167 Xây dựng mô hình trung tâm đấu giá hoa và cây kiểng cho Việt Nam

167 Xây dựng mô hình trung tâm đấu giá hoa và cây kiểng cho Việt Nam

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MVA: Marketing & Sales Aalsmeer

KOA: Kopen of Afstand (Buying at distance auction)

KIFA: Kunming International Flora Auction Trading Co.Ltd

ITC: International Trade Centre – Trung tâm thương mại quốc tế

WTO: World Trade Organization - Tổ chức Thương mại thế giới

ASEAN: Association of Southeast Asian Nations – Hiệp hội các quốc

gia khu vực Đông Nam Á

ASEAN-Trung Quốc AFTA: Asian Trade Free Area – Khu Mậu dịch tự do ASEAN

CEPT: Common Effective Preferential Tariff – Chương trình ưu đãi thuế

quan cĩ hiệu lực chung

DANH MỤC PHỤ LỤC

PHỤ LỤC 1: Một số phương thức đấu giá - thuật ngữ đấu giá

PHỤ LỤC 2: Các chỉ số hoa, các loại cây của Trung tâm đấu giá Aalsmeer

(Aalsmeer Index)

PHỤ LỤC 3: Quy định chung của Trung tâm đấu giá hoa Aalsmeer về hoạt

động đấu giá

PHỤ LỤC 4: Chùm hình ảnh mô tả hoạt động của một phiên đấu giá tại

Aalsmeer Flower Auction

PHỤ LỤC 5: Phiếu thăm dò ý kiến

PHỤ LỤC 6: Danh sách các đơn vị, cá nhân,… tham gia trả lời phỏng vấn

Lời mở đầu

1 Phần giới thiệu đề tài:

Trên thế giới nhằm đối phó với rủi ro về giá cả, người ta thường sử dụng các công cụ quản lý rủi ro Các công cụ này tồn tại dưới các hình thức chủ yếu như: thị trường giao ngay, thị trường kỳ hạn, thị trường futures và options Tại Việt Nam hiện nay, việc sử dụng các hình thức giao dịch nông sản tuy đã hình thành nhưng vẫn còn rất sơ khai Thương mại nông sản nội địa chủ yếu dưới hình thức thị trường giao ngay hoặc sản phẩm cuối cùng (cash market) Theo đó, các cuộc giao dịch mua bán thường diễn ra trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng; hay giao dịch tại chợ các loại (đầu mối, bán buôn, bán lẻ); hoặc giao dịch tại cửa hàng, kho hàng, quầy hàng,… Nằm trong nhóm hình thức giao dịch giao ngay nhưng cao cấp hơn là hình thức đấu giá, đấu thầu Tại Việt Nam hiện chưa có áp dụng hình thức này cho thị trường nông sản nói chung cũng như thị trường hoa tươi, cây cảnh nói riêng Trong khi các mặt hàng này được coi là những hàng hóa chịu nhiều rủi ro về giá cả, bị tác động bởi nhiều yếu tố (tự nhiên, đặc tính hàng hóa, thời vụ,…) Vì vậy, ứng dụng mô hình đấu giá vào thị trường nông sản là một giải pháp nhằm hạn chế những rủi ro do thị trường này mang lại Với ý nghĩa thiết thực mà nó mang lại, thị trường giao dịch đấu giá hoa thực

sự trở thành một kênh lưu thông hàng hóa đặc biệt mang lại lợi ích cho cả người bán lẫn người mua

Và Việt Nam, xét trên phương diện nào đó đã hội tụ những điều kiện cần thiết

để hình thành một thị trường giao dịch đấu giá phục vụ riêng cho ngành hoa, cây kiểng

Cùng với xu hướng phát triển của thế giới về ngành hoa, Việt Nam nằm trong khu vực được xem là có triển vọng lớn để phát triển ngành này: khu vực Đông Nam

Á Chính vì thế, xây dựng một mô hình trung tâm đấu giá hoa và cây kiểng cho Việt Nam là sự lựa chọn của tôi để thực hiện Luận văn tốt nghiệp của mình

2 Mục đích - Ý nghĩa của đề tài:

- Nghiên cứu các mô hình đấu giá hoa trên thế giới, cũng như bài học kinh nghiệm của các nước về hoạt động đấu giá hoa;

- Đánh giá thực trạng ngành trồng hoa, thị trường tiêu thụ hoa, cây kiểng của Việt Nam;

- Từ đó xây dựng mô hình trung tâm đấu giá hoa áp dụng tại Việt Nam

- Ý nghĩa đề tài thể hiện ở chỗ: tổng hợp các kiến thức cơ bản về các mô hình đấu giá hoa; từ đó xây dựng mô hình đấu giá cho thị trường hoa Việt Nam nhằm hướng tới sự phát triển lâu dài của ngành trồng hoa, cây cảnh ở Việt Nam

3 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp lịch sử: nghiên cứu mô hình đấu giá từ nhiều quốc gia, từ đó rút

ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

- Phương pháp thăm dò, khảo sát thực tế tại các cơ sở, doanh nghiệp trồng và kinh doanh XNK hoa tại Việt Nam kế hợp với phương pháp tổng hợp, so sánh, phân tích và suy luận nhằm đánh giá thực trạng hoạt động sản xuất, kinh doanh

và tiêu thụ hoa, cây kiểng tại Việt Nam

4 Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: tổng thể ngành trồng hoa Việt Nam

- Về thời gian: năm 2002-2005

5 Tổng quan về đề tài nghiên cứu và tính mới của đề tài:

- Đây là đề tài nghiên cứu về mô hình trung tâm đấu giá hoa Từ kinh nghiệm phát triển ngành trồng hoa của một số nước trên thế giới; đồng thời từ thực trạng tình hình thị trường hoa, cây cảnh của Việt Nam, xây dựng một mô hình trung tâm đấu giá hoa áp dụng cho Việt Nam

- Tính mới mà đề tài muốn thể hiện: từ chỗ nghiên cứu thực tế ngành trồng và tiêu thụ hoa ở Việt Nam cũng như các chính sách phát triển ngành hoa của Chính phủ, đưa ra mô hình trung tâm đấu giá hoa phù hợp cho Việt Nam Đây

là mô hình hoàn toàn mới đối với ngành nông nghiệp nước nhà, cụ thể trong lĩnh vực hoa, cây kiểng Trên cơ sở đó, nêu ra một số vấn đề cần lưu ý khi áp dụng mô hình đấu giá hoa cho Việt Nam: điều kiện cần và đủ cho việc trung tâm đấu giá ra đời và hoạt động có hiệu quả, xây dựng mô hình hệ thống đấu giá hoa áp dụng cho thị trường Việt Nam; đồng thời cũng nêu lên những lợi ích

mang lại cũng như thách thức Việt Nam phải đối mặt khi áp dụng mô hình hình này

6 Bố cục đề tài như sau:

Đề tài bao gồm 3 chương:

- Chương 1: Giới thiệu một số mô hình đấu giá hoa phổ biến hiện nay trên thế giới Trong đó, nêu ưu điểm và hạn chế của mỗi hình thức, từ đó rút kết ra được bài học kinh nghiệm về xây dựng mô hình cho Việt Nam Trong chương này cũng nêu lên ý nghĩa và vai trò của trung tâm đấu giá đối với nông nghiệp Việt Nam giai đoạn hiện nay và một số điều kiện cơ bản để Trung tâm đấu giá có thể ra đời và hoạt động hiệu quả

- Chương 2: Phân tích thực trạng thị trường tiêu thụ hoa, cây kiểng của Việt Nam hiện nay Trong đó ngoài phân tích tình hình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hoa, có giới thiệu về tiềm năng nguồn cung cấp hoa Việt Nam, sự định hướng

và phát triển ngành hoa, cây kiểng cũng như các chính sách hỗ trợ phát triển ngành hoa, cây kiểng của Chính phủ Ngoài ra, những vấn đề ngành hoa Việt Nam phải đối mặt hiện nay cũng được đề cập đến ở Chương này

- Chương 3: Xây dựng mô hình Trung tâm đấu giá hoa và cây kiểng tại Việt Nam Sau khi nêu cơ sở cho việc thành lập trung tâm đấu giá hoa tại Việt Nam, trình bày mô hình trung tâm đấu giá với từng giai đoạn thực hiện, những khó khăn và hạn chế cũng như các điều kiện tiên quyết để thực hiện

mô hình Cuối cùng người viết có đưa ra một số kiến nghị cho từng đối tượng khác nhau

Chương 1:

Một số mô hình đấu giá trên thế giới

1.1 Thế nào là đấu giá, phân biệt đấu giá với đấu thầu – Thị trường đấu giá:

1.1.1 Thế nào là đấu giá, phân biệt đấu giá với đấu thầu:

Hành vi đấu giá (bidding) có nghĩa là người ta tham gia với nhau để đưa ra giá đấu của mình cho một món hàng nào đó mình muốn mua và người thắng cuộc là người chào giá cao nhất Về hình thức đấu giá (Auction) nói chung, nhiều người mua

có thể đấu để mua một hay nhiều món hàng được rao, giá sẽ ngày tăng lên đến khi không có ai trả giá cao hơn, khi đó người trả giá cao nhất sẽ là người thắng cuộc (Winner)

Còn đấu thầu (Tender) gồm có 02 loại: loại thứ nhất: hình thức bỏ giá thấp để người mua chọn lựa gói thầu của mình tức đấu thầu bỏ giá thấp để bán hàng hóa của mình; trong khi đó ở loại thứ hai người ta bỏ giá cao để có được sản phẩm mình muốn mua Như vậy, ta thấy ở loại đấu thầu thứ hai này tương tự như hình thức đấu giá tăng (Ascending auction) Tuy vậy, đấu thầu khác đấu giá ở chỗ: trong khi đối với đấu thầu, người mua/bán chỉ có thể bỏ giá kín duy nhất một lần, giá đó sẽ quyết định được người đó thắng hay thua Còn đối với đấu giá tăng, người mua có thể đưa ra giá nhiều lần với mức ngày càng tăng để đấu với những người khác cùng tham gia để có được món hàng

Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng vì thật ra không chỉ có loại đấu giá tăng mà người ta thường áp dụng 02 xu hướng đấu giá chính Đó là:

- Đấu giá tăng (English auction/US auction hay Ascending-bid auctions) và

- Đấu giá giảm (Dutch auction hay Descending-bid auctions)

Trong phiên đấu giá tăng, người tham gia đấu giá sẽ tăng giá của món hàng bằng việc đưa ra giá đấu ngày càng cao đến khi chỉ còn một người đấu duy nhất còn lại và giá được trả chính là giá được đưa ra đấu cuối cùng Loại đấu giá này là dạng

“mở” và những người tham gia sẽ biết được hầu hết giá đấu hiện tại Có nhiều biến thể so với hình thức đấu giá tăng cơ bản này chẳng hạn Reserve Price Auction, Proxy English Auction, Sealed Bid Auction (Phụ lục 1)

Còn trong phiên đấu giá giảm, người điều khiển phiên đấu giá sẽ bắt đầu với một mức giá ban đầu cao và giảm nó dần xuống Giá được nêu lên và tất cả những người tham gia đều được biết Người đấu giá đầu tiên được cho là người sẵn lòng nhận món hàng tại mức giá hiện tại là người thắng cuộc

Trong khi loại thứ nhất chắc chắn sẽ làm cho tăng nhanh tốc độ giao dịch hàng hóa thông qua thị trường và tăng doanh số thì loại thứ hai lại có khuynh hướng làm chậm tốc độ giao dịch sản phẩm Tuy nhiên, cả hai đều có điểm chung quan trọng là điều kiện cung -cầu duy trì sự quyết định giá hàng hóa tốt nhất

Ngoài hai loại trên cũng có một số loại hình đấu giá khác như: sealed-bid, simultaneous, handshake, và whispered forms of bidding, và rất nhiều những hình thức không thông dụng khác đã được sử dụng hàng trăm năm trước đây

Việc đấu giá thường sử dụng để bán những hàng hóa người ta chưa thể xác định được chất lượng của nó Đấu giá có thể được sử dụng cho từng món hàng đơn lẻ (simple-unit) chẳng hạn như tác phẩm nghệ thuật, đồ cổ quý hiếm,… và cho những sản phẩm đồng nhất có số lượng nhiều (multi-unit) như vàng, giấy Bảo đảm ngân khố (Treasury securities) Đối với những nước chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường thì đấu giá sẽ tạo ra một khả năng đánh giá được giá trị hàng hóa mà có lẽ sẽ không được như vậy nếu trong nền kinh tế tập trung Chúng

có ích trong trường hợp hàng hóa không có một giá trị thị trường xác định hay cố định, hoặc khi người bán không chắc chắn về giá mà anh ta có

Việc chọn để bán món hàng bằng đấu giá là linh hoạt hơn đặt một mức giá cố định nào đó Hơn nữa, nó cũng mất ít thời gian và chi phí hơn thương thảo giá (chẳng hạn như trường hợp xe hơi) Trong việc thương thảo giá cả, mỗi giá chào (offer price)

và giá chào đối lập (reverse price) được xem xét một cách riêng biệt, nhưng trong đấu giá những giá đấu cạnh tranh được chào một cách đồng thời

Thực tế là người ta có thể đem ra đấu giá bất cứ thứ gì chẳng hạn như đất đai,

chứng khoán, rượu, hoa, cá, xe hơi, hợp đồng xây dựng, cổ phần cầm cố hay những

hợp đồng xây dựng cầu Đặc điểm chung của chúng là giá trị của mỗi món hàng khác nhau đủ để ngăn ngừa việc tạo giá xác thực và trực tiếp

Như vậy, một cách đơn giản, đấu giá là phương pháp dựa trên sự canh tranh

Nó là sự trong sáng của thị trường: một người bán mong ước có càng nhiều tiền càng

tốt, và người mua chỉ muốn trả số tiền cần thiết càng ít càng tốt Phiên đấu giá tạo sự thuận lợi đơn giản trong việc xác định giá cả dựa trên thị trường Hiệu quả của nó ở ý nghĩa là việc đấu giá thường đảm bảo về nguồn hàng mang đến cho những ai trả giá chúng cao nhất và cũng bảo đảm người bán nhận được sự đánh giá tổng hợp về giá trị

món hàng Một đặc tính duy có ở đấu giá, đó là giá cả không được tạo ra bởi người

bán mà từ những người đấu giá Mặt khác, những người bán là người tạo ra các luật

lệ bằng việc chọn loại đấu giá sử dụng

Một đặc điểm khác không giống những phương pháp bán hàng khác là người điều khiển phiên đấu giá không sở hữu hàng hóa nhưng hành động như là một trung gian cho những người sở hữu và muốn bán nó Thông thường người mua biết nhiều hơn người bán về giá trị của món hàng

Tóm lại, các chuyên gia thống nhất có 04 loại đấu giá một phía (one-sided

auction): English auction, Dutch auction, First-Price sealed-bid auction và Vickrey (uniform second-price) Một khó khăn là thiếu sự nhất quán trong tên gọi các hình thức thực hiện Có những hình thức khác nhau nhưng lại mang tên gọi như nhau và ngược lại Hiện trên thế giới có một số hình thức đấu giá mang nhiều tên gọi khác nhau (Phụ lục 1)

Vậy hình thức đấu giá nào là tốt nhất? Câu trả lời phụ thuộc vào nhiều yếu tố

khác nhau Tốc độ đôi khi cũng rất quan trọng Nếu bán hoa hay cá tươi hay bất cứ

sản phẩm khác cần đưa ra thị trường nhanh chóng, thì việc đấu giá mất vài tuần hay vài giờ không phải là giải pháp tốt Trong vài phiên đấu giá, người mua phải có mặt

và thật bất tiện nếu đấu giá diễn ra tại New York và người mua lại đang ở Tokyo Những trường hợp khác nhau sẽ cho những câu trả lời khác nhau

Đấu giá cũng có những hạn chế, đó là thành ngữ "Winners curse" được biết một cách thông dụng như là một hiện tượng khi một người thắng cuộc “may mắn” trả tiền nhiều hơn cho một món hàng mà nó lẽ ra đáng giá ít hơn Người thắng cuộc trong đấu giá phải đối mặt với sự thừa nhận ngỡ ngàng là sự đánh giá món hàng đó của họ

là cao hơn sự đánh giá của những người khác

1.1.2 Thị trường đấu giá (auction market) :

Có thể hiểu một cách đơn giản đây là nơi mà các giao dịch mua bán hàng hóa đang diễn ra thông qua hình thức đấu giá

- Về đặc điểm: cũng giống như thị trường khác là nó cũng hoạt động theo quy

luật cung cầu của thị trường

- Chức năng: quan trọng nhất của nó là tạo sự tiện lợi hay nói cách khác là trung

gian giao dịch giữa người bán và người mua; là nơi chia sẻ thông tin, giáo dục, hay là nơi diễn ra những gắn kết mang tính xã hội, gia đình Ngoài ra, nó còn

có các chức năng khác như duy trì tiêu chuẩn về chất lượng và bao bì, sự vận chuyển và thanh toán Có nghĩa nó hỗ trợ cho người mua các dịch vụ như chọn lọc, xếp loại, đóng gói và vận chuyển hàng hóa

- Cấu trúc thị trường: tùy theo mỗi hoàn cảnh, điều kiện và chính sách của từng

thị trường sẽ có cơ cấu thị trường khác nhau Có ba hình thức cơ cấu chính là: (i)- hợp tác xã hay do những người trồng làm chủ, (ii)-Công ty cổ phần hay tư nhân, (iii)-Công ty nhà nước Tuy nhiên, dù dưới hình thức nào thì thị trường cũng được quản lý bởi một Ban giám đốc mà sẽ quyết định mức độ thành công cũng như sự hoạt động hiệu quả của thị trường này Về quy mô thị trường thì cũng tùy tính chất, đặc điểm và điều kiện của mỗi vùng/quốc gia mà xây dựng thị trường có quy mô phù hợp Để bắt đầu, thị trường cần tiền vốn ban đầu để xây dựng và vận hành Vốn này có thể lấy từ tiền bán cổ phần, vốn góp từ các nhà đầu tư, vốn vay,…Sau khi đi vào hoạt động doanh thu có được từ phí trung gian và các dịch vụ

1.2 Sự ra đời của hệ thống đấu giá hoa lớn nhất thế giới:

Như đã đề cập ở trên, đấu giá đều có thể sử dụng cho bất kỳ loại hàng hóa, sản

phẩm nào Và sản phẩm Hoa cũng không phải là một trường hợp ngoại lệ Người ta

bắt đầu đấu giá hoa từ rất sớm, khoảng cuối thế kỷ 19 với những phiên đấu giá ban đầu chủ yếu cho rau và hoa Dần dần hình thức này đã lan rộng ra ở nhiều mặt hàng khác như cá, hàng nông sản, Với những loại hàng hóa này có đặc tính là thay đổi thường xuyên, mang tính thời vụ, dễ hư hỏng, đồng nhất và bán với số lượng nhiều đơn vị,…do vậy, người ta thường chỉ sử dụng hình thức đấu giá theo kiểu Hà Lan (Dutch Auction), tức đấu giá giảm thông qua một công cụ duy nhất là đồng hồ điện tử

Hà Lan được coi là tiên phong trong lĩnh vực đấu giá hoa và cây trồng chậu Hiện nay, các trung tâm đấu giá hoa lớn nhất, nhì thế giới đều nằm tại đây

Vào đầu thế kỷ 20, những người trồng hoa ở Aalsmeer liên kết lại như một hình thức hợp tác xã để đối phó lại với những thế lực trung gian Điều này làm nền tảng cho 02 trung tâm đấu giá ra đời tại vùng đất nhỏ bé nằm phía Tây Hà Lan, gần sân bay Amsterdam

Vào ngày 4/12/1911, nơi đấu giá đầu tiên được ra đời tại một tiệm cafe mang tên “Flowerlove”, chủ yếu tổ chức đấu giá hoa xuất khẩu Vào tháng 01/1912, nơi đấu giá khác mang tên “Central Aalsmeer Auction (CAV)” bắt đầu hoạt động cũng là một tiệm cafe tại Aalsmeer Cả hai nơi đấu giá này phát triển rất nhanh với doanh thu không chênh lệch nhau là mấy Năm 1918, CAV là nơi đấu giá đầu tiên đạt doanh số năm là một triệu guilder (tức 560.000$) Năm 1971, Flowerlove đạt doanh thu 107 triệu guilder (60 triệu dola) và CAV đạt 113 triệu guilder (gần 65 triệu dola) Đây cũng là năm hoạt động cuối cùng của cả hai nơi đấu giá

Hai tổ chức đấu giá trên đã hợp nhất vào ngày 6/3/1968 Tuy nhiên, họ vẫn tiếp tục hoạt động tương đối độc lập Sau 04 năm chuẩn bị, Aalsmeer Flower Auction (AFA) đã ra đời Hầu hết những người trồng hoa khi đến với sự sát nhập này, nhận ra rằng tương lai phát triển của họ chỉ có thể là tại nơi khu liên hợp mới này và chính tại đây với những phòng ốc đầy đủ cho sự mở rộng những năm sắp tới Sự liên kết này cũng được hối thúc bởi sự bãi bỏ những rào cản hạn chế sự trồng trọt và sự tăng trưởng nhảy vọt của cây và hoa xuất khẩu trong năm 1960 Trong suốt 03 năm đầu chỉ

có hoa cắt cành được đấu giá Và đa số chúng được đưa đến từ nước khác như Tây Ban Nha, Pháp và Ý Một trong những biện pháp đầu tiên của Ban điều hành Trung tâm đấu giá hoa Aalsmeer là sự cho phép nhập khẩu hoa dưới những điều kiện nhất định

Một sự kiện quan trọng vào năm 1972 là sự hoàn tất khu liên hợp đấu giá khổng lồ đặt gần tòa nhà trước đây của Flowerlove Trong khu liên hợp này, tất cả cơ

sở vật chất cho việc đấu giá, kho bãi, qui trình và logistic được tập trung lại với nhau Một năm sau, một cở sở chuyên xử lý việc giao dịch cây trồng chậu đồng bộ ra đời

Và đến năm 1980 một trung tâm Cash and carry gọi là “Cultra”, đây là một cách mua sắm mà theo đó người mua tự lấy hàng đi sau khi trả tiền mặt Ở đây, người bán sỉ sẽ phục vụ những người mua hàng nhỏ

Kết quả của sự tăng trưởng của trung tâm đấu giá hoa Aalsmeer chính là sự kiện năm 1985, Hà Lan là quốc gia xuất khẩu hoa đứng đầu trên thế giới Điều này giải thích cho việc hầu như các ngành thương mại hoa thế giới đều được kiểm soát thông qua hình thức đấu giá tại Hà Lan: giá cả, đóng gói, phân phối và kiểm tra chất lượng Tuy nhiên trong khoảng thời gian này xuất hiện dấu hiệu cho thấy những quốc gia khác như Israel, Tây Ban Nha, Kenya, Tanzania, Ecuador và Colombia đã bắt đầu sản xuất hoa với dự định sẽ giao dịch chủ yếu thông qua Hà Lan để kiếm ngoại tệ mạnh và để được kết nối với mạng lưới phân phối này Sự phát triển này làm cho đấu giá hoa Aalsmeer trở thành một trung tâm quốc tế cho cung và cầu sản phẩm hoa

1.3 Giới thiệu và phân biệt một số hình thức đấu giá hoa phổ biến trên thế

giới:

Về nguyên tắc chung, việc đấu giá hoa và cây cảnh được diễn ra chủ yếu thông qua một hay nhiều đồng hồ điện tử có đánh số thứ tự từ 1-100 Khi phiên đấu giá bắt đầu người điều khiển đấu giá sẽ nhấn nút cho đồng hồ chạy từ 100 đi xuống, đồng hồ chỉ dừng lại nếu có người mua nào muốn mua tại mức giá đó và họ bấm nút dừng trên bàn phím tại chỗ của họ Lúc này, người thắng cuộc sẽ sở hữu số hoa đó sau khi được người điều khiển đấu giá xác nhận lại những thông tin đầy đủ

Tuy nhiên, khi đi vào chi tiết, tùy theo hoàn cảnh, điều kiện tại mỗi quốc gia, mỗi vùng mà việc sử dụng mô hình đấu giá, cách thức đấu giá có sự khác nhau Các

mô hình này tại mỗi nơi cũng thay đổi theo thời gian và ngày càng phát triển thích nghi với xu thế toàn cầu Dựa vào tính chất, đặc điểm của từng loại có thể chia thành

03 loại hình thức đấu giá hoa, cây cảnh chủ yếu sau:

- Hình thức đấu giá hoa truyền thống theo kiểu Hà Lan (Tranditional Dutch Flower Auction)

- Hình thức kết hợp giữa đấu giá truyền thống với ứng dụng IT (VBA, UFG, KIFA,OTA,…)

- Hình thức đấu giá điện tử trực tuyến trên mạng (TFA, AUCNET,…)

Ba hình thức này về bản chất vẫn dựa trên nền tảng đấu giá kiểu Hà Lan Hiện nay, trường phái thứ hai và ba đang được sử dụng chủ yếu trên thế giới Đó cũng chính là tất yếu của tính thời đại công nghệ thông tin phát triển tốc độ chóng mặt như hiện nay Riêng loại thứ nhất là dạng sơ khai ngày nay không còn phù hợp nữa

Dưới đây sẽ lần lượt đi vào giới thiệu từng loại hình thức cụ thể

1.3.1 Dutch flower auction truyền thống (DFA):

Đây là nền tảng cho hầu hết đấu giá các mặt hàng nông sản, hoa, cây cảnh, cá,…

* Nguyên nhân ra đời: Loại đấu giá này được áp dụng tại Hà Lan để bán hoa Người ta cho rằng Dutch auction được phát minh như là một cổ máy bán hàng bởi vì Napoleon đã cho đánh thuế lên đấu giá và hình thức này không được xếp vào hình thức đấu giá Mặt khác, đấu giá hoa do những người trồng hoa liên kết lại thành hợp tác xã nhằm chống lại lực lượng trung gian (chủ yếu là thương lái)

* Cấu trúc tài chính – thị trường: Là một hợp tác xã những người trồng và cũng chính họ là chủ sở hữu thị trường, Ban Giám đốc được chọn ra từ những người trồng

có đủ năng lực Do vậy, vốn cũng do chính từ những người trồng này góp với nhau tạo lập thị trường đấu giá (hay trung tâm đấu giá) Doanh thu có được từ phí hoa hồng từ người bán không phải là thành viên của trung tâm, từ phí giao dịch, phí dịch vụ,… lấy

từ người mua

* Chính sách quản lý - điều hành: Các thành viên bắt buộc phải bán sản phẩm của mình thông qua đấu giá Ngược lại, việc đấu giá cũng đảm bảo toàn bộ sản phẩm của các thành viên trong hợp tác xã được bán hết Hệ thống hợp tác xã này là lý tưởng

ở chỗ nó làm giảm sự cạnh tranh giữa những người trồng hoa và kết quả là làm tăng

sự chia sẻ kiến thức giữa họ Việc chia xẻ kiến thức về kỹ năng trồng tốt nhất sẽ làm tăng chất lượng sản phẩm mang lại lợi ích cho đôi bên Tuy nhiên đối với loại hệ thống này, người trồng ít có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với người mua, điều này làm hạn chế sự đánh giá chính xác các dấu hiệu của thị trường và sự định hướng hiện tại Do

đó, họ phải lệ thuộc vào trung tâm đấu giá cho những thông tin này

* Pháp lý điều chỉnh: Các thành viên hợp tác xã được bầu ra sẽ đưa ra các chính sách, các quy định về hoạt động và quản lý của trung tâm đấu giá cũng như những điều lệ mà các người trồng thành viên, không thành viên và người mua phải tuân thủ Chính phủ sẽ không can thiệp vào các chính sách này mà chỉ đưa ra các chính sách khuyến khích, hỗ trợ cho trung tâm này phát triển

* Phương thức tổ chức – quy trình đấu giá: Là kiểu đấu giá giảm diễn ra tại

một nơi cố định nào đó (phòng đấu giá): người tổ chức đấu giá sẽ bắt đầu với một

mức giá rất cao, cao hơn giá trị cao nhất, giảm một cách đều đặn Người nhấn nút dừng đầu tiên có nghĩa anh ta đã sẵn sàng trả tiền cho món hàng đó với mức giá hiện tại Thông thường người điều khiển đấu giá (Auctioneer) sử dụng một đồng hồ và đồng hồ này sẽ nhích dần xuống đến khi người đấu giá bấm ngưng nó

* Ưu điểm và hạn chế của hình thức Dutch flower auction truyền thống:

i/ Ưu điểm:

- Ra đời từ rất lâu và rõ ràng nó thể hiện tính rất hiệu quả của hệ thống Bằng chứng

là hiện nay, mọi hình thức đấu giá áp dụng cho hoa cắt cành và chậu cây đều sử dụng mô hình đấu giá kiểu Hà Lan Nó là nền tảng, là cái nôi cho các tổ chức giao dịch bằng hình thức đấu giá hoa tươi trên thế giới

- Hệ thống đấu giá rất hiệu quả trong việc xác định giá với khoảng 1000 giao dịch một giờ

- Cung cấp cho người mua và người bán những lợi ích như: giảm chi phí tìm kiếm,

sự liên lạc hiệu quả, có thể định rõ được loại sản phẩm biến đổi thường xuyên là hoa tươi, cây cảnh; nó cũng làm giảm chi phí thương lượng mà việc thương lượng này thường chỉ có ở sản phẩm không chuẩn mực và không thường xuyên Ở đây cũng không có sự mặc cả, bằng việc cho đồng hồ quay ở tốc độ cao, sẽ khuyến khích sự cạnh tranh giữa người mua Nó cũng lập một thời gian cố định cho đồng

ii/ Hạn chế: của mô hình đấu giá truyền thống ở chỗ:

- Từ bản thân bộ máy đấu giá và từ chính những người đứng đầu khi mà các chính sách quản lý của họ có xu hướng ưu tiên cho những người trồng hơn là mua Thể hiện ở chỗ thứ nhất đồng hồ luôn chạy ở tốc độ cao, khiến người mua không đủ thời gian suy nghĩ lâu để quyết định giá, thường dẫn đến giá đưa ra cao Thứ hai, chi phí giao dịch dành cho người mua thường ưu tiên những giao dịch lô nhỏ Điều này ngăn không cho người ta mua toàn bộ lô hàng mà không có cạnh tranh Điều

này sẽ làm gia tăng tính phức tạp và tăng sự cạnh tranh cho người mua Ngoài ra,

sự kém minh bạch về bản tóm tắt hàng hóa, thông tin không hoàn hảo chỉ vì quyền lợi của người trồng

- Một bất lợi khác là người tham gia đấu giá phải có mặt tại đúng vị trí (sàn đấu giá)

và đúng giờ để đấu giá một loại sản phẩm nào đó, do vậy rất bất tiện cho những người từ nơi xa; và vì chỉ có mặt tại một nơi duy nhất họ không thể biết được giá

cả ở những thị trường khác đồng thời

- Đấu giá ngày càng mở rộng qui mô thì cũng đối mặt với những vấn đề như: cơ sở điều kiện vật chất giới hạn, chi phí đầu tư để mở rộng rất cao, nạn kẹt xe tại những buổi tổ chức đấu giá,…

- Hệ thống hoạt động chậm do sự ghép chung quá trình đấu giá với qui trình cung ứng dịch vụ

Từ những bất lợi nói trên cũng như sự phát triển của công nghệ thông tin, ngành công nghiệp hoa giao dịch qua hình thức đấu giá buộc phải đổi mới Đó là sự xuất hiện hàng loạt thử nghiệm những mô hình đấu giá mới có vận dụng công nghệ thông tin, chẳng hạn mô hình Video auction, The sample based auction, Buying at distance auction (BADA), TFA,…

Đối với Việt Nam chúng ta khi lần đầu tiên áp dụng mô hình này để giao dịch mua bán hoa, sẽ có nhiều thuận lợi ở chỗ: đây là mô hình đơn giản nhất do tính sơ khai của nó, do vậy, sẽ dễ dàng mang đến sự thích nghi cho các đối tượng tham gia

Về tính hạn chế của mô hình truyền thống là người đấu giá phải có mặt tại sàn nói trên tuy vậy, tỏ ra tương đối phù hợp với Việt Nam vì tính chất cơ cấu thị trường tại Việt Nam còn nhỏ hẹp, đơn giản, chủ yếu là hình thức chợ, siêu thị Do vậy, việc hình thành một trung tâm cố định để tập trung người mua, người bán lại với nhau sẽ thuận tiện hơn cho cả đôi bên trong giai đoạn ban sơ này Ngoài ra, mô hình truyền thống này sẽ thích hợp với thời gian đầu khi mới thành lập và tại Việt Nam việc ứng dụng IT chưa nhiều, nhất là với các đối tượng chủ yếu là người nông dân, thương lái nông sản,…việc ứng dụng quá nhiều IT sẽ mang đến nhiều khó khăn cho họ Ngoài ra, thị trường Việt Nam không phải là thị trường cao cấp, cho nên chưa cần thiết ứng dụng nhiều IT sẽ đẩy chi phí lên cao không cần thiết trong giai đoạn hiện nay, mà chỉ nên

đầu tư mạnh sau khi thị trường đã đi vào hoạt động ổn định, dần dần từng bước nâng cấp thị trường lên

1.3.2 Hình thức kết hợp giữa đấu giá truyền thống DFA với IT:

1.3.3.1 Video auctioning:

* Nguyên nhân ra đời: để khắc phục những nhược điểm của hình thức đấu giá truyền thống, thị trường đấu giá Hà lan cho ra đời một thử nghiệm mới nhằm tìm cách

tách phần logistics ra khỏi phần quyết định giá Đó là cách đấu giá sử dụng băng

video được thử nghiệm tại Flower auction Holland (BVH) năm 1992 Nó thay đổi

không đáng kể so với qui trình đấu giá đồng hồ nguyên gốc Một trong 03 đồng hồ đấu giá sẽ được thay bằng màn hình video để giới thiệu sản phẩm Tuy nhiên, sản phẩm thật cũng được đưa ra dưới đồng hồ nhằm duy trì qui trình logistics đang có

* Vì hình thức này cũng do chính những thành viên của trung tâm đấu giá nói trên sáng tạo ra nhằm mang đến nhiều tiện lợi hơn cho hoạt động đấu giá nên về Cấu trúc tài chính - thị trường, Phương thức tổ chức, Chính sách quản lý - điều hành, Pháp

lý điều chỉnh vẫn không khác so với hình thức thứ nhất, chỉ thay đổi về cách thức của quy trình đấu giá Cụ thể như sau:

* Qui trình đấu giá:

Hàng hóa được đưa vào đấu giá sẽ được chụp hình và đưa vào máy tính đấu giá Những máy tính này sẽ chuyển hình ảnh này đưa ra màn hình tại nơi đấu giá, người mua có thể đấu giá dựa trên hình ảnh sản phẩm Người mua cũng có thể đấu giá

và xem sản phẩm cũng như hình ảnh của đồng hồ trên màn hình máy tính trong phòng đấu giá cá nhân của họ Người điều khiển đấu giá hy vọng với phương pháp đấu giá bằng video từ xa này sẽ cung cấp nhiều thông tin hơn cho cho người mua bằng cách cho phép họ truy cập vào máy tính tại văn phòng của họ để đặt hàng, mua bán và biết những thông tin tóm tắt về sản phẩm,… Tuy nhiên, nhân viên đấu giá cho rằng người mua thường có khuynh hướng chọn sản phẩm của nhóm người trồng đặc trưng hơn là xem xét kỹ lưỡng sản phẩm và lựa thêm người trồng mới Cho thấy, uy tín đóng một vai trò rất quan trọng trong giao dịch qua đấu giá

Hình thức này tương tự Tele flower auction (TFA) nhưng chỉ khác là nó vẫn có

sự liên hệ chặt chẽ giữa đấu giá tại sàn và thông qua mà hình vi tính, trong khi TFA

thì chỉ áp dụng đấu giá thông qua hệ thống máy tính, không có tại sàn Việc gắn chặt đấu giá sàn và qua màn hình đã cho thấy nhiều bất cập

- Chất lượng của những gì hiển thị trên màn hình là nghèo nàn nên việc không tham gia trực tiếp tại phòng đấu giá sẽ bất lợi về thông tin sản phẩm Giao dịch tại sàn giúp họ (những người mua chuyên nghiệp) có thể quan sát lẫn nhau và biết được phản ứng của những người mua khác dành cho những mức giá cụ thể

- Việc trao đổi mang tính chất xã hội và trao đổi thông tin trở nên khó khăn hơn khi giao dịch chỉ qua màn hình

Vì vậy, do những hạn chế nói trên, mô hình này đã sớm kết thúc từ khi đưa ra thử nghiệm chỉ trong vòng 01 năm

Tuy vậy, trong mô hình đang hoạt động hiện nay của mình, trung tâm đấu giá hoa Aalsmeer (Hà Lan) vẫn duy trì có cải tiến ứng dụng nói trên, tức đưa hình ảnh cũng như những thông tin liên quan về sản phẩm lên cùng một màn hình có đồng hồ điện tử Như vậy sẽ tiện lợi hơn cho người mua theo dõi

Vì vậy, chúng ta cũng có thể đưa hình ảnh thực của sản phẩm hoa/cây cảnh lên màn hình kèm với những thông tin cần thiết bên cạnh hình ảnh đồng hồ điện tử đấu giá để người đấu giá tiện theo dõi và chọn lựa sản phẩm hoa của mình

1.3.3.2 The sample based auction:

* Nguyên nhân ra đời: Tương tự như hình thức trên, trong sự cố gắng cải tiến qui trình đấu giá truyền thống bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin vào hệ thống đấu giá, năm 1994, trung tâm đấu giá Aalsmeer (Hà Lan) đã cho ra đời một hình thức

đấu giá dựa trên mẫu (Sample based auction) để giao dịch những sản phẩm cây trồng chậu

* Qui trình đấu giá:

Trong phiên đấu giá, những người trồng sẽ gửi một mẫu sản phẩm đến phòng đấu giá cùng với những thông tin về số lượng sản phẩm có sẵn Trong suốt buổi đấu giá, những mẫu sản phẩm này sẽ được giới thiệu cho người mua Người mua sẽ đấu giá và đưa ra những yêu cầu về đóng gói và giao hàng Sau đó, người trồng sẽ đóng gói sản phẩm theo yêu cầu và giao đến khu vực của người mua ở trung tâm đấu giá hay tại kho của người mua Công nghệ thông tin sơ khai ban đầu đã sử dụng chương trình “trao đổi dữ liệu điện tử - EDI” (electronic data interchange) phục vụ cho việc liên kết trao đổi tất cả thông tin cần thiết giữa người trồng, người mua và trung tâm đấu giá Điều này làm giảm thời gian mà một sản phẩm được trao tay, gia tăng chất lượng và giảm chi phí đóng gói

Ở đây, trung tâm đấu giá, người trồng và người mua mong đợi những lợi ích khác nhau Trước tiên, bằng việc tách logistics ra khỏi phần đấu giá, người trồng và trung tâm đấu giá hy vọng số lượng giao dịch mỗi giờ sẽ tăng lên Thực tế thì số lượng giao dịch lại giảm do người mua phải qui định điều kiện giao hàng Trung tâm đấu giá

hy vọng 45% chậu cây được giao dịch nhưng chỉ có 10% được giao dịch bằng cách này Vì vậy, phương pháp đấu giá này được coi là không hiệu quả trong việc giảm khối lượng lưu kho tại trung tâm đấu giá

* Ưu điểm và hạn chế:

i/ Ưu điểm: Đây là sự cải tiến thứ hai có ứng dụng IT vào Dutch Flower

Auction truyền thống sau Video auctioning Nó nhằm mang lại sự giảm thời gian lưu thông của một sản phẩm, tăng chất lượng và giảm toàn bộ chi phí đóng gói và sự hư hỏng hàng hóa

ii/ Hạn chế: Tuy nhiên, có nhiều lý do phương pháp này không thành công:

- Thứ nhất, không có sự thay đổi trong việc khuyến khích người mua và người trồng tham gia thị trường này Người trồng không nhận được thêm tiền hoa hồng từ việc thay đổi thói quen đóng gói và giao hàng để phù hợp với yêu cầu khách hàng

- Thứ hai, người trồng nhận thấy họ chịu mức giá thấp khi việc đấu giá diễn ra chậm Điều này sẽ tăng rủi ro cho hệ thống khi người trồng sẽ chẻ những sản phẩm giống nhau thành những lô mẫu khác nhau nhằm có được giá cao hơn

- Thứ ba, những quy định của đấu giá không thay đổi để khuyến khích người mua bằng việc hỗ trợ giao dịch trên những lô lớn, thay vì đấu giá duy trì những quy định ưu tiên những giao dịch trên lô nhỏ Vì vậy, không có đủ số lượng những người trồng và người mua để làm thị trường đấu giá dựa trên mẫu có thể sống được và có hiệu quả như một phương tiện giao dịch

Tuy những hạn chế nói trên rút ra từ thị trường Hà Lan trong giai đoạn đã hoạt động hơn hai mươi lăm năm của thị trường hoa nước này, ta thấy chúng có thể là sự thích hợp đối với thị trường Việt Nam trong giai đoạn hiện nay khi mà các cơ sở cung cấp hoa trồng, nhà vườn đa số không có sự tập trung, phân tán Thêm nữa, do địa hình địa lý Việt Nam chủ yếu là dài nên đường vận chuyển dài mang đến sự bất tiện khi di chuyển hoa từ vùng này sang vùng khác Cho nên việc sử dụng mô hình đấu giá có mẫu này nên được nghiên cứu xem xét áp dụng vào trung tâm đấu giá tại Việt Nam Phần này sẽ được phân tích sâu hơn ở Chương 3

1.3.3.3 Buying at distance auction (BADA) hay “Kopen of Afstand” (KOA):

* Nguyên nhân ra đời: Dựa trên hình thức đấu giá Video auctioning, một lần nữa Flower auction Holland cho ra đời một thử nghiệm mới “Đấu giá mua hàng từ xa

- Buying at distance auction” vào tháng 6/1996

* Miêu tả quy trình như sau: người mua có thể kết nối modem máy tính cá nhân của họ với một vài cái đồng hồ tại các phòng đấu giá, bằng cách sử dụng phần mềm và hệ thống ISDN kết nối với máy tính tại sàn đấu giá Trên màn hình máy tính của mình, người mua có thể click vào hay mở ra bất kỳ cửa sổ tương ứng với mỗi đồng hồ đấu giá đang hoạt động Những người mua KOA này sẽ cạnh tranh đồng thời với những người đấu giá tại sàn

Hình thức này khi bắt đầu chỉ với 6 đồng hồ và 16 người mua Trong năm 1997 tăng lên 60 người mua

* Ưu điểm của hình thức này là:

- Người mua có thể tìm kiếm nguồn cung cấp dữ liệu sản phẩm hay về người trồng tại máy tính của mình Do vậy, từ nhà hay văn phòng của mình họ có thể tham gia đấu giá đang diễn ra tại sàn

- Chi phí nhân sự thấp hơn (do một người có thể tham gia đấu tại nhiều sàn đấu giá cùng lúc trên màn hình vi tính thay vì phải có nhiều người chia ra đến tận mỗi sàn đấu giá), tiết kiệm được chi phí di chuyển

* Hạn chế: những người mua từ xa này khó có thể nắm bắt được thông tin tình trạng thị trường (market state information) mà chỉ những người có mặt trực tiếp tại sàn mới có

Tuy vậy, mô hình này được đưa ra thử nghiệm từ 1996 đến nay vẫn tồn tại với quy mô ngày phát triển cho thấy tính hoạt động hiệu quả của nó mang lại nhiều tiện lợi hơn cho cả hai phía người mua và người trồng

Do có nhiều tính chất ưu việt khi được sử dụng trong điều kiện tình hình thương mại điện tử ngày càng phát triển như hiện nay, hình thức này nếu áp dụng kết hợp với hình thức đấu giá truyền thống sẽ mang lại những tiện ích đáng kể Khi người dân Việt Nam ngày càng thành thạo với máy tính thì việc áp dụng hình thức này mang đến rất nhiều thuận lợi do tiết kiệm chi phí đi lại, ngồi tại chỗ vẫn có thể theo dõi và tham gia đấu giá như tại sàn, hay có thể tham gia đấu giá nhiều sản phẩm cùng lúc (chứ không phải chỉ một đối với đấu giá tại sàn)

1.3.3 Các loại hình thức đấu giá điện tử trực tuyến trên mạng (e-auction):

1.3.3.1 Tele flower auction (TFA):

* Nguồn gốc ra đời của hình thức này như sau:

Từ năm 1993, xuất hiện một sự tranh cãi trong nền công nghiệp hoa Hà Lan về

sự gia tăng lượng hoa nhập khẩu vào trung tâm đấu giá Hà lan cũng như về việc áp dụng công nghệ thông tin trong ngành này Sau cuộc trưng cầu dân ý thì tháng 9/1994 những người đứng đầu Trung tâm đấu giá quyết định ban hành lệnh cấm những người trồng từ nước ngoài tham gia đấu giá tại Hà Lan Điều này đã góp phần đưa đến sự ra đời của Tele flower auction (TFA) Sự thay thế này có nguồn gốc từ một trong những

tổ chức nhập khẩu lớn nhất về hoa cắt cành - East African Flowers (EAF) Họ chuyên cung cấp hoa từ Đông Phi (Kenia, Tanzania, Uganda) EAF được thành lập năm 1984 đặt tại tỉnh Aalsmeer Việc cấm hoa nhập khẩu được đấu giá tại Hà Lan đã đe dọa sự

phá sản của công ty này Và thế là TFA ra đời Từ khi bắt đầu hoạt động (tháng 12/1994) đến tháng 3/1995 TFA đã có 70 người mua tham gia TFA lúc mới bắt đầu chỉ giới hạn số người trồng tham gia là 15 người Sau một năm số lượng người mua tăng lên 150 người Tháng 10/1995, EAF quyết định đưa TFA trở thành một thị trường đấu giá điện tử lâu dài

* Cấu trúc tài chính – thị trường: Là một tổ chức nhập khẩu nước ngoài lớn nhất Hà Lan lúc này, hoạt động theo cơ chế công ty 100% vốn nước ngoài Không có sàn giao dịch vì mọi hoạt động giao dịch của nó đều diễn ra trên mạng

* Phương thức tổ chức – quy trình đấu giá

Đây là hình thức đấu giá điện tử chỉ diễn ra trên mạng Internet cho phép người mua ở xa có thể tham gia đấu giá Người mua có thể đấu giá thông qua máy tính cá nhân (PC) của mình Mỗi PC sẽ được nối vào đồng hồ đấu giá đã được vi tính hóa Logistics và việc đưa ra giá được tách bạch khỏi nhau Người mua không cần phải có mặt tại nơi đấu giá nữa mà chỉ thông qua màn hình máy tính của họ để nhìn thấy sản phẩm Máy tính cá nhân cung cấp những thông tin về các lô hoa sắp tới (người trồng, sản phẩm, đơn giá tiền tệ, chất lượng và số lượng tối thiểu phải mua) để người mua có thể chọn lựa và đánh dấu những lô hoa muốn mua Máy tính sẽ báo hiệu cho người mua khi những lô hoa này được đưa ra đấu giá Khái niệm đấu giá cơ bản được giữ lại tương tự như Dutch flower auction Trên màn hình máy tính người mua sẽ thấy hình ảnh đồng hồ đấu giá Kim đồng hồ bắt đầu tại mức giá cao và dần dần hạ xuống cho đến khi người mua đầu tiên dừng nó lại bằng cách nhấn thanh space bar Người điều khiển đấu giá sẽ hỏi người mua, thông qua kết nối điện thoại mở, số lượng hoa muốn mua Người mua cung cấp số lượng và đồng hồ bắt đầu lại cho những đơn vị tiếp cho đến khi lô hoa đó hết Việc phân phối hoa đến khách hàng sẽ do bộ phận vận tải của EAF đảm nhận

* Cách thức quản lý - điều hành: hoạt động dưới hình thức một Công ty tư nhân

có bộ máy quản lý tổ chức, điều hành chặt chẽ

* Pháp lý điều chỉnh: dựa trên những quy định, nguyên tắc do tổ chức này tự đề

ra, độc lập với các trung tâm đấu giá hoa theo hình thức truyền thống và bán truyền thống khác tại Hà Lan

* Ưu điểm và hạn chế:

i/ Ưu điểm:

- EFA là một tổ chức đấu giá hoa qua mạng nên chủ yếu phục vụ những khách hàng

ở xa

- Giảm chi phí vận chuyển đến tận nơi đấu giá như hình thức đấu giá truyền thống

- Chất lượng của thông tin: ứng dụng công nghệ thông tin làm tăng chất lượng thông tin, tăng tính hiệu quả cho thị trường Đó là thông tin rõ ràng, đáng tin cậy và được cập nhật thường xuyên hiện trên màn hình giúp người mua hiểu biết hơn về mọi vấn đề liên quan đến sản phẩm họ quan tâm Giữa người mua và người bán dễ dàng trao đổi thông tin với nhau Thể hiện được chất lượng của thông tin, chẳng hạn: sự đúng lúc, tính chính xác, sự hội tụ, cách thức báo cáo, thời gian lưu giữ, tính bảo mật, sự đáng tin cậy và sự phục hồi

- Thực hiện cung ứng dịch vụ: bằng cách tách việc tạo giá ra khỏi qui trình cung ứng dịch vụ nên việc cung ứng dịch vụ của TFA đơn giản hơn nên hiệu quả hơn, chủ yếu tập trung vào dịch vụ hậu mãi (cung cấp vận chuyển cho khách hàng)

- Vẫn duy trì đấu giá dựa theo nguyên tắc truyền thống Dutch flower auction, tức qui trình tạo giá hiện có Người mua là người tiêu thụ cuối cùng của hệ thống, họ

đã quen với đấu giá truyền thống nên chỉ tốn phí huấn luyện cách giao dịch qua máy tính cá nhân TFA chú ý nhiều đến thiết kế phần giao diện người dùng

- Sự đáng tin: TFA đã có được sự tin tưởng của người mua vào chất lượng sản phẩm cũng như chất lượng dịch vụ của mình Thường thì người mua có được sản phẩm chất lượng tốt hơn những gì nó thể hiện trên màn hình, do chương trình quản lý chất lượng tập trung

- Độc quyền về hình thức đấu giá mới mẽ ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại nên nhanh chóng trở thành tổ chức đấu giá có doanh số tăng nhanh nhất (đứng thứ tư) Chỉ sau một thời gian ngắn ra đời, nó đã trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm của những tổ chức kinh doanh đấu hoa có thị trường tập trung

- Ra đời trong thời điểm thích hợp, phục vụ cho những người trồng hoa nhập khẩu không được phép tham gia thị trường đấu giá tại Hà Lan lúc bấy giờ Về sau nó mở rộng thị trường ra những người trồng khắp mọi nơi trên thế giới

ii/ Hạn chế: Tuy vậy, nó cũng có những hạn chế nhất định:

- Chi phí hướng sử dụng công nghệ thông tin (tuy nhiên theo các nhà chuyên môn chi phí này không cao lắm)

- Cạnh tranh với những tổ chức đấu giá hoa truyền thống ở những thị trường tập trung Những tổ chức này đã có nền tảng rất lớn mạnh, hoạt động rất lâu đời và có khối lượng khách hàng rất đông trên khắp thế giới Sự thành công của TFA cũng

có thể là một bất lợi vì những tổ chức truyền thống này sẽ nhanh chóng bắt chước hình thức của TFA, cạnh tranh lại với TFA về lĩnh vực này Bằng chứng là tháng 5/1996, Flower Auction Aalsmeer đã quyết định thu hồi lệnh cấm người trồng nước ngoài tham gia và đưa vào thực hiện một số hình thức giao dịch điện tử tương tự như Flower Access, electronic clearinghouse,… cho hoa cắt cành và cây cảnh

Đối với mô hình này sẽ tỏ ra rất tiện ích nếu vận dụng trong môi trường mà hệ thống mạng Internet hoạt động cực tốt, đồng thời những lĩnh vực dịch vụ hỗ trợ khác như ngân hàng điện tử (e-bank) với các loại hình thức thanh toán qua mạng phát triển thông dụng,… Lúc đó, mô hình này sẽ vô cùng hấp dẫn Do đó, đối với Việt Nam chúng ta hiện nay theo những điều kiện đặt ra nói trên vẫn chưa thể áp dụng được mô hình này

1.3.3.2 Broadband flower auction/Aucnet’s Flower auction (Japan):

Đây là một tổ chức của Nhật chuyên bán hàng bằng đấu giá trên mạng, cũng tương tự như eBAY Tuy nhiên, ở đây hàng hóa là hoa tươi, cây cảnh, lá trang trí,… Người trồng hoa có thể bán sản phẩm hoa của họ cho bất cứ cửa hàng hoa nào tại Nhật thông qua Internet Người mua sử dụng thiết bị đầu cuối Aucnet (Aucnet terminal) gồm một bàn phím và một màn hình để liên lạc với bộ xử lý trung tâm của

hệ thống máy tính giúp cho việc mua sản phẩm diễn ra nhanh chóng và dễ dàng

Aucnet bắt đầu đưa ra đấu giá TV đầu tiên cho ngành công nghiệp hoa vào tháng 5/1997, tổ chức đấu giá vào các ngày Thứ ba, năm và chủ nhật lúc 15.30 Bộ phận đấu giá hoa Aucnet thực hiện những giao dịch cần thiết giữa những người cung cấp, người trồng và hợp tác xã nông nghiệp, người mua (nhà bán sỉ và bán lẻ) Mạng giao dịch này bao gồm những thông tin về tình trạng trồng hoa, sự phân phối và thị trường đã góp phần làm ổn định giá cả thị trường và giảm chi phí trung gian

Ngày nay, mỗi ngày nó đấu giá với khối lượng trung bình là 7000 kiện Về mặt nguồn hàng, Aucnet ký hợp đồng lấy sản phẩm từ những hợp tác xã trong 23 quận ở Nhật và khoảng 1.500 người trồng độc lập Từ khi đấu giá lan rộng thì những người sản xuất nhận được nhiều lãi thực do thị trường ổn định Mạng lưới thành viên đấu giá tăng đến 559 công ty kinh doanh hoa ở khắp mọi nơi trên nước Nhật

Vào tháng 11/2004, hãng đấu giá hàng đầu Nhật Bản – Tokyo-based Aucnet Inc đã nâng cấp hệ thống đấu giá qua TV dựa trên vệ tinh để có một hệ thống đấu giá hoa băng tầng rộng (broadband flower auction), liên kết những người tham gia thông qua Internet, được coi là một tiến bộ chưa từng thấy trong ngành công nghiệp đấu giá hoa Tất cả người tham gia chỉ cần một máy tính xách tay và nối với mạng Internet để tham gia đấu giá từ bất cứ nơi nào Chỉ với hệ thống đấu giá TV dựa trên vệ tinh của

nó, AUCNET có thể sử dụng hệ thống Internet để truyền âm thanh, hình ảnh và nội dung dựa trên tốc độ xử lý

* Ưu điểm:

- Người mua có lợi từ việc có thể mua hoa mà không cần phải đến tận thị trường để đấu giá Hoa được giao vào ngày thứ hai, tư và sáu, tức một ngày sau mỗi đấu giá, giảm thời gian đáng kể trong thủ tục mua bán

- Hơn thế, hệ thống Aucnet cung cấp thông tin về sản xuất hoa và giao hàng, làm hệ thống phân phối tăng tính hiệu quả, ổn định giá cả và giảm chi phí trung gian

- Một thuận lợi của hệ thống đấu giá sử dụng băng tần rộng cho các cửa hàng hoa là cho phí điện thoại sẽ thấp hơn Hơn nữa, không cần phải sử dụng một thiết bị đầu cuối đấu giá được thiết kế đặc biệt để liên lạc vệ tinh, do đó giảm được chi phí hàng tháng một cách đáng kể Điều đó có nghĩa là những cửa hàng nằm trong những tòa nhà cao tầng trong trung tâm thành phố, bên trong khách sạn hay những nơi khác nơi mà đường nối vệ tinh không thực hiện được thì nay có thể tham gia đấu giá hoa trên mạng

Từ những thuận lợi này loại hình đấu giá hoa nói trên đã hỗ trợ rất nhiều cho người bán cũng như người mua

Khối lượng đấu giá hoa tăng đều đặn Trong năm nay, Aucnet ước tính đấu giá hoa sẽ đạt đến 3.5 tỷ Yên Bằng việc gia tăng sử dụng đấu giá băng tần rộng, Aucnet

có kế hoạch mở rộng hơn ngành kinh doanh này cũng như thị trường hoàn toàn cho ngành phân phối hoa tươi

* Nhược điểm: tuy nhiên, do tính ưu việt của hình thức như nói trên, nó chỉ có thể được đưa vào sử dụng tại những thị trường có đủ điều kiện cơ sở về hệ thống mạng với công nghệ thông tin phát triển cao, chi phí đầu tư ban đầu rất cao Cho nên, hình thức này hiện nay ít được sử dụng trên thế giới

Do đó, tương tự như hình thức đấu giá TFA, hình thức đấu giá qua băng tầng rộng (vệ tinh) cũng là một loại hình đòi hỏi ứng dụng công thông tin công nghệ rất cao

mà hiện nay tại Việt Nam vẫn chưa đủ điều kiện để phát triển được Do đó, đây sẽ là

mô hình cho tương lai

1.3.4 Giới thiệu một mô hình đấu giá hoa có kết hợp giữa DFA truyền thống với

IT: Aalsmeer Flower Auction VBA (Hà Lan):

Như đã trình bày ở trên, Hà Lan nổi tiếng với nhiều trung tâm đấu giá, trong đó

có trung tâm Aalsmeer Flower Auction và Flower Auction Holland là hai trung tâm lớn nhất, nhì thế giới Số lượng các trung tâm đấu giá Hà Lan giảm từ 40 còn 14 năm

1995, và đến nay chỉ còn 04 Đó là các trung tâm: FloraHolland, Bloemenveiling Aalsmeer (VBA), Bloemenveiling Oost Nederlander và Bloemenveiling Vleuten Nguyên nhân của sự sụt giảm về số lượng nói trên là do tiến bộ về công nghệ, khách hàng thích mua hàng trực tiếp từ người trồng thông qua những tổ chức trung gian hơn

Trải qua nhiều thử nghiệm trong việc cải tiến hệ thống đấu giá, các trung tâm đấu giá hoa cắt cành ngày nay đã có nhiều thay đổi trong hệ thống vận hành cũng như

cơ chế quản lý, nhưng về cơ bản vẫn giữ nguyên tắc đấu giá ban đầu là theo kiểu đấu giá đồng hồ (clock auction)

Chúng ta sẽ biết rõ hơn về trung tâm đấu giá hoa cắt cành lớn nhất thế giới này qua phần giới thiệu về trung tâm đấu giá hoa tươi lớn nhất thế giới hiện nay: VBA

* Aalsmeer Flower Auction có sơ đồ tổ chức như sau:

Ban Giám đốc

Đấu giá

(Auctioning ) (Mediation) Điều phối Logistics

Tổng quản lý Giám đốc quản lý

Giám đốc thương mại

Giám đốc vận hành

Ban Giám sát

Bán hàng điện

tử (e-selling)

Công nghệ thông tin (IT)

Tài chính (Finance)

Nhân sự (HRM)

Chỉ số Aalsmeer thể hiện tình trạng thị trường hoa Dữ liệu chỉ số được công khai và được phát hành

thường xuyên trên các phương tiện khác nhau từ năm 1996 Gồm chỉ số cho hoa (Aalsmeer Flower Index)

và chỉ số cho cây (Aalsmeer Plant Index) được chia ra thành chỉ số cho cây xanh và chỉ số cho cây có hoa

Các chỉ số này cũng dựa trên hệ thống được sử dụng trên thị trường tài chính thế giới như ch ỉ số Dow

Jones Chỉ số những sản phẩm quan trọng được sử dụng để chỉ tình trạng hiện tại hằng ngày mỗi tuần, lấy

tuần hiện tại so với tuần tương tự của năm trước đó (Phụ lục 2)

* Chỉ số Aalsmeer (Aalsmeer index):

* Thị phần và doanh thu: VBA chiếm thị phần là 44% với doanh số là 1.6 tỷ Euro (2003) Doanh thu từ

dịch vụ gồm đóng gói và cho thuê (không gian, vị trí, xe cộ,….) là 158 triệu Euro

- Khối lượng nhà cung cấp hoa: có khoảng hơn 6000 người trồng trên khắp thế giới: Kenya, Israel,

Zimbabwe and Zambia

* Khách hàng: Có khoảng 1100 người bán sỉ và nhà nhập khẩu

- 25% hoa đấu giá là nhập từ nước ngoài

* Nguồn cung cấp:

* Số lượng và doanh số bán trung bình mỗi ngày: là 19 triệu cành hoa và 2 triệu chậu cây

* Về nhân sự: Hiện có khoảng 2000 nhân viên Tuy nhiên, tổng số người làm việc ở đây mỗi ngày lên tới

10.000 người (bao gồm những nhà xuất khẩu, thương lái, ngân hàng, vận chuyển và những người cung

cấp dịch vụ khác) Con số này có thể lên đến 12.000 trong thời điểm lễ Valentine, Mother’s day,…

Khoảng 600 lô được giao dịch mỗi giờ đồng hồ Mỗi năm đấu giá bán 3 tỷ hoa và 400 triệu cây, đến từ

8.000 vườn Trồng hoa là ngành kinh doanh hằng năm mang lại lãi ròng hơn nữa tỷ dollar cho Trung tâm

đấu giá Aalsmeer Sau khi hoa được bán thông qua phiên đấu giá, nó sẽ được chở bằng máy bay đến Mỹ

và những quốc gia khác

Trung tâm này được đặt tại bên hông bờ hồ của tỉnh Aalsmeer, gần sân bay Schiphol của Hà Lan, nằm

cách 10 km phía Nam Amsterdam có diện tích là 1.000.000 m2 Đấu giá được tổ chức mỗi ngày từ thứ

Hai đến thứ Sáu, bắt đầu lúc 7.30 và kết thúc lúc 11.00 giờ chỉ trong buổi sáng Phí vào cửa là 5 Dfl (2.15

USD) cho người lớn và miễn phí cho trẻ em dưới 12 tuổi

Tổng quát về VBA:

Trung tâm đấu giá hoa Aalsmeer là một hợp tác xã những người trồng, khoảng 3.500 người trồng trong 15 khu vực là thành viên của hợp tác xã và là chủ sở hữu trung tâm đấu giá Các thành viên này chỉ định một ban gồm 9 người trong số họ để quyết định chính sách Một chủ tịch, một phó chủ tịch và một thư ký được chọn ra từ ban này Việc quản lý và thi hành chính sách là do 03 thành viên tổng quản lý: 01 Giám đốc quản lý , 01 Giám đốc thương mại và 01 Giám đốc vận hành Một ban giám sát để đề xuất và thẩm tra chính sách

Trung tâm này là một khu liên hợp bao gồm rất nhiều loại hình hoạt động kinh doanh diễn ra bên trong nó Ngoài khu vực đấu giá, nơi đây còn có cả khu vực Điều phối (Mediation), Bán hàng điện tử (e-selling), Khu triển lãm giới thiệu sản phẩm (Presentation Area), Trung tâm bán sỉ (Cultra Wholesale Centre), Khu vực dành cho mua và trả tiền mặt (Super Cash & Carry), mua bán qua môi giới (Brokers) hay nhà xuất khẩu (Exporters),…

Về tổng thể, Trung tâm này chủ yếu sử dụng hai kênh để thực hiện một vai trò của nó như là một trung gian đứng giữa người trồng và người mua (ở nhánh hoạt động thương mại) Đó là:

o Auction (Đấu giá): bằng việc sử dụng đồng hồ đấu giá (auction clock), hầu hết

nguồn cung (hoa cắt cành, chậu cây,…) từ người trồng được bán ở đây, chúng được chia thành nhiều đơn vị nhỏ để đựơc bán cho người bán sỉ và những nhà xuất khẩu

- Phòng đấu giá: VBA có tất cả 5 hội trường đấu giá: 04 cho hoa và 01 cho cây Hội trường đấu giá cây có sức chứa 600 người tham gia đấu giá Tính chung cho cả 05 hội trường đấu giá có thể chứa đến 2000 người mua

- Đồng hồ điện tử: Có tất cả 13 đồng hồ đấu giá, trong đó phòng đấu giá cây có

04 cái, còn lại là cho 04 phòng đấu giá hoa Đồng hồ để đấu giá có kích thước khổng lồ được đánh số từ 100 đến 1

- Những người mua (tham gia đấu giá) ngồi theo hàng ngang trong 04 hội trường đấu giá dạng thính phòng Tại đây họ sẽ có micro để đặt câu hỏi và nhấn nút để thông báo mức giá mình chọn với máy tính trung tâm Giá đấu đầu tiên là giá

dừng đồng hồ khi nó đang đi dần từ 100 xuống 1 là giá đấu duy nhất Tại mỗi bàn có một vài vị trí có thể được đặt trước bởi những người mua thường xuyên

- Người điều khiển đấu giá (auctioneers): Mỗi đồng hồ sẽ có 02 người điều khiển đấu giá Công việc của họ là miêu tả ngắn gọn thông tin về sản phẩm (khi xe chở sản phẩm này di chuyển ra trước đồng hồ) đối với mỗi đợt đấu giá

- Giá tối thiểu: mỗi loại hoa và cây đều có một giá tối thiểu được ghi trong quyển codebook Nếu người mua không nhấn nút dừng đồng hồ trước khi đến giá tối thiểu, sản phẩm sẽ không được bán mà sẽ cho qua hoặc bị hủy

- Large batches – GPs: Bloemenveiling Aalsmeer khuyến khích các nhà cung cấp của họ cung cấp những chuyến hàng lớn (large batches - GPs) và cho phép người mua mua số lượng nhiều GPs của cây gồm từ 3 xe đẩy trở lên; GPs của hoa gồm từ 1 xe trở lên Ngoài ra cũng có thuật ngữ GP+ batches, nghĩa là chỉ

có một xe đẩy làm mẫu trước đồng hồ GP+ thì bao gồm 3 xe đẩy trở lên cho hoa và 4 trở lên cho cây

- The ‘Clock Supply Online’: hệ thống thông tin nguồn cung cấp sẽ cho người mua biết rõ hơn về nguồn cung cấp trước khi đấu giá bắt đầu

o Mediation (tạm dịch là bộ phận điều phối): nơi mà những người môi giới (chia thành từng đội) sẽ kết hợp cung và cầu đặc biệt của khách hàng để tạo ra những giao dịch theo ngày hay tương lai Giá giao dịch thường theo giá đấu giá

- Bộ phận tiếp thị và bán hàng MVA (Marketing & Sales Aalsmeer) có chức năng bán sỉ và xuất khẩu khối lượng lớn các sản phẩm đã được xếp loại cho khách hàng Nó cũng cung cấp thông tin nguồn cung cấp thích hợp cho khách hàng Nguồn cung cho VBA chính là những người trồng thành viên MVA được chia thành nhiều bộ phận:

- Trade Sales (cash & carry, bán sỉ và chain stores): dành cho những nhà cung cấp không có mối liên hệ thường xuyên với MVA Nơi đây có một quầy đặt hàng (Order desk): cung cấp dịch vụ truy cập vào mạng Internet để xem các nguồn hàng của MVA;

- Bộ phận bán hàng mắc xích (Chain Sales department): quản lý tài khoản cho những khách hàng không chuyên và phát triển ý tưởng

- Toàn bộ hàng hóa của MVA được trưng bày tại khu vực giới thiệu (presentation area) Mỗi loại sản phẩm sẽ được áp một mức giá mà thường là giá tại phiên đấu giá để cho tham khảo Giá cả được lập từ sự nhất trí giữa MVA và người cung cấp MVA duy trì thường xuyên loại hình chợ và hội chợ

để có nhiều đơn hàng hơn MVA cũng chấp nhận những đơn hàng một lần (one-off oerders) hay đơn hàng thường xuyên có giá trị lớn (standing orders)

Giữa bộ phận đấu giá (Auction) và Mediation có sự cạnh tranh lẫn nhau Trong

quá khứ, đấu giá được coi là quan trọng, trong khi điều phối chỉ là bộ phận phụ Ngày nay, việc kinh doanh dần hướng về điều phối, tuy nhiên qui trình điều phối vẫn theo mức giá lập tại phiên đấu giá Vì vậy, cả hai kênh này đều có sự phụ thuộc chặt chẽ với nhau Sự kết hợp của hai kênh mang lại những lợi ích cho cả người trồng lẫn người mua

o Ở nhánh vận hành: bao gồm bộ phận logistics, công nghệ thông tin (IT), tài

chính và quản lý nguồn nhân lực (HRM), cung cấp tất cả các loại dịch vụ cho bộ phận điều phối và đấu giá

+ Bộ phận Logistics: cung cấp rất nhiều loại hình dịch vụ logistics, gồm:

- Cho thuê những dụng cụ thiết yếu như: xe đẩy, container Danish hoặc plus cart (xe đẩy có nhiều hơn 3 khay) và thêm khay

- Lưu container, lưu kho qua đêm, lưu kho lạnh tạm

- Đóng gói (cho một người sử dụng hay cho nhiều người)

- Chuyển tải, vận chuyển cho bên thứ ba tuyến đường ngắn

o Electronic selling: Bao gồm các hình thức sau:

+ Remote purchasing hay Buying at distance (KOA):

Dịch vụ này cho phép người mua có thể tham gia đấu giá hoa và cây tại Bloemenveiling Aalsmeer từ nhà, Công ty,… Việc mua được thực hiện qua hai bước:

1 Người mua chọn lựa và đánh dấu hàng hóa

2 Mua hàng điện tử: Người mua có thể xem trước nguồn hàng để xác định những

gì cần mua, đánh dấu đợt hàng đó Sau đó, vào thời điểm đúng lúc sẽ được thông báo sản phẩm sắp được đấu giá để người tham gia có thể vào đúng đồng hồ đấu giá Điều này giúp người mua không còn bỏ lỡ những đợt hàng quan trọng nữa

Việc tự do mua hàng từ bên ngoài phòng đấu giá cũng có những lợi thế đáng kể Chẳng hạn, người mua có thể tổ chức việc mua bán kỹ lưỡng hơn, bằng cách ấy tăng cường khả năng kinh doanh của mình Người mua có thể kết nối dữ liệu về đợt hàng được mua hệ thống máy tính của mình ngay tức khắc Đây là sự hợp nhất quy trình

+ FlowerAccess:

FlowerAccess là hệ thống đặt hàng và thông tin điện tử của Bloemenveiling Aalsmeer Hệ thống này dành cho những người buôn sỉ, họ sử dụng nó để phục vụ khách hàng của họ là những người bán lẻ trong và ngoài nước một cách nhanh chóng và hiệu quả Người bán có thể thảo một hợp đồng với FlowerAccess, trong

đó ghi ra quy cách sản phẩm và thời gian có thể cung cấp Bản thỏa thuận này sẽ được tập họp vào hệ thống cung cấp trung tâm (central supply system) Người bán hằng tuần sẽ bán sẽ cho biết sản phẩm nào đang chào bán tuần đó và giá dự tính Nguồn hàng của họ sau đó sẽ xuất hiện trên thông tin chung mà thông qua nó người buôn sỉ có thể tiếp cận khách hàng của họ Những đơn hàng của người bán

lẻ sau đó sẽ thông qua người bán sỉ Dữ liệu được thu thập mỗi ngày bằng hệ thống điện tử và chuyển đến khách hàng vào mỗi sáng sớm

+ VBA Trade Plaza:

VBA Trade Plaza là một dịch vụ thương mại điện tử, việc giao dịch mua bán trực tiếp hằng ngày đều diễn ra trên mạng Internet

The VBA Trade Plaza dành cho những nhà thương mại (traders) có những hợp đồng cố định với một vài người trồng nào đó VBA Trade Plaza sẽ quản lý những hợp đồng này bằng cách nhận đơn hàng từ nhà thương mại, tìm kiếm người trồng đáp ứng, cung cấp thông tin cho nhà thương mại Người trồng và nhà thương mại

sẽ trao đổi thông tin qua hệ thống này Mọi thông tin liên quan chỉ có giữa 02 đối tượng mua bán biết Có một nhóm chịu trách nhiệm lên kế hoạch đơn hàng sẽ chịu trách nhiệm giám sát thông tin và qui trình logistics Một đặc điểm của hình thức này là nó cam kết về nguồn cung của người trồng, có nghĩa là chất lượng, qui cách, giao hàng tuân theo hợp đồng

Ngoài ra, có các bộ phận hỗ trợ đấu giá và bộ phận bán hàng khác như:

+ Phòng chất lượng của đấu giá (The Auction's Quality Department):

Bao gồm những thanh tra viên, họ được chia thành các nhóm nhỏ gồm: Giám sát việc tự kiểm tra (Self-Inspection Monitors), Theo dõi đơn kiện (Complaint Handlers) và Giám sát nội bộ (Internal Monitors)

Thanh tra viên sẽ kiểm tra một cách ngẫu nhiên bất kỳ sản phẩm nào được đưa tới trước khi đưa ra đấu giá xem sản phẩm có đạt chất lượng không; mặt khác nhằm so sánh lô hàng này với thông tin do chính người trồng cung cấp có phù hợp không Bằng việc sử dụng bộ quét bằng tay (hand scanner) hay máy tính cầm tay (handheld PC) (được ứng dụng đầu năm 2003), sẽ phát hiện lô hàng này có cần phải được kiểm tra hay không Thiết bị này được lập trình để những lô hàng từ

những người cung cấp có chỉ số đáng tin cậy (BI) thấp sẽ được kiểm tra thường

xuyên, và ít hơn đối với nhà cung cấp có BI cao Nó cho ra kết quả đọc được chi tiết những lỗi của người cung cấp thời gian gần đối với cây có vấn đề

- Nhóm Self-Inspection Monitors chịu trách nhiệm đến để cung cấp thông tin về

BI cho người cung cấp và cùng giải quyết các lỗi (nếu có) sao cho thông tin mang lại đảm bảo cho sự đáng tin cậy một cách ổn định hơn Hằng năm, bộ phận này (cùng với Giám đốc vùng của VBA) sẽ sang một số nước như Kenya, Uganda, Israel,… để trực tiếp kiểm tra và hỗ trợ người bán cải tiến chất lượng của họ

- Nhóm Internal Monitors chịu trách nhiệm liên hệ những người cung cấp trong trường hợp thanh tra viên nhận dạng các lỗi cung cấp liên tiếp xảy ra

- Nhóm Complaint handlers xử lý những phàn nàn, kiện cáo về chất lượng sản phẩm và thông báo cho người cung cấp nếu liên quan đến một hay nhiều lô hàng của họ Điều này giúp người cung cấp tránh lập lại lỗi này lần sau

Dịch vụ Chỉ số đáng tin cậy BI (Reliability Index service) sẽ được cung cấp miễn phí cho người bán từ nước ngoài thông qua trang Web Đối với người cung cấp nước ngoài, chỉ số này sẽ được quyết định một phần bởi đại lý của họ

VBA sử dụng các loại mã (codes) cho nhiều mục đích khác nhau, một phần để tăng tốc cho quy trình đấu giá, một phần cũng để đảm bảo sự liên lạc thông tin được tiêu chuẩn hóa giữa người bán và người mua Trên trang Web của VBA sẽ thể hiện các thông tin về mã hàng gồm:

• Mã sản phẩm (Product codes)

• Mã cấp (Grade codes)

• Quy cách sản phẩm hay quy định về cung cấp (Product specifications or supply rules)

Đối với sản phẩm mới, việc áp mã sẽ do bộ phận nhập khẩu thực hiện

+ Phòng nhập khẩu (Import Department):

Bộ phận này dành cho những người trồng nước ngoài Nó đóng góp rất lớn cho trung tâm đấu giá VBA không chỉ về mặt doanh số mà còn cung cấp những hỗ trợ cần thiết cho các loại sản phẩm Nó cung cấp một chuyên gia và nguồn thông tin tin cậy cho người trồng nước ngoài; hướng tới cung cấp hỗn hợp những công cụ bán hàng tối ưu để đạt doanh thu tốt nhất cho khách hàng Dịch vụ chăm sóc khách hàng cá nhân rất được chú trọng qua sự hợp tác an toàn, thông tin có giá trị về giá

cả và phát triển thị trường; những ý tưởng về cơ hội ở thị trường quốc tế và lời khuyên về cải tiến chất lượng sản phẩm

Ngoài hai kênh bán hàng thông qua đấu giá hay trực tiếp qua bộ phận điều phối nói trên, tại VBA còn có các hình thức bán khác góp phần tạo doanh thu đáng kể cho Khu liên hợp này Đó là:

o Trung tâm bán sỉ Cultra (Cultra Wholesale Centre):

Trung tâm này nằm trong VBA gồm 10 nhà buôn sỉ lớn với những lô hoa đã được phân theo loại của chính họ để bán cho người bán lẻ Nơi đây áp dụng hình thức mua bán trả tiền mặt tại chỗ (cash & carry) Giá sản phẩm hoa cũng dựa trên giá tại phiên đấu giá và tiền hoa hồng Tại Cultra có thể mua số lượng tùy ý, có thể mua theo bó, khay,… Hàng hóa được xếp thành khu vực san sát nhau Trung tâm này chỉ dành cho dân bán lẻ hoặc những người bán sỉ qui mô nhỏ, những người này phải cung cấp một bản copy Giấy đăng ký của Phòng Thương mại hay giấy phép bán hàng trên đường (street vendor’s license) được cấp gần đây Khi đó, họ sẽ nhận được một cái thẻ (card) để mua hàng của những người bán sỉ đang sử dụng thẻ

o Super Cash & Carry:

Những người bán sỉ tại Cultra cũng khai thác loại hình buôn bán sỉ này Super C&Cs hướng tới những người mua với tỷ lệ nhiều hơn So với hình thức thanh toán của phòng đấu giá và nơi dành cho giao hàng thanh toán tại chỗ thông thường

(regular C&C), thì Super C&C khác chủ yếu ở chỗ kích thước đơn vị bán: hoa được bán theo container, cây được bán theo luống hay xe chở

* Các quy định/nguyên tắc dành cho đấu giá:

Các Trung tâm đấu giá tại Hà Lan đều hoạt động tuân theo nguyên tắc của Hiệp hội đấu giá Hà Lan đề ra Những nguyên tắc này bao gồm cả tiêu chuẩn sản phẩm, cách đánh giá hàng hóa, quy định dành cho người mua, người bán và các đối tượng giao dịch khác,…Theo đó, mỗi trung tâm sẽ có những quy định riêng của mình (Phụ lục 3)

™ Qui trình vận hành của trung tâm đấu giá diễn ra như sau:

i Quy trình đấu giá:

Hằng đêm, trung tâm đấu giá chuẩn bị trước những sản phẩm để đấu giá cho sáng hôm sau Họ xếp sản phẩm lên những chiếc xe chuyên dùng (carts) để vận chuyển trong nhà và để giới thiệu sản phẩm, kiểm tra chất lượng sản phẩm và nhập thông tin về sản phẩm vào hệ thống đấu giá

Vào khoảng 5.00 giờ sáng, tất cả những người mua đã có thể kiểm tra những sản phẩm nào sẽ được đấu giá trong ngày bằng việc lấy thông tin từ hệ thống trực tuyến “clock supply online” của trung tâm đấu giá Họ có thể thấy những sản phẩm này trực tiếp trên mạng Lúc 6.00 giờ, nhóm những người mua sẽ tập trung tại một trong những hội trường đấu giá Có nhiều hội trường đấu giá, mỗi hội trường đấu giá những sản phẩm riêng biệt: chẳng hạn hoa hồng và hoa tulip được đấu giá trong cùng một nơi Người mua là những nhà nhập khẩu và những người bán sỉ trên khắp thế giới Do đó, trung tâm đấu giá cũng áp dụng hệ thống mạng Internet cho phép việc đấu giá tại các phòng đấu giá đều diễn ra đồng thời.Bằng việc sử dụng hệ thống này, những người mua online hay off-line đều có thể mua được sản phẩm

Đối với mỗi một xe hay một phần xe chở hoa, người điều khiển đấu giá sẽ bắt đầu một mức giá Kế đó, chiếc xe này sẽ vận chuyển tự động vào phòng đấu giá và băng qua đồng hồ đấu giá Người điều khiển đấu giá bắt đầu vận hành đồng hồ Trên mặt đồng hồ ánh sáng đèn di chuyển nhanh xung quanh từ giá bắt đầu đến giá bằng 0 (giá này luôn luôn là giá cho một đơn vị, ví dụ trên một hoa hay một cây) Nếu ánh sáng đèn chỉ đến mức giá mà người mua muốn mua, anh ta sẽ nhanh

chóng nhấn nút tại chỗ của anh ta ngồi (hay từ máy tính của anh ta) để dừng đồng

hồ tại mức giá đó Nếu có con số trên thẻ của người này xuất hiện trên mặt đồng

hồ, điều đó có nghĩa anh ta là người đầu tiên nhấn nút và do đó là người thắng cuộc, sẽ sở hữu chiếc xe hoa đó (hay một phần của xe hoa) Vào lúc này, anh ta sẽ nói với người điều khiển đấu giá (auctioneer) – đang sử dụng micro trên bàn của người mua, số lượng mua bao nhiêu Ngay lập tức phần vừa bán sẽ được đưa đến khu vực của người mua (nếu người mua có mặt tại nơi đấu giá và tiền đồng thời được chuyển từ tài khoản người mua đến tài khoản ngân hàng người trồng) Những phần còn lại sẽ lại được tiếp tục đấu giá Thông tin về những giao dịch được nhanh chóng truyền về máy tính trung tâm, từ đây hóa đơn cho người mua, việc thanh toán cho người trồng và các số thống kê sẽ được xử lý Mỗi đồng hồ, khoảng 1.500 giao dịch được thực hiện mỗi giờ

(Để nắm rõ hơn về quy trình đấu giá xin xem thêm Phụ lục 4)

Buổi sáng:

6.00 Đội kiểm tra chất lượng kiểm tra chất lượng các sản phẩm cung cấp Mỗi một chuyên gia sẽ kiểm tra

theo nhóm sản phẩm chuyên của họ Ghi chú về chất lượng sản phẩm để người điều khiển đấu giá sau đó sẽ thông báo cho người mua

6.30 Chuông vang lên khắp toà nhà báo hiệu sự bắt đầu của phiên đấu giá trong cả 5 phòng đấu giá 7.00 Trong phòng đấu giá, tất cả chỗ ngồi đều kín Những người mua hoa, nhà xuất khẩu và người bán sỉ

hoàn toàn chăm chú trong việc mua hoa và cây Các đồng hồ bắt đầu chạy cho đến khi mọi sản phẩm đã được đấu giá: việc này kéo dài khoảng 10 hay 11 giờ sáng

8.00 Rất nhiều khách du lịch tập họp trước những cửa sổ lớn của gian phòng dành riêng cho du khách, nơi

du khách có thể thấy phòng đấu giá Có các hộp âm thanh (Audio boxes), cung câp thông tin bằng 6 ngôn ngữ, nó được vận hành bằng tay

9.00 Những xe cẩu màu cam (Orange tractors) đậu trong khu vực phân phối Hoa và cây chậu sẽ được phân

phối đến các xe chở (cards) còn trống của mua Mỗi ngày có khoảng 50,000 giao dịch diễn ra; do vậy, sự chính xác là rất cần thiết

10.00 Người trồng sử dụng máy tính và modem cố gắng liên hệ với nơi đấu giá từ nhà kính của họ Có bao

nhiêu hoa hồng của họ bán được hôm nay? Trong khi việc đấu giá vẫn tiếp diễn, họ sẽ bắt đầu kế hoạch cho ngày đấu giá tiếp theo

11.00 Những nhà xuất khẩu và người bán sỉ đang rất vất vả VBA giao hoa và cây vừa được mua đến những

khu vực đóng gói riêng bên trong khu nhà đấu giá Nơi đây sản phẩm được đ1ong gói một cách cẩn thận The products are packed carefully Những xe tải đang chờ tại bãi, sẵn sàng xếp hàng Khách hàng nước ngoài đang đợi họ!

12.00 Hàng ngàn mẫu hoa và cây được trưng bày tại nhà kính trưng bày của MVA (bộ phận Tiếp thị và bán

hàng thuộc Mediation) Mỗi sản phẩm thể hiện một lô hoa như nhau có số lượng rất lớn Những nhà xuất

khẩu sẽ chọn lựa tại đây, đôi khi cùng với khách hàng nước ngoài của họ MVA đảm bảo người trồng giao hàng đúng như thỏa thuận

13.00 Người điều khiển đấu giá lái xe qua vườn ươm Mặc dù công việc anh ta vừa trải qua là đấu giá hoa

nhưng sau khi buổi đấu giá kết thúc anh ta có thể làm một số công việc khác, chẳng hạn tư vấn cho người trồng hoa về những ghi chú ủy thác điện tử,…

14.00 Chi tiết về tất cả các lô hoa và cây được bán ngày hôm nay sẽ được đưa vào thống kê Cung cấp

thông tin cho người bán, người mua,… về giá cả trung bình, số lượng,…

15.00 Doanh thu của ngày đã được tổng hợp xong Tất cả giao dịch trong ngày, cả đấu giá đồng hồ lẫn

Mediation (Marketing & Sales Aalsmeer), được trả cho trung tâm đấu giá thông qua trung tâm thanh toán chuyển khoản ngân hàng Bảng kê hoá đơn người mua và người trồng hằng ngày được in và phát hành

16.00 Tại Trung tâm thử nghiệm của Bloemenveiling Aalsmeer, thiết bị đo độ ẩm được kiểm tra Nhiệt độ

và độ ẩm của trung tâm này phải được duy trì tại mức bằng với phòng khách Trung tâm thử nghiệm kiểm tra tuổi đời của hoa và cây dưới điều kiện như phòng khách cũng như những nghiên cứu khác Mục đích nhằm tiếp tục cải tiến chất lượng của hoa và cây

17.00 Đây là thời gian máy làm sạch hoạt động tại toà nhà đấu giá Những máy hút bụi khổng lồ được sử

dụng để làm sạch sàn nhà lần nữa

Buổi chiều:

18.00 Tất cả các dữ liệu kinh doanh trong ngày được bộ phận IT xử lý và sẽ được kiểm tra bởi bộ phận tài

chính ngày hôm sau

19.00 Những containers chở rác đến xử lý rác thải chủ yếu từ nơi đấu giá và được tái chế thành phân trộn

hay nguyên liệu tái chế

20.00 Người quản lý lô hàng xếp loại (assortment manager) mở cuộc họp tại một trong những hội trường

Người mua và người trông cũng thường xuyên gặp nhau tại toà nhà đấu giá để thảo luận về chất lượng, sản xuất và cơ hội bán hàng

21.00 Thiết bị làm sạch container được bật lên Nơi đây những container chứa hoa cắt cành đa năng luôn

được làm sạch Nó hoạt động 24 tiếng mỗi ngày đảm bảo cho hoa tươi luôn được đặt trong container sạch

22.00 Xe tải chất đầy hoa cắt cành đưa tới 6 khu vực xung quanh tòa nhà: nguồn cung cấp cho đấu giá ngày

mai đã sẵn sàng Những nhóm người chuyên chở và những người trồng tự chở đến giao hàng hóa của mình

23.00 Những lái xe xe tải quốc tế sau vài giờ nghỉ ngơi tại bãi đỗ xe (dành cho xe đậu lâu) sẽ lái về nhà 24.00 Bảo vệ đi kiểm tra vòng quanh trong khi những đồng nghiệp khác ở tại phòng kiểm soát và nhìn vào

màn hình video quan sát Cameras được gắn xung quanh tòa nhà, với mục đích giám sát đấu giá và khách đấu giá

1.00 Những người vận chuyển dỡ những toa xe đầy cây từ xẻ tải của họ xuống Họ đã đi thu gom những toa

xe này tại vườn ươm một vài tiếng trước Xe cẩu điện tử được sử dụng để di chuyển những toa xe chở hàng này đến hội trường nơi sẵn sàng để đưa ra đấu giá trong vài giờ nữa

2.00 Những người đánh máy đưa dữ liệu chi tiết về lô hàng vào Hệ thống thông tin nguồn cung (Supply

Information System- AIS), để người mua biết trước thông tin sắp đấu giá Ngày nay số lượng người trồng

tự gửi thông tin về nguồn cung của họ đến đấu giá thông qua mạng điện tử ngày càng tăng, sử dụng phần mềm Electronic Consignment Note và một modem hay mạng Internet

3.00 Trong một vài vườn ươm xung quanh tòa nhà đấu giá Aalsmeer, đèn nhà kính được bật lên đồng loạt

bằng máy tính Việc kéo dài ánh sáng ban ngày giúp nâng cao chất lượng hoa và cây trồng tại Hà Lan

4.00 Những người thu gom chở hoa cắt cành từ người trồng từ đêm hay ngày hôm trước đến Những xe tải

có thiết bị làm lạnh vận chuyển hàng của mình đến Aalsmeer

5.00 Những toa xe chở hoa cắt cành cuối cùng đến và được đưa vào khu vực làm lạnh, sẵn sàng

cho đấu giá (Phụ lục 4)

* Lợi ích chủ yếu của hình thức đấu giá này mang lại: giá hàng hóa được thị

trường quyết định (quyết định của chính những người mua hoa) cho nên giá cả rất cạnh tranh Cũng chính tại đấu giá mà cung người trồng sẽ gặp cầu của người mua

Cụ thể lợi ích cho từng đối tượng như sau:

- Đối với người mua: có thể chọn lựa những sản phẩm mà mình muốn mua và tự

quyết định việc mua ở mức giá thích hợp; có thể tham gia đấu giá nhiều loại sản phẩm đa dạng, chất lượng cao ở mức giá cạnh tranh; có nhiều loại hình dịch vụ cho việc mua bán hoa của mình,…

- Đối với người trồng: có sẵn thị trường tiêu thụ (đầu ra) cho sản phẩm mình trồng

mà không sợ hoa sản xuất ra không có nơi tiêu thụ, giảm gánh nặng phải cạnh tranh với nhà vườn khác cho khâu bán hàng,…; thông qua đấu giá nắm bắt được tâm lý, nhu cầu của khách hàng mà có kế hoạch điều chỉnh thích hợp cho sản phẩm của mình lần sau; có điều kiện chú tâm vào sản xuất hơn,…

ii: Qui trình của bộ phận điều phối (mediation):

Bộ phận này làm chức năng trung gian đứng ra điều phối những giao dịch trong ngày cũng như giao dịch ở tương lai Nhiều nhà xuất khẩu và buôn bán sỉ muốn ký hợp đồng với những khách hàng của họ (như những siêu thị, cửa hàng, chuỗi shop hoa,…) trước vài tháng Do đó, họ muốn được chắc chắn rằng họ có thể giao hàng của hợp đồng tại một mức giá nào đó Khi mà tại nơi đấu giá đồng hồ họ không thể chắc chắn về điều đó Vì vậy, những người mua này có thể sử dụng dịch vụ của bộ phận điều phối này Nhân viên điều phối sẽ giúp họ tìm những người trồng cung cấp sản phẩm họ cần Sau đó, sẽ giúp họ ký hợp đồng với những người trồng này

và kiểm tra chất lượng sản phẩm thường xuyên để đảm bảo về chất lượng và số lượng hợp đồng

* Thuận lợi khi giao dịch qua kênh này:

• Đối với người mua: Người mua sẽ nhận được những đơn chào hàng hay có thể đặt hàng qua điện thoại hay bằng fax

• Mang đến những giải pháp thích hợp: chẳng hạn tăng giá trị sản phẩm trong bán hàng, giao hàng và phân phối

• Những người bán sỉ hay nhà xuất khẩu có thể sử dụng dịch vụ giao nhận để mua khối lượng lớn phục vụ những khách hàng lớn

• Dịch vụ logistics hiệu quả: giao hàng tại những giờ định sẵn trong ngày

1.4 Kinh nghiệm từ một số quốc gia có thị trường đấu giá hoa:

* Trung tâm đấu giá hoa của Hà Lan: Đây là một trong những trung tâm đấu giá hoa lâu đời nhất và lớn nhất hiện nay trên thế giới Từ mô hình đấu giá kiểu Dutch Auction truyền thống, qua quá trình nhiều lần tái cấu trúc lại hệ thống đấu giá, Aalsmeer đến nay tuy trở thành một trung tâm đấu giá lớn nhất thế giới vẫn không ngừng nghiên cứu và phát triển ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, thương mại điện tử,…nhằm cải tiến hệ thống đấu giá hoa của mình

Hệ thống đấu giá hoa truyền thống của Hà Lan đã mạnh dạn đưa ra thử nghiệm những mô hình mới Đó là mô hình Video auctioning, Sample-based auction và Buying at distance auction Nghiên cứu các mô hình đấu giá hoa nói trên để rút ra những bài học kinh nghiệm, thành công cũng như thất bại

1.4.1 Đối với mô hình đấu giá hoa của VBA (truyền thống và bán truyền thống):

Thứ nhất, bài học rút ra từ sự gắn kết giữa những người trồng hoa với nhau

nhằm chống lại thế lực trung gian chuyên thu mua ép giá Họ đã liên kết nhau lại dưới

hình thức hợp tác xã, đưa ra một phương pháp bán hàng mới rất hữu hiệu cho họ: đấu

giá Từ đó, họ có thể trực tiếp phân phối những sản phẩm của mình đến người mua

không cần phải qua trung gian nữa Và kể từ khi ra đời, trung tâm đấu giá mang lại cho những người trồng rất nhiều lợi ích, chẳng hạn: sản phẩm làm ra luôn được bán hết, họ không còn phải chú tâm nhiều đến khâu tìm đầu ra sản phẩm mà chỉ cần tập trung vào khâu phát triển sản xuất, giá bán cũng được trả cao hơn trước dẫn đến doanh thu tăng cao,… Ngược lại, người mua cũng có lợi khi mà chỉ cần tập trung lại một nơi

để giao dịch buôn bán, họ hài lòng với giá đấu mà được coi là giá thị trường qui mô nhỏ, nguồn hoa cũng phong phú hơn,…

Tuy nhiên, đối với người nông dân Hà Lan họ đã có năng lực sản xuất cũng như có sẵn nền tảng ban đầu cho ngành trồng trọt hoa, cây cảnh Thêm vào đó, họ cũng được sự hỗ trợ từ Chính phủ nhằm đưa ngành công nghiệp hoa Hà Lan phát triển Khác với Hà Lan, Việt Nam chúng ta tuy ngành trồng trọt đã có từ lâu và chiếm

tỷ trọng cao nhưng quy mô lại nhỏ và phân tán, hơn nữa vẫn chưa được đầu tư thỏa đáng Do đó, nếu chỉ để tự những người trồng hoa liên kết với nhau thì rất khó tạo nên một sức mạnh đủ để quản lý, điều hành đấu giá hoa Do vậy, để đấu giá hoa có thể áp dụng và phát triển tại Việt Nam, chỉ có thể do Chính phủ đứng ra thành lập, quản lý điều hành cùng với sự tham gia liên kết của những người trồng, những nhà xuất nhập khẩu, nhà môi giới,…

Thứ hai, cần tạo điều kiện để những người trồng trở thành nhân tố chính của hệ

thống đấu giá, tức là một trong những người chủ để có cơ hội bảo vệ quyền lợi của mình

Đối với Hà Lan, Chính phủ chỉ đóng vai trò hỗ trợ về mặt cơ sở hạ tầng, hệ thống vận tải, ban hành các chính sách khuyến khích, ưu đãi,… Còn những người trồng mới làm chủ thật sự nên các chính sách họ đưa ra cũng nhằm bảo vệ quyền lợi của chính họ Còn đối với Việt Nam, tuy người trồng không phải là đối tượng đứng ra trực tiếp quản lý, điều hành nhưng cũng nên tạo điều kiện cho họ tham gia vào như là một thành viên của trung, chẳng hạn dưới hình thức cổ đông

Thứ ba, việc đưa ra những ràng buộc ban đầu khi mới thành lập trung tâm đấu

giá rất quan trọng cho sự hoạt động thành công hay thất bại của nó

Một trong những điều lệ ràng buộc ban đầu dành cho tất cả những người trồng thành viên trung tâm đấu giá hoa Hà lan là bắt buộc tất cả những người trồng thành viên phải giao dịch thông qua thị trường đấu giá Chỉ những sản phẩm đặc trưng hay mua khối lượng lớn và thường xuyên mới được phép giao dịch qua đại lý điều phối (mediation) của trung tâm đấu giá Điều này buộc mọi người trồng phải bán hàng qua trung tâm đấu giá và người mua cũng chỉ có thể mua được sản phẩm thông qua trung tâm đấu giá mà thôi Điều này thể hiện sự tập trung hóa của thị trường hoa cắt cành

Hà Lan, góp phần đưa trung tâm đấu giá trở thành khu giao dịch hoa lớn nhất thế giới

Tuy nhiên, trong tình hình tự do giao dịch trên thế giới hiện nay, không thể ép buộc người ta mua bán dưới bất kỳ hình thức nào cũng như thông qua phương tiện

nào Tuy nhiên, chúng ta có thể khuyến khích tham gia bằng việc đưa ra những chính sách ưu đãi để người dân tự nguyện tham gia, miễn sao đảm bảo được quyền lợi của

họ và mang đến thu nhập cao hơn cho họ

Thứ tư, nên đầu tư cho việc nghiên cứu phát triển và nâng cấp hệ thống đấu giá

Bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin sơ khai trung tâm đấu giá Hà Lan bước đầu đã hỗ trợ và mang lại lợi ích cho các bên tham gia Chi phí giao dịch giảm,

sự liên lạc trao đổi dễ dàng hơn, người ta có thể truy cập thông tin trên máy tính về sản phẩm họ quan tâm (video auctioning, sample based auction)

Thứ năm, sự kết hợp đa dạng nhiều dịch vụ hỗ trợ cho việc đấu giá hoa

Song song với hoạt động tại phòng đấu giá, trung tâm đấu giá cũng có một bộ phận trung gian (mediation) để hỗ trợ khách hàng về các dịch vụ như ký hợp đồng số lượng lớn, những sản phẩm đặc biệt, giao dịch hợp đồng kỳ hạn và futures (forward contracts and futures contracts) Bộ phận này rất cần thiết vì những nhà bán sỉ tránh rủi ro luôn muốn ký với khách hàng của họ trước một khoảng thời gian nhất định với giá thỏa thuận, sau đó khi đến ngày gia hàng, họ sẽ đến trung tâm này để mua hàng với giá là giá đấu giá

Tuy nhiên, một bài học trong việc đưa ra chính sách sai lầm trong việc cấm

người trồng nước ngoài tham gia đấu giá tại Hà Lan vào tháng 10/1994 dẫn đến sự ra đời của một hình thức đấu giá mới TFA, mà chính tổ chức này đã cạnh tranh ngược trở lại với chính thị trường đấu giá Hà Lan truyền thống Từ đó, thị phần cũng như doanh số của các trung tâm đấu giá này sụt giảm đáng kể Cho nên đến tháng 5/1996 những người đứng đầu quyết định cho phép nhập khẩu tự do trở lại, và thực hiện những mô hình mới (electronic clearinghouse hay TFA của chính họ)

1.4.2 Đối với mô hình TFA và Aucnet Flower Auction:

Việc áp dụng các hình thức có sử dụng công nghệ thông tin bản thân nó đòi hỏi phải có đầy đủ điều kiện cần thiết chẳng hạn: hệ thống đường truyền mạng nhanh, ổn định, sử dụng phổ biến, chi phí rẻ, an toàn về bảo mật thông tin, thanh toán an toàn, nhanh chóng,… Cho nên, những hình thức đấu giá qua mạng hiện nay áp dụng tại những nước phát triển như Hà Lan, Mỹ, Canada, Nhật,…

Trong điều kiện hiện nay của Việt Nam với việc ứng dụng công nghệ thông tin còn thấp cũng như thương mại điện tử chưa thực sự được áp sử dụng phổ biến cho

người dân Do vậy, không thể áp dụng mô hình đấu giá điện tử trực tuyến qua mạng như KOA, TFA hay Aucnet Flower Auction trong giai đoạn này được mà chỉ có thể

sử dụng mô hình DFA truyền thống có kết hợp công nghệ thông tin để hỗ trợ hệ thống như đấu giá có hình ảnh, cung cấp thông tin cho khách hàng, thanh toán qua hệ thống ngân hàng điện tử,… Dần dần mới nâng cấp hệ thống lên cho phép đấu giá qua mạng hay qua vệ tinh

1.4.3 Bài học từ Trung quốc: thành lập một trung tâp đấu giá phỏng theo mô hình VBA:

Từ một vùng nổi tiếng trồng thuốc là, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) đã bắt đầu

có sự chuyển đổi quan trọng cơ cấu cây trồng từ năm 1995 Chính quyền và nông dân Vân Nam bắt đầu coi trọng việc sản xuất và kinh doanh hoa Ðến nay, ngành hoa tỉnh Vân Nam được đánh giá là ngành phát triển mạnh nhất so với cả nước

Vậy Trung quốc đến với mô hình đấu giá hoa VBA như thế nào? Năm 1988, chính quyền địa phương bằng sự nổ lực và quyết tâm của mình đã có được sự hỗ trợ của ITC cho dự án hỗ trợ kỹ thuật nhằm biến tỉnh Vân Nam thành một vùng đứng đầu

về xuất khẩu hoa Một trong những nội dung của dự án trên là xây dựng một thị trường đấu giá hoa tại Kunming (thuộc Vân Nam) Một số nội dung nhận được từ sự

hỗ trợ của ITC như là:

- Được những chuyên gia về đấu giá hoa của ITC hướng dẫn về kỹ thuật cho nội dung, nghiên cứu khả thi và thiết kế thị trường đấu giá cũng như hỗ trợ hoàn toàn

về nguồn nhân lực để quản lý nơi này

- Thông qua ITC, hợp tác với VBA: đưa các nhóm quản lý sang Hà Lan tập huấn

- Kunming đã ký được thỏa thuận với trung tâm đấu giá lớn nhất thế giới hiện nay là Aalsmeer Flower Auction cung cấp hỗ trợ kỹ thuật bổ sung và huấn luyện cho trung tâm đấu giá Kunming

- Ngoài chiến lược thành lập một thị trường đấu giá hoa, ITC cũng hỗ trợ về nhiều lĩnh vực khác như cải tiến và củng cố các dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu hiện có tại Vân Nam, phát triển một nhóm mô hình nông trại/doanh nghiệp dẫn đầu về xuất khẩu hoa

Kết quả là năm 2002 Vân Nam đã dựng lên một trung tâm đấu giá hoa dựa trên nền tảng mô hình của VBA với tổng vốn đầu tư là 120 triệu nhân dân tệ (14.5 triệu

USD) cho giai đoạn một với tên gọi là KIFA (Kunming’s Flower Auction) chuyên bán đấu giá hoa, nằm cạnh chợ hoa Ðẩu Nam Công ty đấu giá hoa KIFA tổ chức đấu giá mỗi đêm từ 24 giờ Họ có kho lạnh từ 4 - 6oC, có kho giữ hoa trong khuôn viên rộng lớn đạt tiêu chuẩn quốc tế

Có thể nói một trong những thành công của Vân Nam ngoài sự kêu gọi hỗ trợ

từ các tổ chức quốc tế, bản thân họ cũng có sự nổ lực đáng kể Đó là được sự quan tâm, coi trọng của Nhà nước cho ngành này Chính phủ đã đề ra các chính sách ưu đãi, lấy Kunming làm “Đặc khu ngành hoa", miễn thuế nhập giống, miễn thuế kiểm dịch; hình thành bộ máy thích hợp để quản lý, hướng dẫn ngành hoa, đào tạo cán bộ Có Hiệp hội hoa Vân Nam với cơ cấu bộ máy hình thành chức năng phối hợp, quản lý, hướng dẫn ngành hoa, với kinh phí, con người do Nhà nước rót cho Họ đã thực sự làm cầu nối giữa người dân và thương lái, giữa nông dân và chính quyền Họ làm công việc quảng bá Họ hướng dẫn nông dân vay vốn trồng hoa, theo dõi quy trình sản xuất và phân phối hoa, phát hiện những vấn đề vướng mắc trong việc sản xuất hoa Và chính họ áp dụng thử nghiệm cơ chế hội với phương châm "Chính quyền hài lòng, nông dân cũng hài lòng"

Tóm lại, bài học rút ra ở chỗ: sự đi đầu của nhà nước, chính quyền địa phương

vô cùng quan trọng Chính sự nổ lực và quyết tâm phát triển ngành hoa tại địa phương hay của quốc gia mới vực dậy một tỉnh/vùng được coi là nghèo nhất Trung quốc trước đây Ngoài ra, chúng ta cũng nên tận dụng lợi thế của một nước đang phát triển tăng cường sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế, chẳng hạn ITC Từ đó, sẽ có cơ hội nhận được

sự hỗ trợ không chỉ về kỹ thuật mà còn về tài chính

1.5 Ý nghĩa và vai trò của mô hình đấu giá đối với ngành sản xuất nông

nghiệp của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay:

Nhằm đối phó với rủi ro về giá cả, người ta thường sử dụng các công cụ quản

lý rủi ro Các công cụ này tồn tại dưới các hình thức chủ yếu như: thị trường giao