TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN

Nhà nước do dânNhà nước do dân là nhà nước có đặc điểm : - H i đ ng chính ph là c quan hành chính cao ội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ồng chính phủ là cơ quan hành chính cao

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

CHƯƠNG VI

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG NHÀ

NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN

I Xây dựng Nhà nước thể hiện quyền là chủ và làm chủ của

nhân dân

Nhà nước thể hiện quyền là chủ

và làm chủ của nhân dân, phải là:

- Nhà nước của dân

- Nhà nước do dân

- Nhà nước vì dân

1 Nhà nước của dân

- Quyền lực của nhân dân được đặt

ở vị trí tối thượng

Điều 1 – Hiến pháp 1946:

“Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hòa

Tất cả quyền bính trong nước là của

toàn thể nhân dân Việt Nam,

không phân biệt nòi giống, gái trai,

giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo”

Điều 32 – Hiến pháp

1946:

“Những việc quan hệ đến

vận mệnh quốc gia sẽ đưa

ra nhân dân phúc quyết…”

- Nhân dân có quyền kiểm soát Nhà nước và bãi đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân nếu họ tỏ ra không xứng

đáng với sự tín nhiệm của nhân dân

“Chính phủ rất mong đồng bào giúp

đỡ, đôn đốc, kiểm soát và phê bình

để làm tròn nhiệm vụ của mình là

người đầy tớ trung thành tận tụy

của nhân dân”

Nhân dân được hưởng mọi quyền tự do dân chủ

2 Nhà nước do dân

Nhà nước do dân là nhà nước có đặc điểm :

- H i đ ng chính ph là c quan hành chính cao ội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ủ là cơ quan hành chính cao ơ quan hành chính cao

nh t c a nhà n ất của nhà nước, thực hiện các nghị quyết của ủ là cơ quan hành chính cao ước, thực hiện các nghị quyết của c, th c hi n các ngh quy t c a ực hiện các nghị quyết của ện các nghị quyết của ị quyết của ết của ủ là cơ quan hành chính cao

qu c h i và ch p hành pháo lu t ốc hội và chấp hành pháo luật ội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ất của nhà nước, thực hiện các nghị quyết của ật

- M i công vi c c a b máy nhà n ọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc ện các nghị quyết của ủ là cơ quan hành chính cao ội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ước, thực hiện các nghị quyết của c trong vi c ện các nghị quyết của

qu n lý xã h i đ u th c hi n ý chí c a dân ản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân ội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ều thực hiện ý chí của dân ực hiện các nghị quyết của ện các nghị quyết của ủ là cơ quan hành chính cao

“Nếu chính phủ làm

hại dân thì dân có quyền

đuổi chính phủ”

Hồ Chí Minh

3 Nhà nước vì dân

- Nhà nước phục vụ lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền đặc lợi, thật sự trong sạch, cần, kiệm, liêm, chính

- Mục đích hoạt động của

nhà nước là cải thiện và

nâng cao đời sống của

nhân dân

“1 Làm cho dân có ăn;

2 Làm cho dân có mặc;

3 Làm cho dân có chỗ ở;

4 Làm cho dân có học hành”

Hồ Chí Minh

- Nhà nước phải biết kết hợp các loại lợi ích, bảo đảm sự thống nhất, hài

hòa, công bằng

- Nhà nước phải thật sự

trong sạch, liêm khiết,

chống tham ô, hối lộ,

quan liêu, đặc quyền đặc

lợi - Đội ngũ cán bộ công

chức Nhà nước phải hết lòng, hết sức phục vụ

nhân dân

II Quan điểm Hồ Chí Minh về sự thống nhất giữa bản chất

giai cấp công nhân với tính nhân dân, tính dân tộc

1. Về bản chất giai cấp công nhân của Nhà nước

- Nhà nước do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng đường lối, quan điểm, chủ trương

để Nhà nước thể chế hóa thành luật pháp, chính sách, kế hoạch

Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng hoạt động của các tổ chức Đảng và

đảng viên của mình trong bộ máy cơ quan Nhà nước Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng công tác kiểm tra

Thể hiện:

- Thể hiện ở tính định hướng xã hội chủ nghĩa của sự phát triển đất nước

- Nguyên tắc tổ chức và hoạt động cơ bản của Nhà nước là tập trung dân chủ

“Nhà nước ta phát huy dân chủ đến cao độ…Có phát

huy dân chủ đến cao độ thì mới động viên được tất cả

lực lượng của nhân dân, đưa cách mạng tiến lên Đồng

thời phải tập trung đến cao độ để thống nhất lãnh đạo

nhân dân xây dựng chủ nghĩa xã hội”

2. Bản chất giai cấp công nhân thống nhất với tính nhân dân và

tính dân tộc của nhà nước

III Xây dựng Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ

1 Xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến

Sau khi giành được chính quyền trong cả nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập (2/9/1945), tuyên bố với quốc dân đồng bào và thế giới về sự ra đời

của nước Việt Nam mới

Tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ nước VNDCCH (3/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu lên sáu nhiệm vụ cấp bách, trong đó có

nhiệm cụ thứ 3 là:

Theo đề nghị của Hồ Chí Minh, ngày 20/9/1945, Ủy ban dự thảo Hiến pháp của nước VNDCCH do Hồ Chí Minh làm trưởng ban

được thành lập

Theo Hồ Chí Minh một Nhà nước có hợp hiến mới có hiệu lực

pháp lý mạnh mẽ

Ngày 6/1/1946, tổng tuyển cử trong cả nước thành công,

bầu ra Quốc hội

Ngày 2/3/1946, Quốc ca hội khóa I họp phiên đầu tiên lập ra các tổ chức, bộ máy và các chức vụ chính thức của Nhà nước Tháng 11/1946, Quốc hội họp phiên thứ hai thông qua Hiến pháp

đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

* Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và phải làm cho pháp luật

có hiệu lực trong thực tế

Vì:

- Trong một nhà nước dân chủ, dân chủ và pháp luật phải luôn

đi đôi với nhau

- Cần xây dựng một nền pháp chế XHCN đảm bảo thực hiện quyền lực của nhân dân Có nghĩa là xây dựng pháp luật trở thành công

cụ quản lý đắc lực của Nhà nước và buộc người dân phải tuân theo

2 Hoạt động quản lý nhà nước bằng hiến pháp, pháp luật

và chú trọng đưa pháp luật vào cuộc sống

* Pháp luật là cơ sở thực hiện quyền tự do dân chủ

- Ngay từ năm 1919, bản “Yêu sách” đòi quyền tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã đòi thực dân Pháp phải cải cách nền pháp lý

ở Đông Dương, phải bãi bỏ chế độ cai trị bằng sắc lệnh và thay thế bằng

các đạo luật

- Trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp, ở cương vị Chủ tịch nước Hồ Chí Minh đã hai lần đứng đầu Ủy ban soạn thảo Hiến pháp (1946, 1959), đã ký lệnh công bố 16 đạo luật, 613 sắc lệnh và nhiều văn bản dưới luật khác

- Hồ Chí Minh hết sức chăm lo đến vấn đề đưa pháp luật vào đời sống,

tạo ra cơ chế cho pháp luật được thi hành

Để đưa pháp luật vào cuộc sống, Hồ Chí Minh kêu gọi nhân dân

tham gia giám sát công việc của chính phủ

“T ngày thành l p chính ph , trong nhân viên còn có nhi u ừ ngày thành lập chính phủ, trong nhân viên còn có nhiều ập chính phủ, trong nhân viên còn có nhiều ủ, trong nhân viên còn có nhiều ều

khuy t đi m Có ngết điểm Có người làm quan cách m ểm Có người làm quan cách m ười làm quan cách mi làm quan cách mạng, ch đ , ch ợ đỏ, chợ ỏ, chợ ợ đỏ, chợ

đen, m u vinh thân, phì gia…xin đ ng bào hãy phê bình, giúp ư ồng bào hãy phê bình, giúp

đ giám sát công vi c c a chính ph ”ỡ giám sát công việc của chính phủ” ệc của chính phủ” ủ, trong nhân viên còn có nhiều ủ, trong nhân viên còn có nhiều

- Hồ Chí Minh rất coi trọn việc nâng cao dân trí để nhân dân hiểu và

chấp hành luật pháp

“ làm cho nhân dân bi t hết điểm Có người làm quan cách m ưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân ng quy n dân ch , bi t dùng quy n dân ều ủ, trong nhân viên còn có nhiều ết điểm Có người làm quan cách m ều

ch c a mình, dám nói, dám làm”ủ, trong nhân viên còn có nhiều ủ, trong nhân viên còn có nhiều

1 Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức, đủ tài

Hồ Chí Minh nêu lên những yêu cầu sau về đội ngũ cán bộ, công chức:

- Một là, tuyệt đối trung thành với cách mạng

- Hai là, hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn nghiệp vụ

- Ba là, phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân

- Bốn là, dám phụ trách, dám quyết đoán, dám chịu trách nhiệm,

“thắng không kiêu, bại không nản”

- Năm là, phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn có ý thức và hành động vì sự lớn mạnh, trong sạch của Nhà nước

IV Xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh,

hoạt động có hiệu quả

2 Đề phòng khắc phục những tiêu cực trong hoạt động của

bộ máy Nhà nước

- Sức mạnh, hiệu quả của Nhà nước một mặt dựa vào tính nghiêm minh của việc thi hành pháp luật, mặt khác dựa vào sự gương mẫu, sự trong

sạch của đạo đức người cầm quyền

- Ngay sau khi nước VNDCCH ra đời, Hồ Chí Minh đã nêu rõ 6 căn bệnh cần đề phòng: trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo

Người nhắc nhở:

“Chúng ta không s sai l m, nh ng đã nh n bi t sai l m thì ta ợ sai lầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì ta ầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì ta ư ật ết của ầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì ta

ph i ra s c s a ch a…Ai đã ph m nh ng l i l m trên này, thì ản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân ức sửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ạm những lỗi lầm trên này, thì ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ỗi lầm trên này, thì ầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì ta

ph i h t s c s a ch a; N u không t s a ch a thì chính ph ản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân ết của ức sửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ết của ực hiện các nghị quyết của ửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ủ là cơ quan hành chính cao

s không khoan dung… Chúng ta ph i ghi sâu nh ng ch “công, ẽ không khoan dung… Chúng ta phải ghi sâu những chữ “công, ản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì

bình, chính tr c” vào lòng” ực hiện các nghị quyết của

- H Chí Minh th ồng chính phủ là cơ quan hành chính cao ường đề cập những tiêu cực sau đây và ng đ c p nh ng tiêu c c sau đây và ều thực hiện ý chí của dân ật ữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ực hiện các nghị quyết của

nh c nh m i ng ắc nhở mọi người đề phòng và khắc phục ở mọi người đề phòng và khắc phục ọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc ường đề cập những tiêu cực sau đây và i đ phòng và kh c ph c ều thực hiện ý chí của dân ắc nhở mọi người đề phòng và khắc phục ục

+ Th nh t, đ c quy n đ c l i ức sửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ất của nhà nước, thực hiện các nghị quyết của ặc quyền đặc lợi ều thực hiện ý chí của dân ặc quyền đặc lợi ợ sai lầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì ta

+ Th hai, tham ô, lãng phí, quan liêu – gi c n i ức sửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ặc quyền đặc lợi ội đồng chính phủ là cơ quan hành chính cao

xân + Th ba, “t túng”, “chia r ”, “kiêu ng o” ức sửa chữa…Ai đã phạm những lỗi lầm trên này, thì ư ẽ không khoan dung… Chúng ta phải ghi sâu những chữ “công, ạm những lỗi lầm trên này, thì

3 Tăng cường pháp luật đi đôi với đẩy mạnh giáo dục đạo đức

- Pháp luật và đạo đức có thể kết hợp, bổ xung cho nhau, không bao giờ được tuyệt đối hóa sự độc tôn của một yếu tố

riêng lẻ nào

“Đ c tr ” là tr n c b ng tình, ức trị” là trị nước bằng tình, ị” là trị nước bằng tình, ị” là trị nước bằng tình, ước bằng tình, ằng tình,

b ng thuy t ph c, b ng đ o lý; ằng tình, ết phục, bằng đạo lý; ục, bằng đạo lý; ằng tình, ạo lý;

“pháp tr ” là tr n c b ng các ị” là trị nước bằng tình, ị” là trị nước bằng tình, ước bằng tình, ằng tình,

đ o lu tạo lý; ật

“không dùng x ph t là không đúng”, song ử phạt là không đúng”, song ạo lý;

“chút gì cũng dùng đ n x ph t cũng không nên”, ết phục, bằng đạo lý; ử phạt là không đúng”, song ạo lý;

“th ng ph t ph i nghiêm minh thì nhân dânưởng phạt phải nghiêm minh thì nhân dân ạo lý; ải nghiêm minh thì nhân dân

m i yên n, kháng chi n m i th ng l i,ớc bằng tình, ổn, kháng chiến mới thắng lợi, ết phục, bằng đạo lý; ớc bằng tình, ắng lợi, ợi,

ki n qu c m i thành công”ết phục, bằng đạo lý; ốc mới thành công” ớc bằng tình,

Hồ Chí Minh là biểu tượng của sự kết hợp đạo đức và pháp luật, luôn chú trọng giáo dục đạo đức cũng như không ngừng

nâng cao vai trò, sức mạnh của pháp luật

- Hồ Chí Minh hết sức đề cao đạo đức Cần – Kiệm – Liêm –

Chính – Chí công vô tư

KẾT LUẬN

a Nhà nước đảm bảo quyền làm chủ thật sự của nhân dân

b Cải cách và kiện toàn bộ máy hành chính nhà nước

c Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước:

Mở rộng dân chủ đi đôi với tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Chú ý thực thực hiện những quy tắc dân chủ trong các cộng đồng dân cư

Đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng dân chủ, trong sạch

Kiên quyết khắc phục thói quan liêu, hách dịch, cửa quyền, sách nhiễu

Đề cao trách nhiệm của cá nhân trong việc giải quyết các khiếu kiện của

công dân

Tiêu chuẩn hóa,sắp xếp lại đội ngũ công chức Xây dựng đội ngũ cán bộ

công chức đủ đức, đủ tài

Lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng

Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

Thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ trong hệ thống chính trị

Bản chất, tính chất của Nhà nước ta gắn liền với vai trò của

Đảng cầm quyền