1. Lý do chọn đề tài: 1.1. Về mặt lý luận: Nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thời kỳ của đỉnh cao trí tuệ, khoa học và công nghệ mà Giáo dục - Đào tạo có vai trò rất quan trọng. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định rõ mục tiêu của Giáo dục - Đào tạo: “Phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức”. Như vậy, cần phải nâng cao chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển về nguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Giáo dục và Đào tạo được đánh giá là quốc sách hàng đầu, là yếu tố then chốt, quyết định sự thành công của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Hiện nay, ngành giáo dục Việt Nam đang đứng trước những thách thức lớn giữa yêu cầu vừa phát triển nhanh về số lượng và quy mô giáo dục, thực hiện lộ trình phổ cập bậc trung học, vừa gấp rút nâng cao chất lượng trong khi khả năng và điều kiện đáp ứng còn nhiều hạn chế. Trong những nguyên nhân tạo ra mâu thuẫn, có nguyên nhân về quản lý giáo dục. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã chỉ ra: “Chương trình, phương pháp dạy học còn lạc hậu, nặng nề. Công tác quản lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới và còn nhiều bất cập...”. Nhằm khắc phục tình trạng nêu trên, trong phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế của Đảng đã khẳng định: " ... ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên...". Trước đó, chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo giai đoạn 2001-2010 của Chính phủ đã nêu: “...Lấy tăng cường mạnh mẽ sự quản lý giáo dục làm khâu đột phá...”. Đảng ta đã khẳng định đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Xu thế đổi mới giáo dục để con người thích ứng với thế kỷ XXI đang đặt ra những yêu cầu mới về phẩm chất và năng lực, vì “Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh Giáo dục - Đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”. Lịch sử đã cho thấy mỗi quốc gia muốn phát triển hưng thịnh đều phải coi trọng và làm tốt công tác giáo dục. Đối với nước ta, giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu. Trong bối cảnh toàn ngành đang tích cực đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo yêu cầu của nghị quyết 40 của Quốc hội khoá X, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, thực hiện cải cách giáo dục thì vấn đề quản lý giáo dục, đặc biệt là quản lý trường học càng trở nên bức thiết. Chất lượng giáo dục của một nhà trường có liên quan trực tiếp, chặt chẽ với trách nhiệm, trình độ của người quản lý. Chính vì vậy Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy chủ đề của năm học 2009 - 2010 là: “Đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục” và chủ đề năm học 2010 - 2011, năm học 2011 - 2012 là: “Năm học tiếp tục thực hiện đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”. 1.2. Về mặt thực tiễn: Thực tế cho thấy Trung tâm GDTX nào có những biện pháp quản lý chặt chẽ nhằm thúc đẩy chất lượng dạy và học. Trong những năm vừa qua, Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, bước đầu đã đáp ứng được yêu cầu của xã hội, góp phần tích cực vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên chất lượng đào tạo còn nhiều điều đáng bàn. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên có nhiều bất cập. Chất lượng dạy học xét một cách thực chất là chưa cao. Việc xây dựng hoàn thiện các biện pháp quản lý nhà trường để nâng cao chất lượng Giáo dục - Đào tạo luôn được đặt ra và hết sức cấp thiết. Trong đó nổi lên một vấn đề quan trọng là vấn đề quản lý công tác dạy và học. Đây cũng là nội dung cần cải tiến, đổi mới. Là người thực hiện công tác giáo dục tại một trung tâm GDTX cấp tỉnh, chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng: để nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu của xã hội và mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay, để đào tạo con người có đủ đức, đủ tài thì nhà trường phải tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho xã hội. Từ những vấn đề nêu trên, với kinh nghiệm thực tế của bản thân, kết hợp với những kiến thức khoa học quản lý được trang bị trong khoá Bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục khóa ư61, tôi mạnh dạn trình bày đề tài: “Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên”.
Trang 1ĐỀ TÀI CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC Ở TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH
Giáo dục và Đào tạo được đánh giá là quốc sách hàng đầu, là yếu tố thenchốt, quyết định sự thành công của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước Hiện nay, ngành giáo dục Việt Nam đang đứng trước những thách thứclớn giữa yêu cầu vừa phát triển nhanh về số lượng và quy mô giáo dục, thựchiện lộ trình phổ cập bậc trung học, vừa gấp rút nâng cao chất lượng trong khikhả năng và điều kiện đáp ứng còn nhiều hạn chế Trong những nguyên nhân tạo
ra mâu thuẫn, có nguyên nhân về quản lý giáo dục Đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ X đã chỉ ra: “Chương trình, phương pháp dạy học còn lạc hậu, nặng nề.Công tác quản lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới và còn nhiều bất cập ” Nhằmkhắc phục tình trạng nêu trên, trong phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tếcủa Đảng đã khẳng định: " ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy
và học Đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáoviên " Trước đó, chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo giai đoạn 2001-2010của Chính phủ đã nêu: “ Lấy tăng cường mạnh mẽ sự quản lý giáo dục làm
Trang 2khâu đột phá ” Đảng ta đã khẳng định đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho pháttriển Xu thế đổi mới giáo dục để con người thích ứng với thế kỷ XXI đang đặt
ra những yêu cầu mới về phẩm chất và năng lực, vì “Muốn tiến hành côngnghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh Giáo dục - Đào tạo, pháthuy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”
Lịch sử đã cho thấy mỗi quốc gia muốn phát triển hưng thịnh đều phải coitrọng và làm tốt công tác giáo dục Đối với nước ta, giáo dục luôn được coi làquốc sách hàng đầu Trong bối cảnh toàn ngành đang tích cực đổi mới chươngtrình giáo dục phổ thông theo yêu cầu của nghị quyết 40 của Quốc hội khoá X,thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, thực hiện cải cách giáodục thì vấn đề quản lý giáo dục, đặc biệt là quản lý trường học càng trở nên bứcthiết Chất lượng giáo dục của một nhà trường có liên quan trực tiếp, chặt chẽvới trách nhiệm, trình độ của người quản lý Chính vì vậy Bộ Giáo dục và Đàotạo lấy chủ đề của năm học 2009 - 2010 là: “Đổi mới công tác quản lý, nâng caochất lượng giáo dục” và chủ đề năm học 2010 - 2011, năm học 2011 - 2012 là:
“Năm học tiếp tục thực hiện đổi mới công tác quản lý và nâng cao chất lượnggiáo dục”
1.2 Về mặt thực tiễn:
Thực tế cho thấy Trung tâm GDTX nào có những biện pháp quản lý chặtchẽ nhằm thúc đẩy chất lượng dạy và học Trong những năm vừa qua, Trungtâm GDTX tỉnh Thái Nguyên đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, bướcđầu đã đáp ứng được yêu cầu của xã hội, góp phần tích cực vào việc thúc đẩyphát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Tuy nhiên chất lượng đào tạo còn nhiều điềuđáng bàn Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên có nhiều bất cập Chất lượng dạyhọc xét một cách thực chất là chưa cao Việc xây dựng hoàn thiện các biện phápquản lý nhà trường để nâng cao chất lượng Giáo dục - Đào tạo luôn được đặt ra
và hết sức cấp thiết Trong đó nổi lên một vấn đề quan trọng là vấn đề quản lýcông tác dạy và học Đây cũng là nội dung cần cải tiến, đổi mới
Trang 3Là người thực hiện công tác giáo dục tại một trung tâm GDTX cấp tỉnh,chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng: để nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứngyêu cầu của xã hội và mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay, để đào tạocon người có đủ đức, đủ tài thì nhà trường phải tổ chức nhiều hoạt động thiếtthực, để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho xã hội
Từ những vấn đề nêu trên, với kinh nghiệm thực tế của bản thân, kết hợpvới những kiến thức khoa học quản lý được trang bị trong khoá Bồi dưỡng cán
bộ quản lý giáo dục khóa ư61, tôi mạnh dạn trình bày đề tài: “Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên”
2 Mục đích nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu thực trạng nhằm tìm ra những biện pháp quản lý đểnâng cao chất lượng dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên trong giaiđoạn hiện nay
3 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những biện pháp quản lý nhằm nângcao chất lượng dạy học ở Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên
4 Giả thuyết khoa học:
Trong nhiều năm qua, Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên đã có nhữngbiện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học Tuy nhiên, vẫn còn một
số hạn chế nhất định Nếu áp dụng thành công và có hệ thống, đề tài sẽ góp phầnnâng cao chất lượng dạy và học ở Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên và cácTrung tâm GDTX có điều kiện tương tự
5 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện được mục đích nghiên cứu đã đề ra, đề tài xác định nhiệm
vụ nghiên cứu như sau:
Trang 45.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý và thực tiễn của việc quản lý hoạtđộng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở TTGDTX tỉnh TháiNguyên.
5.2 Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản lý quá trình dạy học ởTTGDTX tỉnh Thái Nguyên
5.3 Hệ thống hoá và đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượngdạy học ở TTGDTX tỉnh Thái Nguyên
6 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận và hồi cố tài liệu: Đọc và thu thậpthông tin qua tài liệu, tổng hợp và phân tích các thông tin để rút ra các kết luậnđáp ứng mục đích yêu cầu của đề tài
- Các phương pháp điều tra xã hội học:
+ Điều tra bằng phiếu
+ Phỏng vấn trực tiếp
- Phương pháp thống kê:
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Quan sát, đàm thoại, traođổi, khảo sát, tổng kết qua học tập thực tế tại trường THPT Nguyễn Trãi – HảiPhòng
- Phương pháp hỗ trợ: bảng, biểu, sơ đồ…
7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu:
Do điều kiện thời gian và năng lực có hạn nên chúng tôi chỉ giới hạntìm hiểu về những biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học tạiTrung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên
Trang 5PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC QUẢN LÝ NHẰM NÂNG
CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC Ở TRUNG TÂM GDTX
TỈNH THÁI NGUYÊN 1.1 Cơ sở lí luận:
1.1.1 Khái niệm về quản lý và quản lý giáo dục
a Khái niệm về quản lý:
Quản lý trong xã hội nói chung là quá trình tổ chức, điều hành các hoạtđộng nhằm đạt được những mục tiêu và yêu cầu nhất định, dựa trên những quyluật khách quan
Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể(người quản lí, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặtchính trị văn hoá, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách,các nguyên tắc, các phương pháp và biên pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường vàđiều kiện cho sự phát triển của đối tượng Đối tượng quản lý có thể trên quy môtoàn cầu, khu vực, quốc gia, ngành, đơn vị, có thể là một con người cụ thể, sựvật cụ thể
Quản lý thể hiện việc tổ chức, điều hành tập hợp người công cụ, phương tiện,tài chính để kết hợp các yếu tố đó với nhau nhằm mục tiêu định trước
Mác đã từng viết: "Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chungnào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sựchỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năngchung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động củanhững khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiểnlấy mình, có một dàn nhạc thì cần phải nhạc trưởng"
Các nhà lý luận quản lý quốc tế: Fredeich Wiliam Taylor (1856-1915) người
Mỹ, Hơni Fayol (1841-1925) người Pháp đều khẳng định: Quản lý là khoa học
và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội
Trang 6Có nhiều cách hiểu không hẳn như nhau về Quản lý Trong giáo trình Khoa học quản lý (Tập1, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, năm 1999) đã ghi:
"Quản lý là các hoạt động được thực hiện nhằm bảo đảm sự hoàn thành côngviệc qua những nỗ lực của người khác”
Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những ngườicộng sự cùng chung một tổ chức
Quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhânnhằm đạt được các mục đích của nhóm
Quản lý là sự có trách nhiệm về một cái gì đó
Có tác giả lại quan niệm: Quản lý là tác động vừa có tính khoa học, vừa cótính nghệ thuật vào hệ thống con người, nhằm đạt các mục tiêu kinh tế-xã hội.Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức dựa trên cácthông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hànhcủa đối tượng được ổn định và phát triển tới mục tiêu đã định
Quản lý là sự tác động mục tiêu đề ra
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lênđối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất cáctiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra trong điềukiện biến động của môi trường
Những định nghĩa trên tuy khác về cách diễn đạt, nhưng đều gặp nhau ởnhững nội dung cơ bản Ta có thể hiểu một cách khái quát: Quản lý là sự tácđộng, chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt độngcủa con người nhằm đạt tới mục đích đã đề ra Sự tác động của quản lý phảibằng cách nào đó để người bị quản lý luôn luôn hồ hởi phấn khởi, đem hết nănglực và trí tuệ để sáng tạo ra lợi ích cho bản thân, cho tổ chức và cho cả xã hội
b Khái niệm về quản lý giáo dục:
Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp cáclực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu pháttriển xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác
Trang 7giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà là giáo dục cho mọi người Tuynhiên, trọng tâm vẫn là là giáo dục thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu
là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dụcquốc dân
Karl Marx viết: Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển bản thân, còn dàn nhạcthì cần nhạc trưởng Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công hợp tác laođộng Quản lý là hoạt động chăm sóc, giữ gìn và sửa sang, sắp xếp để cho cộngđồng theo sự phân công hợp tác lao động được ổn định và giáo dục là bộ phậncủa kinh tế - xã hội, hệ thống giáo dục, mạng lưới nhà trường là bộ phận kết cấu
hạ tầng xã hội Do vậy, quản lý giáo dục là quản lý một loại quá trình kinh tế
-xã hội nhằm thực hiện đồng bộ, hài hoà sự phân hoá -xã hội để tái sản xuất sứclao động có kỹ thuật, phục vụ các yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội
Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ chức hoạt động dạy học có tổchức được hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường
Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch,hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối vànguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trườngXHCN Việt Nam, mà xét cho cùng là dạy học giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dụctới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất
Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có ý thức, hợp quy luật của chủthể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống nhằm đảm bảo
sự vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếptục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng.Hiểu theo nghĩa tổng quát: Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành phối hợpcác lực lượng giáo dục nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ theoyêu cầu phát triển của xã hội
1.1.2 Đặc điểm, bản chất của quản lý giáo dục
a Đặc điểm của quản lý giáo dục:
- Quản lý bao giờ cũng chia thành chủ thể quản lý và đối tượng bị quản lý
Trang 8Đây là đặc điểm cơ bản, đầu tiên của quản lý.
Quản lý giáo dục là quản lý việc đào tạo con người, việc hình thành và hoànthiện nhân cách, việc tái sản xuất nguồn lực người Đối tượng bị quản lý ở đâynhững ai thực hiện sự nghiệp giáo dục và đào tạo, vì không có gì phức tạp bằngcon người Cho nên có thể nói, quản lý giáo dục, quản lý việc giáo dục và đàotạo con người là khó khăn nhất, phức tạp nhất, nó đòi hỏi chủ thể quản lý phải
có những năng lực, phẩm chất tương xứng với công việc
- Quản lý bao giờ cũng liên quan đến việc trao đổi thông tin và đều có thểliên hệ ngược Quản lý được diễn ra nhờ các tín hiệu của mình đó là thông tin.Thông tin chính là các tín hiệu mới được thu nhận, được hiểu và được đánh giá
là có ích cho các hoạt động quản lý (tức là cả chủ thể quản lý và đối tượng bịquản lý)
- Quản lý bao giờ cũng có khả năng thích nghi Khi đối tượng quản lý mởrộng về quy mô, phức tạp về mối quan hệ thì không phải chủ thể quản lý chịu bótay mà nó vẫn có thể tiếp tục quản lý có hiệu quả nếu nó đổi mới quá trình quản
lý thông qua việc cấu trúc lại hệ thống và việc uỷ quyền quản lý cho các cấptrung gian
Ngược lại khi chủ thể quản lý trở nên xơ cứng, quan liêu, đưa ra những tácđộng quản lý độc đoán, lỗi thời, phi lý thì không phải tất cả đối tượng bị quản lýđều chịu bó tay, mà họ vẫn có thể thích nghi tồn tại
- Quản lý vừa là khoa học, vừa là một nghề, vừa là một nghệ thuật Đâychính là đặc điểm quan trọng của quản lý Nói quản lý là khoa học vì đối tượngnghiên cứu riêng là các mối quan hệ quản lý Quản lý còn có phương pháp luậnnghiên cứu chung và riêng Quản lý có những phương pháp cụ thể được sử dụng
để nghiên cứu như các phương pháp phân tích, phương pháp tổ chức Quản lýcũng là một nghệ thuật vì nó còn phụ thuộc một phần vào tài nghệ, bản lĩnh, nhâncách, trí tuệ, bề dày kinh nghiệm của người lãnh đạo của tổ chức Quản lý còn làmột nghề với nghĩa các nhà lãnh đạo tổ chức phải có tri thức quản lý
- Quản lý gắn với quyền lực, lợi ích và danh tiếng
Trang 9Người lãnh đạo có ưu thế quan trọng trong tổ chức, họ có khả năng điềukhiển người khác và chi phối các nguồn lực và tài sản của tổ chức.
b Bản chất của quản lý giáo dục
Theo quan điểm hệ thống khi xem xét bản chất quản lý, ta có thể đề cập đếnnhiều khía cạnh
- Quản lý là những tác động có phương hướng và mục đích rõ ràng của chủthể quản lý Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng quản lý phải là sản phẩm cuối cùng
- Quản lý hoạt động mang tính trí tuệ sáng tạo cao
- Quản lý tuân theo nguyên tắc nhất định Xa rời nguyên tắc quản lý sẽ chệchquỹ đạo, không đạt kết quả như mong muốn
- Quản lý là quán trình thực hiện đồng thời, hàng loạt các chức năng liên kết hữu
cơ với nhau, bắt đầu từ kế hoạch hóa, đến tổ chức, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra
- Quản lý thực chất là quản lý con người
- Quản lý gắn liền với thông tin Thực tế quản lý là xử lý thông tinnên chấtlượng hiệu quả của thông tin quyết định hiệu quả quản lý
Để thực hiện tốt chức năng quản lý nhà trường thì người quản lý có tráchnhiệm phân bố nhân lực và các nguồn lực khác, chỉ dẫn sự vận hành của một bộphận hay toàn bộ tổ chức để tổ chức hoạt động có hiệu quả và đạt đến mục đích
1.1.3 Chức năng và quá trình quản lý giáo dục
a Chức năng quản lý giáo dục:
Chức năng quản lý giáo dục là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệtthông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiệnmột mục tiêu nhất định
b Quá trình quản lý giáo dục:
Là quá trình hoạt động của chủ thể quản lý nhằm thực hiện hệ thống chứcnăng quản lý để đưa hệ quản lý tới mục tiêu
Lý luận quản lý và thực tiễn đã khẳng định quá trình quản lý giữ vai tròtrung tâm trong hệ thống quản lý vì nó chính là căn cứ xác định nội dung củahoạt động quản lý, cách tổ chức các giai đoạn liên tục trong quá trình quản lý
Trang 10Các chức năng cơ bản của quản lý tạo thành quá trình quản lý và chutrình quản lý theo sơ đồ sau:
1.1.4 Phương pháp quản lý giáo dục và đào tạo.
- Phương pháp quản lý là tổng thể các cách thức tác động có thể có chủđích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý (cấp dưới và tiềm năng có đượccủa hệ thống) và khách thể quản lý các ràng buộc của môi trường, các hệ thốngkhác vv để đạt được các mục tiêu quản lý đề ra
- Phương pháp quản lý giáo dục: Là tổ hợp những cách thức tiến hànhhoạt động quản lý giáo dục để thực hiện những nhiệm vụ quản lý nhằm đạt đượcmục tiêu quản lý
1.2 Cơ sở pháp lý
Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 điều 35ghi “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, Nhà nước phát triển giáo dục nhằm nângcao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”
Trong định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo trong thời kỳcông nghiệp hoá, hiện đại hoá cũng nêu rõ: nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản củagiáo dục là xây dựng con người mới có tri thức, đạo đức, con người vừa “hồng”,vừa “chuyên”
Điều đó chứng tỏ Đảng ta đánh giá rất cao vai trò vị trí của ngành giáo dục đàotạo trước nhu cầu phát triển nhanh chóng của nền kinh tế - xã hội đất nước
Kế hoạch
TTQL
Chỉ đạo
Tổ chức Kiểm tra
Trang 11Trong khi đó, thực trạng của giáo dục và đào tạo cũng được Nghị quyếtTrung ương II khoá 8 chỉ rõ: “Giáo dục nước ta còn nhiều yếu kém, bất cập cả
về quy mô, cơ cấu nhất là về chất lượng và hiệu quả; chưa đáp ứng kịp thờinhững đòi hỏi rất lớn và ngày càng cao về nhận thức của công cuộc đổi mới kinhtế- xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa”
