Đây là bộ đề tài nhằm phục vụ cho sinh Viên Học ngành Âm nhạc nộp thi môn Đề tài Âm nhạc.Đề tài đã soạn đầy đủ nội dung.Chỉ cần tải về thay tên Sinh Viên rồi nộp thi môn đề tài.Ngoài ra đề tài này còn đáp ứng được nhu cầu của các thầy cô giáo làm sáng kiến kinh nghiệm, hay đề tài để đăng kí chiến sĩ thi đua, giáo viên dạy giỏi các cấp.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
TRƯỜNG TIỂU HỌC SÔNG NHẠN.
Đồng Nai, tháng 6 năm 2014
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA NGHỆ THUẬT
TIỂU LUẬN NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
ĐỀ TÀIMỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 4
TRƯỜNG TIỂU HỌC SÔNG NHẠN.
Học viên : NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG
GV hướng dẫn : Ths TRẦN HƯƠNG GIANG
Đồng Nai, tháng 6 năm 2014
Trang 312 1.2.1 Khái quát về trường Tiểu học Sông Nhạn 5
14 II Một số biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn tập đọc
nhạc cho học sinh lớp 4 trường tiểu học sông nhạn
Trang 4PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Chúng ta đã bước vào thế kỉ XXI, thế kỉ của khoa học và công nghệ bao điều
kì diệu đang chờ đón con người phát hiện và khám phá Để tạo được nhiềuthành tựu rực rỡ cho thế kỉ này chúng ta cấn có thật nhiều tài năng trẻ tạo thànhnhững mũi xung kích nắm bắt và phát triển các thành tựu khoa học kỹ thuật.Muốn vậy sản phẩm giáo dục là thế hệ trẻ có đủ đức, tài, năng động sáng tạo.Đặc biệt bậc tiểu học phải là nền móng đầu tiên cho quá trình nhận thức, trẻ cầnđược giáo dục và phát triển đều, toàn diện ở tất cả các bộ môn
Âm nhạc là một trong 5 môn trong trường Tiểu học mang tính chất thựchành về thẩm mỹ, về nghệ thuật thông qua các bài học hát giáo dục các emnhững tình cảm đạo đức trong sang, phẩm chất tốt đẹp, phát triển năng lực trítuệ Thông qua các bài hát giúp các em hát đúng âm điệu những bài hát phù hợpvới độ tuổi Qua đó tạo cho các em có thói quenhát tập thể đồng đều, hòa giọng
Âm nhạc trong trường tiểu học là một nhu cầu trong đời sống tinh thần củatrẻ Trẻ được ca hát là được tự hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh vàbản thân mình Những hình tượng âm thanh của bài hát, bản nhạc tác động vàocảm xúc của các em, giúp cho việc phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và có tácdụng giáo dục tình cảm, đạo đức rất tốt
Qua các bài học các em được nghe hát, nghe nhạc, được tập hát, được biếtmột số kiến thức phổ thông về âm nhạc
Tất cả những cái đó sẽ tạo thành một trình độ văn hóa âm nhạc tối thiểu đểgóp phần vào các môn học khác để giáo dục nhân cách, làm cho các nội dunghọc tập ở nhà trường phổ thông có tính toàn diện, làm thăng bằng, hài hòa cáchoạt động của trẻ em Qua đây phát hiện và bồi dưỡng những mầm non tươnglai của nghệ thuật
Trong khi đó, lên lớp bốn học sinh mới bắt đầu được làm quen với các bàitập đọc nhạc đầu tiên, tuy đơn giản nhưng cũng sẽ rất khó nếu giáo viên không
Trang 5có phương pháp giảng dạy phù hợp, thu hút và gây được hứng thú trong giờ họcthì sẽ kéo theo những tiết học sau học sinh không muốn học vì nhàm chán, quásức và khô khan.
Khi thực hiện giáo án trên lớp và trong thực tế giảng dạy, tôi luôn cố gắnghọc hỏi, tìm tòi, rút kinh nghiệm nhằm tìm cho mình những phương pháp tối ưu
trong hoạt động giảng dạy Tôi xin trình bày “ Một số biện pháp giúp học sinh
học tốt phân môn tập đọc nhạc học sinh lớp 4 trường Tiểu học Sông Nhạn”
2 Mục đích nghiên cứu:
Đối tượng học sinh tiểu học nhìn chung còn rất bỡ ngỡ với nốt nhạc đặc biệt
là các em học sinh vùng cao, vùng sâu vùng xa thì nốt nhạc lại càng xa lạ và bỡngỡ với nốt nhạc vì vậy để hướng dẫn các em hiểu và đọc được các nốt nhạcngười giáo viên cần phải kiên trì chịu khó và sáng tạo
Tập đọc nhạc là nền tảng để cho các em học sinh hát đúng, chuẩn, thể hiệnchính xác bài hát, đổi lại tập đọc nhạc đòi hỏi thái độ học tập nghiêm túc đúngđắn mang tính chính xác cao, vì vậy để các em học tốt và có hứng thú học tập,đòi hỏi người thầy phải có một phương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút,tạo sự hứng thú cho các em, đây là một quá trình cần phải rèn luyện lâu dài, bềnvững, mang tính căn bản và hệ thống Đa số các em do ít được tiếp xúc với loạihình này nên còn thể hiện nhiều nhược điểm khi học tập Vì vậy người giáo viênphải từng bước giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹnăng cơ bản từ đó giúp các em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện tốt cácbài tập đọc nhạc
Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn chế
Do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức Âm nhạc là hết sức khókhăn, thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng Việctruyền thụ các kiến thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tuý, ítphát triển khả năng tư duy của các em Do đó không tạo được sự thu hút, ít gâyhứng thú học tập cho các em
Trang 63 Phương pháp nghiên cứu:
- Điều tra giáo dục
- Lấy ý kiến chuyên gia
- Phân tích tổng hợp
- Khảo sát thực địa
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp giúp học sinh học tốt phânmôn tập đọc nhạc
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 1 trường Tiểu học Sông Nhạn
5 Đóng góp của tiểu luận:
- Giúp học sinh hát đúng tiết tấu, nhịp độ bài tập đọc nhạc
- Nâng cao chất lượng dạy và học
- Giúp học sinh yêu thích môn tập đọc nhạc
- Làm tài liệu cho các đồng nghiệp tham khảo
6 Bố cục của tiểu luận:
Ngoài phần mở đầu và kết luận phần tiểu luận gồm 2 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Chương 2: Một số biện pháp giúp học sinh học tốt phân môn tập đọc nhạccho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Sông Nhạn
Trang 7PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết, âm nhạc có có vai trò rất to lớn, đem đến những khoáicảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của conngười Ngay từ xa xưa, âm nhạc đã đi vào đời sống con người một cách tự nhiên,gần gũi và dần được phát triển mạnh mẽ, rộng rãi qua các thời đại và mang lại rấtnhiều lợi ích to lớn trong đời sống tinh thần của con người Nó là thứ ngôn ngữ
“cao cấp” của loài người, “khi nào ngôn ngữ bất lực thì âm nhạc sẽ lên tiếng”.Cung cấp cho học sinh tiểu học một vốn kiến thức âm nhạc cần thiết, phù hợp vớiđặc điểm tâm sinh lí là việc không thể thiếu trong thời đại hiện nay khi mà âmnhạc Việt Nam nói riêng đang có chiều hướng “quốc tế hóa”
Đối với việc giáo dục âm nhạc trong nhà trường còn bị xem nhẹ và được coi
là bộ môn phụ Sự biến đổi trong văn hóa thẩm mĩ, tình cảm của thế hệ trẻ trongthời buổi kinh tế thị trường, hội nhập đang diễn ra hết sức phức tạp, nhiều điềubất cập khiến dư luận xã hội lo ngại
Hiện nay cùng với quá trình phổ cập xã hội hóa các hoạt động văn hóa trongđời sống cộng đồng, các trường học cũng đã giành nhiều sự chăm lo tổ chức sinhhoạt văn hóa, văn nghệ cho học sinh Xong việc dạy học và giáo dục thẩm mĩnghệ thuật cho học sinh thì vẫn được coi trọng đúng mức, đặc biệt là việc đào tạobồi dưỡng, quản lý và sử dụng đội ngũ giáo viên dạy âm nhạc đang còn nhiềulúng túng Chịu dự ràng buộc bởi tổ chức và cơ chế dân sự theo số lương biênchế tại các cơ sở Nhiều đội ngũ giáo viên dạy âm nhạc chủ đạo trong nhà trườngtiểu học, THCS còn không có chỗ đứng hoặc đi làm việc khác Có trường sửdụng giáo viên thừa vào để dạy âm nhạc
Vậy qua phần thực trạng và nguyên nhân thực trạng chúng ta cần nhận thấyviệc giảng dạy âm nhạc nói chhung và sử dụng âm nhạc nói riêng là một vấn đề
Trang 8cấp bách và nhu cầu cần thiết được quan tâm Bên cạnh đó đội ngũ giáo viên cầnphải có bề dày kinh nghiệm, kiến thức nhằm đảm bảo các giờ dạy trên lớp đạthiệu quả cao, đáp ứng nhu cầu của ngành giáo dục phát triển một cách toàn diện.
