

Khoanh đúng mỗi câu cho 0,5 điểm

Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6

x y

Bài 3:

Gọi đúng và đưa bài toán về bài toán cơ bản

Giải và tìm đúng ba cạnh của tam giác 1 đ

1 đBài 4:

Bài 3:

Gọi đúng và đưa bài toán về bài toán cơ bản

Giải và tìm đúng ba cạnh của tam giác 1 đ

1 đBài 4:

BẢNG ĐIỄM NHÓM THỰC NGHIỆM (LỚP 7A2)

STT Họ và tên Điểm KT trước TĐ Điểm KT sau TĐ

BẢNG ĐIỄM NHÓM ĐỐI CHỨNG (LỚP 7A3)

STT Họ và tên Điểm KT trước TĐ Điểm KT sau TĐ