Để khắc phục tình trạng yếu kém không có cách nào khác là phải nâng cao chấtlượng giáo dục, trong đó có việc nâng cao chất lượng giáo viên, chất lượng dạy học
Nhiệm vụ của giáo viên được quy định tại điều 25 - Quy chế tổ chức vàhoạt động của Trung tâm GDTX Cụ thể như sau:
- Thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục giảng dạy theo đúng chươngtrình giáo dục, kế hoạch dạy học; soạn bài, chấm bài đầy đủ; lên lớp đầy đủ,đúng giờ; quản lý học viên trong các hoạt động do Trung tâm tổ chức; tham giacác hoạt động của tổ chuyên môn
- Rèn luyện đạo đức, bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ để nâng caochất lượng và hiệu quả giảng dạy, giáo dục
- Thực hiện các quyết định của giám đốc; chịu sự kiểm tra của giám đốc
và của các cấp quản lý giáo dục; thực hiện nội quy của Trung tâm và các quyđịnh của quy chế
- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo, gương mẫu trướchọc viên, tôn trọng nhân cách của học viên, đối xử công bằng với học viênbảo vệ quyền lợi, lợi ích chính đáng của học viên; đoàn kết giúp đỡ các bạnđồng nghiệp
- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật
Sau khi nắm vững cơ sở lý luận và pháp lý của việc quản lý nhằm nâng caochất lượng đào tạo ta còn phải xem xét đến thực trạng dạy học, chất lượng dạy học
và quản lý dạy học
Trang 12CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DẠY VÀ HỌC Ở
TRUNG TÂM GDTX TỈNH THÁI NGUYÊN 2.1 Vài nét về tình hình địa phương
Thái Nguyên là tỉnh trung du - miền núi Phần diện tích thuộc địa hìnhmiền núi chiếm phần lớn (3/4) bao gồm các huyện Võ Nhai, Định Hoá, Đại Từ,Phú Lương và một phần Đồng Hỷ, thành phố Thái Nguyên và đổ xuôi về phíaNam với hai huyện Phổ Yên, Phú Bình Với tổng diện tích toàn tỉnh là 3541,67km2, dân số khoảng trên 80.000 người thuộc nhiều dân tộc khác nhau: Kinh,Tày, Nùng, Tày, Sán Dìu, H’Mông, Mường, Thái
Thái Nguyên có nhiều tiềm năng kinh tế lớn, đặc biệt đây là vùng đất rấtthích hợp cho việc phát triển cây chè có giá trị kinh tế cao Đồng thời, cũng lànơi có nhiều tài nguyên rừng và khoáng sản và giàu tiềm năng về du lịch với bảnsắc văn hóa dân tộc
Về văn hoá giáo dục, Thái Nguyên không phải là đất khoa bảng nổi tiếngnhư nhiều tỉnh khác Song truyền thống hiếu học của người dân Thái Nguyênkhông phải là không có Trình độ dân trí nói chung là cao so với mặt bằng chungcủa cả nước Những năm gần đây, do nhận thức được sự đầu tư cho giáo dục làcon đường phát triển nên các cấp lãnh đạo và nhân dân địa phương đã có sựquan tâm đặc biệt đối với sự nghiệp trồng người của tỉnh nhà nói riêng và củađất nước nói chung
2.2 Đặc điểm tình hình của Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên
2.2.1 Nhiệm vụ được giao:
Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên được thành lập năm 1992 TheoQuyết định số 01/2007/QĐ/BGD/2007/QĐ/BGD&ĐT ngày 02/01/2007 của BộGiáo dục và Đào tạo về việc Ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của Trungtâm GDTX, hàng năm, Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên đã cụ thể hoá nhiệm
vụ của mình thông qua việc tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng như:
- Bồi dưỡng cán bộ quản lý các trường Mầm non, Tiểu học, THCS
Trang 13- Bồi dưỡng các chức danh khác (Cán bộ công đoàn, cán bộ phụ tráchđoàn đội, tổ trưởng chuyên môn, cán bộ thư viện, thiết bị trường học ).
- Liên kết đào tạo nâng chuẩn cho cán bộ quản lý và giáo viên
- Liên kết với các trường Đại học, Cao đẳng, THCN để đào tạo nâng caotrình độ chuyên môn nghiệp vụ theo phương thức vừa làm vừa học cho độingũ cán bộ công chức và người lao động
- Tổ chức dạy Ngoại ngữ, Tin học theo yêu cầu người học…
+ Ban Giám đốc: 02 người
+ Các phòng ban: Ban Giám đốc; Phòng Đào tạo; Phòng Bồi dưỡng; PhòngTin học - Ngoại ngữ
2.2.3 Thuận lợi và khó khăn:
a Thuận lợi:
- Trung tâm GDTX tỉnh Thái Nguyên luôn được sự chỉ đạo trực tiếp của
Sở GD & ĐT, sự quan tâm của UBND tỉnh, các Sở, Ban, Ngành; sự ủng hộ củaUBND các huyện, thị, thành; các Phòng giáo dục, các Trung tâm GDTX cáchuyện, sự hưởng ứng đông đảo cán bộ giáo viên, công chức, người lao động cónhu cầu học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
- Chi bộ, Ban giám đốc, các tổ chức đoàn thể của Trung tâm luôn là khốiđoàn kết tạo thành sức mạnh tập thể
- Đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên luôn chủ động, sáng tạo, cốgắng khắc phục khó khăn, nêu cao tinh thần trách nhiệm hoàn thành xuất sắcnhiệm vụ được giao
Trang 14- Trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên khá cao: Trung tâm GDTXtỉnh Thái Nguyên có 18 giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy các lớp bồidưỡng cho nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục của ngành, trong đó:
+ Đảm bảo tính lý luận, sát thực tiễn, mang tính cập nhật kiến thức, đápứng nhu cầu của người học
+ Phù hợp với điều kiện thực tế mà Trung tâm GDTX đáp ứng được
- Về mặt xã hội: Nhận thức của một số bộ phận chưa thấy rõ hết vai tròchức năng, nhiệm vụ của Trung tâm GDTX, chưa hiểu rõ cụm từ “giáo dụckhông chính quy”, “giáo dục thường xuyên” nên ý thức về mặt Nhà nước củacác ban ngành đoàn thể cũng chưa quan tâm đúng mức
- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự cố gắng bồi dưỡng chuyên môn,nghiệp vụ, quá trình đổi mới phương pháp dạy học gặp nhiều hạn chế
- Về cơ sở vật chất còn thiếu thốn như phòng học, phòng chức năng vàmột số thiết bị dạy học
- Kinh phí Nhà nước cấp chưa đáp ứng yêu cầu nên kinh phí chi cho cáchoạt động chuyên môn và đầu tư cơ sở vật chất khác phục vụ cho việc dạy vàhọc còn hạn chế
- Việc sắp xếp cho cán bộ quản lý và giáo viên đi học liên quan đến côngviệc của các nhà trường, điều đó có tác động không nhỏ tới việc bố trí lịch họccho mỗi lớp bồi dưỡng của ban tổ chức
- Học viên tiếp thu kiến thức còn thụ động, chất lượng chưa cao, tỷ lệ họcviên khá, giỏi còn thấp
Trang 152.2.4 Những tồn tại trong quản lý hoạt động dạy học và nguyên nhân:
a Những tồn tại:
- Đội ngũ giáo viên tuy đủ về số lượng nhưng chất lượng không đồng đều.Giáo viên cốt cán mỏng Một số giáo viên hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ,chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục Một số giáoviên trẻ thiếu kinh nghiệm giảng dạy, chưa yên tâm công tác tại trường Số giáoviên lâu năm thì ngại học hỏi trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, ngại đổi mớiphương pháp giảng dạy, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin… trong dạyhọc
- Việc quản lý chưa đồng bộ, chưa kịp thời và thiếu kiên quyết Tình trạng
nể nang, đơn điệu khi kiểm tra, đánh giá chất lượng giảng dạy qua thăm lớp, dựgiờ, qua thanh tra chuyên môn vẫn còn Nền nếp, kỷ cương trong cơ quan cólúc, có nơi chưa thực sự đảm bảo tốt
- Các hoạt động chuyên môn đôi khi còn mang tính hình thức, hiệu quảchưa cao Đặc biệt việc đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng đội ngũ giáoviên trẻ cần tích cực và hữu hiệu hơn để nâng cao chất lượng dạy học
b Nguyên nhân tồn tại:
- Do ảnh hưởng của cơ chế thị trường hiện nay, một số ít giáo viên chưa saysưa trong công tác, chưa có sự đầu tư cho chuyên môn
- Nhận thức của một số ít giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học cònhạn chế
- Việc đầu tư kinh phí của Nhà nước đối với trung tâm GDTX chưa đápứng được so với yêu cầu dạy học (Xây dựng CSVC trường học, mua sắm trangthiết bị đồ dùng phục vụ cho dạy học còn thiếu nhiều)
- Quản lý hoạt động chuyên môn chưa linh hoạt và sáng tạo Công táckhen thưởng chưa kịp thời
- Đội ngũ giáo viên còn chưa đồng bộ ở các môn học
Với thực trạng như vậy, chúng tôi đề xuất một số biện pháp quản lýchuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường Trung tâm GDTX tỉnhThái Nguyên