1.2 Cơ sở thực tiễn:
1.2.1 Khái quát về trường Tiểu học Sông Nhạn:
Hiện nay cùng với quá trình phổ cập xã hội hóa các hoạt động văn hoá đờisống cộng đồng, các trường học cũng đã giành nhiều sự chăm lo, tổ chức sinhhoạt văn hóa, nghệ thuật cho học sinh
Trường tiểu học Sông Nhạn có cơ sở vật chất khang trang , có nhiều và đadạng các phương tiện dạy học : các bảng phụ bài hát, dụng cụ gõ, đàn, đặc biệt
có phòng học riêng biệt phục vụ tốt cho việc giảng dạy
Một số học sinh có năng khiếu và say mê môn học Âm nhạc, điều này rất cóích cho giáo viên khi tổ chức các hoạt động nhóm trong các tiết học
Việc dạy học và giáo dục thẩm mĩ nghệ thuật cho học sinh thì vẫn được coitrọng đúng mức, đặc biệt là viện đào tạo bồi dưỡng
Để cho học sinh có sự hứng thú, lôi cuốn trong giờ học âm nhạc
Với đặc thù của vùng, trường Tiểu học Sông Nhạn là một một xã thuộc khuvực nông thôn, số dân đông địa bàn rộng Các em học sinh chưa có điều kiệntham gia các câu lạc bộ âm nhạc ở nhà thiếu nhi và chưa có điều kiện để thamgia các chương trình văn nghệ lớn Cho nên đại trà là thiếu sự tự tin, mạnh dạn.Chính nguyên nhân nhân này ít dẫn đến việc các giờ học âm nhạc thiếu đi nét tựnhiên, nhẹ nhàng và sôi nổi
Trong các giờ học âm nhạc thời lượng còn hạn chế
Học sinh ít coi trọng môn học này nên không ôn tập thường xuyên, đa số các
em không nắm hết kiến thức được học
Phần lớn phụ huynh học sinh chưa có sự đầu tư và quan tâm đến việc họcmôn âm nhạc, vì vậy môn âm nhạc thường bị xem nhẹ, bị coi là môn phụ khôngđược xem trọng như các môn học chính khác
1.2.2 Thực trạng của vấn đề:
Trang 9Đối tượng học sinh tiểu học nhìn chung còn rất bỡ ngỡ với nốt nhạc đặc biệt
là các em học sinh vùng cao, vùng sâu vùng xa thì nốt nhạc lại càng xa lạ và bỡngỡ với nốt nhạc vì vậy để hướng dẫn các em hiểu và đọc được các nốt nhạcngười giáo viên cần phải kiên trì chịu khó và sáng tạo
Tập đọc nhạc là nền tảng để cho các em học sinh hát đúng, chuẩn, thể hiệnchính xác bài hát, đổi lại tập đọc nhạc đòi hỏi thái độ học tập nghiêm túc đúngđắn mang tính chính xác cao, vì vậy để các em học tốt và có hứng thú học tập,đòi hỏi người thầy phải có một phương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút,tạo sự hứng thú cho các em, đây là một quá trình cần phải rèn luyện lâu dài, bềnvững, mang tính căn bản và hệ thống Đa số các em do ít được tiếp xúc với loạihình này nên còn thể hiện nhiều nhược điểm khi học tập Vì vậy người giáo viênphải từng bước giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹnăng cơ bản từ đó giúp các em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện tốt cácbài tập đọc nhạc
Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn chế
Do đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức Âm nhạc là hết sức khókhăn, thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng Việctruyền thụ các kiến thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tuý, ítphát triển khả năng tư duy của các em Do đó không tạo được sự thu hút, ít gâyhứng thú học tập cho các em
Trang 10CHƯƠNG II: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 4 TRƯỜNG TIỂU HỌC
SÔNG NHẠN.
2.1 Tạo hứng thú học tập:
Để có một tiết học nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước tiênngười giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên Cụ thể
như xác định thái độ, ý thức học tập đối với môn Âm nhạc Ở lớp dưới, các em
đã được làm quen với các kí hiệu Âm nhạc: các hình nốt, khuông nhạc, khóaSon, đọc 8 bài tập đọc nhạc ở lớp 4, Sang lớp 5, các kỹ thuật đó được duy trì
và nâng cao hơn một bước Vì vậy, giáo viên phải nắm vững các phương pháp
và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em các kiến thức của bàihọc cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em một cách tốt nhất
Việc củng cố lại bài hát không chỉ ở việc hát lại lời hát mà còn thực hiệntheo một số phương pháp khác, như gõ đệm nhạc cụ theo tiết tấu, nhắc lại tínhchất nhạc điệu của bài Các hình thức luyện tập này vừa hiệu quả lại vừa thu húthọc sinh tham gia Yêu cầu là giáo viên phải nêu và giao rõ nhiệm vụ cho các
em
Ví dụ: Giáo viên đàn lại bài hát, yêu cầu học sinh gõ đệm theo nhịp, theophách hoặc tiết tấu Giáo viên yêu cầu học sinh hát câu 1, nhẩm và gõ theophách câu 2 rồi lại hát câu 3, gõ đệm câu 4 cũng có thể chỉ cho các em gõ theotiết tấu của bài
Tóm lại, phương pháp luyện tập củng cố 1 bài hát là hết sức đa dạng, tuỳtheo từng thời điểm, từng bài mà người giáo viên sử dụng, lựa chọn 1 phươngpháp thích hợp, duy chỉ có 1 điều dù có thực hiện phương pháp nào thì ngườigiáo viên vẫn phải luôn sử dụng nhạc cụ để thực hiện, có như vậy các em mớicảm nhận thực sự những âm thanh và đặc biệt là gây sự hứng thú cho các em
2.2 Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc:
Trang 11Ở lớp 4, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son, khuôngnhạc, một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, … đặc biệt vịtrí các nốt nhạc trên khuông nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc đọcnhạc của học sinh ở các lớp trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghinhớ bằng các câu văn như sau:
Ở lớp 4, do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn tập đọc nhạc đặt racho các em là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản Ở giai đoạn đầu tiếp cận với phânmôn này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người giáoviên phải giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí cácnốt nhạc trên khuông trong phạm vi 1 quãng 8 Sau đó, các em được tiếp cậnvới thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi –Pha – Son La – Si
Sang lớp 5, phân môn tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học
ở lớp 4 nhưng nâng cao hơn Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều
Trang 12viết ở nhịp ; dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La hoặcthang 7 âm: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.
Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc đơn,nốt đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi Cách dạy thực hành các hình nốt cóthể thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập đọc bằng tên gọi cáchình nốt: đơn, đen, trắng, ta có thể thay bằng tiếng trống: Tùng, rinh
Việc giúp học sinh tập đọc 1 bài tập đọc nhạc muốn thu được kết quả cũngphải được thực hiện theo đúng các bước theo trình tự nhất định Sau khi giớithiệu bài tập đọc nhạc, nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tậpđọc nhạc sẽ phải là luyện tập cao độ Cho các em đọc lại cao độ của các nốtnhạc không chỉ giúp các em khởi động giọng mà còn giúp các em nhớ vị trí cácnốt trên khuông nhạc và cảm nhận cao độ các nốt so với nhau Muốn các emthực hiện tốt bài tập, giáo viên phải đưa ra yêu cầu để các em tìm hiểu, nhậnxét bài nhạc, bài tập đọc nhạc có mấy nốt? Gồm nốt gì? Rút ra thang âm chohọc sinh đọc, có thể hoán đổi vị trí các nốt nhạc để học sinh tìm tòi ở mức
độ cao hơn nhằm kiểm tra tai nghe của các em Về trường độ gồm nhữnghình nốt gì? Rút ra hình tiết tấu chung của bài tập cho học sinh đọc tiết tấu.Trong bài có sử dụng các ký hiệu Âm nhạc nào? Mục tiêu của giai đoạn này
là làm thế nào để các em nắm và thể hiện được hình tiết tấu chủ đạo củabài Việc thể hiện tiết tấu phải được kết hợp theo nhiều hình thức, có thể làvừa đọc vừa vỗ tay, vừa đọc vừa gõ đệm nhạc cụ Hình thức thể hiện cũng
có thể là cả lớp, theo tổ nhóm, cá nhân xen kẽ Khi các em đã thực hiện tốttiết tấu của bài, giáo viên đàn để các em nghe và cảm nhận giai điệu theotiết tấu, Đây là lúc bắt đầu tập đọc bài nhạc, tập đọc từng câu theo đàn, giáoviên sửa lỗi truyền miệng Luyện tập củng cố theo nhóm, tổ hoặc cá nhân.Khi các em đọc đúng cao độ, trường độ của bài, mới chuyển sang ghép lời
ca Để các em có cảm nhận tốt hơn trong việc ghép lời ca với nhạc, giáo
Trang 13viên nên cho các em tự ghép lời, sau đó, giáo viên đàn giai điệu và hát mẫulời ca để các em nghe, so sánh Giáo viên bắt nhịp, học sinh đọc lại nhạc vàghép lời ca Giáo viên đàn lại từng câu, sửa lỗi cho các em Giai đoạn nàyđòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệmnhạc cụ Cuối cùng là việc đánh giá, đây là giai đoạn động viên khích lệ các
em học tập Phải thường xuyên động viên học sinh, việc động viên giúp chocác em chưa thể hiện bài tập đọc nhạc tốt sẽ cố gắng học tập hơn
Nhằm đạt được yêu cầu bước đầu về học tập đọc nhạc để HS áp dụng vàobài TĐN, GV không nên giải thích nhiều về lý thuyết, hãy cho các em côngnhận Về bài TĐN, khi học giọng trởng, GV cho các em làm quen và liên hệ vớicác giọng trưởng đã học Khi học về giọng thứ, GV cho các em làm quen vàliên hệ với giọng thứ đã học
Để thực hiện thành công một bài TĐN ở lớp 4 cần phải sử dụng các bước cơbản sau đây:
+ Bước 1: Giới thiệu tên bài, tác giả, là trích đoạn trong bản nhạc nào Nếu
có điều kiện có thể mở rộng thêm nguồn thông tin
+ Bước 2: Học sinh tìm hiểu về bài TĐN, xem bản nhạc viết ở nhịp nào, sử
dụng những kí hiệu nào Ví dụ bài TĐN có dấu nhắc lại, GV cần hướng dẫn họcsinh đọc đến đâu thì nhắc lại, nếu có kí hiệu hát lần một, lần hai cũng hướngdẫn các em cách thực hiện
+ Bước 3: Chia bài TĐN thành từng câu ngắn Với bài dễ chia câu, nên để
học sinh tự thực hiện Bài khó hơn, GV hướng dẫn các em nhưng nên yêu cầucác em nhắc lại để khắc sâu kiến thức
+ Bước 4: Tập đọc tên nốt nhạc của từng câu: GV yêu cầu học sinh đọc tên
từng nốt gồm cao độ, trờng đọ và vạch nhịp Ví dụ ở tiết 3 (lớp 4), đọc tên nốtnhạc trong bài TĐN số 1, câu một đọc là: