TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địaMác – Ăngghen: Sự hình thành dân tộc gắn liền với sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở châu Âu Lênin: khi bàn về sự phát triển của vấn đề dân tộc, Ông

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

CHƯƠNG II:

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

I Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc

1 Vấn đề dân tộc thuộc địa

- Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa

- Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

- Chủ nghĩa dân tộc – Một động lực lớn của đất nước

a Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa

Mác – Ăngghen: Sự hình thành dân tộc gắn liền với sự hình thành

chủ nghĩa tư bản ở châu Âu

Lênin: khi bàn về sự phát triển của vấn đề dân tộc, Ông đã đề cập đến

hai xu hướng phát triển của vấn đề dân tộc trong điều kiện tư bản chủ nghĩa

Tuy nhiên, xuất phát từ yêu cầu và thực tiễn cách mạng vô sản ở châu Âu lúc bấy giờ nên các ông:

- Chưa thấy được tính chủ động của các dân tộc

- Khi giải quyết vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp các ông đều tập trung nhiều hơn vào vấn đề giai cấp, giải quyết vấn đề giai cấp trước, vấn đề

dân tộc phụ thuộc vào vấn đề giai cấp.

Quan điểm của Hồ Chí Minh

Đấu tranh chống chủ nghĩa

thực dân, giải phóng dân tộc

Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc

Xóa bỏ ách thống trị của nước ngoài, giành độc lập dân tộc,

thực hiện quyền dân tộc tự quyết

Lên án, tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân, vạch trần cái gọi là

“khai hóa văn minh” của chúng

Chỉ rõ mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với bọn đế quốc thực dân

là mâu thuẫn đối kháng, đó là mâu thuẫn không thể điều hòa được

Phương hướng phát triển của dân tộc Việt Nam trong thời

đại mới là chủ nghĩa xã hội

Hoạch định con đường phát triển của dân tộc thuộc địa đi lên

chủ nghĩa xã hội là một vấn đề hết sức mới mẻ

Đi lên chủ nghĩa xã hội – chủ nghĩa cộng sản là phương hướng

phát triển lâu dài

b Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

- Cách tiếp cận từ quyền con người

Tuyên ngôn nhân quy n v ề à

Tuyên ngôn nhân quy n v ề à

dân quy n c a pháp 1791 ề ủ

dân quy n c a pháp 1791 ề ủ

- Nội dung của độc lập dân tộc

Độc lập dân tộc là khát vọng lớn

nhất của các dân tộc thuộc địa

- Tr n Dân Tiên, Nh ng m u chuy n v cu c i ho t ng ầ ữ ẩ ệ ề ộ đờ ạ độ

- Tr n Dân Tiên, Nh ng m u chuy n v cu c i ho t ng ầ ữ ẩ ệ ề ộ đờ ạ độ

c a H Ch T ch, NXB CTQG, HHà N i, 1994, tr.44 - ủ ồ ủ ị ộ

c a H Ch T ch, NXB CTQG, HHà N i, 1994, tr.44 - ủ ồ ủ ị ộ

Khát vọng độc lập dân tộc được thể hiện xuyên suốt

trong những tác phẩm của Người

Hội nghị Véc – xay (Pháp) của các nước đồng minh 1919

Khát vọng độc lập dân tộc được thể hiện xuyên suốt trong những tác phẩm

của Người

và duy nhất của đời sống xã hội của họ

Người ta sẽ chẳng làm

gì được cho người An Nam nếu không dựa trên các động lực vĩ đại,

và duy nhất của đời sống xã hội của họ

Ngay từ năm 1924, trong “Báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ”, Người đã viết: “phát động chủ nghĩa dân tộc bản xứ nhân danh Quốc tế cộng sản…Khi chủ nghĩa dân tộc của

họ thắng lợi…nhất định chủ nghĩa dân tộc ấy

sẽ biến thành chủ nghĩa quốc tế”

Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 1, tr.467

Ngay từ năm 1924, trong “Báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ”, Người đã viết: “phát động chủ nghĩa dân tộc bản xứ nhân danh Quốc tế cộng sản…Khi chủ nghĩa dân tộc của

họ thắng lợi…nhất định chủ nghĩa dân tộc ấy

sẽ biến thành chủ nghĩa quốc tế”

Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 1, tr.467

C Chủ nhĩa dân tộc - Một động lực lớn của đất nước

2 Mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp

a Vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặt chẽ với nhau

Vì sa o?

Tất cả các giai cấp đều tồn tại trong một xã hội, một dân tộc

Là quan hệ giữa lợi ích dân tộc và lợi ích giai cấp, trong đó giai

cấp công nhân là trung tâm

Lợi ích của toàn thể dân tộc và lợi ích của mỗi giai cấp gắn bó,

thống nhất với nhau

Khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân và quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình cách mạng Việt Nam

Khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân và quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam trong quá trình cách mạng Việt Nam

Chủ trương đoàn kết toàn thể dân

tộc Việt Nam trên nền tảng khối liên

minh công – nông - trí thức

Chủ trương đoàn kết toàn thể dân

tộc Việt Nam trên nền tảng khối liên

minh công – nông - trí thức Sử dụng bạo lực cách mạng của

quần chúng để chống lại bạo lực phản cách mạng của kẻ thù

Sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng để chống lại bạo lực phản cách mạng của kẻ thù

Thiết lập một nhà nước của dân,

do dân và vì dân

Thiết lập một nhà nước của dân,

do dân và vì dân

Gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội

Gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội

Hồ Chí Minh luôn đứng trên

quan điểm của giai cấp để giải

quyết vấn đề dân tộc

“Nước nhà được độc lập mà nhân dân không được ấm no, hạnh phúc thì độc lập, tự do ấy không

có nghĩa lý gì cả”

b Giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết; độc lập

dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân ph ải gắn liền với

yêu chủ nghĩa xã hội, vì có tiến lên chủ nghĩa

xã hội thì nhân dân mới ngày một no ấm

thêm Tổ quốc ngày một giàu m ạnh thêm

Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân ph ải gắn liền với

yêu chủ nghĩa xã hội, vì có tiến lên chủ nghĩa

xã hội thì nhân dân mới ngày một no ấm

thêm Tổ quốc ngày một giàu m ạnh thêm

-Những điều kiện

đảm bảo cho độc lập dân tộc gắn liền

Ba là, HCM chỉ rõ, Việt Nam là một

bộ phận của cách mạng thế giới, cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới có quan hệ chặt chẽ

với nhau

c Giải phóng dân tộc tạo tiền đề cho giải phóng giai cấp

“Trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của

quốc gia dân tộc Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựatrâu, mà quyền lợi của bộ phận, của giai cấp đến vạn năm

cũng không đòi lại được”

Đi theo con đường cách mạng vô sản

Tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi

trước cách mạng vô sản ở chính quốc

1 Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

a Tính chất và nhiệm vụ của cách mạng thuộc địa

HCM: Sự phân hóa giai cấp và mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội phương Đông không giống như ở phương Tây

Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội phương Đông là mâu thuẫn giữa dân tộc bị áp bức với CN thực dân

Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội phương Tây là mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản

Tinh chất của cuộc đấu tranh cách mạng ở thuộc địa cũng khác so với các nước phương Tây do mâu thuẫn khác nhau

Đối tượng của cách mạng ở thuộc địa là CN thực dân và tay sai phản

Chống phong kiến, đưa lại ruộng đất cho nông dân, dân chủ cho nhân dân lao động

b Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

Giải phóng dân tộc, giành độc

lập cho dân tộc và thiết lập

chính quyền của nhân dân

tạo tiền đề cho giải phóng

giai cấp và cuối cùng là

giải phóng con người

2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành thắng lợi phải đi theo

con đường cách mạng vô sản

a Rút bài học từ những con

đường cứu nước trước đó

Thất bại của các phong trào yêu nước cuối thế kỷ

XIX đầu thế kỷ XX ở nước

ta là do chưa có đường lối

và phương pháp đấu tranh

khi CNDQ đã trở thành hệ

thống thế giới

b Cách mạng tư sản là không triệt để

“Cách mệnh Mỹ đã thành công hơn 150 năm nay, nhưng công nông vẫn cứ cực khổ, vẫn lo tính cách mệnh lần thứ hai” Người chỉ rõ: “ấy là vì cách mệnh Mỹ là cách mệnh tư bản,

mà cách mệnh tư bản là chưaphải cách mệnh đến nơi”

“Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh

Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa dân chủ,

kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa” Vì vây “mà nay công nông Pháp hẵng còn phải mưu tính cách mệnh lần nữa mới hòng thoát khỏi vòng áp bức Cách mệnh An Nam nên

nhớ những điều ấy

c Con đường giải phóng dân tộc

CMT10: “Trong thế giới bây giờ chỉ có

cách mệnh Nga là đã thành công và thành

công đến nơi, nghĩa là dân chúng được

hưởng hạnh phúc tự do, bình đẳng thật,

không phải bình đẳng tự do giả dối như đế

quốc Pháp khoe khoang bên An Nam,

Cách mệnh Nga dạy cho chúng ta rằng

muốn cách mệnh thành công thì phải

dân chúng (công - nông) làm gốc, phải có

đảng vững, phải bền gan, phải hy sinh,

phải thống nhất Nói tóm lại là phải theo

chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin

Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Chỉ có giải phónggiai cấp vô sản thì mới giải phóng được dân tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và cách mạng thế giới”

Hồ Chí Minh khẳng đinh: “Muốn cứu nước giải phóng dân tộc, không còn con đường

Nào khác con đường cách mạng vô sản”

Cách mạng vô sản theo Hồ Chí Minh có những nội dung sau:

Tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc và dần dần từng bước

“đi tới xã hội cộng sản”

Lực lượng lãnh đạo cách mạng là giai cấp công nhân mà đội tiền phong

của nó là Đảng Cộng sản

Lực lượng cách mạng là khối đoàn kết toàn dân, nòng cốt là liên minh

công nhân, nông dân, lao động trí ócCách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới

nên phải đoàn kết quốc tế

3 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng

Cộng sản lãnh đạo

HCM: Muốn giải phóng dân tộc thành công trước hết phải có Đảng cách mệnh

“Cách mệnh trước hết phải có cái gì?

Trước hết phải có đảng cách mệnh để trong thì vận động và

tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và

vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công Cũng như người cầm lái có vững thì thuyền mới chạy”

Đảng phải lấy liên minh công nông làm gốc

“Công nông là gốc cách mệnh, còn học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ cũng bị tư sản áp bức, song không cực khổ bằng công nông, ba hạng ấy chỉ là bầu bạn cách mệnh của công nông thôi” và “trong khi liên lạc với giai cấp, phải rất cẩn thận, không khi nào nhượng một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào con

đường thỏa hiệp”

Đảng phải được tổ chức chặt chẽ, bền vững, thống nhất Đảng viên của Đảng phải

bền gan, phải hy sinh

Đảng phải biết tổ chức vận động dân chúng trong nước làm cách mạng, đồng thời phải biết liên lạc, đoàn kết với giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên thế giới

Đảng phải theo chủ nghĩa Mác – Lênin: “Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa

Lênin”

4 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc

bao gồm toàn dân tộc

“Lấy dân làm gốc” là tư tưởng xuyên suốt trong quá trình chỉ

đạo cách mạng của Người

HCM: sức mạnh vĩ đại và năng lực sáng tạo vô tận của quần chúng là then chốt bảo đảm thắng lợi: “Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại nổi” “Phải dựa vào dân, dựa chắc vào dân thì kẻ địch không thể nào tiêu diệt được”

Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc

là toàn dân tộc

Động lực của cách mạng là công nhân và

nông dân

“Công nông là người chủ cách mạng

1 Là vì công nông bị áp bức nặng nề hơn

2 Là vì công nông là đông nhất cho nên

5 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản

HCM khẳng định: Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách

mạng vô sản ở chính quốc có mối quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại

lẫn nhau trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc

Nguy n i Qu c tham d i h i V c a ễ Á ố ựĐạ ộ ủ

Nguy n i Qu c tham d i h i V c a ễ Á ố ựĐạ ộ ủ QTCS v cùng các i bi u khác à đạ ể QTCS v cùng các i bi u khác à đạ ể

Nguyễn Ái Quốc với các đồng chí tung hô sau Đại hội ở

khách sạn nơi Nguyễn Ái Quốc ở khi tham dự Đại hội

 Phát biểu tại Đại hội V Quốc tế

cộng sản (6/1924), Nguyễn Ái

Quốc khẳng định:

Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội,

2000, t.1, tr 273-274

Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa có vị trí ngang hàng với

cách mạng vô sản ở chính quốc

Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2000, t.2, tr.266

b Cách mạng thuộc địa cần được tiến hành chủ động, sáng tạo

Các dân tộc thuộc địa cần dựa vào sức mình, chủ động trong đấu tranh

giành độc lập: “Đem sức ta mà giải phóng cho ta”

“Công cuộc giải phóng nhân dân thuộc địa chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân nhân dân thuộc địa”

Cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa còn có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng chính quốc vì thuộc địa là khâu yếu nhất trong hệ thống

đế quốc chủ nghĩa

Ý nghĩa

Có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn, góp phần bổ sung, phát triển sáng tạo CN Mác – Lênin Luận điểm này thể hiện sự độc lập, tự chủ, sáng tạo trong tư duy lý luận của Hồ Chí Minh

Là cơ sở nền tảng, kim chỉ nam cho Đảng ta trong quá trình tổ chức, lãnh đạo nhân dân đứng lên làm cách mạng để tự giải

phóng khỏi ách áp bức bóc lột

* Các nhà sáng lập CN Mác – Lênin đã dự báo hai khả năng giành

“Chế độ thực dân, tự bản thân

nó đã là một hành động bạo lực của kẻ mạnh đối với kẻ yếu rồi” (tập 1, tr.96)

“Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù của giai cấp và của dân tộc, cần dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng,

giành lấy chính quyền và bảo vệ chính quyền”

Tư tưởng bạo lực cách mạng gắn bó hữu cơ với tư tưởng nhân đạo

và hòa bình

Hình thái bạo lực: khởi nghĩa toàn dân và chiến tranh nhân dân; kháng chiên toàn diện và tự lực cánh sinh là phương châm chiến lược quan

trọng

KẾT LUẬN

Làm phong phú học thuyết Mác – Lênin về cách mạng thuộc địa

Về lý luận cách mạng giải phóng dân tộc

Về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc

Làm chuyển hóa phong trào yêu nước, tạo điều kiện cho sự ra đời của