hướng dẫn và chăm sóc bệnh nhân sinh thiết kim trong chẩn đoán ung thư vú tại khoa ngoại vú - bệnh viện k toàn văn

H ng d n,ătheoădõiăvƠăch măsócăb nh nhân sinh thi tăkimăđ ch năđoánă ungăth ăvú .... Ch măsóc,ătheoădõiăb nhănhânătr c khi làm sinh thi t kim .... Ch măsóc,ătheoădõiăb nh nhân sau khi là

B GIÁO D CăVẨă ẨOăT O

KHOÁ LU N T T NGHI P

H NG D NăVẨăCH MăSịCăB NH NHÂN

B GIÁO D CăVẨă ẨOăT O

KHOÁ LU N T T NGHI P

H NG D NăVẨăCH MăSịCăB NH NHÂN

L I C M N

Tôi xin chân thành c mă nă ng y, Ban giám hi u,ăKhoaăđi uăd ngătr ng

HTLăđưăt oăđi u ki n cho chúng tôi trong su t quá trình h c t p và hoàn thành

chuyênăđ

c bi t tôi xin chân thành c mă năvàăbàyăt lòng bi tă năsâuăs căđ năng i

th y Th c s Ph m H ngă Khoaă đưă h ng d n tôi Cho dù công vi c r t b n r n

nh ngăđưă dànhă nhi u th i gian t nătìnhăh ng d n, ch b o và cung c p tài li u,

nh ng ki n th c quý báu, giúp cho tôi th c hi năchuyênăđ này

V i lòng thành kính tôi xin chân thành c m t và bi tă năsâuăs căđ n các giáo

s ,ăphóăgiáoăs ,ăti n s trong h iăđ ngăđưăthôngăquaăchuyênăđ và h iăđ ng ch m

khoá lu n t t nghi păđưăđóngăgóp cho tôi nh ng ý ki n quý báu giúp tôi hoàn thành

chuyênăđ này

Tôi xin chân thành c mă năt p th bácăs ,ăđi uăd ng, nhân viên khoa ngo i vú

– B nh vi năKăđưăt oăđi u ki năgiúpăđ cho tôi trong quá trình h c t p, nghiên c u

