Một số biện pháp gây hứng thú cho học sinh môn âm nhạc

Đây là bộ đề tài nhằm phục vụ cho sinh Viên Học ngành Âm nhạc nộp thi môn Đề tài Âm nhạc.Đề tài đã soạn đầy đủ nội dung.Chỉ cần tải về thay tên Sinh Viên rồi nộp thi môn đề tài.Ngoài ra đề tài này còn đáp ứng được nhu cầu của các thầy cô giáo làm sáng kiến kinh nghiệm, hay đề tài để đăng kí chiến sĩ thi đua, giáo viên dạy giỏi các cấp.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Đồng Nai tháng 6 năm 2014

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRONG MÔN HỌC HÁT CHO HỌC SINH LỚP 4

TRƯỜNG TIỂU HỌC XUÂN MỸ

Người thực hiện : Lương Thúy Hằng

Người hướng dẫn : Thạc sĩ Trần Hương Giang

Đồng Nai,Tháng 6 năm 2014

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5

1.2 Nội dung chương trình sách giáo khoa phân môn học hát lớp 4 101.3 Các kỹ năng ca hát cần rèn luyện cho học sinh 11

CHƯƠNG II: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG DẠY PHÂN MÔN HỌC HÁT TẠI TRƯỜNG TIỂU

HỌC

15

2.1 Vận dụng các phương pháp dạy học trong quá trình dạy hát 15

nĩ non tiễn đưa họ về cõi cực lạc Âm nhạc như người bạn tri kỹ của mỗi con người, nó có thể giúp ta giải bày tâm sự, giúp ta bày tỏ niềm vui, nỗi buồn hay thổ lộ tâm tình… Không chỉ thế, nó còn có ảnh hưởng tác động lớn đến mỗi con người.

Môn học Âm nhạc trong trường tiểu học không nhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ, ca sĩ…mà chính là qua môn học để tác động vào đời sống tinh thần của các em góp phần cùng với môn học khác thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường cũng như mục tiêu của bậc học

Nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, không những nâng cao hiểu biết về kiến thức văn hoá mà còn phát huy năng lực cảm thụ âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, lành mạnh tạo điều kiện để các em bộc lộ và phát triển năng khiếu, góp phần phát triển toàn diện và hài hòa về tính cách cho các em

Đặc biệt giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường là một trong bốn mặt giáo dục quan trọng nhất: Đức - Trí- Thể -Mĩ Cái đẹp trong nghệ thuật âm nhạc xuất phát từ tác phẩm, từ nghệ thuật trình diễn tạo nên những hình tượng âm nhạc có

tác dụng truyền cảm mạnh mẽ làm rung động lòng người, hướng con người tới Chân- Thiện -Mĩ…

Xuất phát từ đặc trưng bộ môn thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi sự hứng thú cao

- Xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới phương pháp là phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh Có như vậy các em mới có điều kiện khắc phục khó khăn tiếp nhận kiến thức mới

- Xuất phát từ tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 4 là lứa tuổi nhạy cảm hiếu động ham thích ca hát Nếu giáo viên gây được hứng thú trong bài dạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn chấn, hào hứng để tiếp thu bài học một cách có hiệu quả

- Từ thực tiễn giảng dạy cũng như việc học của học sinh, trong nhiều năm qua cô và trò gặp không ít khó khăn trong qúa trình dạy học và đã làm mọi cố gắn để nâng cao chất lượng dạy-học, và điều quan trọng nhất mà tôi tâm huyết

đó là nếu giáo viên tạo được hứng thú trong giảng dạy và học tập sẽ giúp cho học sinh say sưa hơn trong quá trình học tập và sẽ đem lại kết quả học tập cao hơn

- Là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc ở trường tiểu học một yêu cầu được đặt ra cho bản thân tự rèn luyện phấn đấu, đó là làm thế nào để dạy tốt quả là không đơn giản Bởi vậy tôi luôn cố gắng vươn lên để học tập nghiệp vụ,

lý luận về chuyên môn thật giỏi Gắn lý luận với thực tiễn, bám sát đường lối chủ trương của đảng nhà nước về đường lối văn hoá văn nghệ của đảng, nắm vững yêu cầu và sự đòi hỏi của ngành giáo dục đào tạo trong giai đoạn hiện nay cũng như qua kinh nghiệm giảng dạy tôi đã chọn và nghiên cứu với tên đề tài Này

- Từ những lý do nói trên, bản thân tôi nhận thấy việc gây hứng thú cho học sinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Vì vậy nó là động lực giúp tôi đi sâu nghiên cứu đúc rút kinh nghiệm này

2 Mục đích nghiên cứu:

-Thực tế ở các trường TH hầu hết chỉ có một giáo viên dạy âm nhạc nên

hoạt động chuyên môn nghiệp vụ ở trường khó có thể tổ chức dự giờ để mà các giáo viên khác nhìn nhận đánh giá một cách chính xác được Theo quy định mỗi giáo viên trong trường phải thao giảng 2 tiết trong năm học tới dự giờ có các thành viên trong nhà trường nhưng do chuyên môn có khác nhau nên việc đánh giá kết luận khó có thể đạt mức chính xác được Do tính đặc thù của môn học nên khi tổ chức dự giờ để nhận xét đánh giá kết quả Ngành giáo dục cấp huyện cần bố trí xắp xếp thành cụm bố trí các giáo viên âm nhạc đến lần lượt dự giờ ở từng trường vừa mang tính khách quan, vừa học hỏi được với nhau tạo thành sức mạnh tổng hợp trong phương pháp giảng dạy môn âm nhạc Vì vậy mục đích nghiên cứu của tôi là :

- Nhằm giúp học sinh nắm được các kĩ năng ca hát.

- Phát triển khả năng cảm thụ âm nhạc và mạnh dạn tự tin khi thể hiện bài hát

- Nâng cao chất lượng giảng dạy ở trường tiểu học Xuân Mỹ

3.Phương pháp nghiên cứu:

Qua một quá trình được học tập, nghiên cứu và hướng dẫn, cộng với thực tiễn trong quá trình công tác Các phương pháp giúp cho tôi tập trung vào nghiên cứu chính Đó là:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phân tích tổng hợp

- Phương pháp thống kê

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

*Đối tượng nghiên cứu :

- Tôi chọn lựa đối tượng nghiên cứu là một số biện pháp gây hứng thú trong môn học hát

*Phạm vi nghiên cứu :

- Để nghiên cứu đề tài trên,tôi chọn phạm vi nghiên cứu là học sinh lớp 4 trường tiểu hoc Xuân Mỹ

5.Đóng góp của tiểu luận :

- Sau khi ứng dụng các giải pháp trên vào môn học hát đã giúp tôi nâng cao

chất lượng dạy và học

6.Bố cục của tiểu luận :Ngoài phần mở đầu và kết luận,đề tài gồm có 2

chương

Chương I : Thực trạng dạy phân môn học hát tại trường tiểu học

Chương II : Một số giải pháp gây hứng thú cho học sinh trong giờ học hát

PHẦN II : NỘI DUNG CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Cơ sở lí luận

Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò rất to lớn, âm nhạc đem đến những khoái cảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người

Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường Tiểu Học nói chung và lớp 4 nói riêng mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm, nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tươi Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò

Mặt khác qua đó phát triển bồi dưỡng những mầm non nghệ thuật cho tương lai đất nước Đây là một môn học còn rất mới mẻ không giống những môn học khác, môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm học vui- vui học Vì vậy tạo cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết

Ta đã biết rằng bất kỳ làm việc gì nếu có hứng thú thì sẽ đi đến thành công, đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi các em Nếu thích thú thì các em sẽ làm tốt, khi hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên cơ

sở của hứng thú nó sẽ trở nên hào hứng, thoải mái và dễ dàng

Hứng thú trong học tập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, nuôi dưỡng ở các em lòng ham muốn chính đáng trong việc không ngừng vươn tới những đỉnh cao của việc nắm kiến thức, luôn tìm tòi học tập cái mới, tích cực sáng tạo cái đã học vào hoạt động thực tiễn

Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho học sinh Âm nhạc bản thân nó cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều người tạo cho các em hứngthú trong học tập môn âm nhạc không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái về tinh thần.

Là một giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc, bản thân tôi nhận thấy đó là một trong những yếu tố hết sức quan trọng

1.1.1.Tầm quan trọng đối với học sinh ở trường TH

Âm nhạc có một vị trí quan trọng trong đời sống con người, đối với mỗi người hoạt động ca hát là nguồn nuôi dưỡng tinh thần Các giai điệu trầm bổng,

sự phong phú của tiết tấu ở các thể loại bài hát sẽ đưa chúng ta vào thế giới một cách tươi đẹp, hấp dẫn và lý thú Ca hát luôn luôn giúp chúng ta cảm nhận cuộc sống tươi đẹp tràn đầy niềm vui, niềm hạnh phúc Từ khi còn nằm trong bụng

mẹ trẻ cũng có thể cảm nhận được ca hát một cách thụ động, phản ứng với âm nhạc ngay lúc này Nhiều công trình nghiên cứu khoa học trên thế giới đã chúng minh khi người mẹ mang thai 4 tháng rưỡi trở đi, nếu cho thai nhi nghe một cách gián tiếp các thể loại âm nhạc sẽ giúp cho trí tuệ thai nhi phát triển ngay từ lúc còn trong bào thai Rồi khi lọt lòng, trẻ đã từng bước tiếp xúc với những câu hát ru trìu mến, nhẹ nhàng đầy tình cảm

Từng bài hát câu hát đều phản ánh một cách hình tượng những khái niệm sâu sắc về cuộc sống, thiên nhiên, cảnh vật, con người và các mối quan hệ, tư tưởng , tình cảm Hoạt động ca hát không chỉ là phương tiện thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của người hát, mà còn khơi dậy ở người nghe những xúc động tương ứng những hiểu biết nhất định đem lại khoái cảm thẩm mỹ Sức diễn cảm của giọng hát, cùng với những phong cách, cử chỉ, nét mặt phù hợp sẽ thu hút được học sinh Nó khơi dậy ở học sinh những cảm xúc chân thực với cái đẹp, cái thiện

Giáo dục và giảng dạy âm nhạc cho học sinh phổ thông có tác dụng lớn lao vào đời sống tinh thần của các em, nhằm góp phần cùng các môn học khác để thực hiện thắng lợi mục tiêu của ngành giáo dục đào tạo đề ra Thấy rõ tầm quan

trọng của ca hát đối với học sinh, nên đòi hỏi những yêu cầu của việc dạy hát ở trường TH cần có những đổi mới.

Ca hát có vị trí quan trọng, là nhu cầu trong đời sống của con người Hoạt động ca hát ảnh hưởng đến con người bằng tác động của giai điệu và lời ca Âm

nhạc có lời (âm nhạc cho giọng hát) có ảnh hưởng trực tiếp và sâu sắc đến tư

tưởng tình cảm của con người ca hát đặc biệt gắn bó, gần gũi với lứa tuổi thanh thiếu niên, nhất là trẻ nhỏ đây là cơ sở tốt cho chương trình giáo dục âm nhạc và học hát từ độ tuổi mẫu giáo trở lên

Ca hát là một hoạt động giáo dục nhẹ nhàng và hấp dẫn mang lại hiệu quả

xã hội cao Những nội dung phong phú, bổ sung vốn sống cho các em, cung cấp thêm từ ngữ và làm rung động các cảm xúc thẩm mỹ cho các em Hoạt động ca hát cũng là người bạn đồng hành của trẻ trong mọi hoạt động về mặt sinh lý như: Học sinh thở sâu hơn rất có lợi cho hệ hô hấp và tuần hoàn, dây thanh đới được rung động tinh tế giúp giọng nói của các em thêm truyền cảm, thính giác phát triển, thần kinh hưng phấn, sức khoẻ tăng cường Riêng dạy học hát cho học sinh lớp 4 giáo viên cần phải có kỹ năng hát cơ bản, hát chuẩn xác và diễn cảm để thu hút sự chú ý của học sinh giúp các em hát đúng hát hoà giọng, biết thể hiện tình cảm, sác thái của bài hát, hiểu nội dung của tác phẩm và cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng của âm nhạc qua giai điệu và lời ca của từng bài hát

1.1.2 Cơ sở vật chất thiết bị dạy học:

Tập trung mọi khả năng hiện có, kết hợp giữa nhà nước và nhân dân cùng làm Nhiệm vụ nâng cao chất lượng phòng học và trang thiết bị cần thiểt trong nhà trường điều này đã được nhà trường và chính quyền địa phương quan tâm nhưng cũng chỉ ở mức độ nhất định

1.1.3 Đội ngũ giáo viên âm nhạc:

- Người giáo viên phải tăng cường nhiệm vụ tự học tập mọi lúc, mọi nơi, mọi cách để mở rộng và cập nhập kiến thức, nhuần nhuyễn kỹ năng có vốn tích luỹ rộng để xử lý linh hoạt mọi tình huống xảy ra trong giảng dạy Trên thực tế người giáo viên không chịu học hỏi, tư duy sáng tạo thì việc giảng dạy gặp

nhiều khó khăn hạn chế về chuyên môn, ví như: sử dụng nhạc cụ, giọng hát…Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình giảng dạy chính vì vậy mà việc học tập càng có ý nghĩa với giáo viên.

Một vấn đề quan trọng nữa yêu cầu mỗi giáo viên phải luôn bám sát vào những mục tiêu quan điểm, nhiệm vụ và hướng chỉ đạo của cấp trên Vì thực tế trong chương trình của học sinh lớp 4 nói riêng và các khối lớp nói chung, hàng năm vẫn có sự thay đổi, nhằm cải tiến từng bước cho phù hợp với thực tế Do vậy các giáo viên chuyên trách phải chủ động nắm bắt kịp thời những chủ trương, nội dung chỉ đạo, hay chỉnh lý, thay sách của bộ giáo dục và đào tạo Nắm vững các hướng dẫn cụ thể của cấp trên người giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch chương trình làm việc đúng đắn có nội dung chất lượng thiết thực bổ ích

Về tài liệu giảng dạy giáo viên cần có đầy đủ giáo trình, sách giáo khoa theo quy định,tăngcường sưu tầm, nghiên cứu các tài liệu nghiệp vụ để bổ sung kiến thức về con người, tự nhiên, xã hội có liên quan đến bài giảng

Tích cực tham gia với các trường để giao lưu dự giờ với các đồng nghiệp, học hỏi trao đổi kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn mang lại hiệu quả trong giảng dạy

Hành trang của người giáo viên là kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ, chuyên khoa âm nhạc cùng với tấm lòng yêu ngành, yêu học sinh, yêu mái trường, yêu quê hương…Người giáo viên luôn luôn học tập về cách sử dụng ngôn ngữ trong trình bày diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ giản dị, chính xác và đúng chuẩn mực tiếng việt, để bài giảng đi vào lòng học sinh một cách nhẹ nhàng, tình cảm mà chất lượng hiệu quả cao

Nhưng thực tế qua khảo sát tôi thấy: Phần nhiều các bài soạn của giáo viên giống với các sách hướng dẫn, đôi khi giáo viên còn soạn một lúc nhiều bài, thậm chí sử dụng giáo án của những năm trước để giảng dạy cho năm sau…Đây

là những thiếu sót chủ yếu ở một số ít giáo viên Việc này cần được nghiêm túc sửa chữa để trong việc soạn giáo án cảm thụ âm nhạc của giáo viên phải có sự sáng tạo, tập trung nghiên cứu đồng bộ tới giai điệu, tiết tấu, hoà âm cho đến lời

ca Làm cho học sinh có cảm hứng, say sưa, tập trung chú ý vào bài hát mà không hề có một tí rụt rè, lúng túng.

1.1.4 Khả năng tiếp thu ca hát của học sinh:

Giáo viên âm nhạc tuy chỉ có một mình nhưng với lòng nhiệt huyết yêu nghề, yêu học sinh, yêu trường lớp nên luôn được lãnh đạo, đồng nghiệp và học sinh yêu mến Mặt khác học sinh của trường nói chung đặc biệt là học sinh lớp

4, đa số các em là con em của nông dân nông nghiệp

Song hạn chế lớn nhất của các em là thói quen thụ động trong quá trình học tập giờ học âm nhạc cụ thể là phân môn học hát, các em chưa chủ động tìm hiểu bài, mà chỉ trông chờ giáo viên lên lớp hát và hát theo Đối với các ký hiệu âm nhạc ghi trên bài hát thì các em ít nhớ và tỏ ra lúng túng, năng lực cảm thụ âm nhạc của các em học sinh còn rất hạn chế, thực tế cho thấy vì quá lệ thuộc vào các bài hát trong sách giáo khoa, đây cũng là hạn chế vốn hiểu biết về phân môn học hát trong chương trình, trong giờ học hát có nhiều em bước đầu còn e thẹn, rụt rè không chủ động xây dựng bài Riêng học sinh lớp 4 các em còn nhút nhát bởi vậy giáo viên phải nhẹ nhàng bằng tình cảm và sự trừu mến của mình để uốn nắn các em

Kết quả điều tra:

Lớp TSHS Hoàn thành tốt Tỉ lệ % Hoàn thànhoàn thành Tỉ lệ %

Nhận xét: Kết quả trong quá trình khảo sát và điều tra thực tế về phân môn

học hát của học sinh khối lớp 4 trường TH cho thấy: Những năm đầu thật bỡ ngỡ cho học sinh Nhưng với sự nhiệt tình yêu quý học sinh, tôi người giáo viên

âm nhạc đã tận tình, gần gũi học sinh từng bước đưa các em vào làm quen và

ham thích môn học nên dần dần có chuyển biến rõ rệt Một số em ham thích không những chú ý học nhạc, học hát ở trường mà về nhà còn tiếp xúc với các phương tiện có ở thông tin đại chúng như: đàn phím điện tử, đài, đĩa, băng, ti vi, internet…có chọn lọc phù hợp với nội dung học tập của các em, điều này sẽ cho thấy hiện tại và tương lai môn âm nhạc và phân môn học hát ở Nhà trường TH là

vô cùng quan trọng và không thể thiếu được

1.1.5 Phương pháp và kết quả dạy hát :

Phân môn học hát là một trong những nội dung quan trọng trong chương trình âm nhạc TH, học hát rèn luyện một số kĩ năng mang tính phổ thông về ca hát được vận dụng và các bài hát cụ thể trong chương trình Học hát các bài hát

cụ thể tách rời việc rèn luyện một số kĩ năng hát chung mà phải đi chính kĩ năng chung và kĩ năng cụ thể của bài hát đó đúng với yêu cầu

1.2 Nội dung chương trình SGK phân môn học hát lớp 4:

- Do nhiệm vụ dạy học âm nhạc ở trường TH có những đặc trưng khác hẳn

cách dạy và học ở các trường đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp hoặc các câu lạc

bộ và nhà văn hoá nên người giáo viên phải thực hiện đầy đủ các quy định của ngành giáo dục Sử dụng triệt để hướng dẫn trong sách giáo khoa và tài liệu giảng dạy của Bộ GD&ĐT phục vụ cho mục tiêu giảng dạy Sử dụng có hiệu quả tri thức của bản thân đã được học ở các trường cao đẳng, đại học sư pham

âm nhạc để vận dụng vào bài giảng phù hợp với cấp học, bậc học Âm nhạc trong trường TH không phải dành riêng dạy cho những em có năng khiếu mà phải dạy cho tất cả học sinh nên phải căn cứ vào sách và tài liệu hướng dẫn để soạn giáo án cụ thể, chi tiết giúp khi giảng dạy các em dễ hiểu, nghiêm cấm việc dạy chay không có giáo án hoặc bê sao chép giáo án cũ để dạy Việc soạn giáo

án mới giúp cho giáo viên ôn lại kiến thức một lần nữa gắn lời của bài giảng vào đúng những yêu cầu mới nhất mà trong sách, tài liệu hướng dẫn đề ra Quả thực, muốn giảng dạy môn Âm nhạc và phân môn học hát tốt thì giáo viên phải luôn học hỏi nâng cao trinh độ.Đối với những học sinh có năng khiếu ca hát, tai nghe

và trí nhớ âm nhạc tốt thì khi tiếp xúc với bài hát mới các em chỉ cần nghe qua một vài lần là thuộc và có thể hát đúng giai điệu Những trường hợp đó không

nhiều trong mỗi lớp học trên dưới 33 học sinh Việc dạy hát theo một trình tự quy định và trình tự là tất yếu không thể bỏ qua bởi dạy hát là một quá trình rèn luyện tai nghe, nhạc cảm, xử lí hơi thở, cách phát âm, nhả chữ cùng với những

kĩ năng ca hát thông thường khác

Quy trình dạy hát thường chia thành 3 bước:

Một là: Giới thiệu bài hát và hát mẫu

Hai là: Dạy học bài hát

Ba là: Luyện tập củng cố biểu diễn bài hát

1.3.Các kĩ năng ca hát cần rèn luyện cho học sinh :

có thể dài ngắn khác nhau) Khi tập hít hơi vào không nên hít nhiều quá, hơi sẽ

bị căng phải lên gân không điều tiết được hơi Giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh lấy hơi bằng mũi, không hít bằng miệng Lấy hơi bằng miệng cổ họng chóng bị khô, rát…

Khi hát các bài hát có nhịp độ chậm vừa phải, cần phải hướng dẫn cho các

em lấy hơi chậm hít bằng mũi, nên đánh dấu những chỗ lấy hơi trong bài hát để học sinh có thể thực hiện đúng, biết cách lấy hơi, lấy hơi hợp lý mới có thể hát ngân dài ở cuối câu hát

* Hát chính xác: