Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm trong quá trình dạy học âm nhạc cho học sinh THCS trường THCS

Đây là bộ đề tài nhằm phục vụ cho sinh Viên Học ngành Âm nhạc nộp thi môn Đề tài Âm nhạc.Đề tài đã soạn đầy đủ nội dung.Chỉ cần tải về thay tên Sinh Viên rồi nộp thi môn đề tài.Ngoài ra đề tài này còn đáp ứng được nhu cầu của các thầy cô giáo làm sáng kiến kinh nghiệm, hay đề tài để đăng kí chiến sĩ thi đua, giáo viên dạy giỏi các cấp.

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Âm nhạc là một món ăn tinh thần không thể thiếu, là một nhu cầu nhận thức hoạt động và giải trí của hội loài người Âm nhạc xuất hiện từ rất lâu đời và gắn bómật thiết với xã con người từ nhỏ đến suốt đời vì thế, loài người chúng ta đã sử dụng âm nhạc như một phương tiện để làm cho đời sống tinh thần phong phú, góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống

Hoạt động âm nhạc đã trở thành một nhu cầu, một quyền lợi và một nhiệm

vụ của mội người trong xã hội Giáo dục âm nhạc trong nhà trường có mục đích là thực hiện quyền công bằng của trẻ em mọi dân tộc, mọi vùng miền là được học âmnhạc và trực tiếp hoạt động âm nhạc Giáo dục âm nhạc cũng như các nội dung giáo dục khác, ngày càng được hoàn thiện và từng bước đổi mới cho phù hợp với

sự phát triển chung của đất nước và thế giới Đặc biệt đổi mới phương pháp dạy vàhọc để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục học sinh đang được thực hiện ở tất cả các cấp học và môn học

Môn âm nhạc THCS không nhằm mục đích đào tạo các em thành nhũng ca

sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp, mà chủ yếu thông qua môn học nhằm tác động vào thế giới tinh thần của các em, giúp các các em có sự phát triển hài hòa, toàn diện về nhân cách

Đối với giáo dục, âm nhạc, đổi mới phương pháp dạy học là: Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh Lấy học sinh làm trung tâm, để học sinh khám phá những điều chưa biết Dạy học âm nhạc phải chú trọng phương pháp rèn

luyện: “Thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy - học” Qua việc thực

hành các em có được cơ hội xem – nghe - thể hiện – bình phẩm – đánh giá những sản phẩm do chính các em sáng tạo Từ đó giúp học sinh phát triển toàn diện Đức –Trí – Thể - Mĩ và các kĩ năng cơ bản để hình thành nhân cách con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa Để làm được điều đó học sinh phải đi từ tư duy các nhân đến tư duy hợp tác tương tác lẫn nhau thực hiện trong một tập thể tổ - nhóm vì có như vậy

học sinh mới có thể pháy huy hết tính tự quản, tính tích cực, tính chủ động và sáng tạo trong hoạt đông âm nhạc.

Qua thực tế giảng dạy tôi thấy được những hiệu quả tích cực của việc hoạt

động tổ, nhóm trong bộ môn âm nhạc Từ đó, tôi chọn đề tài “ Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm trong quá trình dạy học âm nhạc cho học sinh THCS trường THCS Phú Đông – Huyện Nhơn Trạch – Tỉnh Đồng Nai”.

2 Mục đích nghiên cứu:

Qua xây dựng cơ sở khoa học về tổ chức hoạt động dạy học theo nhóm để phân loại ưu điểm, nhược điểm, hình thức, quy trình tổ chức dạy học theo nhóm trong nhà trường trung học cơ sở nói chung và môn âm nhạc nói riêng hiện nay Từ

đó xây dựng định hướng cho giáo viên trong việc thực hiện tổ chức hoạt động dạy học theo nhóm như thế nào có tính khả thi, hiệu quả và phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh, khắc phục một số hạn chế, khó khăn và lung túng trong quá trình thực hiện phương pháp dạy học theo nhóm

Mục đích của hoạt động hát theo nhóm nhằm nâng cao hiệu quả việc học hátcủa học sinh theo phương pháp đổi mới Đổi mới cách thức hoạt động của học sinh

từ thụ động chuyển sang tích cực chủ động, từ đơn thuần nắm bắt kiến thức sang kết hợp rèn luyện phương pháp học tập hình thành năng lực tự học và một số kĩ năng cơ bản trong ca hát: Tròn vành, rõ chữ, thể hiện sắc thái bài hát có nội tâm kết hợp với vận động nhịp nhàng và có động tác phụ họa Từ nhận thức học tập đơn phương chuyển sang hính thức học tập hợp tác, tương tác, học theo nhóm Từ tiết học hát trở thành tiết hoạt động âm nhạc, có hưởng thụ âm nhạc, bình luận, góp

ý bổ sung cho nhau giúp ích trong việc nâng cao vai trò của hình thức hoạt động nhóm

Giáo dục âm nhạc trong trường trung học cơ sở ngoài việc cho học sinh được hoạt động thông qua giờ học hát, phải chú ý cho các em nghe nhạc, được tiếpxúc với tác phẩm âm nhạc từ kho tàng âm nhạc dân gian, nhạc của các nhạc sĩ trong nước và thế giới, đem tới cho các em niềm vui góp phần thực hiện nhiệm vụ giáo dục thẩm mĩ cho các em trong trường phổ thông, phải làm cho môn âm nhạc

gần gũi, thân thiện với tất cả học sinh, không để các em có năng lực trung bình hoặc ít có khả năng âm nhạc sợ học và chán âm nhạc.

Giáo viên phát huy sáng tạo, chủ động tìm tòi những biện pháp có hiệu quả nhất để chuyển tải các nội dung âm nhạc nhẹ nhàng, sinh động, hấp dẫn có tác dụng giáo dục thẩm mĩ cao

Qua thực tế giảng dạy tôi luôn mong muốn giúp các em phát huy thật tốt việc học hoạt động theo nhóm để nâng cao chất lượng học tập và giúp các em yêu thích môn học âm nhạc hơn Từ đó giúp các em hoàn thiện Đức – Trí – Thể - Mỹ theo mục tiêu của môn học và cấp học đề ra

3 Phương pháp nghiên cứu:

Qua một quá trình được học tập, nghiên cứu, hướng dẫn và từ thực tiễn

trong quá trình công tác Các phương pháp giúp cho tôi tập trung vào nghiên cứu chính đó là:

- Phương pháp quan sát thực tế

- Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề

- Phương pháp hợp tác

- Phương pháp tích cực

- Phương pháp giao tiếp

- Phương pháp kiểm tra đánh giá

- Phương pháp kích thích tư duy

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu:

Tôi chọn lựa đối tượng nghiên cứu là phương pháp tổ chức hoạt động theo

nhóm trong quá trình dạy học âm nhạc

- Phạm vi nghiên cứu:

Để nghiên cứu đề tài trên, tôi chọn phạm vi nghiên cứu là học sinh bậc

trung học cơ sở của trường THCS Phú Đông – Huyện Nhơn Trạch – Tỉnh Đồng Nai

5 Đóng góp đề tài tiểu luận:

Sau khi đề tài được hoàn thành và ứng dụng trong các giờ dạy học môn âm nhạc đã giúp nâng cao chất lượng hoạt động nhóm trong quá trình dạy và học Đồng thời đây cũng là tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp của tôi trong quá trình giảng dạy môn âm nhạc tại trường THCS Phú Đông - Huyện Nhơn Trạch.

6 Bố cục của tiểu luận:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm có hai chương:

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương II: Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm trong quá trình dạy học âm

nhạc cho học sinh THCS của trường THCS Phú Đông

PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Cơ sở lý luận:

Âm nhạc là môn học còn mới so với nhiều môn học truyền thống đã đượcgiảng dạy lâu năm Dạy học âm nhạc cần phải chú trọng đến việc thực hành vì

“thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy học” Qua việc thực hành các

em có được cơ hội để xem – nghe – thể hiện – bình phẩm – đánh giá những sảnphẩm do chính các em sáng tạo Để làm được điều đó học sinh phải đi từ tư duy cánhân đến tư duy hợp tác, tương tác lẫn nhau thực hiện trong một tập thể tổ - nhóm

vì có như vậy học sinh mới có thể phát huy hết tính tự quản, tính tích cực, tính chủđộng và sáng tạo trong hoạt động âm nhạc

Dạy học theo cách này, giáo viên không chỉ đơn giản truyền đạt tri thức màcòn hướng dẫn hành động Nội dung và phương pháp dạy học phải giúp cho từnghọc sinh biết hành động và tích cực tham gia các chương trình hành động của cộng

đồng, thực hiện thầy chủ đạo, trò chủ động “Hoạt động làm cho lớp học ồn ào hơn, nhưng là sự ồn ào hiệu quả” (Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục

THCS – NXB Giáo dục năm 2007)

“Dạy học hợp tác theo nhóm là một thuật ngữ để chỉ cách dạy học trong đóhọc sinh trong lớp được tổ chức thành các nhóm một cách thích hợp, được giaonhiệm vụ và được khuyến khích thảo luận, hướng dẫn hợp tác làm việc với nhau đểcùng đạt được kết quả chung là hoàn thành nhiệm vụ cá nhân” (Nguyễn Bá Kim,Sđd, trang 161)

Thành công của một bài học nói chung và một tiết dạy – học Âm nhạc nóiriêng phụ thuộc vào sự nhiệt tình tham gia của mọi thành viên Vì vậy phươngpháp dạy học hợp tác theo nhóm còn được gọi là phương pháp cùng tham gia, nónhư một phương pháp trung gian giữa sự làm việc độc lập của từng học sinh với sựviệc chung của cả lớp Trong hoạt động nhóm, tư duy tích cực của học sinh phải

được phát huy và ý quan trọng của phương pháp này là rèn luyện năng lực hợp tácgiữa các thành viên trong tổ chức lao động Vì thế, cần tránh khuynh hướng hìnhthức và đề phòng lạm dụng, cho rằng tổ chức hoạt động nhóm là dấu hiệu tiêu biểunhất của phương pháp dạy học tích cực, hoạt động nhóm càng nhiều thì chứng tỏPhương pháp dạy học càng được đổi mới.

1.2 Cơ sở thực tiễn:

1.2.1 Khái quát về trường THCS Phú Đông Huyện Nhơn Trạch

Trường THCS Phú Đông nằm ở địa chỉ số 15 đường Nguyễn Hữu Cảnh huyện Nhơn Trạch Đây là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của huyện Nhơn Trạch, học sinh của trường là con em tại địa phương

Trường được thành lập vào ngày 20 tháng 9 năm 1992 Nhiều năm liền đạt danh hiệu trường tiên tiến xuất sắc

Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tạo điều kiện cho giáo viên trong cong tác giảng dạy

Tập thể cán bộ giáo viên của nhà trường có trình độ chuyên môn vững vàng,

có lòng nhiệt tình tâm huyết với nghề, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc

và luôn đoàn kết để hoàn thành trách nhiệm được phân

Cơ sở vật chất của nhà trường khang trang sạch sẽ, có đủ phòng học và phòng chức năng, sân chơi, bãi tập … đáp ứng nhu cầu học tập và vui chơi của họcsinh

Cha mẹ học sinh phần lớn đều quan tâm đến việc học của con em mình, luônủng hộ nhà trường trong công tác giáo dục

Bên cạnh đó, vẫn còn một số gia đình học sinh còn khó khăn về kinh tế chưaquan tâm đến việc học tập và rèn luyện của con em mình, phó mặc cho nhà trường,một số em còn ham chơi chưa chịu khó học hành

1.2.2 Khái quát về việc tổ chức hoạt động âm nhạc theo nhóm cho học sinh.

“Hoạt động hát theo nhóm nhằm nâng cao hiệu quả việc học hát của học sinh theo phương pháp đổi mới”.

Âm nhạc là một bộ môn được nhiều người ưa thích, nay thêm đổi mới theo phương châm: Học vui – vui học, rất phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh nên càng được số đông học sinh yêu mến.

Hoạt động âm nhạc: Một bộ phận của âm nhạc vốn đã diễn ra từ lâu trong trường học Bản thân học sinh vốn hiếu động, nhạy cảm, tiếp thu nhanh mọi kiến thức về nhịp điệu, thể hình tạo điều kiện cho hoạt động ca hát diễn ra thuận lợi Phong trào ca hát cá nhân và tập thể trong và ngoài nhà trường diễn ra ngày càng phong phú đa dạng về hình thức và thể loại Đồ dùng dạy học đã được cung cấp, đội ngũ giáo viên cơ bản đã có trình độ chuẩn sẵn sàng đáp ứng yêu cầu học tập của học sinh, các em đã nhận thấy được vai trò ý nghĩa của phương pháp học tập theo nhóm đối với việc học tập, nhiều học sinh rất hào hứng khi thực hiện học tập theo nhóm

CHƯƠNG II:

PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC ÂM NHẠC CHO HỌC SINH THCS TRƯỜNG THCS PHÚ

ĐÔNG 2.1 Tổng quát về tổ chức hoạt động nhóm

2.1.1 Khái niệm dạy học theo nhóm:

Dạy học theo nhóm là một hoạt động học tập có sự phân chia học sinh theo

từng nhóm nhỏ, với đủ thành khác nhau về trình độ trao đổi ý tưởng, một nguồn kiến thức dựa trên cơ sở là hoạt động tích cực của từng các nhân Từng thành viên của nhóm không chỉ có trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn có trách nhiệm quan tâm đến việc học tập của bạn bè trong nhóm

Dạy học theo nhóm là phương pháp dạy học trong đó học sinh dưới sự hướngdẫn của giáo viên làm việc cùng nhau trong những nhóm nhỏ để hoàn thành mục đích học tập chung của nhóm đặt ra

2.1.2 Đặc điểm dạy học theo nhóm:

Việc phân chia theo nhóm học sinh vừa tuân theo đặc điểm tâm lí lứa tuổi,

nhận thức của học sinh vừa phụ thuộc vào nhiệm vụ học tập học sinh cần phải giải quyết

Trong mỗi nhóm phải có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng, cho từng thành viên phải cùng hợp tác trao đổi, giải quyết nhiệm vụ chung của nhóm

Học sinh phải trực tiếp tham gia các hoạt động giải quyết các nhiệm vụ học tập được đặt ra cho mỗi nhóm

Giáo viên là người thiết kế các nhiện vụ học tập và đưa ra các hoạt động cụ thểcho từng nhóm

Học sinh là chủ thể tích cực, chủ động sáng tạo của hoạt động học tập Dạy học theo nhóm là sự tác động trực tiếp giữa học sinh với nhau, cùng nhau thảo luận

và cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập Mỗi cá nhân phải có ý thức tự hoàn thành nhiệm vụ của mình Thành công của cá nhân là thành công chung của cả nhóm

Giáo viên là người thức tỉnh, tổ chức và đạo diễn Trong giờ học theo nhóm, giáo viên dẫn dắt học sinh khám phá, lĩnh hội kiến thức qua từng bước Các nhóm học sinh tự tiến hành hoạt động qua đó có thể rút ra các tri thức kiến thức cần thiết cho mình Giáo viên là người tổ chức điều khiển học sinh, tự tiến hành các hoạt động nghiên cứu tìm tòi kiến thức.

2.1.3 Ý nghĩa của phương pháp hoạt động theo nhóm.

Hoạt động hát theo nhóm giúp học sinh:

Mở rộng sâu thêm kiến thức âm nhạc và nghệ thuật diễn tả nội tâm khi trình bày bài hát

Thông qua hoạt động này giúp học sinh rèn luyện kĩ năng giao tiếp, kĩ năng vận động, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự nghiên cứu

Tạo nên mối quan hệ hai chiều giữa học sinh và giáo viên ngày càng gắn bó.Với cách thức của hoạt động này giúp học sinh tham gia tích cực trong quá trình học tập, hứng thú tìm và sáng tạo vấn đề, hào hứng khi trình bày sáng tạo của mình

Hoạt động này là động lực giúp học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động văn hóa văn nghệ do trường lớp, giúp các em hòa mình vào tập thể, rèn luyệnsức khỏe, rèn luyện toàn diện nhân cách

Hoạt động này bảo đảm nguyên tắc lấy thực hành làm sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình học tập của học sinh

có sắc thái biểu cảm, biết tạo cảm xúc cho người nghe, người quan sát qua bài hát Qua đó chúng ta có thể khai thác được khả năng hoạt động âm nhạc của các em,

phát hiện ra học sinh có năng khiếu khuyến khích giúp đỡ các em phát triển khả năng âm nhạc, giúp các em cảm thụ âm nhạc.

Trước khi dạy hát giáo viên cần phải chuẩn bị những vấn đề sau:

- Biết rõ đặc điểm và khả năng ca hát của học sinh

- Nghiên cứu bài hát

- Thuần thục bài hát: đàn, hát, thể hiện kết hợp với vận động

- Chuẩn bị đồ dùng dạy học cấn thiết

Thông thường một bài hát được phân bố ở 3 tiết dạy, việc xác định mục tiêu cụ thể cho mỗi tiết học như sau:

- Tiết 1: Giúp học sinh hát chuẩn xác cao độ, trường độ, biết hát diễn cảm

- Tiết 2: Ôn luyện bài hát có nâng cao

Ôn giai điệu chính xác, thuộc lời bài hát

Triển khai: hát có thể hiện sắc thái, hướng dẫn một số động tác phụ họa, một

số hình thức biểu diễn, một số cách hát: hát đuổi 2 bè, hát nối tiếp,

- Tiết 3: Ôn luyện bài hát

Trình bày hoàn chỉnh bài hát

Kiểm tra đánh giá

Học sinh phát biểu cảm nghĩ của mình vế bài hát

+ Về phía giáo viên:

Thực hiện tốt mục tiêu các tiết trước: học sinh hát chính xác giai điệu bài hát, hát có diễn cảm, thuộc lời ca

Chuẩn bị thuần thục phần thể hiện bài hát có vận động, có phụ họa, có biểu cảm các hình ảnh hình tượng lời ca bài hát

Thuần thục phần nhạc đệm bài hát qua đàn hoặc ghi ta vào băng đĩa

+ Về phía học sinh:

Hát thuộc lời bài hát

Tìm hiểu trước các hình tượng, hình ảnh trong lời ca bài hát, luyện tập trong nhóm với nhau

Trang phục, tác phong khi thể hiện bài hát

3.2 Các bước của tiết dạy bài hát:

Khi tiến hành dạy một bài hát, chúng ta thường tiến hành theo các bước:

Bước 1: Tiến hành ở tiết thứ 2 của bài hát, sau khi đã ôn luyện giai điệu bài hát

chính xác có kiểm tra đánh giá (kiểm tra bài cũ)

Kiểm tra phần thuộc lời ca, hướng dẫn một số cách hát lời ca như: hát đuổi

bè, hát liền tiếng

Nêu mục đích yêu cầu của hoạt động (giáo viên thực hiện)

Thảo luận cả lớp về nội dung hoạt động

Giáo viên gợi ý, phân tích

Học sinh trình bày ý kiến

Giáo viên tập hợp ý kiến, thống nhất một số nội dung chính

Chia nhóm (giáo viên điều hành) theo nhiều cách: nhóm học tập, nhóm giớitính, nhóm theo chỗ ngồi

Đảm bảo thành phần: có giỏi, khá, trung bình, yếu

Số lượng: 2 học sinh trở lên, cao nhất là 6-8 học sinh

Đề cử nhóm trưởng: có năng lực tổ chức, hoạt động âm nhạc để điều hànhnhóm

Các nhóm trưởng bốc thăm thứ tự biểu diễn ở tiết sau, đặt tên cho nhóm, lậpdanh sách tổ viên nhóm mình

Dặn dò học sinh về nhà thảo luận, bổ sung thêm và luyện tập và chuẩn bịtrang phục

Bước 2: Tiến hành ở tiết dạy thứ 3 của dạy 1 bài hát sau khi đã kiểm tra xong

phần chuẩn bị, luyện thanh

Các nhóm lần lượt trình bày phần thể hiện của mình