Mỗi lần có người dự giờ dạy của mình hay mỗi lần đi dự giờ thầy cô giáo khác, bản thân sẽ nhận ra một số chỗ, ngộ ra một số vấn đề mình được và chưa được, điểm mạnh yếu của mỗi người để
Trang 1Phú Tân, ngày 22/03/24
Trang 2TH C TR NG ỰC TRẠNG ẠNG
-Trường THPT Phú Tân được thành lập từ năm 2006, đa
số giáo viên mới ra trường; kinh nghiệm về chuyên môn,
nghiệp vụ nhìn chung còn non trẻ; tỷ lệ học sinh có học
lực yếu, kém còn khá cao; tỷ lệ học sinh đỗ ĐH, CĐ chưa
nhiều; đặc biệt là những trường, ngành ĐH danh tiếng,
Top 5, Top 10 của cả nước thì còn rất hạn chế
- Công tác tự học, tự tìm tòi để nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ của giáo viên chưa được quan tâm nhiều.
- Công tác thanh tra, kiểm tra cũng chưa được làm thường
xuyên, công tác dự giờ, thăm lớp đôi khi làm chưa đúng
- Nhiều giáo viên chưa hiểu rõ về nguyên tắc dự giờ
- Cuộc sống GV còn nhiều khó khăn, phải bươn trải thêm Từ
đó không có nhiều thời gian đầu tư vào chuyên môn, nghiệp vụ
- Chất lượng đầu vào rất thấp, cơ sở vật chất chưa đáp ứng
yêu cầu dạy và học theo chương trình đổi mới hiện nay
NGUYÊN NHÂN
Nguyên nhân chủ quan:
-Các trường ĐH mở ra rất nhiều, đầu vào của sinh viên thấp;
rất nhiều trường không có khoa sư phạm nhưng vẫn đào tạo
các ngành của sư phạm; sau đó phải học thêm chứng chỉ sư
phạm nhưng thời gian không nhiều, chất lượng không cao;
-Quy chế đánh giá, điểm số, xếp loại của trường tư có
phần dễ dãi, không khắt khe bằng trường sư phạm
-Chưa coi trọng nghiệp vụ cho sinh viên học ngành sư phạm
-Sinh viên học tủ nhiều
Nguyên nhân khách quan:
-Sự phát triển KT-XH quá nhanh, dẫn đến nhu cầu cuộc sống
của con người phải tất bật; từ đó những ngành, nghề không
có thu nhập cao (SP) không thu hút được người tài, giỏi
-PHHS lo bươn trải cuộc sống, bỏ bê con cái
-Công nghệ số phát triển quá nhanh, không tránh khỏi mặt
trái ảnh hưởng không nhỏ đến đạo đức, lối sống của HS Từ
đó làm cho giáo viên không muốn nhiệt huyết
QUAN ĐIỂM
Để khắc phục những hạn chế đã nêu tôi chọn phương pháp
Kiểm tra, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên
thông qua công tác Dự giờ trên lớp
Đây là một trong nhiều phương pháp nâng cao chuyên môn,
nghiệp vụ cho đồng nghiệp hiệu quả nhất
- Bản chất tốt đẹp của nó là được học và học được nhiều
thứ sau khi tự trải nghiệm hoặc từ đồng nghiệp
Mỗi lần có người dự giờ dạy của mình hay mỗi lần đi dự giờ
thầy cô giáo khác, bản thân sẽ nhận ra một số chỗ, ngộ ra
một số vấn đề mình được và chưa được, điểm mạnh yếu
của mỗi người để khắc phục hay phát huy, học hỏi rồi rút
kinh nghiệm cho chính mình từ nội dung kiến thức đến kĩ
năng, tác phong điệu bộ đứng lớp, đến hình thức tổ chức
dạy học…
Với sự cọ sát thực tiễn đó, dự giờ chắc chắn làm cho người
giáo viên ngày càng tự tin và vững vàng hơn về chuyên
môn, nghiệp vụ sư phạm
Dự giờ tốt như vậy, lẽ ra ai cũng muốn được đồng nghiệp
dự giờ, thế nhưng thực tế khá nhiều người ái ngại, thậm
chí lo lắng và căng thẳng khi có người dự giờ dạy của mình
Vậy điều gì cản trở họ? Phải chăng họ ngại vì chuẩn bị bài
chưa kĩ hoặc phải chuẩn bị bài kĩ mất nhiều thời gian và
công sức hay họ ngại phải rút kinh nghiệm? Có lẽ lý do
chính là mỗi giáo viên đều cảm thấy chưa hoàn toàn thoải
mái khi nghe nhận xét từ các đồng nghiệp của mình
Chỉ ra thế mạnh hay thiếu sót của bài dạy, cái hay cái dở
của người dạy là cần thiết và nên làm Nhưng điều chúng ta
băn khoăn chính là thái độ góp ý Có thể nhận thấy một số
kiểu nhận xét như sau: một là chân thành, thiện chí, thẳng
thắn chỉ ra các ưu điểm hay nhược điểm rõ ràng và cụ thể,
hướng dẫn cách khắc phục một cách có trách nhiệm;
hai là qua quýt, xong chuyện rất đại khái, chung chung,
ngại va chạm; ba là chỉ trích, vạch lá tìm sâu, soi mói
khuyết điểm …
GIẢI PHÁP
“Muốn xây một ngôi nhà đẹp cần phải có những kỹ sư tốt,
Muốn có nhiều học sinh giỏi, muốn thương hiệu nhà trường
được nâng lên tầm cao mới, cuộc sống đỡ khó khăn… thì rất cần
có những thầy giáo, cô giáo, tài, đức”
Một trong những nhiệm vụ được Chi uỷ, Ban giám hiệu đặt ra là
phải xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên, trong nhà trường có đức
và có tài, vững vàng trong mọi hoàn cảnh
“Trước hết, yêu cầu tất cả giáo viên phải nắm vững các:
-Nguyên tắc KT: Khách quan; Hiệu quả; Thường xuyên; Công khai
-Nhiệm vụ KT: Kiểm tra; Đánh giá; Tư vấn; Thúc đẩy
-Nội dung KT: Trình độ CM, NV; PPCT; Năng lực SP; KQ HS.
-Phương pháp KT: Quan sát; Phân tích; Trao đổi; Tác động trực tiếp;
-Hình thức KT: Định kỳ; Đột xuất; Chuyên đề; Toàn diện; song song; liên tục cả buổi; dự 1 phần; từ xa
-Quy trình KT: Xây dựng KH; Tổ chức; Tổng hợp, điều chỉnh.
-Kiểm tra giờ dạy trên lớp phải chính xác khách quan:
-“Đây là nguyên tắc hàng đầu của kiểm tra, kết quả kiểm
tra phản ánh đúng thực trạng về đối tượng kiểm tra, tránh
định kiến hay thiên vị suy diễn cũng như tránh làm hình thức
giả tạo, thận trọng khi đánh giá các tiết dạy được sắp xếp
trước như những kịch bản
-VD: Giáo viên chưa hỏi hết câu mà toàn bộ HS đã giơ tay!
giáo viên đã dạy nháp trước…(đối phó, không trung thực)
-Kiểm tra giờ dạy trên lớp phải chính xác khách quan:
-“Đây là nguyên tắc hàng đầu của kiểm tra, kết quả kiểm
tra phản ánh đúng thực trạng về đối tượng kiểm tra, tránh
định kiến hay thiên vị suy diễn cũng như tránh làm hình thức
giả tạo, thận trọng khi đánh giá các tiết dạy được sắp xếp
trước như những kịch bản
-VD: Giáo viên chưa hỏi hết câu mà toàn bộ HS đã giơ tay!
giáo viên đã dạy nháp trước…(đối phó, không trung thực)
Kiểm tra giờ dạy trên lớp phải có hiệu quả:
Kiểm tra không phải cố gắng tìm ra chỗ sai của giáo viên đứng lớp
“bới lông tìm vết”, triệt hạ uy tín của nhau mà kiểm tra giờ dạy trên lớp là phải có tác dụng đôn đốc, thúc đẩy GV giảng dạy tốt hơn
Kiểm tra trên lớp phải thường xuyên, kịp thời:
Không phải đợi khi “có vấn đề” mới tổ chức kiểm tra Hoạt động
kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên phải được duy trì đều đặn,
thường xuyên trong suốt cả năm học
Kiểm tra giờ dạy trên lớp tiến hành một cách công khai:
Đó là thể hiện sự dân chủ trong quản lý Cần động viên thu hút các
cá nhân vào công tác kiểm tra, biến quá trình kiểm tra bên ngoài
thành quá trình tự kiểm của các cá nhân, các bộ phận trong trường
2 Nhiệm vụ kiểm tra giờ dạy trên lớp:
-Kiểm tra:
Xem xét việc thực hiện các nhiệm vụ của đối tượng kiểm tra
so với các yêu cầu, tiêu chuẩn, quy định trong các văn bản qui phạm pháp luật và hướng dẫn của các cấp quản lý liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy của giáo viên trong giờ dạy
Yêu cầu kiểm tra là phải tỉ mỉ, rõ ràng, cụ thể, chỉ rõ những việc đã làm được, những việc chưa làm được của đối tượng kiểm tra Kết quả kiểm tra là cơ sở cho việc đánh giá, tư vấn và thúc đẩy
2 Nhiệm vụ kiểm tra giờ dạy trên lớp:
-Đánh giá: Xác định mức độ đạt được trong việc thực hiện nhiệm vụ
giảng dạy của giáo viên theo quy định, phù hợp với bối cảnh và đối tượng để xếp loại giáo viên tại thời điểm kiểm tra giờ dạy trên lớp
Yêu cầu của đánh giá là phải khách quan, chính xác, công bằng đồng thời định hướng khuyến khích, tạo cơ sở cho sự tiến bộ
của đối tượng kiểm tra
Việc đánh giá có thể xếp loại từng mặt và xếp loại chung
2 Nhiệm vụ kiểm tra giờ dạy trên lớp:
-Tư vấn: (đây là hình thức giúp đỡ tại chỗ) Người kiểm tra phải
nêu được những nhận xét, gợi ý giúp cho người dạy khắc phục những hạn chế, như chỉ ra cho họ những biện pháp để cải thiện chất lượng giảng dạy, những gì đối tượng hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ trong ND giảng dạy, chỗ chưa hợp lí trong việc sử dụng PP dạy học và GD,
Đưa ra những lời khuyên từ những kinh nghiệm của mình đã tích lũy được để giúp họ nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
cũng như cải thiện kết quả học tập của học sinh
2 Nhiệm vụ kiểm tra giờ dạy trên lớp:
Thúc đẩy: (đây là một hình thức tạo ra tiềm năng)
Là hoạt động kích thích, phát triển, phổ biến các kinh nghiệm tốt,
các kinh nghiệm mới và kiến nghị của các cấp quản lí nhằm hoàn
thiện dần hoạt động sư phạm của giáo viên, góp phần phát triển hệ
thống giáo dục quốc dân
3 Nội dung kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên:
Kiểm tra trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên
Kiểm tra việc thực hiện chương trình theo quy định của bộ
giáo dục và theo kế hoạch năm học
Kiểm tra năng lực sư phạm của giáo viên (khả năng truyền
đạt kiến thức, khả năng giao tiếp, khả năng vận dụng phương pháp,
kỹ năng khai thác lỗi của học sinh…)
Kiểm tra kết quả học tập của học sinh
4 Phương pháp kiểm tra:
Những biện pháp kiểm tra phổ biến là:
Phương pháp phân tích tài liệu sản phẩm: như xem xét, phân tích
giáo án, vở ghi của học sinh, sổ điểm, bài kiểm tra của HS, đồ dùng
dạy học của giáo viên
Phương pháp tác động trực tiếp đối tượng: có thể kiểm tra trắc
nghiệm ngắn sau tiết dự giờ, trong phỏng vấn trao đổi nên sử dụng
các câu hỏi mở để tạo ra điều kiện cho người được phỏng vấn trả lời đẩy đủ bằng chính suy nghĩ của họ Người kiểm tra cần tránh những
Những biện pháp kiểm tra phổ biến là:
câu hỏi dẫn dắt, câu hỏi mẹo làm cho người được kiểm tra nổi giận,
khi nghe báo cáo tập trung, tỉnh táo, không để những cảm xúc nóng
giận hay bực bội chi phối, không cắt ngang người trả lời
Phương pháp trao đổi: lắng nghe ý kiến của các cá nhân, bộ phận
liên quan như tổ chuyên môn, giáo viên khác, phụ huynh, học sinh
Người kiểm tra phải quan sát bao quát được tất cả các hoạt động dạy – học của thầy và trò tại lớp để thu thập được thông tin tin cậy, khách quan về đối tượng kiểm tra Nhằm đánh giá đúng giờ dạy trên lớp
của giáo viên
5 Các hình thức kiểm tra:
Có nhiều hình thức kiểm tra, có thể phân loại theo dấu hiệu sau:
Theo thời gian: thì phân ra hai loại là KT đột xuất và KT định kì.
Theo nội dung: có thể phân ra KT toàn diện và KT chuyên đề.
Theo phương pháp: có thể phân ra KT trực tiếp và KT gián tiếp.
Ngoài ra có thể phân chia các hình thức kiểm tra thành ba loại dựa vào thời điểm thực hiện việc kiểm tra như: kiểm tra lường trước,
kiểm tra đồng thời và kiểm tra phân phối
5 Các hình thức kiểm tra:
Dự giờ là phương pháp đặc trưng của kiểm tra hoạt động sư phạm
của giáo viên
Có thể dự giờ dưới nhiều hình thức: Dự giờ có báo trước, Dự giờ
không báo trước, Dự giờ các lớp song song, Dự giờ liên tục cả buổi,
Dự giờ theo chuyên đề, Dự giờ toàn bài hay một phần trọn vẹn của
chương trình, Dự giờ có mục tiêu và có mời chuyên gia cùng dự
5 Các hình thức kiểm tra:
Hiện nay trong các Trường THPT hình thức kiểm tra giờ dạy trên
lớp chủ yếu vẫn là dự giờ có báo trước
Hình thức dự giờ này giúp cho trường biết được năng lực cao nhất
và trình độ tay nghề của mỗi giáo viên sau khi đã có điều kiện chuẩn
bị kĩ càng bài dạy của mình
Về mặt tâm lí hình thức dự giờ này không gây ra sự ức chế đối
với giáo viên đứng lớp
-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
Quy trình tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên với công
việc thực hiện các chức năng quản lí của nhà lãnh đạo được thực hiện theo bốn bước sau:
Xây dựng kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp
Tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp
Chỉ đạo công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp
Tổng hợp điều chỉnh kết quả kiểm tra giờ dạy trên lớp
-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
-a Xây dựng kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp
Kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp có thể thiết kế dưới dạng bảng
biểu và công khai ở phòng hội đồng ngay từ đầu năm học
Trong kế hoạch kiểm tra cần nêu rõ thời gian kiểm tra, đối tượng
kiểm tra, nội dung kiểm tra, mục đích kiểm tra, hình thức kiểm tra,
lực lượng kiểm tra và phương pháp tiến hành kiểm tra
Kế hoạch kiểm tra giờ dạy trên lớp phải được rải đều các tháng
trong năm, phải phù hợp với thời khóa biểu và các kế hoạch
chuyên môn khác như kế hoạch năm học, kế hoạch thời gian
-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
Kế hoạch kiểm tra có thể được xây dựng dưới các hình thức là:
Kế hoạch kiểm tra toàn năm, kiểm tra hàng tháng, kiểm tra tuần
Kế hoạch kiểm tra phải phù hợp với tình hình đội ngũ giáo viên,
điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và phải có tính khả
thi, hàng năm theo quy định của Bộ giáo dục và Đào tạo
Khi xây dựng kế hoạch kiểm tra nên lấy mục đích xây dựng và
bồi dưỡng giáo viên là chính.
Trang 3Chuẩn bị dự giờ:
Xác định mục đích, nội dung và thời gian dự giờ
Tổ chức xây dựng lực lượng kiểm tra
Nghiên cứu hồ sơ kiểm tra lần trước
Nghiên cứu nội dung các chương, bài dạy của GV, mục đích yêu cầu của bài, kiến thức trọng tâm, kỹ năng cần hình thành cho học sinh, các đồ dùng, phương pháp dạy học cần thiết
Xem xét trình độ học sinh lớp sẽ dự
Phác thảo nội dung quan sát
Xác định nội dung, phương pháp kiểm tra kết quả nhận thức của học sinh sau giờ lên lớp
Chuẩn bị các biểu mẫu dự giờ
Thông báo cho giáo viên (đối tượng kiểm tra) biết
Trang 4-8 Xây dựng chuẩn kiểm tra:
Chuẩn bao gồm hai yếu tố:
Định tính và định lượng
Trường có thể thay đổi hai yếu tố định tính và định lượng của chuẩn nhưng phải giữ được tinh thần cơ bản của chuẩn và đảm bảo tính thống nhất trong quản lí
Không những người kiểm tra giờ dạy trên lớp mà đối tượng kiểm tra cũng phải nắm vững chuẩn đó để tự kiểm tra, phấn đấu nâng cao chất lượng công tác theo chuẩn
Trang 5-8 Xây dựng chuẩn kiểm tra:
-Muốn kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên phải có chuẩn:
Chuẩn vừa là công cụ để Trường dựa vào đó đánh giá trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực giảng dạy của giáo viên, vừa có ý nghĩa
hướng dẫn giáo viên trong giảng dạy
Tuy nhiên, tùy tình hình thực tế, đội ngũ giáo viên, đối tượng học sinh,
cơ sở vật chất mà mỗi trường cần điều chỉnh vận dụng sao cho phù hợp
Có thể xây dựng chuẩn kiểm tra theo quy trình sau:
Dự thảo
Thảo luận
Điều chỉnh và giải thích
Quyết định và ban hành
Trang 6-7 Phân cấp kiểm tra:
-Trường xây dựng lực lượng kiểm tra theo 3 cấp
Cấp trường: Do ban kiểm tra cấp trường chịu trách nhiệm
Cấp tổ: Do tổ chuyên môn chịu trách nhiệm
Cấp cá nhân: Do cá nhân tự kiểm tra, đánh giá
Nếu mục đích kiểm tra để đánh giá xếp loại chuyên môn hoặc xét danh hiệu GV dạy giỏi cấp trường cần phải đủ thành phần kiểm tra của Trường Nếu mục đích kiểm tra để rút kinh nghiệm, hướng dẫn giáo viên tập sự thì nên giao cho lực lượng kiểm tra tổ và các cá nhân hướng dẫn
Trang 7-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
-Cơ chế kiểm tra gián tiếp:
Cấp dưới tự tổ chức kiểm tra cá nhân của mình Lực lượng kiểm tra cấp trên kiểm tra công tác tự kiểm tra đó bằng cách kiểm tra xác xuất để thừa nhận hoặc bác bỏ kết quả kiểm tra của cấp dưới.
Ưu điểm: Cơ chế gián tiếp phù hợp với trường có quy mô lớn và lực lượng
kiểm tra tổ đủ mạnh, tăng quyền hạn và trách nhiệm cho tổ, tạo điều kiện chuyến hóa từ kiểm tra bên ngoài vào kiểm tra bên trong, tiết kiêm thời gian.
Hạn chế: Cách kiểm tra này đôi lúc bị nhiễm thông tin hoặc thông tin bị
méo mó, sai lệch Do đó là trường nên kết hợp hài hòa giữa hai cơ chế trên.
Trang 8-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
-Cơ chế kiểm tra trực tiếp:
Lực lượng kiểm tra cấp trên trực tiếp kiểm tra cá nhân, bộ phận, đơn vị cấp dưới
Ưu điểm: Cơ chế kiểm tra trực tiếp phù hợp với đơn vị có quy mô nhỏ và lực lượng tổ, khối chuyên môn chưa đủ mạnh
Hạn chế: Cơ chế kiểm tra này làm vô hiệu hóa cấp tổ, không
chuyểnhóa được kiểm tra từ bên ngoài vào tự kiểm tra của giáo
viên, tốn nhiều thời gian
Trang 9-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
Và đặc biệt là phải trung thực, khách quan, sáng suốt, linh hoạt và
tế nhị trong kiểm tra
Các thành viên trong ban kiểm tra phải phân công cụ thể phần việc được giao, xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm của từng người
Trường phải bồi dưỡng CMNV cho lực lượng kiểm tra
Có hai cơ chế kiểm tra là: cơ chế kiểm tra trực tiếp và gián tiếp:
Trang 10-6 Quy trình kiểm tra giờ dạy trên lớp:
Muốn kiểm tra giờ dạy trên lớp đạt hiêu quả, khi xây dựng lực
lượng kiểm tra Trường phải đảm bảo tốt các yếu tố sau:
Trường ra quyết định thành lập ban kiểm tra
Trường phải chọn số lượng thành viên ban kiểm tra hợp lí, không
thừa, không thiếu, đảm bảo thực hiện được nhiệm vụ tốt nhất
Về tiêu chuẩn: Thành viên ban kiểm tra phải là người thông thạo
chuyên môn nghiệp vụ, có uy tín trong tập thể, có năng lực quan sát, phân tích, tổng hợp, có tinh thần trách nhiệm cao, có ý thức giúp
đỡ đồng nghiệp