M I NH N ÀO T O C A H C VI N ÂM NH C HU
GS.NGND D NG VI T Á* Kính th a quý v và các b n,
Trên m i l m n m nay, tôi ã t ng là c ng tác viên gi ng d y môn M h c Âm nh c
th ng xuyên hàng n m c a Tr ng i h c Ngh thu t Hu , và nay là H c vi n Âm nh c Hu
ra tôi ph i d h i th o, song vì hoàn c nh b t kh kháng, tôi ành ph i m o mu i tham gia góp ý nh - t m g i là tham lu n – t t nhiên là d a vào g i ý c a b n d n ch ng trình H i
th o khoa h c “ N ÀO T O ÂM NH C DI S N KHU V C MI N TRUNG – TÂY NGUYÊN”.
Tr c h t, do nh ng u ki n c th v a – l ch s và t ó là a – v n hóa, x Hu ã
o d ng nên nh ng nét c tr ng v v n hóa c bi u hi n r t rõ r t trên nhi u bình di n nh tâm lý, phong t c, t p quán, tính cách con ng i, phong cách giao ti p, ng x v.v… Trong ó, tôi mu n nh n m nh nh t là gi ng Hu “v i gi ng u, thanh u, s c u, giai u… r t riêng bi t – riêng bi t n m c không h và không th tr n l n v i ch t gi ng c a m t vùng mi n nào khác trên c t n c Vi t Nam Riêng bi t n m c mà hai t nh sát k là Qu ng Tr và
Qu ng Bình – dù ã có m t th i thành liên t nh Bình Tr Thiên – v n không th tr n l n c! Tôi xin k ra ây m t câu chuy n nh S là, có m t l n ng i nghe ca Hu , m t ca công hát
bài Lý m i th ng, trong ó có câu láy “ tang là tang tình tang” Nghe phát âm t tình, tôi
m th y ng ng ! Gi gi i lao, tôi h i riêng ca công v quê quán, nói rõ h n là quê g c: hóa ra
ca công là ng i Qu ng Tr
Vào và s ng r i giao ti p v i ng i x Hu , tôi ch t ng ra cái âm i c a gi ng Hu - ó là
t âm pha tr n i và chút xíu âm N u âm i quá n ng v âm , thì y là ng âm t x Qu ng
tr vào; n u âm i thu n túy là i khép mi ng, thì ó là ng âm c a các t nh phía B c, nh t là vùng châu th sông H ng (rõ nh t là cách phát âm t i trong dân ca quan h ).
Vòng vo h i dài v ng âm c a ng i Hu , có th quý v và các b n cho là l c , song tôi
có lý nói câu chuy n v a nêu B i l , gi ng u (và ng u) là ng n ngu n c a âm nh c –
nh t là dân ca, dân nh c c truy n T gi ng u, ng u Ngh T nh mà n y sinh và th ng hoa thành các làn u ví, gi m T gi ng u và ng u X Qu ng và m t s t nh mi n Nam Trung B mà có hoa trái bài chòi, b tr o … Rõ ràng gi ng u, ng u là ng n ngu n c a dân ca và dân nh c Kh o sát v m t vùng mi n dân ca, không th không xem xét v gi ng u,
ng u … nói r ng là ng âm c a vùng mi n ó Dân ca, dân nh c c a x Hu - t bác h c cho
n dân gian, t khí nh c cho n thanh nh c – u n m trong quy lu t chung ó
nh n th c v a nêu, tôi ngh : H c vi n Âm nh c Hu nên coi vi c ào t o âm nh c c truy n bao g m c âm nh c bác h c và dân gian x Hu là m t tr ng m, m t m i nh n mà khó có th có m t h c vi n, m t nh c vi n, m t tr ng v n hóa ngh thu t nào khác thay th
c B i vì c ng i c a H c vi n Âm nh c Hu n m ph Lê L i, bên b sông H ng … ch
i là a m trú ng , sinh ho t, h c t p, vv… mang tính ch t hành chính! C thành ph Hu ,
t nh Th a Thiên Hu , bao g m c c nh v t và con ng i ã t n t i qua m y tr m n m l ch s
*
Nhà nghiên c u âm nh c – Trích tham lu n H i th o khoa h c v “ n ào t o âm nh c di s n khu v c
mi n Trung – Tây Nguyên” t i H c vi n âm nh c Hu - Tháng 10/2009.
Trang 2và ang hi n h u trên m nh t này m i là không gian v n hóa – âm nh c ích th c c a x
Hu i vì n u nh trong ngôn ng ng i ta th ng có s phân bi t gi a ng ã t ng c
d ng m t th i và ang chìm vào quá kh ) v i sinh ng ang dùng làm ph ng ti n giao ti p
ph c p trong xã h i), thì t ó, có th suy ra r ng: có l c ng g i là nh c và sinh nh c Xin
i quý v và các b n là tôi ã b a ra hai t “sinh nh c” nêu rõ thêm ý ki n c a mình: âm nh c dân gian c truy n ch có th c “tân truy n” tr thành “sinh nh c” trong không gian v n hóa ích th c c a chính nó Và rõ ràng, môi tr ng di n x ng là m t thu c tính thu c v b n
ch t c a âm nh c dân gian
Nói ng n g n h n: H c vi n Âm nh c Hu nên là – và c n ph i là m t “lò ào t o sinh
nh c” bác h c và dân gian c a x Hu Nói r ng h n: b t c l p ào t o âm nh c bác h c và
dân gian x Hu nào c ng c n ph i dành thêm m t th i gian c n thi t n Hu (và qua H c vi n
Âm nh c Hu ) tu nghi p thêm y là u ki n c n và cho sinh viên th m th u c n
t a âm nh c x Hu
Nêu lên nh ng m trên ây, không ph i tôi là ng i theo ch ngh a bi t l p, c ng không
ph i nh m cho quý v và các b n trong cu c h i th o này v a lòng B i vì, trên t n c Vi t
Nam v n hi n này, c n ph i có thêm nhi u “lò ào t o sinh nh c” dân gian và bác h c c a vùng
mi n khác g n v i không gian v n hóa âm nh c c a chính vùng mi n y C n có thêm nh ng “lò sinh nh c” khác n a! Ch ng h n, lò Quan h B c Ninh, lò Ch u v n Nam nh, lò Ví d m Ngh T nh, lò Bài chòi các t nh mi n Nam Trung B , lò C i l ng thành ph H Chí Minh
và nh t là các t nh mi n Tây Nam B , v.v… Và t t nhiên, m i lò c n nghiên c u t o d ng cho c th m nh và c tr ng dân ca, dân nh c c a x s mình
xu t hi n c a nh ng lò ào t o “Sinh nh c” dân gian và dân nh c nh th s góp ph n
ch ng minh m t cách hùng h n r ng: Vi t Nam h ng có m t n n v n hóa âm nh c th ng nh t trong s a d ng
Xin trân tr ng c m n quý v và các b n!
D.V.A