Đây là bộ đề tài nhằm phục vụ cho sinh Viên Học ngành Âm nhạc nộp thi môn Đề tài Âm nhạc.Đề tài đã soạn đầy đủ nội dung.Chỉ cần tải về thay tên Sinh Viên rồi nộp thi môn đề tài.Ngoài ra đề tài này còn đáp ứng được nhu cầu của các thầy cô giáo làm sáng kiến kinh nghiệm, hay đề tài để đăng kí chiến sĩ thi đua, giáo viên dạy giỏi các cấp.
Trang 1TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI KHOA NGHỆ THUẬT
Trang 2
TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI KHOA NGHỆ THUẬT
Người thực hiện : Lê Thị Đức Phương
Lớp : ĐHSP ÂM NHẠC K4 ĐỒNG NAI
Người hướng dẫn : Thạc sĩ Trần Hương Giang
Đồng Nai tháng 6 năm 2014
Trang 3CHƯƠNG II: NHỮNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HỨNG THÚ
VÀ YÊU THÍCH PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN- NGHE NHẠC
9
2.1 Mục đích và phương pháp nghiên cứu 9
2.3 Các giả thuyết nghiên cứu 12
2.5 Những phương pháp giải quyết vấn đề 14
Trang 4PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
- Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác rất nhiều so vớimôn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối nhưng lạiđòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí là một chút cái gọi
là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được Học Âm nhạcmang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi
mà học Thông qua những giai điệu, những câu hát, những lời ca, những cử chỉ, những điệu múa
Phân môn kể chuyện- nghe nhạc qua việc giới thiệu tác giả, tác phẩm trongchương trình, học sinh biết được về thân thế, sự nghiệp cuộc đời của một sốnhạc sĩ có nhiều đóng góp cho thiếu nhi và một số nhạc sĩ có nhiều đóng gópcho nền âm nhạc Việt Nam
- Phần giới thiệu một số thể loại bài hát, một số thể loại nhạc cụ dân tộc và một số nhạc cụ nước ngoài, giúp học sinh bước đầu hiểu biết cũng như những kiến thức mang tính thường thức âm nhạc
- Các bài đọc thêm hay những câu chuyện âm nhạc trong chương trình cung cấp cho học sinh những hiểu biết về âm nhạc và tác dụng của âm nhạc đối với đời sống con người
Tuy vậy phân môn kể chuyện- nghe nhạc lại là một phân môn rất khó dạy
Và qua kinh nghiệm được đi dự giờ một số anh chị em đồng nghiệp, tôi cảmthấy có sự “ lúng túng”, trong các tiết dạy của phân môn này…Làm thế nào đểnâng cao chất lượng giảng dạy phân môn này sao cho sinh động, hứng thú, cuốnhút cho học sinh và phù hợp với từng lứa tuổi đây Cùng với phương pháp giảngdạy mới “ Thầy chủ đạo trò chủ động” Để nâng cao được chất lượng và gâyhứng thú, thu hút được học sinh yêu thích học phân môn Âm Nhạc ThườngThức và trải qua 4 năm dạy môn âm nhạc và đặc biệt là phân môn Âm NhạcThường Thức chưa được học sinh chú ý đến cho lắm vì vậy:
Trang 5Tôi xin nêu một số biện pháp giúp học sinh hứng thú và yêu thích phân
môn Kể chuyện- Nghe nhạc cho học sinh Trường Tiểu Học Đức Tân 1
Từ đó để dạy tốt phân môn kể chuyện- nghe nhạc có hiệu quả, khắc phục được điều kiện khó khăn hiện nay, đúng với phân phối chương trình, mà vẫn đảm bảo được tính khoa học thực hiện theo phương pháp mới
3 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp học bằng cảm nhận thính giác
- Phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin
- Phương pháp ý kiến chuyên gia
4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp giúp học sinh hứng thú và yêu thíchphân môn kể chuyện- Nghe nhạc
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh trường TH Đức Tân 1 – Huyện Tánh Linh –Tỉnh Bình Thuận
5 Đóng góp của đề tài:
Trang 6- Sau một thời gian áp dụng các phương pháp, biện pháp dạy học phân môn kểchuyện - Nghe nhạc thì kết quả học tập của học sinh ở trường tôi có chuyển biếntheo hướng tích cực.
6 Bố cục của đề tài:
- Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, đề tài gồm có 2 chương
Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài.
Chương II: Thực trạng và những biện pháp giúp học sinh hứng thú và yêu thích phân môn kể chuyện – nghe nhạc cho học sinh tiểu học.
Trang 7PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Cơ sở lý luận:
- Âm nhạc là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ Trẻ em tham gia cahát là được tự hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh và bản thân mình.Bằng ngôn ngữ đặc thù của mình như; giai điệu, nhịp điệu, tính chất chặt chẽ vềtiết tấu, sự hài hoà về âm thanh giúp học sinh mở rộng tầm hiểu biết phong phúthêm về kinh nghiệm sống, mang lại cảm giác xúc động về thẩm mỹ mới mẻ,mạnh mẽ giúp cho việc phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và có tác dụng giáo dụctình cảm, đạo đức cho trẻ em
- Việc triển khai môn học Âm nhạc ở trường Tiểu học có ý nghĩa nhân văn rấtlớn, phù hợp với công ước quốc tế về quyền trẻ em Qua các bài học, các emđược nghe hát, nghe nhạc, được tập hát, được biết một số kiến thức phổ thông về
Âm nhạc và tất cả những cái đó sẽ tạo thành một trình độ văn hoá âm nhạc tốithiểu để góp phần cùng các môn học khác giáo dục nhân cách, làm cho các nộidung học tập ở nhà trường có tính toàn diện, làm thăng bằng, hài hoà các hoạtđộng của trẻ
- Âm nhạc là bộ môn năng khiếu giúp học sinh cảm thấy thoải mái, vui vẻ hơnsau những giờ học căng thẳng từ đó phần nào thúc đẩy phong trào văn hóa vănnghệ trong lớp, trong trường thích vui tươi lành mạnh trong giảng dạy Âm nhạccho tất cả các đối tượng cũng cần có phương pháp, nghệ thuật để truyền tải đượcnội dung của từng phân môn mà trong đó học sinh đa số có ít năng khiếu vàmuốn làm được điều đó thì bản thân người giáo viên phải luôn cố gắng, học hỏi
và trau dồi kiến thức để học sinh của mình tiếp nhận được một cách tự nhiên vàthích thú
1.1.1: Mục tiêu dạy kể chuyện –Nghe nhạc:
Trang 8- Kiến thức : Thông qua phân môn này giúp các em phát triển nhận thức và các
năng lực âm nhạc, tạo cho các em có một trình độ văn hóa âm nhạc nhất định, góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh
+ Dạy cho các em biết một số bài quy định trong chương trình từng lớp + Có ý thức phân biệt đúng sai, hay dở và cảm nhận được nội dung , tính
chất , tình cảm của câu chuyện, bài hát
+ Biết một số tác giả, tác phẩm âm nhạc tiêu biểu trong nước và thế giới + Có một số hiểu biết thông thường về dân ca, các nhạc cụ, các hình thức
biểu diễn âm nhạc, mối quan hệ và tác dụng của âm nhạc với đời sống xã hội
- Kỹ năng :
+ Luyện tập kĩ năng nghe và cảm nhận âm nhạc
- Thái độ và giáo dục :
+ Bồi dưỡng tình cảm trong sáng, lòng yêu âm nhạc nhằm phát triển hài
hoà nhân cách Qua đó giáo dục truyền thống cách mạng Việt Nam, yêu thíchnghệ thuật âm nhạc trong nước và thế giới
+ Thông qua các hoạt động ca hát làm cho đời sống tinh thần phong phú,lành mạnh, đem đến cho học sinh niềm vui, tinh thần lạc quan, sự mạnh dạn, tựtin, lòng tự trọng và các giá trị khác
+ Khuyến khích học sinh nhiệt tình tham gia các hoạt động âm nhạc trong
và ngoài trường học
+ Giáo dục thị hiếu âm nhạc tốt để các em biết yêu thích âm nhạc lànhmạnh , giàu tính nhân văn , đậm đà bản sắc dân tộc Có thị hiếu âm nhạc tốt sẽgóp phần làm trong sáng tình cảm đạo đức, làm phong phú đời sống tinh thầncủa các em trong hiện tại và tương lai
1.2 Cơ sở thực tiễn:
Trang 91.2.1 Khái quát về trường:
- Trường Tiểu Học Đức Tân 1 thuộc xã Đức Tân Huyện tánh Linh tỉnh BìnhThuận Được xây dựng từ năm 1982 và được tách ra từ Trường Tiểu Học ĐứcTân vào năm 1998 Từ đó trường luôn hoàn thành chống mù chữ và phổ cậpgiáo dục Tiểu Học đồng thời năm 2006 hoàn thành phổ cập Tiểu Học đúng độtuổi trên địa bàn xã Đức Tân
em Học sinh được học môn Anh văn, vi tính, có GV dạy chuyên các môn năngkhiếu góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng gáo dục toàn diệntrong nhà trường
- Trong năm học Trung tâm Thiện chí cấp nhiều suất học bổng Ban đại diệncha mẹ học sinh nhiệt tình cùng với nhà trường làm tốt công tác xã hội hoá giáodục, Tu sửa cơ sở vật chất trường học, tạo điều kiện thuận lợi, an toàn, vệ sinhtốt cho các em khi đến trường, khuyến khích học sinh học tập Phụ huynh họcsinh đồng thuận với mọi hoạt động của nhà trường được thể hiện rõ trong hộinghị phụ huynh đầu năm học
- Đội ngũ giáo viên nhà trường đoàn kết, có tinh thần giúp đỡ nhau hoànthành nhiệm vụ, có trình độ tay nghề khá cao, năng động, nhiệt tình trong côngtác, được đông đảo quần chúng và nhân dân tín nhiệm
- Học sinh chăm ngoan, nhiều em có thức cao trong học tập, phụ huynhcàng ngày thể hiện sự quan tâm đến vấn đề học tập của con em
- Các tổ chức ban ngành đoàn thể ở địa phương có sự kết hợp chặt chẽ vớinhà trường tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh
* Khó khăn:
Trang 10- Địa bàn quản lý của nhà trường con em chủ yếu là con nhà nông, điềukiện kinh tế khó khăn, phụ huynh chưa coi trọng việc học của con em họ, những
em học yếu gia đình thiếu quan tâm
- Mức độ tiếp thu của học sinh không đồng đều, học sinh học trước quênsau, chữ viết xấu sai lỗi nhiều
- Việc đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng giáo dụccủa đội ngũ còn hạn chế, chưa rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm thực tiễn
1.2.2 Thực trạng dạy phân môn kể chuyện- Nghe nhạc:
- Với cơ sở vật chất, thiết bị dạy học của bộ môn âm nhạc được trang bị đại đa
số ở các trường Tiểu Học hiện nay chỉ đủ đảm bảo được yêu cầu cần thiết khidạy 2 phân môn: Học hát – TĐN theo phương pháp mới Riêng phân môn kểchuyện- Nghe nhạc thì thiết bị phục vụ cho môn này còn quá ít trong khi đó cầndạy tốt được phân môn này cần phải có trang thiết bị đầy đủ
- Trong thực tế trong giờ học môn âm nhạc đại đa số học sinh ít ham học phânmôn TĐN phân môn Âm Nhạc Thường Thức mà chỉ thích phân môn học hát
- Trước thực tế về cơ sở vật chất còn hạn hẹp thì chúng ta phải làm thế nào để cóđược một giờ học theo mong muốn của mình.Thì việc đầu tiên chúng ta phải lựachọn phương pháp phù hợp với từng phân môn , điều kiện trang thiết bị cho phù hợp với tiết dạy
- Trong một tiết học Âm Nhạc Thường Thức thường gồm 2 nội dung:
+ Ôn tập 1 bài hát với nghe nhạc hay giới thiệu nhạc cụ
+ Học TĐN với kể chuyện âm nhạc
- Do thời lượng của một tiết học rất ít mà trong đó lại kết hợp 2 hoặ 3 nội dung với nhau nên giáo viên chưa truyền đạt hết cho học sinh những kiến thức chuyênsâu về Âm Nhạc Thường Thức
* Kể chuyện :
- Trong các giờ Âm Nhạc Thường Thức ngoài những thông tin đã có trong SGK, nếu giáo viên có những câu chuyện kể về tác giả, tác phẩm hay, hay các tưliệu về các sinh hoạt âm nhạc thì sẽ thu hút được sự tập trung của các em học
Trang 11sinh vào bài học giúp các em nhớ nội dung bài học và góp phần vào giáo dục đạo đức, tình cảm cho các em thông qua bộ môn.
- Phân môn kể chuyện- Nghe nhạc qua việc giới thiệu tác giả, tác phẩm trongchương trình, học sinh biết được về thân thế, sự nghiệp cuộc đời của một sốnhạc sĩ có nhiều đóng góp cho thiếu nhi và một số nhạc sĩ có nhiều đóng gópcho nền âm nhạc Việt Nam
- Phần giới thiệu một số thể loại bài hát, một số thể loại nhạc cụ dân tộc và một số nhạc cụ nước ngoài, giúp học sinh bước đầu hiểu biết cũng như những kiến thức mang tính thường thức âm nhạc
- Các bài đọc thêm hay những câu chuyện âm nhạc trong chương trình cung cấp cho học sinh những hiểu biết về âm nhạc và tác dụng của âm nhạc đối vớiđời sống con người
- Âm nhạc còn là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người của trẻ
- Bộ môn Âm nhạc trong trường Tiểu Học gồm có 3 phân môn:
+ Phân môn học hát+ Phân môn tập đọc nhạc+ Phân môn kể chuyện- Nghe nhạc
- Trong đó phân môn kể chuyện- Nghe nhạc cung cấp cho học sinh một số kiếnthức đáng kể về mặt âm nhạc, kiến thức về các nhạc sĩ trong và ngoài
Trang 12nước, các tác phẩm và các đóng góp của họ cho nền âm nhạc của đất nước mình và cho thế giới.
CHƯƠNG II: NHỮNG BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH HỨNG THÚ VÀ YÊU THÍCH PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN- NGHE NHẠC.
2.1 Mục đích và phương pháp nghiên cứu:
2.1.1 Mục đích nghiên cứu:
- Mục tiêu đầu tiên chính là phát triển sự ham thích và sự hưởng ứng say mê đốivới âm nhạc, làm cho học sinh có nhu cầu được tham gia học tập âm nhạc
Phát triển thính giác nhạy cảm ở học sinh, đây là một đặc trưng cơ bản và rõ nét
nhất của môn âm nhạc, là bộ môn nghệ thuật của tai nghe
- Phát triển những kỹ năng và thói quen về ca hát phổ thông
- Phát triển tình cảm thẩm mĩ, thị hiếu nghệ thuật lành mạnh, trong sáng, phongphú, từ đó hình thành nhân cách
- Phát triển tình cảm thẩm mĩ chính là sự phát triển xúc cảm qua sự nghe, thấy.Những xúc cảm này không thể dùng lời thay thế Mỗi bài hát đều có khả năngbiểu cảm và sức sống đó vang lên đầy đủ, tạo ra tình yêu thiên nhiên đất nước vàcon người, nhu cầu thái độ tha thiết đối với vẻ đẹp mà mình cảm nhận
để giữ gìn và phát triển vươn lên
- Khích lệ học sinh hăng hái tham gia vào các hoạt động âm nhạc, làm
cho đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh, tạo điều kiện để các em bộc lộ
và phát triển năng khiếu Giúp cho trẻ hoạt bát và tự tin hơn khi đứng trước đám đông
- Tạo cho học sinh có được niềm đam mê, học hỏi và muốn khám phá
những cái hay và đầy sáng tạo của nền âm nhạc Việt Nam hay của nước ngoài
Trang 13Muốn giúp cho học sinh hứng thú và yêu thích khi học môn âm nhạc nói chung
và phân môn kể chuyện – Nghe nhạc nói riêng
2.1.2 Phương Pháp Nghiên Cứu:
- Sự phối hợp các phương pháp trong tiết học rất quan trọng Chúng ta phải lựachọn phương pháp dạy cho từng tiết học cụ thể, sử dụng phối hợp các phươngpháp để đạt kết quả cao nhất Có thể chia phân môn kể chuyện- nghe nhạc thànhdạng bài sau:
+ Kể chuyện âm nhạc, giới thiệu tác giả, tác phẩm, nghe nhạc
+ Ví dụ:
Khi giới thiệu “ nghệ sĩ Cao Văn Lầu” ( Tiết 15 lớp 5) GV giới thiệu cho họcsinh biết đây là một danh nhân Việt Nam, là nghệ sĩ có nhiều tác phẩm nổitiếng Kể cho học sinh nghe câu chuyện Nghệ Sĩ Cao Văn Lầu cho các em xemhình ảnh nhà hát cao Văn Lầu ở thị xã Bạc Liêu , Tiếp đó giáo viên đặt hệthống câu hỏi như: Bản Dạ Cổ Hoài Lang ra đời đến nay đã được bao nhiêunăm? Để tìm hiểu nội dung câu chuyện, sau đó cho các em nghe tác phẩm “ Dạ
Cổ Hoài Lang’’ để các em có những tình cảm, ấn tượng với tác giả
* Đối với dạng bài giới thiệu nhạc cụ:
Trang 14- Đối với dạng bài này chúng ta nên phóng to nhiều loại nhạc cụ khác nhau, sưutầm các hình ảnh của các nghệ sĩ biểu diễn các loại nhạc cụ khác nhau, ngoàinhững thông tin có trong sách giáo khoa ta tìm thêm những tư liệu về các loạiđàn, hay kể các câu chuyện phù hợp với bài học cho học sinh nghe, những tiếthọc ở dạng này giáo viên nên sử dụng đàn Organ để các em nghe và nhận biết
âm sắc của từng loại nhạc cụ
- Các em sẽ rất thích khi được nghe giáo viên độc tấu một tác phẩm âm nhạc nào
đó có âm sắc của các nhạc cụ vừa được giới thiệu hoặc giáo viên cho học sinhnghe độc tấu qua băng đĩa Bên cạnh đó giáo viên cho học sinh nghe trích đoạncác bản nhạc không lời để các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp riêng của âmsắc trên từng loại nhạc cụ
- Với dạng bài này nên dùng phương pháp quan sát, phương pháp hỏi đáp,phương pháp giảng giải, phương pháp kể chuyện
+ Ví dụ:
Khi giới thiệu một số nhạc cụ nước ngoài ( Tiết 10, lớp 5) GV cho quan sáttranh nhạc cụ hoặc nhạc cụ thật, sau đó giáo viên chia thành các nhóm tươngứng với số nhạc cụ rồi cho đại diện nhóm bốc thăm trúng nhạc cụ nào thì chonhóm đó sẽ tìm hiểu, thảo luận về tính năng và xuất xứ từng loại nhạc cụ Sau
đó cho các nhóm trình bày nhạc cụ của nhóm mình và ý kiến của nhóm bạn ,Tiếp theo GV cho học sinh nghe âm sắc của từng loại nhạc cụ trên phím đànOrgan hay trích đoạn độc tấu của nhạc cụ để các nhóm sẽ đoán ra được âm sắccủa từng loại nhạc cụ vừa được tìm hiểu
* Công việc dạy và học phân môn kể chuyện - Nghe nhạc được đầu tư vào thìkết quả của các em có những chuyển biến rõ riệt, khả năng tiếp thu bài ngàycàng tăng Từ đó hình thành cho học sinh thói quen tự học bài và tự cảm nhậnđược nội dung, tính chất của một tác phẩm âm nhạc
=> Từ các phương pháp trên được kết hợp nhuần nhuyễn và thể hiện tốt hơn,nhờ vậy trong tiếp học, học sinh chủ động và hứng thú hơn, chất lượng tiếp thubài của học sinh dần dần được nâng cao, đặc biệt là một số em còn yếu
Trang 152.2 Giới hạn của đề tài:
- Ở mỗi khối lớp học sẽ có một phương pháp dạy học khác nhau vì: kiến thứccác bài hát hay từng phân môn ở các khối lớp sẽ có độ khó khác nhau phụ thuộcváo lứa tuổi vì vậy mỗi giáo viên cũng sẽ có những phương pháp dạy có thể thayđổi của riêng mình để phù hợp với học sinh cũng như đặc thù của từng trườngđóng trên địa phương đó
- Vì vậy đề tài này chỉ áp dụng với học sinh khối 2, 3,4,5
2.3 Các giả thuyết nghiên cứu:
- Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh và nhịp điệu để diễn tả tư
tưởng tình cảm của con người, nó xuất hiện từ rất lâu đời và gắn bó mật thiết đốivới con người cho đến hết cuôc đời Âm nhạc có tính truyền cảm trực tiếp, baogồm cả âm thanh của giọng hát và âm thanh của các loại nhạc cụ Loài người đã
sử dụng âm nhạc như một phương tiện để làm cho đời sống tinh thần thêmphong phú, góp phần cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống Âm nhạc đemdến cho con người những khoái cảm thẩm mỹ, khả năng truyền bá của âm nhạchết sức rộng lớn
- Phương pháp dạy Âm Nhạc Thường Thức ở trường tiểu học còn rất nhiều hạnchế chủ yếu là giáo viên dạy truyền khẩu những gì mà trong sgk
Trong phân môn âm nhạc thường thức gồm có những nội dung chủ yếu là: nghenhạc, kể chuyện âm nhạc, giới thiệu nhạc cụ, giới thiệu tác giải tác phẩm
- Khi dạy phân môn này giáo viên đặt ra các câu hỏi để học sinh tìm hiểu bài,nếu là giới thiệu nhạc cụ hay các nhạc sĩ thì cho xem tranh ảnh phóng to hoặccác tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ ( nếu có) nghe nhạc thì cho các em nghe cáctác phẩm nhạc bằng băng đĩa Và gọi học sinh nêu nên cảm nhận của mình vềtiết học đó Vì vậy tùy vào điều kiện của các trường có cơ sở vật chất đầy đủ thìgiáo viên mới dạy đầy đủ được còn không có thì giáo viên chủ yếu dạy chay màthôi
- Ý nghĩa của việc dạy kể chuyện- Nghe nhạc trong trường tiểu học