chuyênăđ này

Tôi xin chân thành c mă năcácăanhăch , các b năđ ng nghi p và b n bè c a tôi

đưăc v ,ăđ ng viên, ng h trong th i gian vi tăchuyênăđ

Cu i cùng tôi xin bày t lòng bi tă năt iăcôngălaoăsinhăthành,ăd ng d c c a

cha, m ăTôiăc ngăxinăgiànhăs bi tă năsâuăs c t i ch ng và nh ngăng i thân trong

giaăđình, đưădànhăchoătôiătìnhăyêuăth ngăvôăb b n, đ tôiăcóăđi u ki n h c t p và

PH L C NH

Hình 1.1: C u t o tuy n vú 2

Hình 1.2: B d ng c sinh thi t kim 9

Hình 1.3: B nh ph m sinh thi t 10

Hình 2.1:ăThayăb ngăchoăb nh nhân 21

M t s hình nh làm sinh thi t kim cho b nh nhân 23

M C L C

t v n đ 1

1 T ng quan 2

1.1 Gi i ph u tuy n vú 2

1.1.1 C u trúc tuy n vú ph n tr ng thành 2

1.1.2 Sinh lý tuy n vú 4

1.1.3 D ch t và các y u t nguyăc 4

1.2 căđi m lâm sàng và c n lâm sàng c a b nhăungăth ăvú 6

1.2.1 căđi m lâm sàng 6

1.2.2 căđi m c n lâm sàng 7

1.3 Ph ngăphápăsinhăthi t kim 8

1.3.1 L ch s .8

1.3.2 Quy trình k thu t 8

2 H ng d n,ătheoădõiăvƠăch măsócăb nh nhân sinh thi tăkimăđ ch năđoánă ungăth ăvú 11

2.1 H ng d n b nh nhân làm sinh thi t kim 11

2.2 Vai trò c a ch măsócăvàătheoădõi 13

2.3 Quy trình k thu t 13

2.3.1 Ch măsóc,ătheoădõiăb nhănhânătr c khi làm sinh thi t kim 13

2.3.2 Ch măsóc,ătheoădõiăb nh nhân sau khi làm sinh thi t kim 17

K t lu n 30 Tài li u tham kh o

T V Nă

Ungăth ăvúălàălo iăungăth ăph bi n nh t ph n trên toàn th gi i T l

m căungăth ăvúăngàyăcàngăgiaăt ngădoăcácăy u t v môiătr ng, di truy n, ch đ năvàăn i ti t Theo ghi nh n c aăUngăth ăN măchâu,ăcu i nh ngăn mă1990ă c

tính trên th gi i có trên 300.000 ph n t vongăvìăc năb nhănày,ătrongăđóă174.100ă

t cácăn c phát tri n và 139.500 t cácăn căđangăphátătri n,ăđ aăungăth ăvúătr thànhănguyênănhânăhàngăđ u gây t vong trong s cácăungăth ă ph n [8]

Vi c ch năđoánăungăth ăvúăd a vào b ba: lâm sàng, ch p vú và t bào v n

đ c áp d ng m t cách r ng rãi, tuy nhiên xét nghi m gi i ph u b nh v n làă“tiêuă

chu năvàng” đ ch năđoánăxácăđ nhăc năb nh này Khi m t trong ba y u t trên nghi

ng , thì vi c sinh thi tăuăđ làm xét nghi m mô b nh h c là b t bu c, đ ch năđoánă

t năth ngănàyălàăácăhayălànhătínhăđ t đóăcóăchi năl căđi u tr thích h p

Nh có chi năl c khám sàng l c và phát hi n s măungăth ăvú,ănh có các

ch ngătrìnhătruy n thông, nh có s ti n b và khoa h c k thu t và s hi u bi t

ngày càng sâu s c v c năb nh này, t l phát hi n s măungăth ăvúăngàyăcàngăt ng,ă

th m chí các t năth ngăcònăch aăs th y.ă ch c ch nălàăungăth ăvú,ăđ c bi t giaiăđo n s m, khi mà t năth ngătrênălâmăsàngăcònăkhóăxácăđ nh thì xét nghi m

gi i ph u b nhăđóngăvaiătròăquy tăđ nh d a trên b nh ph m sinh thi t t năth ng

Sinh thi t kim trong ch năđoánăungăth ăvúăđưăđ c áp d ng trên th gi i vào

nh ngăn mă1980,ăt i Vi tăNamăđưăđ c áp d ng và tri n khai m t s trung tâm

Theo tác gi Nguy nă ìnhăGiang [2006] ph ngăphápănàyăcó đ nh yă98%,ăđ đ c

hi u 100%[8]

Sinh thi tăkimătrongăungăth ăvúălàăm t th thu t ngo i khoa, c n ph iăđ c

gi i thích th t k đ có s h p tác t t gi a th y thu c và b nh nhân, đ m b o an

toàn, không x y ra các tai bi n th thu t sinh thi tăkimăđ c t t thì vi c h ng

d n, gi i thích,ch măsócăb nhănhânătr c, trong và sau khi làm sinh thi t kim là r t

quan tr ng.ăNg iăđi uăd ng ph i luôn theo dõi, ch m sóc cho b nh nhân trong

quá trình làm th thu tăđ tránh nh ng tai bi n có th x y ra cho b nh nhân Vì v y,

chúng tôi vi t chuyênăđ này v i hai n i dung chính:

1 H ng d n b nh nhân tr c khi th c hi n th thu t sinh thi t kim

2 Ch m sóc b nh nhân sau làm th thu t sinh thi t kim đ ch n đoán và

đi u tr ung th vú t i khoa Ngo i vú – B nh vi n K

1 T NG QUAN

1.1 Gi i ph u ậ sinh lý tuy n vú

1.1.1.C u trúc tuy n vú ph n tr ng thành

Hình 1.1: C u t o tuy n vú

Tuy n vú n gi iăkhiătr ng thành, vú n m gi aăx ngăs n 2- 6 theo tr c

d c và gi a b x ngă c v iăđ ng nách gi a trên tr căngang.ăKíchăth c trung

bình vú là 10- 12cm, dày 5- 7cm vùng trung tâm C u trúc vú g m 3 thành ph n:

da,ămôăd iădaăvàămôăvú,ătrongăđóămôăvúăbaoăg m c mô tuy năvàămôăđ m Ph n

mô tuy năđ c chia thành 15- 20 phân thùy, t t c đ u t p trung v núm vú S a t

các thùy s đ căđ vào các ng góp có m iăthùy,ăđ ng kính kho ng 2mm, r i

t i các xoang ch a s aăd i qu ngăvúăcóăđ ng kính t 5- 8cm Có t t c kho ng 5-

ra còn có các tuy n bã và tuy n bán h yănh ngăkhôngăcóăcác nang lông Qu ng vú

có hình tròn, màu s m,ă đ ng kính t 1,5- 6,0cm Các c Morgagni n m rìa

qu ngă vú,ă đ c nâng cao lên do mi ng các ng tuy n Montgomery Các tuy n

Montgomery là nh ng tuy n bã l n, có kh n ngăti t s a, nó là d ng trung gian gi a

tuy n m hôi và tuy n s a [5]

Vúăđ c c p máu ch y u t cácăđ ng m chăvàăt nhăm ch:

- ng m chăvúăngoàiăđ c tách t đ ng m chănách,ăđiăt trên xu ngăd i sát

b trong c aăhõmănáchăđ năc ăr ngăto,ăchoăcácănhánh:ănhánhănuôiăd ng m t

ngoài vú; nhánhănuôiăd ng ph năngoàiăc ăng c; nhánh ti p n i v iăđ ng

m ch vú trong

- ng m chăvúătrongăđ c tách t đ ng m chăd iăđòn,ănuôiăd ng ph n còn

l i c a vú ng m chăvúătrongăđiăt trên xu ngăd iăđ năliênăs n II tách ra

2 nhánh: nhánh xuyên chính chi ph i trên trong tuy n vú; nhánh ph tuy n

vú

- T nhăm ch:ăth ngăđiăkèmăđ ng m ch,ăđ vàoăt nhăm chănách,ăt nhăm ch vú trongăvàăt nhăm chăd iăđòn.ăT nhăm ch nách nông t o thành m ngăt nhă

m ch Haller M ngăt nhăm ch nông này ch yăvàoăt nhăm ch sâu, r iăđ vào

t nhăm chăvúătrong,ăt nhăm chăvúăngoài,ăt nhăm ch cùng vai

N a ngoài c a vú b chi ph i b i nhánh th n kinh bì cánh tay trong c aăđámăr i

c nông N a trong c a vú b chi ph i b i các nhánh nh t th năkinhăliênăs n II,

III, IV, V, VI

ámăr i b ch huy tăd i bi u mô ho căđámăr i b ch huy t nách c a vú hòa vào

h b ch huy t d i bi u mô c a toàn b b m tăc ăth Các m ch b ch huy t không

có van này s n i v i các m ch b ch huy tăd i da và h p v iăđámăr iăd i qu ng

vú Sappey [5],[8]

1.1.2 Sinh lý tuy n vú

Tuy n vú b tă đ u phát tri n t tu i d yă thìă d i tác d ng c a Hormon

Estrogen và Progesrone, hai Hormon này kích thích s phát tri n tuy n vú và l p

m đ chu n b cho kh n ngăsinhăcon Estrogen làm phát tri n các tuy n s a c a vú vàămôăđ m c a vú, khi n vú n nang K t h p v i th th Progesterone, s phát

tri n c a tuy n vú càngăđ yăđ Progesterone làm phát tri n các ng d n s a, c ng

đ ng v i Estrogen, làm phát tri n toàn di n tuy n vú

Tuy nă vúă làă môă đíchă c a h tuy n yên - bu ng tr ng, ph thu c vào tình

tr ng ch căn ngăc a nó Ho tăđ ng c a tuy năvúăđ căđi u hòa b i hoocmon vùng

d iăđ i - tuy n yên - bu ng tr ng Các Hormon ER, FSH, LH quy tăđ nh hình thái

ch căn ngătuy n vú

Th th n i ti tă đ i v i Estrogen và Progesterone và m t s y u t t ngă

tr ngăđưăđ c nh n d ngăvàăxácăđ nh tính ch t b ng hóa mô mi n d ch

Tuy n vú n m trong mô m , mô liên k tătrênăc ăng c l n, tr i t x ngăs n IIIăđ năx ngăs n VII.T ngoài vào trong g m có da, tuy n s a, l p m sau vú

L p da bao ph tuy n liên t c v i da thành vú đ u vú có nhi u t bào s c t t o

nên qu ng vú có m u s m quanh núm vú có nh ng tuy n bì l iăd i da thành

nh ng c Morgagni.ăCóăăcácăc ăbámădaăng cănângăđ t o nên hình dáng vú ph

n tr ng thành có hình kh i tháp L p m d iădaăthayăđ iătùyătheoăthânăng i,

tu i tác ng d n s a l năđ c bao ph b i bi u mô lát t ng, l p bi u mô này n i

v i các t bào hình tr c a các ng nh h n.ăTrongămàngăđáyă ng d n có các t bào

hình s i nh chuy n d ng t bàoăc ăbi u mô Môăđ mănângăđ các ti u thùy gi ng

mô liên k t trong ti u thùy và n i li n v i các mô quanh ng d n s a Các mô này

bi năđ i theo t ng th i k ho tăđ ng c a tuy n vú Ngo i tr lúc có thai, cho con

bú, ph n l n c u trúc c a tuy n là mô s i và m [5], [6], [8]

1.1.3 D ch t h c và các y u t nguyăc

- D ch t h c

Ungăth ăvúălàălo iăungăth ăph bi n nh t ph n trên th gi iăc ngănh ă

Vi t Nam Trong nh ngăn mătr l iăđâyăt l m căungăth ăvúăngàyăcàngăt ng

T l m căungăth ăvúăcóăkho ngădaoăđ ng l n gi aăcácăn c B nh có t l

m c cao nh t M và B c Âu, t l m c trung bình Nam Âu, Tây Âu và th p

nh t châu Á M t s n că châuă Áă cóă xuă h ngă t ngă nhanhă nh ă Nh t B n và Singapore,ăn iăcóăl i s ngăph ngăTâyăhóaăvàăđ c bi t là ch đ năđóngăvaiătròă

quan tr ng trong s phát tri năungăth ăvú T i Vi t Nam, theo ghi nh năUngăth ăHàă

n i, Thành ph H Chí Minh và m t s t nhătrongăcácăn măng iătaă c tính t l

m căungăth ăvúăchu n theo tu iăn mă2003ălàă17,4/100.000ădân,ăđ ngăđ u trong các

lo iăungăth ă n gi i

T l m căungăth ăvúăt ngătheoătu i, hi m g p l a tu iăd iă30,ăsauăđ tu i

này, t l m c b nhăgiaăt ngăm t cách nhanh chóng M t l m c chu n theo tu i

t ngăt 25/100.000 dân đ tu i 30 - 34ălênăđ n 200/100.000 dân đ tu i t 45 -

49

c tính trung bình c 8 ph n M thìăcóă1ăng i m căungăth ăvú.ăT i Pháp

t l này là 1/10 T l ch tădoăungăth ăvúăt ngălênătheoăt l m c

Tuy nhiên m t s n c phát tri n m c dù t l m căgiaăt ngănhanhăchóngă

nh ngăt l ch t v n gi đ c m căđ năđ nh nh nh n th c c aăng i b nh, nh

vào các ti n b trong sàng l c phát hi n s m và nh ng thành t uăđ tăđ c trong

đi u tr ,ăđ c bi tălàăđi u tr h th ng [5], [7], [8]

- Các y u t nguyăc

+ Tu i

Nguyăc ăm căungăth ăvúăt ngălênătheoătu i Tu i càng l năthìănguyăc ăm c ung

th ăvúăcàngăcao Hi m g p b nhănhânăungăth ăvúă đ tu i 20 - 30, đ tu i t 45 –

49 t l m căungăth ăvúăcao

+ Y u t giaăđình

Nh ngăng i có m , ch em gái, con gái m c b nhăungăth ăvúăthìănguyăc ăm c

b nhăcaoăh n.ăPh n có m b ungăth ăvúătr c tu iă40,ănguyăc ăphátătri năungăth ăvúăt ngăg p 2 l n so v i ph n không có m b ungăth ăvú.ăMưnăkinhăsauătu i 55, cóăkinhătr c tu iă12,ăsinhăconăđ u lòng sau tu iă30ăhayăkhôngăcóăconăc ngăcóănguyă

c ăm căungăth ăvú.ăNh ng ph n ungăth ăvúăcóăliênăquanăđ n ti n s giaăđìnhă

th ngăcóăxuăh ng tr h năvàăcóăt l m căungăth ăvúă2ăbênăcaoăh n

+ Y u t n i ti t

Estrogenăthúcăđ y s phát tri n và ho tăđ ngăt ngăsinhăc a h th ng ng, làm

t ngănguyăc ăungăth ăvúădoăvi c kích thích sinh các t bàoăch aăbi t hóa N ngăđ

Estrogen n i sinh nh ng ph n b ungăth ăvúăcaoăh năsoăv i nh ngăng i không

b ungăth ăvú.ăNguyăc ăcaoăv iăng i có kinh s m, mãn kinh mu n, không có thai

ho c có thai l năđ u sau 35 tu i Các y u t n i ti t ngo i lai nh ăviênătránhăthai,ă

đi u tr n i ti t b ng n i ti t thay th c ngăcóăth nhăh ngăđ n s phát tri n c a ungăth

+ Ch đ dinhăd ng

năth că nănhi u m , u ng nhi uăr u có th làmăgiaăt ngănguyăc ăm c b nh ungă th ă vú.ă U ngă r u quá nhi u và kéo dài s làm c n tr vi c chuy n hóa

Estrogen t i gan, gây h u qu làmăt ngăn ngăđ Estrogenătrongămáu.ăNg c l i, ch

đ nănhi u d uăoliu,ăng ăc c và hoa qu có th ng năch nănguyăc ănày

+ Các y u t môiătr ng

Khi ti p xúc v i nh ng b c x ionăhóaălàmăt ngănguyăc ăphátătri năungăth ăvúă

v i m i liên quan gi a li uăl ng, h u qu , tu i ti păxúcăđ c bi t là tu i thanh niên

[5], [7], [8]

1.2.ă căđi m lâm sàng và c n lâm sàng c a b nhăungăth ăvú

1.2.1.ă căđi m lâm sàng

Tri u ch ng lâm sàng c a ung th vú r t đa d ng

- Kh i u vú: kho ng 90% tri u ch ng đ u tiên c a b nh ung th vú là có

kh i u Ung th vú giaiăđo n s m tri u ch ng r t nghèo nàn.ăTh ng ch th y có

kh i u nh vú, b m t g gh khôngăđ u, m t đ c ng ch c, ranh gi i không rõ

ràng giai đo n s m khi u ch a xâm l n lan r ng thì diăđ ng d dàng Giai đo n

cu i u đư xâm l n lan r ng ra xung quanh, vào thành ng c thì diăđ ng h n ch th m

chí khôngădiăđ ng

- Thayăđ i da trên v trí u:ăthayăđ i da do ung th vú có m t s bi u hi n nh

dính da, co rút da Dính da th i k đ u r t khó phát hi n Dính da là m t th đ c

tr ng trong lâm sàng quan tr ng đ ch n đoán ung th vú Kh i u xâm l n ra ngoài

da gây s n da cam, gây v loét ch y máu

- Thayăđ i hình d ng núm vú: kh i u xâm l n gây co kéo t ch c xung quanh

Khi kh i u g n núm vú có th gây t t núm vú, l ch núm vú M t s tr ng h p

ung th vú gây loét núm vú

- Ch y d ch đ u vú: ung th vú đôi khi gây ch y d ch đ u vú D ch ch y có

th là d ch không màu, d ch nhày, nh ngăth ng là d ch máu

- H ch nách s ng to: giai đo n đ u h ch nách th ng nh m m khó phát hi n

trên lâm sàng Giai đo n mu n h ch nách to, c ng ch c, đôi khi dính nhau, dính vào

t ch c xung quanh nên diăđ ng h n ch ôi khi h ch nách s ng to là tri u ch ng

đ u tiên phát hi n ung th vú

- au vùng vú:ăth ng ung th vú giai đo n đ u không gây đau, đôi khi có

th b đau vùng vú, nh m nh t khôngăth ng xuyên

- Bi u hi n ung th vú giai đo n cu i: ung th vú giai đo n cu i t i ch có

th xâm l n gây l loét, ho i t ra ngoài da gây ch y d ch, mùi hôi th i, xâm l n thành ng c gây đau nhi u Có th di c n h ch nách, h ch th ng đòn, x ng, não,

ph i, gan gây g y sút, m t m i, đau nhi u, khó th , li t…[8]

1.2.2.ă căđi m c n lâm sàng

- Ch n đoán t bào h c: t bào h c đ c làm t nh ng t n th ng loét vú

hay ti t d ch núm vú, kh i u hay m ng c ng vú

- Ch p X – quang tuy n vú: là ph ng ti n cho phép khám phá t n th ng

mà khám lâm sàng không th y đ c Giúp cho ch n đoán, gi m b t b sót nh ng

t n th ng ác tính

- Ch p X – quang tuy n s a:ăđ c s d ng trongătr ng h p ch y d ch đ u

vú mà lâm sàng không phát hi n th y kh i u

- Sinh thi t đ nh v : s d ng nguyên t c songă songă đ xác đ nh v trí t n

th ng c a tuy n vú trong không gian 3 chi u thông qua các phim ch p t nhi u phía khác nhau

- Sinh thi t b ng kim hút chân không: là m t ph ng pháp m i, gây t n

th ng t i thi u so v i ph ng pháp sinh thi t m

- Sinh thi t t c thì, sinh thi t 48 gi : là m t ph ng pháp kinh đi n và cho t i

nay v n là m t ph ng pháp đ n gi n, thu n ti n và l i ích nh t m b o cho ch t

l ng ch n đoán mô b nh h c cao nh t, có th ti n hành nh ng n i có c s ngo i

khoa

- Sinh thi t m : v n đ c coi là “tiêu chu n vàng”ăđ kh ng đ nh ung th vú

- Sinh thi t m k t h p ch p X – quang đ nh v b ng kim dây

- Siêu âm tuy n vú: có giá tr ch y u đ phân bi t t n th ng là nang v i

+ Ch t ch đi m kh i u CA 15- 3: có giá tr theo dõi và tiênăl ng

+ Các xét nghi m khác: đ đánh giá toàn tr ng b nh nhân và kh n ng ch u

đ ng các ph ng pháp đi u tr [6], [8]

1.3 ăPh ngăphápăsinhăthi t kim

1.3.1 L ch s

T i các n c phát tri n, sinh thi t kimăđ c áp d ng r ng rãi vào nh ng n m

1980 và đánh d u m t giai đo n m i trong ch n đoán ung th vú N m 1984

Sylverstein MJ báo cáo k t qu c a sinh thi t kim trên 146 b nh nhân cho k t qu

v i đ nh y 80%, không có d ng tính gi T l âm tính gi thayăđ i qua các tác

gi t 1,6ăđ n 19%

Nh ng u đi m c a sinh thi t kim trong ch n đoán đư nhanh chóng đ c

khai thác và không ng ng c i ti n: t kim sinh thi t s d ng b ng tayăđ n các lo i kimăđ c gài trong các d ng sinh thi t chu n b b ng lò xo ho c các lo i thi t b h

tr sinh thi t b ng hút chân không Bên c nh đó các ph ng ti n ch n đoán hình

nh c ng đ c áp d ng r ng rãi đ h ng d n cho sinh thi t kim trong ch n đoán

các t n th ng không s th y nh siêu âm, ch p vú, CT scan, c ng h ng t …ăChoă

đ n hi n nay ph ng pháp đư đ t đ n đ nh y 97% - 99%,ăđ đ c hi u 99% - 100%

[6], [8]

1.3.2 Quy trình k thu t

- D ng c

Hình 1.2: B d ng c sinh thi t kim

Súng sinh thi t: do hãng Bard s n xu t, súng là m t hình kh i h p ch nh t, kích th c 3x3x9cm Súng có 3 n c: n c ngh (sau khi đư b m b nh ph m); n c l y

b nh ph m (lên cò l n 1ăđ b c l ph n rãnh ch a b nh ph m c a kim sinh thi t);

n c chu n b b m (nén kim sinh thi t vào 1 lò xo) Trên súng còn 1 ch t an toàn và

m t khóa đi u ch nh đ đâm sâu c a kim sinh thi t

Kim sinh thi t: thi t b đ ng b c a hãng Bard C nòng 14 Gauge, chi u dài 15cm

Các trang thi t b ph tr :ăl i dao m , d ng c khâu da (kim, ch , k p ph u tích,

kìm k p kim…),ăbông, b ng, c n, g c, b m tiêm, thu c tê…

- K thu t

+ B nh nhân n m ng a tho iămáiătrênăgi ng ho c bàn th thu t

+ Ti năhànhăcácăđ ng tác vô khu n

+ L p kim vào súng,ăđ aăv v trí chu n b b m

+ Gây tê t i ch b ng 2ml Novocain 1%

+ R ch da tr c ti p vùng da trên u

+ aăkimăquaăv t r chăvàoăđ n b m tău.ăL uăýăkhôngăđ choăđ uăm iăkimă

h ng th ngăgócăvàoăc ăng c

+ G t ch t an toàn và b m cò

+ Rút kim, ti năhànhăcácăđ ng tác c m máu n u c n

Yêu c u b nh ph m: có t ch c u, m nh sinh thi t có đ dài t i thi u 1cm, l y

 2: ch y máu qua v trí sinh thi t,ăđòiăh i ph i h tr c m máu b ng chèn

g c t 3 phút tr lên, không gây t máu lan r ng

 3: ch y máu gây t máu lan r ng tuy n vú ho c trong m phát hi n t máu c ăng c do sinh thi t kim [8]

2 H NG D N, THEO DÕI VẨăCH MăSịCăB NH NHÂN SINH THI T

KIMă CH Nă OÁNăUNGăTH ăVÚ

2.1 H ng d n b nh nhân làm sinh thi t kim

Sinh thi t kim là m t th thu t ch c n gây tê t i ch Tr c, trong và sau khi

làm th thu t b nh nhân t nh táo nên th ng hoang mang, lo l ng Di n bi n tâm lý

c a b nh nhân là r t quan tr ng khi có ch đ nh làm th thu t N u b nh nhân quá lo

l ng, s hưiăhayăch aăhi u h t v th thu tăđ c làm s c n tr quá trình th c hi n

th thu t, vì th mà th thu t khó có th th c hi năthànhăcôngăđ c Chính vì v y,

ng i đi u d ng ph i luôn đ ng viên, an i, gi i thích cho b nh nhân hi u th

thuât s p làm đ h yên tâm và cùng h p tác

2.1.1 Tr c khi làm th thu t:

- Chu n b b nh nhân:

