viêm phổi thở máy và các biện pháp chăm sóc dự phòng viêm phổi thở máy

Vi hu n th ng g p: Hemophilus influenza, Streptococus pneumonia, Mycobacter catarrhalis…... Thoa xà phòng vào lòng bàn tay... ình hu ng ch m sóc b nh nhân trên lâm sàng.

h nh th m y ng h n Tuy nhi n nhi u bi n h ng th x y r v i b nh

nhân (BN) trong qu tr nh th m y n lu n lu n song h nh v b t bu ng i th y thu h ng đ phép b qu đ l vi m ph i li n qu n đ n th m y

đ h ng thu nh Streptococcus Aureus kháng methicillin, Pseudomonas

aeruginosa vi hu n Gr m m ti t Bet l t m se ph r ng Acinetobacter

baumanii đ h ng thu g y h h n trong đi u tr v t l t vong o [5]

Ph i th b l y nhi m theo nhi u đ ng: đ ng m u ho b h huy t; t

l y nhi m l n n n đ n vi m nhu m ph i v n đ n vi m ph i Khi ng i b nh

h trùng tr ng thi t b h tr h h p h m s ng n i h qu n ho ng m

h qu n theo đúng quy tr nh thu t đ h n h VPTM tr nh bi n h ng h

trong quá trình ng i b nh th m y V i nh ng l ý o nh tr n huy n đ “Viêm

ph i th máy và các bi n pháp ch m sóc d phòng viêm ph i th máy” nh m m

tiêu sau:

1 Mô t đ c đi m ng i b nh viêm ph i th máy

2 Trình bày các bi n pháp ch m sóc d phòng viêm ph i th máy

m v i h ng sinh ti n l ng t t Vi hu n th ng g p: Hemophilus influenza,

Streptococus pneumonia, Mycobacter catarrhalis…

+ H th ng nhung m o v h nh y: BN h ng th m y l p h nh y ùng v i nhung m o h h h p b o v h ph qu n b ng h th nh l ti u th nh

hi u b ng h m ng th ng tin h ng nguy n t i t b o lympho T đ sinh r

v t ho o s x m nh p v i m t l ng l n vi sinh v t th ng qu h :

+ Nhu m ph i b l y nhi m theo đ ng m u ho b h huy t xu t ph t t nhi m

hu n n m qu n trong th ho t đ ng ti u h th ng qu s th m

l u vi hu n [11]

- Khi đ t ng n i h qu n qu đ ng m i h y đ ng mi ng đ u t o r hu n l

x m nh p v o đ ng h h p i (n u h ng đ m b o v hu n) gây VPTM do: + Vi m xo ng v s ng h n o đ t ng NKQ m h qu n

+ Vi hút đ m h ng đ m b o vô khu n và s nhi m khu n t các d ng c h m

s nh ng hút đ m, dây máy th n c trong bình làm m m i tr ng không khí,

các d ng c y t nh m y phun h ung m y n i soi ph qu n, ph dung ký, d ng

c gây mê th là các ngu n l y hi ch a vi khu n, lây truy n có th t d ng

ảình 1: Các đ ng xâm nh p vi khu n gây viêm ph i th máy

qu hu v b ng hèn ng NKQ m ng theo vi hu n xu ng h qu n

Khí qu n

Vi khu n c trú

mi ng, m i các xoang r ng

 Dùng thu c c ch mi n d ch kéo dài

 Loét do stress v i ch y m u đ i th

- Các y u t thu c b nh vi n:

+ i u tr c ch ti t acid d dày

+ i u tr kháng sinh kéo dài

+ Thông khí nhân t o kéo dài

- Các y u t l m gi t ng m đ hít s ( spir tion) v o đ ng hô h p: suy

gi m tri giác, dùng thu c an th n ãn li n t t th n m ng a

1.3 C ác vi khu n gây viêm ph i th máy

T nh n g y VPTM h y g p b o g m: Vi hu n gr m m P.aeruginosa,

Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae và Acinetobacter Vi hu n gr m ng

nh t u v ng đ bi t l t u v ng h ng methi illin

B ng 1: Các tác nhân gây V M th ng g p Vi t Nam [5]

9

1.4 Tình hình d ch t viêm ph i th máy

1.4.1 Tình hình m c viêm ph i th máy trên th gi i

Theo nghi n u Je n Yves F gon [12] t i b nh vi n Châu Âu có

n m M T i khoa ICU, 90% viêm ph i x y r trong hi th m y T l gi t ng ùng v i th i gi n th m y v 50% VPTM x y r trong 4 ng y đ u th m y [9]

1.4.2 ình hình m c viêm ph i th máy t i Vi t Nam

T i B nh vi n Ch R y t l VPTM l 32 06% t vong o VPTM l 52 6%

[6] T i B h M i, theo NC Ph m V n Hi n (1996), t l VPTM l 74 2% nhi m hu n b nh vi n Theo Gi ng Th Anh (2003-2004) VPTM hi m 64 8%

2 1 Khuy n cáo c a h i da li u/ h i b nh nhi m khu n M v chi n l c d phòng VPTM:

B ng 2: Chi n l c d phòng nhi m khu n liên quan đ n V M [9]

Thoa xà phòng vào lòng bàn tay Chà xát hai

lòng bàn tay vào nhau

B c 2: Dùng ngón tay, lòng bàn tay này cu n

và xoay l n l t t ng ngón c a bàn tay kia và

ng c l i

B c 3: Dùng lòng bàn tay này chà xát chéo lên

mu b n t y i v ng c l i

B 4: Dùng đ u ngón tay c a bàn tay này

mi t vào k gi a các ngón c a bàn tay kia và

ng c l i

B c 5: Ch m 5 đ u ngón tay c a tay này c

vào lòng bàn tay kia b ng h xo y đi xo y

13 Lau khô tay (ho s y h ) m ng g ng t y v hu n

2.2.2 Duy trì t th đ u cao 30-450(tr khi có ch ng ch đ nh)

- C th nghi m đã h ng minh r ng n ng đ u BN l n o l m gi m nguy h t

+ N u th t b i trong vi c truy n th c n liên t c thì có th :

· T ng nhu đ ng ru t b ng meto lopr mi e (primper n) 10mg TM m i 4 gi

4 ung h r ung h s t hu n v o b t th o b ng s t hu n t y

nhanh

5 Dùng g oxy gi (n u v t m nhi m hu n) l u s h ph n ngo i

ng MKQ ti p s u l u r b ng N Cl 0 9% s u ùng s t hu n b ng bet in Ti p t l p l i đ ng t l u r nh tr n đ n hi s h

13 Thu n ng ph n lo i v x lý theo quy đ nh th o g ng r t y ghi

12 Ki m tr t ng: đ m đ qu nh ho t ph i nh n mu i sinh lý 5 –

10mL qu ng r i hút b ng m t p l hút l n h n b nh th ng đo n nghi t n u t ph qu n ph i s g y x p ph i v ng l i

13 Thu n ng ph n lo i v x lý theo quy đ nh th o g ng r t y ghi

phi u h m s

B ng 7 Quy trình v sinh r ng mi ng cho ng i b nh n ng t i gi ng [3]

bic rbon t 0 2% ung h bor t esou e 0 2% ung h l m s h v

Khi l i đ ng tr ng b i gly erin ho n h nh 15 phút tr hi s n s

Tr ng h p m i h n t n xo gly erin ho v selin 15 phút tr hi l m

th th h h p tr i h n tr ng

4 T ng oxy 100% (n u BN đ ng th m y) t ng li u oxy (n u BN đ ng th oxy)

trong 3 phút

B t m y hút đ m i m tr h th ng hút đi u h nh p l

tr n huy n o H i đ ng h tr th c hành ki m soát nhi m khu n y t :

B ng 9: Các m c đ c a khuy n cáo c a h i đ ng h tr th c hành ki m soát

Khi h m s h h p ho BN ngo i theo õi h s tr n n t h p

nh n đ nh ng y bi u hi n èm theo nh suy h h p ( t m vã m h i SpO2

th p m ng t y h n t m) nh n BN th theo m y h ng? h y h ng m y [1]

3.1.2 ánh giá v tu n hoàn: Nghe tim ho theo õi tr n monitor nh n bi t v

t n s ng đ (nh p tim nh nh h y h m? lo n nh p…) huy t p o h y th p?

- ánh giá tình tr ng v sinh toàn thân: m t m i v mi ng (s ti t đ m ãi?)

- Nguy c s có các bi n ch ng trên BN th máy: b i nhi m ph i s ph i m ng

BS giúp ho h n đo n đi u ng x đ ng

T t c các v n đ nêu trên đ i h i đi u d ng ph i tuân th khi ng d ng vào ch m sóc c th cho ng i b nh hôn mê do TB N giai đo n s m và vi c

ch m sóc hô h p tu n hoàn cho h ph i đ t lên hàng đ u song song v i các công

vi c khác đ đ t đ c hi u qu C cao

3 3 Áp d ng quy trình đi u d ng đ ch m s c cho b nh nhân n ng th máy ình hu ng ch m sóc b nh nhân trên lâm sàng

27

H và tên: Nguy n V n T Tu i: 62 S b nh n 1586

a chi: Nguy n V n C H N i

Vào vi n: 4 gi 30 phút ngày 18/2/2012

Tình tr ng lúc vào: hôn mê sâu Glasgow 6 đi m o gi t v t vã th h hè

ti t nhi u đ m ãi nh p th nh nh n ng 30 l n /phút tri u h ng suy h h p (nh

- Nh n đ nh tình tr ng hô h p: BN th m y qu ng NKQ th đ u theo m y

t ng ti t nhi u đ m ãi th h hè SpO2>90 % (khi theo d i th y BN có suy hô

h p ngh a là ch ng máy BN không th theo máy s nh n th y: da có tím vã m hôi pO2 th p móng tay chân tím co kéo c liên s n c c đ n ch m c n báo

B đ c p c u ngay

- Nh n đ nh tình tr ng tu n hoàn: Nh p tim h ng đ u o đ ng t 90 -

100ck/phút tuy nhiên v n ph i chú vì b nh nhân tai bi n m ch não khi t ng áp

l c n i s nh p tim s ch m l i Huy t p 160/120mmHg Nhi t đ 380

- Tình tr ng v th n kinh - v n đ ng: Th m h m đ nh gi li t hi

Nh n đ nh ph n da

ánh giá ph n gân c hai bên: Dùng bú ph n x gõ v o g n t đ u đùi

- Th n kinh tâm th n: li t ng i tr i ( o h y m u não b n ph i) nh n th y

29

Ti u u: 283 G/l

Ure m u: 3 1 mmol/l

Cre tinin m u: 66 mol/l

i n gi i: N + 135mmol/l; K- 3,5mmol/l; Ca++: 1mmol/l

GOT: 17U/l GPT: 10U/l

Khí máu: pH: 7.40 pCO2: 31 pO2: 85 HCO3: 22

+ Ch p t l p não: H nh nh xu t huy t não b n u ph i tr n m u não th t

- Can thi p các y l nh: m b o v hu n hi n thi p tr n ng i b nh

Th c hi n các ét nghi m c n lâm sàng: L y máu ét nghi m…

Truy n d ch vào t nh m ch: theo y l nh

+ Natri clorid 0,9% x 500ml truy n t nh m h 30 ml/h

31

- Ch m s b n: Duy tr t th BN đ u o 30-450,v r ng mi ng 3l n/ng y V sinh vùng sinh h u m n th y qu n o g tr i gi ng 1l n/ng y ho ng y

- Can thi p các y l nh: m b o v hu n hi n thi p tr n ng i b nh

Th c hi n các ét nghi m c n lâm sàng: L y máu ét nghi m…

Truy n d ch vào t nh m ch: theo y l nh ph n k ho ch đã đ ra

Tiêm thu c vào t nh m ch: theo y l nh ph n k ho ch đã đ ra

đ h ng thu g y h h n trong đi u tr v t l t vong o nh : Streptococcus

Aureus, Pseudomonas aeruginosa vi hu n Gr m m ti t Bet l t m se ph r ng

Acinetobacter baumanii

- C h h nh g y VPTM l o h t ph i h t h v vi hu n v o ph i Nh ng

vi hu n h t v o n y ngu n g ngo i sinh (m i tr ng ng h m s nh n

vi n y t ) ho n i sinh (mi ng xo ng h ng h y )