sự phối hợp của bệnh nhân khi đo thị trường bằng thị trường kế humphrey đ

T V N

Glôcôm là b nh lý c a th n kinh th giác v i nh ng c ch sinh b nh khác nhau, kh i phát b ng t n th ng c a các t bào h ch võng m c và l p s i th n kinh Trên lâm sàng, b nh đ c bi u hi n b ng teo lõm đ a th giác, t n th ng th tr ng

đi n hình và th ng liên quan đ n t ng nhãn áp (NA) Trên th gi i c ng nh

Vi t Nam, glôcôm là m t c n b nh nguy hi m, là nguyên nhân hàng đ u gây mù không th h i ph c Theo nghiên c u c a T ch c Y t th gi i (WHO) hi n có h n 5,2 tri u ng i mù c hai m t do glôcôm ây chính là v n đ đ c nhi u nghiên

c u đ c p t i b i vì t l c a c n b nh này ngày càng gia t ng, tác nhân gây b nh

ph c t p, khó ki m soát Theo các nghiên c u mang tính d báo đ n n m 2020 c tính s có kho ng 79,6 tri u ng i m c b nh glôcôm Trong m t s tr ng h p,

ph ng pháp đi u tr b ng thu c h NA c ng nh laser c t m ng m t chu biên không đáp ng đ c yêu c u đi u tr thì ph ng pháp ph u thu t (PT) đ c l a

ch n đ u tiên đ đi u ch nh NA là c t bè c ng m c Tuy nhiên có m t s tr ng

h p sau đó s t ng sinh x gây bít t c l rò, khi n NA không duy trì đ c m c

c n thi t và ph i PT l i nhi u l n nh ng t l th t b i là r t cao Trong các tr ng

h p này r t nhi u tác gi trên th gi i và trong n c đã ng d ng PT đ t van d n

l u th y d ch ti n phòng đ đi u tr và đ u nh n th y đây là gi i pháp giúp đi u

ch nh NA h t s c hi u qu PT đ t van d n l u th y d ch đ c ch đ nh trên nh ng

m t glôcôm khó, đã m nhi u l n b ng nhi u ph ng pháp khác tr c đó nh ng

th t b i Sau ph u thu t NA đi u ch nh r t t t giúp gi l i c ng nh b o t n th l c (TL) t i đa hi n có cho b nh nhân glôcôm Tuy nhiên vi c ch m sóc (CS) sau đ t van d n l u th y d ch ti n phòng h t s c ph c t p, di n bi n lâm sàng c ng có nhi u bi u hi n khác v i các d ng PT l rò khác c bi t sau PT đ t van th ng có giai đo n t ng nhãn áp thoáng qua xu t hi n vào kho ng 4 – 24 tu n sau PT Chính

vì v y nên sau PT n u b nh nhân (BN) không đ c theo dõi và CS đ c bi t thì kh

n ng t ng NA và giai đo n t ng NA thoáng qua có th làm m t n t TL còn l i ít i

c a BN Trong m t s nghiên c u trên th gi i, ph ng pháp massage và r ch b ng

x đ đi u ch nh NA đã đ c đ c p đ n đem l i hi u qu r t t t Tuy nhiên, vi c

CS s o b ng sau PT đ t van d n l u th y d ch ti n phòng còn ch a đ c nh c đ n

Vi t Nam Nh v y chúng tôi mu n th c hi n đ tài nghiên c u ” Ch m sóc s o

b ng k t m c sau m đ t van d n l u th y d ch ti n phòng đi u tr glôcôm ph c t p”

M C TIÊU:

1 ánh giá tình trang s o b ng k t m c trên nh ng m t có bi u hi n tình tr ng t ng nhãn áp thoáng qua sau ph u thu t đ t van d n l u th y d ch ti n phòng

2 ánh giá k t qu sau ch m sóc s o b ng k t m c

Glôcôm là m t b nh c a đ u dây th n kinh th giác ti n tri n m n tính đ c

tr ng b i t n h i th tr ng, m t s i th n kinh th giác và th ng liên quan đ n tình

tr ng NA cao (WHO,1995) B nh có t l m c cao, ti n tri n su t đ i và đ c bi t nguy hi m vì mù lòa do glôcôm gây ra không th h i ph c M c dù c ch b nh sinh v n ch a đ c làm sáng t hoàn toàn nh ng sinh lý b nh c a glôcôm có liên quan ch t ch đ n s ch ti t và d n l u th y d ch trong khu v c ph n tr c nhãn

c u Th y d ch đ c các t bào không s c t c a th mi ti t vào h u phòng v i l u

l ng 2,2 l/phút Sau đó, thu d ch đi qua khe gi a m t tr c th thu tinh và m t sau m ng m t r i qua đ ng t đ vào ti n phòng Kho ng 80% thu d ch đ c d n

l u kh i ti n phòng góc ti n phòng, qua vùng bè c ng giác m c vào ng Schlemm, r i theo tnh m ch n c đ vào đám r i t nh m ch th ng c ng m c đ hòa vào h th ng tu n hoàn chung 20% l ng thu d ch còn l i thoát ra ngoài không ph thu c vào áp l c n i nhãn theo con đ ng màng b đào - c ng m c Trong m t s tr ng h p, s l u thông th y d ch b c n tr do t n th ng vùng góc

ti n phòng, do ngh n đ ng t ,…khi n áp l c n i nhãn, y u t nguy c chính c a

b nh glôcôm t ng cao [2][3] Chính vì th , s thoát l u th y d ch có vai trò r t quan

tr ng trong s n đ nh c a NA và c ch b nh sinh c a b nh glôcôm C ng chính vì

v y, trong đi u tr b nh lý glôcôm, r t nhi u ph ng pháp PT đã đ c ng d ng đ

đi u ch nh NA b ng cách làm t ng kh n ng thoát l u th y d ch và t ng kho ng l u thông th y d ch ngoài nhãn c u

1.1.3 Ph u thu t l rò và glôcôm ph c t p

Ngay t th k 19, ph u thu t l rò d i nhi u d ng khác nhau đã đ c th c

hi n đ đi u tr glôcôm m i hình thái K thu t PT l rò đ c s d ng ph bi n

hi n nay là c t bè c ng – giác m c Trong PT c t bè c ng – giác m c, l d n l u

th y dch đ c t o thành trên m t ph n b dày c ng m c và đ c v t c ng m c ph lên Qua l d n l u, th y d ch t ti n phòng s đ c thoát ra ngoài và h u h t t p trung khoang d i k t m c đ thoát kh i nhãn c u Theo Jonathan Hersler (1980),

th y d ch t khoang d i k t m c s đ c h p th vào h th ng tu n hoàn chung

b i tnh m ch n c ho c ng m tr c ti p qua k t m c r i hòa vào l p phim n c m t

V i t l thành công lên t i 80 - 95% tùy theo t ng nghiên c u nên k t l n

đ u tiên đ c ng d ng vào n m 1969 t i nay, c t bè c ng – giác m c v n luôn

đ c xem là bi n pháp đ c l a ch n đ u tiên đ x trí t t c nh ng tr ng h p glôcôm NA không đi u ch nh v i thu c và laser Tuy nhiên, trong m t s tr ng

h p nh glôcôm tân m ch, glôcôm ch n th ng,…PT này th ng có k t qu r t h n

ch N m 1999, Mietz H và c ng s đã th c hi n m t nghiên c u trên di n r ng đ đánh giá hi u qu c a ph ng pháp c t bè c ng – giác m c lên các hình thái glôcôm

có nguy c không đi u ch nh NA sau ph u thu t (g i t t là glôcôm ph c t p) Trong

th i gian theo dõi trung bình là 27,9 tháng, tác gi nh n th y t l th t b i c a PT

th ng r t cao trong nhóm BN glôcôm ph c t p nh : glôcôm ch n th ng (30%), glôcôm viêm màng b đào (50%), glôcôm tân m ch (80%), glôcôm b m sinh (40%), glôcôm trong m t s h i ch ng (23,8%) và glôcôm trên m t đã PT l rò (48,8%),… [13] R t nhi u nghiên c u tr c và sau đó c ng đ a ra nh n đ nh t ng

t v tình tr ng khó đi u ch nh NA nh ng m t glôcôm đ c bi t này Có r t nhi u nguyên nhân d n đ n th t b i c a PT tuy nhiên th t b i này liên quan ch t ch v i

s hình thành t ch c x d i k t m c gây bít t c đ ng thoát th y d ch m i hình thành S phát tri n x quá m c này th ng x y ra trên m t s m t có đ c đi m

nh : trên ng i tr tu i (l p tenon ng i tr th ng dày và kh n ng t ng sinh x

m nh h n ng i nhi u tu i), có d ch kính sát mép m (m t d ng protein đ c bi t có trong dch kính đã làm kích thích các nguyên bào x phát tri n m nh khi n quá trình li n s o di n ra quá m c), th y d ch bi n đ i (th y d ch sau m n i nhãn có nhi u protein và các ch t kích thích t ng sinh nguyên bào x ), có máu, protein trong huy t t ng và t bào viêm t i v t th ng (gây kích thích chuy n d ng đ i th c bào thành nguyên bào x ) ,….[9][10] Có r t nhi u ph ng pháp đ c ng d ng đ h n

ch tình tr ng t ng sinh x này nh h t bao Tenon, l ng th ng c ng m c, k t h p thu c ch ng chuy n hóa (5 Fluoro Uracil ho c Mitomycin C),… nh ng k t qu

th ng không cao và kh n ng h n ch t ng sinh x không kéo dài

1.1.4 Ch m sóc sau ph u thu t glôcôm chung

- Nh n đ nh b nh nhân sau m

+ Th i gian đã m , tình tr ng c n ng sau m : đau, nh c, ch y máu, đ m t

+ Tình tr ng toàn thân c a BN: n, ng , thay đ i t th khi n m ngh , nh n th c v

b nh glôcôm

- Ch n đoán ch m sóc: BN đau do PT và có nguy c x y ra các bi n ch ng nh : đ t

ch , x p ti n phòng, nhi m trùng m t m , thi u h t dinh d ng do thói quen n kiêng, BN có th mù do thi u ki n th c v b nh glôcôm

+ H ng d n BN cách thay đ i t th : đ gáy khi BN mu n ng i d y, tránh ng i

d y đ t ng t, BN ph i n m nghiêng, ch ng tay r i m i t t ng i d y (trong tr ng

h p không có ng i giúp) BN không đ c n m s p, không đ c gác tay lên trán, tránh tì đè vào nhãn c u

+ H ng d n BN và ng i nhà cách v sinh m t, v sinh bu ng b nh: không s tay

b n vào m t BN ph i m c trang ph c b nh vi n, gi ng b nh, bu ng b nh ph i g n gàng, s ch s

+ Ph bi n ki n th c v b nh glôcôm cho BN và ng i nhà (l ng ghép vào các bu i

h p BN ho c h ng d n BN tr c khi xu t vi n) Sau khi xu t vi n BN c n tái khám đúng h n ho c khi có d u hi u b t th ng Tuân th nghiêm ch nh y l nh dùng thu c c a bác s Nh ng ng i có cùng huy t th ng v i BN có các d u hi u

nh : nh c m t, đau đ u, nhìn th y có s ng m … ph i đi khám t i c s chuyên khoa m t ngay đ phát hi n ra b nh và đi u tr k p th i Cho BN n th c n m m,

d tiêu hóa, u ng đ n c đ tránh táo bón[5] [6]

Van d n l u th y d ch Ahmed (New World Medical) đ c Mateen Ahmed

đ xu t và l n đ u tiên đ c s d ng trên lâm sàng vào n m 1993 Van đ c thi t

và quanh đ a van m m không có g bao quanh nh van c ng Van m m có kh

n ng kéo dãn t t h n và d u n cong h n van c ng

B ph n đi u ch nh l u l ng th y d ch c a van Ahmed là m t khoang nh

có c u t o h t s c tinh t n m n i ti p giáp gi a ng và đ a d n l u Khoang này

đ c hình thành b i m t lá silicon m ng t o thành van m t chi u theo ki u van chân không Lá silicon m ng có th thay đ i hình d ng nh l ng th y d ch thoát ra

Cung mac

t lòng ng Nh đó, tùy thu c vào chênh l ch NA v i bên ngoài nhi u hay ít mà

l ng th y d ch thoát ra nhi u hay ít t ng ng Các nhà s n xu t đã thi t k đ van Ahmed có th m ra khi áp l c th y d ch đ t 8mmHg [7][11]

Trong PT đ t van d n l u, đ a van d n l u đ c đ t d i k t m c sâu trong cùng đ , ng d n l u đ c n i thông v i ti n phòng

1.2.2 Các bi n đ i mô h c quanh đ a van d n l u th y d ch ti n phòng

C ng nh t t c các ch t li u nhân t o khác, van d n l u th y d ch khi đ t vào d i k t m c c ng gây nên m t lo t các đáp ng sinh h c c a c th nh : ph n

ng viêm (viêm c p, viêm m n và hình thành t ch c h t), ph n ng c a t ch c

mi n d ch v i v t l và hình thành v x bao quanh v t li u nhân t o

- Ph n ng viêm

Giai đo n viêm xu t hi n ngay sau khi van d n l u đ c đ t vào d i k t m c

v i bi u hi n t p trung c a các t bào b ch c u đa nhân trung tính, ti u c u,…quanh van d n l u Sau giai đo n viêm c p, vào kho ng ngày th nh t đ n ngày th 5 sau

đ t van, các t bào b ch c u đa nhân trung tính đ c thay th d n b i các đ i th c bào, các b ch c u đ n nhân, báo hi u b c chuy n sang giai đo n viêm m n Giai

đo n hình thành t ch c h t và l p đ y t ch c đ c đ c tr ng b i s xu t hi n c a các nguyên bào s i, các tân m ch và ch t ngo i bào Càng v sau, các s i collagen (týp III) càng nhi u thay th cho các nguyên bào s i

- Ph n ng v i ch t li u l

Ph n ng v i ch t li u van d n l u đ c bi u hi n b ng s có m t c a các t bào kh ng l và các thành ph n hình thành t ch c h t nh nguyên bào x , đ i th c bào,… Do ch t li u (polypropylen, silicon) th ng t o cho b m t van d n l u tr n

nh n nên thành ph n ph n ng ch y u là các đ i th c bào Trên tiêu b n mô h c

th ng th y quanh van d n l u t p trung m t ho c hai hàng đ i th c bào, r t nhi u

s i fibrin và không nhi u các t bào kh ng l

- Hình thành v x bao quanh van d n l u

Hình thành v x bao quanh van d n l u là ph n ng hay g p và làm nh

h ng t i k t qu c a PT đ t van d n l u ti n phòng đi u tr glôcôm Ph n ng t o

v x quanh đ a van d n l u r t khác nhau trên t ng cá th Tuy nhiên, s ti p xúc

v i th y d ch glôcôm thoát ra trên b m t đ a khi n kh n ng hình thành bao x tr

nên đáng k h n L p v x hình thành quanh các đ a d n l u đ c ti p xúc v i thành ph n th y d ch g m 2 l p: l p v collagen và m ch máu có ngu n g c t

th ng c ng m c phía ngoài và l p các t bào gây giáng hóa fibrin phía trong, hai

l p này có đ dày t ng đ ng nhau dày cu i cùng c a l p bao x quanh đ a

d n l u ph thu c vào s t ng tác gi a hai l p v này [7]

ho c quá c ng, không có b ng (rò b ng ho c t c ngh n l rò) C ng d a trên nh ng

nh n xét t ng t , n m 1994, Kanski đã ti n hành phân lo i s o b ng trên lâm sàng thành 4 týp

- Týp 1: B ng m ng, xu t hi n nhi u nang nh , k t qu c a dòng thu d ch th m qua k t m c ây là b ng th m t t

- Týp 2: B ng d t, m ng, to lan, vô m ch (khác v i vùng k t m c xung quanh)

1.3 GIAI O N T NG NHÃN ÁP THOÁNG QUA SAU PH U THU T

1.3.1 Di n bi n sau m đ t van d n l u th y d ch Ahmed

Di n bi n th ng ph c t p và tr i qua ba giai đo n:

Giai đo n h NA: th ng t 1 ngày t i 3-4 tu n sau m Trong giai đo n này,

b ng x d n hình thành xung quanh đ a d n l u nên khu v c th m còn lan to ,

m ch máu c ng t ít NA th p t 2-3mmHg t i 12-13 mmHg

Giai đo n t ng NA: b t đ u t 3-6 tu n sau m và kéo dài t i 4-6 tháng Lúc này b ng x hình thành khu trú quanh đ a d n l u có bi u hi n c ng t viêm rõ r t

và n i v ng cao Trong đa s tr ng h p, khi l p v x b thoái tri n m t ph n thì

th y d ch thoát ra ngoài d dàng h n và NA t tr v đi u ch nh M t s tr ng

h p, NA có th t ng cao t i 30 mmHg Lúc này, thông th ng các d ng thu c tra t i

ch có th đi u ch nh đ c NA Tuy nhiên trong m t s tr ng h p khi thu c tra không đ tác d ng, các ph ng pháp r ch xé bao x quanh đ a van ho c PT h NA

áp b sung v n c n đ c áp d ng

Giai đo n n đ nh NA: di n ra sau giai đo n t ng NA và kéo dài mãi Giai

đo n này đ c tr ng b i s n đ nh NA m c 15-20 mmHg và b ng th m n m phía trên đ a d n l u có thành dày, hình vòm và không có bi u hi n c a m ch máu viêm

1.3.2 G iai đo n t ng nhãn áp thoáng qua sau ph u thu t

Giai đo n t ng NA thoáng qua là di n bi n lâm sàng thông th ng sau PT

đ t van d n l u th y d ch ti n phòng

ây là tình tr ng NA t ng trong kho ng t 2 tu n t i 6 tháng sau PT sau đó

t gi m xu ng mà không c n có s h tr nào Tình tr ng t ng NA này th ng liên quan t i s xu t hi n c a b ng x d i k t m c

Giai đo n t ng NA thoáng qua c ng đ c đ c p t i trong nhi u nghiên c u trên th gi i T l xu t hi n pha t ng NA trong nghiên c u c a Kyoko Ishida (2006) trên ng i M da tr ng g p 26% và trên ng i M g c phi g p 35%[8] Nghiên c u c a Netland PA[15] th c hi n n m 2009 trên 38 m t BN glôcôm tân

m ch c ng cho th y có t i 36,8% tr ng h p có bi u hi n c a giai đo n t ng NA thoáng qua Trên y v n, giai đo n t ng NA thoáng qua đ c g p nhi u h n khi s

d ng van Ahmed so v i các lo i van không có b ph n t o s c c n riêng bi t nh van Molteno và Baerveldt[12][14] Nguyên nhân c a hi n t ng này có th do di n

tích đ a d n l u c a van Molteno đôi (270mm2

) và van Baerveldt (350 và 500mm2)

l n h n r t nhi u so v i van Ahmed (185mm2) M t khác, trong quá trình đ t van không có b ph n t o van riêng bi t, các ph u thu t viên th ng ng n ch n th y

d ch thoát ra ngoài nhanh chóng b ng các nút ch t tiêu đ th t ng d n l u Ng c

l i, sau PT đ t van Ahmed, t ch c d i k t m c th ng đ c ti p xúc v i th y

d ch m t cách nhanh chóng Chính s ti p xúc c a t ch c d i k t m c v i th y

d ch s m ngay sau PT c ng là y u t kích thích đ t ch c x phát tri n m nh

Hình 6: B ng x quanh đ a van d n l u

1.3.3 X trí bao x đi u tr tình tr ng t ng nhãn áp thoáng qua sau ph u thu t

- Tình hình nghiên c u x trí bao x quanh đ a van d n l u trên th gi i

Giai đo n t ng NA thoáng qua đ c đi u tr b ng cách massage nh nhàng trên vùng b ng x và s d ng thu c h NA Trong nghiên c u c a mình n m 2008 McIlraith I đã th c hi n k thu t massage nhãn c u sau PT cho t t c các tr ng

h p nh m gi m t l c ng nh giúp h NA trong giai đo n t ng NA thoáng qua

Tr ng h p các bi n pháp trên không có hi u qu , k thu t r ch phá vùng x trên

b m t đ a van đ c th c hi n đ t o đ ng thoát th y d ch và gi i phóng l ng

th y d ch đ ng Nghiên c u c a Kirwan th c hi n n m 2005 trên 19 m t tr glôcôm b m sinh cho th y có 12 m t (63,2%) có bi u hi n c a giai đo n t ng NA thoáng qua T t c các m t có bi u hi n c a giai đo n t ng NA thoáng qua này đ u

đ c r ch phá bao x m t ho c nhi u l n giúp cho sau 3 n m theo dõi, 18/19 m t có

NA đi u ch nh d i 15mmHg có ho c không c n dùng thu c b sung

Thông th ng, các tác gi trên th gi i th ng k t h p k thu t r ch phá bao

x d i k t m c v i tiêm 5Fluoro Uracil d i k t m c đ làm ch m quá trình hình thành x t o b ng khu trú quanh đ a van d n l u Vi c k t h p thu c ch ng chuy n

hóa nh m h n ch hình thành bao x quanh van d n l u Trên lâm sàng, PT đ t van

d n l u ti n phòng k t h p áp thu c ch ng chuy n hoá c ng đã đ c nhi u tác gi nghiên c u và cho k t qu t ng đ i kh quan N m 2003, Law S ti n hành nghiên

c u hi u qu c a PT đ t van d n l u Ahmed k t h p thu c ch ng chuy n hóa cho

b nh nhân b glôcôm tân m ch K t qu cho th y sau 1 n m 74,2% tr ng h p có

- K thu t massage nhãn c u và r ch phá bao x k t m c

+ Chu n b ph ng ti n d ng c

 Thu c tra t i m t : thu c tê Dicain 1%, thu c kháng sinh Oflovid, thu c ch ng viêm Maxitrol, thu c h NA Betoptic S 0,25%, thu c tái t o b m t nhãn c u Sanlein, Systence,… N c mu i 0,9%

 Thu c tiêm d i k t m c 5mg/0,2ml 5Fluoro – Uracil

 H p bông t, g c vô khu n, c n 70 , g ng tay, b m tiêm 2ml, kim tiêm 30G + Chu n b b nh nhân:

 Gi i thích cho BN bi t h s p đ c massage nhãn c u

 BN c n gi đ u yên t nh, không l c đ u

- K thu t massage s o b ng quanh đ a van d n l u

+ Dùng bông t vô khu n lau s ch b mi trên, d i t ngoài vào trong, nh nhàng không đ c n vào nhãn c u

+ Tra thu c tê Dicain1% vào cùng đ d i m t 2 l n cách nhau 5 phút

+ Yêu c u BN nhìn v h ng đ i di n v i v trí đ t van, dùng ngón tay tr áp vào

mi (mi trên n u van đ t cùng đ trên, và ng c l i), ti n hành massage nh nhàng lên nhãn c u (qua mi) song song v i b mi trong 1 đ n 2 phút

+ Tra thu c Betoptic S 0,25% 2 l n/ngày

+ Tra thu c Oflovid và Maxitrol 2-3 l n/ngày (tra 2 thu c cách nhau 5 phút)

- K thu t r ch phá bao x d i k t m c

+ Tra thu c Oflovid và Dicain1% 2 l n cách nhau 5 phút, đ t vành mi c đ nh + S d ng kim 30G xuyên qua k t m c vùng b ng x t phía rìa c a s o b ng Ti n hành kéo, r ch nh theo b vùng b ng th m kho ng 3-4mm ho c r ch 3-4 l n tr t trên b m t đ a d n l u theo các h ng khác nhau, rút kim nh nhàng

+ Tiêm 5mg/0,2ml 5Fluoro – Uracil d i k t m c cùng đ đ i di n v trí đ t van

d n l u Sau đó dùng 10ml n c mu i sinh lý r a s ch b m t nhãn c u

+ Tra thu c Oflovid và Maxitrol 2-3 l n/ngày (tra 2 thu c cách nhau 5 phút)

+ Tra thu c tái t o b m t nhãn c u Sanlein ho c Systence 2-3 l n/ngày

+ L u ý: BN không đ c gác tay lên trán đè vào nhãn c u, không đ c s tay lên

m t m , phòng tránh s va đ p vào nhãn c u

- M t có bi u hi n c a giai đo n t ng nhãn áp thoáng qua sau PT

- BN đ ng ý t nguy n tham gia nghiên c u

+ Thu c tiêm d i k t m c: 5Fluoro - Uracil

+ B m tiêm 2ml, kim tiêm 30G

+ Bông, g c vô khu n, g ng tay s ch, vành mi

2.2.3 Kh o sát thông tin chung c a b nh nhân và c a m t nghiên c u tr c can thi p

- Tu i: BN đ c chia thành 4 nhóm tu i: D i 16 tu i, t 16 đ n 35 tu i, t 36 đ n

60 tu i và trên 60 tu i

- Gi i: nam, n

- M t đ c PT và đ a vào nhóm nghiên c u

- Hình thái glôcôm, giai đo n b nh

- Tri u ch ng lâm sàng tr c can thi p: tình tr ng đau nh c m t (có hay không đau

nh c m t), bi u hi n kích thích ch y n c m t, TL, NA

Bi u hi n kích thích m t đ c chia làm 3 m c đ : không kích thích m t, kích thích nh (ch phát hi n khi h i b nh, m t đ nh ng ch y n c m t ít), kích thích m t n ng (BN phàn nàn v tình tr ng kích thích m t, ch y n c m t liên t c,

- S l n PT tr c khi đ t van, kho ng th i gian t l n PT g n nh t t i PT đ t van

2.2.4 Kh o sát d u hi u k t m c quanh đ a van d n l u khi có bi u hi n c a giai

đo n t ng nhãn áp thoáng qua

Khám th c th đ phân lo i s o b ng k t m c theo phân lo i c a Kanski (1994)

- Týp 1: B ng m ng, xu t hi n nhi u nang nh , k t qu c a dòng thu d ch th m qua k t m c

- Týp 2: B ng d t, m ng, to lan, vô m ch (khác v i vùng k t m c xung quanh)

- Týp 3: B ng không th m do h u qu x hoá d i k t m c B ng có đ c đi m d t, không có các khoang vi nang, có nhi u m ch máu trên b m t

- Týp 4: B ng nang bao Tenon là b ng g cao, hình vòm, khoang do bao Tenon phình tr ng ra, nhi u m ch máu

+ Dùng ngón tay tr áp vào mi (mi trên n u van đ t cùng đ trên, mi d i n u van

đ t trong cùng đ d i), ti n hành massage nh nhàng lên nhãn (qua mi) song song

v i b mi trong 1 đ n 2 phút

+ Tra thu c h NA Betoptic S 0,25% 2 l n/ngày

+ Tra thu c kháng sinh Oflovid 2-3l n/ngày

+ Tra thu c ch ng viêm Maxitrol 2-3 l n/ngày

- R ch phá bao x d i k t m c

Hình 8:BN – VH r ch bao x và tiêm thu c 5FU

+ Tra thu c kháng sinh Oflovid và thu c tê Dicain1%, 2 l n cách nhau 5 phút + t vành mi c đ nh

+ S d ng kim 30G xuyên qua k t m c vùng b ng x t phía rìa c a s o b ng Ti n hành kéo, r ch nh theo b vùng b ng th m kho ng 3-4mm ho c r ch 3- 4 l n tr t trên b m t đ a d n l u theo các h ng khác nhau

+ Rút kim nh nhàng

+ Tiêm 5mg/0,2ml 5Fluoro – Uracil d i k t m c cùng đ đ i di n v trí đ t van

d n l u

+ Dùng 10ml n c mu i sinh lý r a s ch b m t nhãn c u

+ Tra thu c kháng sinh Oflovid 2-3l n/ngày Tra thu c ch ng viêm Maxitrol 2-3

l n/ngày; tra thu c tái t o b m t nhãn c u Sanlein ho c Systence 2-3 l n/ngày

2.2.6 Tiêu chu n đánh giá đáp ng:

- áp ng ch quan: d a vào d u hi u đau m t và kích thích m t

- áp ng khách quan: d a vào th m khám lâm sàng, quan sát đ đánh giá bi n đ i

TL, NA, tình tr ng k t m c và các bi n ch ng x y ra sau th thu t

Bi n đ i TL: t ng, gi m hay gi nguyên sau th thu t

Bi n đ i NA: bi n đ i NA trung bình vào các th i đi m, bi n đ i NA sau th thu t (không gi m, gi m d i 5mmHg, gi m 5-10 mmHg, trên 10mmHg)

K t m c vùng s o b ng: theo phân lo i c a Kanski

Bi n ch ng sau th thu t (xu t huy t k t m c, Seidel kéo dài h n 1 ngày, t n

th ng bi u mô giác m c, tr t, x c k t m c do massage)

- S d ng test x2 v i hi u ch nh Fisher m c th ng kê có ý ngh a khi p < 0,05 đ so sánh t l % gi a hai nhóm tr c và sau CS

- S d ng test T-student đ đánh giá so sánh trung bình NA tr c và sau CS s o

b ng, m c th ng kê có ý ngh a khi p < 0,05

2.2.8 V n đ đ o đ c trong nghiên c u

- BN đ c gi i thích k càng và t nguy n tham gia nghiên c u, có quy n nh nhau

v ti p t c hay d ng tham gia nghiên c u

- BN đ c x trí đ y đ các bi n ch ng hay s c chuyên môn có th x y ra trong quá trình nghiên c u

- Nghiên c u đ c s đ ng ý c a lãnh đ o khoa Glôcôm, b nh vi n M t trung ng

- Tuân th đúng quy t c b o m t thông tin v cá nhân cho BN khi BN có yêu c u

- K t qu c a đ tài ch ph c v vào m c đích khoa h c và chuyên môn

- a đi m: T i khoa Glôcôm - B nh vi n M t trung ng

- Th i gian t tháng 1 n m 2011 đ n tháng 10 n m 2011

CH NG 3

K T QU NGHIÊN C U

Trong quá trình làm nghiên c u t i khoa Glôcôm – B nh vi n M t trung

ng, đ tài c a chúng tôi thu th p đ c 46 m t c a 46 BN đ t tiêu chu n l a

ch n, v i các k t qu nh sau

3.1.1 c đi m chung v đ i t ng nghiên c u

kho ng tu i

B ng 3.1: Phân b b nh nhân có bi u hi n c a giai đo n t ng nhãn áp thoáng qua theo kho ng tu i

qua theo kho ng tu i

- BN có bi u hi n c a giai đo n t ng NA thoáng qua g p nhi u nh t l a tu i

36-60 tru i chi m t l kho ng 43,5 %