+ Gi i thích cho b nh nhân v th thu t s p làm, giá tr c a nó trong ch năđoánăvàăđi u tr

+ Gi iăthíchăcácănguyăc ,ăr i ro có th x y ra do s hãi, do ch yămáu,ădoăđau,ădoă

dùng thu c: M căđ nh nh ăchóngăm t, hoa m t, bu nănôn….ăM căđ v aănh ăđauăđ u, th y khó th nh ….ăM căđ n ngănh ăkhóăth , tr y m ch…

+ Toan l vô khu n

+ Súng, kim sinh thi t

+ăB măkimătiêm,ăl iădao,ăcánădao,ăg ngătayăvôăkhu n

- Chu n b th y thu c:

+ Th y thu c chuyên khoa, chuyên ngành v ph u thu tăungăth ăvú

+ă i uăd ng ph giúp

+ R a tay

+ iăm ,ăđeoăkh u trang

- Chu n b phòng sinh thi t:

+ă ánh sáng

+ T thu c c p c u

+ Mass ôxy

+ăGi ng n m

2.1.2 Trong và sau khi làm th thu t:

- Luôn theo dõi di n bi n tâm lý c a b nh nhân

- Nói chuy n v i b nh nhân trong quá trình làm th thu t đ h quên đi n i s

hãi, lo l ng

- Theo dõi các ph n ng và tác d ng ph x y ra:

+ Thu c tê: d ng, ph n ng, shock ph n v

+ă au,ăchoáng:ăcao huy t áp, tr y m ch…

+ Ch y máu (m căđ nh , v a, n ng)

- Th i gian theo dõi và n m l i phòng sinh thi t kim kho ng 15 phút B nh nhân năđ nh tr v phòngăđi u tr

- Sau khi làm xong th thu t b nh nhân ph iăđ i 5 – 7 ngày m i có k t qu

Trong th i gian ch đ i b nh nhân không kh i lo l ng v b nh t t.ăNênăng iăđi u

d ng ph iăđ ng viên b nh nhân luôn l căquan,ătinăt ng vào các y bác s , khuy n

khích b nh nhân tham gia câu l c b ungăth ăt i b nh vi năđ b nh nhân có thêm

ki n th c v b nh và b t lo l ng

- H ng d n b nh nhân theo dõi ch y máu: d n b nh nhân n u th y máu th m

nhi u ra ngoài b ng thì báo ngay cho nhân viên y t đ x trí

- H ng d n b nh nhân cách v sinh thân th khôngăđ n c vào v t th ng

tránh làm nhi m trùng

- H ng d n b nh nhân u ng thu căđ yăđ

- H ng d n b nh nhân theo dõi các tri u ch ng b tă th ngă nh ă hoaă m t,

chóng m t, bu n nôn, tình tr ng ch y máu…báoăngayăv i nhân viên y t đ đ c x

trí k p th i

2.2.Vai trò c aăch măsócăvƠătheoădõi

Vi cătheoădõiăvàăch măsócăb nhănhânătr c, trong và sau khi làm th thu t

sinh thi t kim r t c n thi t và quan tr ng.ă i uăd ng ph i luôn theo dõi:

- D u hi u sinh t n: m ch, nhi tăđ , huy t áp, nh p th

- Th tr ng: chi u cao, cân n ng

- Các xét nghi măc ăb n

- Tâm lý c a b nh nhân

2.3 ăQuyătrìnhăđi uăd ng

2.3.1 Ch măsócătheoădõiăb nhănhơnătr c khi làm th thu t sinh thi t kim

Ng i đi u d ng c n gi i thích rõ s c n thi t ph i làm th thu t và đ ng viên

b nh nhân yên tâm làm th thu t