theo dõi, chăm sóc sản phụ tiền sản giật trong và sau mổ lấy thai nhi

THEO DÕI CHĂM SÓC SẢN PHỤ TIỀN SẢN GIẬT TRONG VÀ SAU MỔ LẤY THAI CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP SINH VIÊN THỰC HIỆN: TRƯƠNG THỊ THU THỦY HDKH : BSCK II NGUYỄN HOÀNG NGỌC... Vai trò của điều

THEO DÕI CHĂM SÓC SẢN PHỤ TIỀN SẢN GIẬT TRONG VÀ

SAU MỔ LẤY THAI

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

SINH VIÊN THỰC HIỆN: TRƯƠNG THỊ THU THỦY

HDKH : BSCK II NGUYỄN HOÀNG NGỌC

ĐẶT VẤN ĐỀ

 Tiền sản giật là một hội chứng bệnh lý diễn biến hết sức phức tạp thường xảy ra vào ba tháng cuối của

thời kỳ thai nghén gồm 2 triệu chứng chính là tăng

huyết áp và protein niệu

 Tỷ lệ mắc bệnh khá cao: Ở Mỹ 5 - 6%, ở Pháp 5% ở Việt Nam tỷ lệ mắc 4 - 5%

 Tiền sản giật là một trong những nguyên nhân gây tử vong mẹ, tử vong sơ sinh, đẻ non, thai chậm phát

triển trong tử cung và chậm phát triển tâm thần của trẻ

Vai trò của điều dưỡng rất quan trong trong việc TDCS

sản phụ tiền sản giật trong và sau mổ lấy thai để góp phần đảm bảo an toàn cho các sản phụ, con của họ nhưng đến nay chưa có ĐD nào đi sâu

nghiên cứu vấn đề này, đó là lý do chuyên đề này được viết với nội dung sau:

1. Các đặc điểm lâm sàng của tiền sản giật

2. Chăm sóc bệnh nhân tiền sản giật theo đúng

QTĐD

CHƯƠNG 1

ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG CỦA TIỀN SẢN GIẬT

Khái niệm về tiền sản giật

Tiền sản giật (TSG) là tình trạng bệnh lý do thai nghén gây ra thường xảy ra trong ba tháng cuối của thai kỳ gồm tăng huyết áp và protein niệu ≥0.3g protein

trong 24 giờ

Cơ chế bệnh sinh

Do rối loạn về rau thai gây ra tình trạng thiếu máu

của bánh rau và các triệu chứng lâm sàng là do rối

loạn sự hoạt động của các tế bào nội mạc của mẹ

 Trong TSG: sự xâm lấn của TB nuôi vào ĐM xoắn tử cung có tới 30-50% các ĐM xoắn không được TB nuôi xâm nhập Hậu quả làm giảm tưới máu rau thai, thiếu oxy rau thai và có thể hình thành các ổ nhồi huyết ở bánh rau.

 Kèm theo có hiện tượng TB nội mạc MM của mẹ thay đổi hình thái: phù, tích nước và thay đổi chức năng

như mất tính trơn nhẵn, RL sự co thắt của MM Có

hiện tượng tăng chất co mạch như Thromboxane và Endotheline, giảm tạo ra NO và prostacycline là các

chất giãn mạch Sự bất thường này gây tăng HA, ức chế đào thải Natri qua nước tiểu và làm tăng sức cản ngoại vi

 Tăng đông máu, tỷ lệ thrombine tăng, tạo ra huyết

khối ở các mạch máu tử cung rau

Các yếu tố nguy cơ

- Thai phụ trên 35 tuổi ở bất kỳ lần sinh nào

- Mang thai ở con dạ cao hơn con so

- Thời tiết: mùa rét ẩm mắc cao hơn mùa nóng ấm

- Thai phụ đẻ nhiều lần nguy cơ mắc cao hơn

- Thai phụ bị bệnh ĐTĐ, cao HA, bệnh thận, suy giáp sẽ

có nguy cơ TSG và làm bệnh nặng lên

- Đã dó tiền sử TSG, sản giật, thai lưu, rau bong non… làm tăng mức độ nặng

- Chế độ ăn thiếu VTM, yếu tố vi lượng và protein

- Làm việc nặng, căng thẳng làm tăng bệnh và gây

nhiều biến chứng

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

1 Tăng HA trong TSG có thể tăng chỉ một trong hai chỉ

số huyết áp tâm thu hoặc huyết áp tâm trương

hoặc tăng cả hai chỉ số này và sự THA thay đổi theo nhịp sinh học

2 Protein niệu

 Protein niệu là dấu hiệu quan trọng, xuất hiện

muộn khi không có tăng HA (là biến chứng

thận) protein niệu> 0,3g/l (trong 24 giờ),

>0,5g/L (nước tiểu lấy ngẫu nhiên)

3 Phù và tăng cân

 BT thai phụ tăng 9-12kg Ở 6 tháng đầu tăng 6kg và 3 tháng cuối tăng 4-6kg

 Thai phụ tăng >500g/1tuần hoặc 250g/1tháng

 Phù: phù khu trú và phù toàn thân (phù trắng, mềm, ấn lõm), 80% thai phụ BT(tiêu chuẩn không bắt

buộc), khi phù kèm tăng HA làm bệnh nặng lên hoặc tiến triển thành SG

4 Các triệu chứng khác

 Đau thượng vị, nôn hoặc buồn nôn, nhức đầu, rối loạn thị lực, số lượng nước tiểu giảm

 XN: Số lượng tiểu cầu giảm, men gan tăng, urê,

creatinin, axit uric huyết thanh tăng, protid máu toàn phần giảm

CHƯƠNG 2 THEO DÕI CHĂM SÓC

 Chăm sóc sản phụ mổ lấy thai vô cảm bằng GTTS

 Chăm sóc trước gây tê

 Chuẩn bị dụng cụ

 Chuẩn bị sản phụ

 Phụ giúp bác sỹ làm GTTS

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Theo dõi SP ngay sau khi gây tê và trong khi mổ

 Theo dõi huyết áp

 Theo dõi nhịp thở

 Theo dõi mạch

 Theo dõi màu sắc da niêm mạc

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Theo dõi SP ngay sau khi gây tê và trong khi mổ.

 Theo dõi sự mất máu

 Theo dõi nước tiểu

 Theo dõi các tác dụng phụ

 Thực hiện y lệnh

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Theo dõi chăm sóc SP tại phòng hồi tỉnh Nhận định:

 Toàn trạng qua màu sắc da, niêm mạc

 Các dấu hiệu sinh tồn

 Sự co hồi tử cung

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Theo dõi chăm sóc SP tại phòng hồi tỉnh Nhận định:

 Tình trạng vết mổ

 Tình trạng ống sonde tiểu

 Sự vận động hai chi dưới

 Nhận thuốc,dịch truyền, các y lệnh chăm sóc đăc biệt

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

soát được cơn huyết áp tăng.

cung.

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Lập kế hoạch chăm sóc

 Theo dõi: - Huyết áp

- Da, niêm mạc

- Chảy máu qua vết mổ, qua âm đạo

- Sự co hồi tử cung, sản dịch

- Nước tiểu 24h

- Các dấu hiệu bất thường

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Thực hiện kế hoạch chăm sóc

- Theo dõi toàn trạng, các dấu hiệu sinh tồn, đặc biệt là huyết áp 15 phút/ lần

- Theo dõi chảy máu trong

- Theo dõi co hồi tử cung

- Theo dõi sản dịch

- Theo dõi số lượng màu sắc nước tiểu

- Theo dõi cơn đau

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Can thiệp y lệnh:

- Tiêm thuốc

- Truyền dịch

- Làm các xét nghiệm

 Đảm bảo chăm sóc cơ bản tốt:

- Chế độ vận động hai chi dưới

- Vệ sinh vú và vùng sinh dục sạch sẽ

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Giáo dục sức khỏe

- Tư vấn các dấu hiệu bất thường: sản dịch có mùi hôi, vết mổ sưng nề, tấy đỏ, sốt cao, huyết áp cao…

- Tư vấn chăm sóc trẻ sơ sinh: theo dõi trẻ, tắm

bé, cách phát hiện các dấu hiệu bất thường

- Hướng dẫn lịch tiêm chủng mở rộng

- Tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ: sữa mẹ là thức ăn

dễ hấp thu, ít tốn kém…

- Tư vấn kế hoạch hóa gia đình sau sinh

THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC

 Lượng giá

- Đánh giá kết quả tại thời điểm chăm sóc, so sánh nhận định ban đầu với diễn biến bệnh trong quá trình chăm sóc

- SP trong khi mổ thai nhi được lấy ra an toàn

và chỉ số Apgar tốt

- SP sau khi mổ ổn định, không có cơn tăng

huyết áp, tâm lý bớt căng thẳng khi được nghe tiếng khóc của thai nhi và yên tâm tin tưởng vào điểu trị

KẾ HOẠCH CHĂM SÓC SAU MỔ LẤY THAI

Bệnh nhân: Phạm Thị Ngát ;Sinh năm:1983

Vào viện: 6h ngày 10/2/2012

Chẩn đoán vào viện: Thai 41 tuần/ tiền sản giật.

- Phù mềm 2 chi dưới.

- Người bệnh lo lắng diễn biến sau cuộc mổ

2 Chẩn đoán điều dưỡng

- Phù 2 chi dưới liên quan đến ứ đọng dịch gian bào

- Đau liên quan đến hậu quả của phẫu thuật

- Người bệnh lo lắng liên quan đến diễn biến sau phẫu thuật

- Nguy cơ chảy máu âm đạo liên quan đến sự

co hồi của tử cung

3 Lập kế hoạch chăm sóc

 Theo dõi:

- Toàn trạng, màu sắc da, niêm mạc

- Đo dấu hiệu sinh tồn 15 phút/lần trong giờ đầu, 30 phút/lần ở giờ thứ 2, 60 phút/lần các giờ tiếp theo

- Sự co hồi tử cung, sản dịch 15 phút/lần

- Vết mổ, theo dõi cơn đau

- Nước tiểu: Màu sắc, số lượng

- Vận động 2 chi dưới của SP

- Các dấu hiệu bất thường

 Can thiệp y lệnh:

- Tiêm thuốc, truyền dịch.

- Thay băng vết mổ

Chăm sóc cơ bản:

- Dinh dưỡng sản phụ qua đường TM.

- Làm thuốc âm đạo ngày 1 lần.

- Vệ sinh thân thể ngày 1 lần.

4 Thực hiện kế hoạch chăm sóc:

-8h30: Đo dấu hiệu sinh tồn theo lập kế hoạch

- 9h: Tiêm thuốc,truyền dịch (TYL)

Tử cung co chắc, sản dịch màu đỏ sẫm,ít.

Lượng nước tiểu qua sonde 250ml/1h màu vàng nhạt.

- 10h: Hướng dẫn SP vận động 2 chi dưới

5 Lượng giá

- Sản phụ tỉnh táo, 2 chi dưới phù nhẹ,

- Da, niêm mạc hồng nhạt, 2 chi dưới đã

- Sản phụ yên tâm sau cuộc mổ.

 Nâng cao sự hiểu biết về chăm sóc sức khỏe sinh sản.

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN