Vì thế, việc nghiên cứu, tìm hiểu chiến lược năng lượng và viê ̣c sử dụng năng lượng trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga là hết sức cần thiết trong quá trình xây dựng và và ho
Trang 1Cải cách năng lượng Nga và vai trò của nó trong
chính sách đối ngoại của Liên bang Nga
Phan Thị Bích Hạnh
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ Quan hệ quốc tế; Mã số: 60 31 02 06
Nghd: TS Nguyễn Cảnh Toàn
Năm bảo vệ: 2014
Keywords: Quan hệ quốc tế; Năng lượng; Chính sách đối ngoại; Liên bang Nga
Contents:
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, năng lượng đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội của con người.Năng lượng không những gắn liền mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của con người Từ những sinh hoạt tối thiểu như ăn, ở, đến các hoạt động lao động, vui chơi giải trí của con người đều cần đến năng lượng Khi xã hội càng phát triển thì nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng cao và văn minh hơn.Năng lượng là một trong những nguyên nhân của các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, là động lực cho các ngành kinh tế, quyết định tiềm năng, mức độ
và nhịp độ phát triển của một nền kinh tế.Do đó, công nghiệp năng lượng trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng và cơ bản của một quốc gia Nền sản xuất hiện đại chỉ có thể phát triển nhờ sự tồn tại của ngành năng lượng.Nhu cầu đối với năng lượng càng ngày càng tăng cao Quốc gia càng phát triển thì nhu cầu sử dụng năng lượng càng lớn.Chẳng hạn như Mỹ - quốc gia có nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới và trữ lượng năng lượng khổng lồ1 vẫn phải nhập khẩu đến 2/3 lượng dầu mỏ trong tổng mức tiêu thụ 24,4 triệu thùng dầu/ngày, chiếm 25 %
1 Mỹ đứng thứ 11 về trữ lượng dầu mỏ, thứ 6 về trữ lượng khí đốt và đứng đầu thế giới về trữ lượng than đá
Trang 2tổng lượng tiêu thụ dầu mỏ toàn thế giới2.Hay như đối với Liên minh châu Âu (EU)3, “dầu và khí đốt chiếm 50 % lượng tiêu thụ năng lượng của EU và nếu không có gì thay đổi, tỉ lệ này sẽ tăng lên 65 % vào năm 2030, trong đó, EU sẽ phải nhập tới 93 % dầu và 84 % khí đốt”4,… Tuy nhiên, nguồn năng lượng truyền thống lại đang dần cạn kiệt tỷ lệ thuận với tốc độ phát triển của kinh tế Do vậy, năng lượng trở thành tâm điểm trong quan hệ quốc tế hiện nay Năng lượng chính là chất xúc tác thúc đẩy quan hệ giữa các nước trên cơ sở gắn kết và phụ thuộc lẫn nhau, nhưng đồng thời cũng là một trong những tác nhân gây ra xung đột và chiến tranh trong quan hệ quốc tế.Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger đã từng khẳng định “những vấn đề năng lượng, tài nguyên ngày nay đang đứng ngang hàng với các vấn đề an ninh quân sự, ý thức hệ, tranh giành lãnh thổ”5
Các cuộc xung đột, chiến tranh cục bộ và khu vực, những điểm nóng trên thế giới những năm gần đây, suy cho cùng, có nguyên nhân từ vấn đề tranh chấp và tìm kiếm năng lượng.Trong bối cảnh đó, năng lượng đóng vai trò là một trong những yếu tố then chốt trong chính sách đối ngoại của mỗi quốc gia, trong đó có Nga6
– quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên lớn nhất về khí đốt tự nhiên và phần đáng kể trữ lượng dầu mỏ Việc Nga sử dụng năng lượng như một thứ vũ khí lợi hại nhằm gia tăng ảnh hưởng và quyền lực là điều dễ hiểu, bởi trong quan hệ quốc tế, mỗi quốc gia đều sử dụng các liên kết chính trị, các mối quan hệ kinh tế, khả năng quân
sự và các công cụ thế mạnh khác để tăng cường tiếng nói và vị thế của mình
Đối với Nga, sau sự sụp đổ của Liên Xô, vị thế cường quốc hàng đầu thế giới cũng bị đánh mất Đặc biệt, sau gần một thập kỷ cầm quyền của Tổng thống Borus Yeltsin (1919-1999), nước Nga không chỉ chìm sâu vào khủng hoảng mà còn bị suy giảm địa vị trên trường quốc tế và bị coi là cường quốc hạng hai Thế mạnh sẵn có của Nga là năng lượng khi ấy cũng chỉ được coi là một thứ hàng hóa “ít giá trị”.Tuy nhiên, kể từ khi Putin lên làm ông chủ của Điện Kremlin thay Yeltsinthì quan điểm của Nga về năng lượng đã thay đổi.Putin đã nhìn thấy sức mạnh to lớn đằng sau hai chữ “năng lượng” Do vậy, một chương trình cải cách toàn diện ngành năng lượng
đã được Putin cùng chính quyền Moscow xây dựng và thực hiện nhằm phát huy tối đa sức mạnh của năng lượng, biến năng lượng trở thành “xương sống” của nền kinh tế và “vũ khí lợi hại” của chính trị Ngay từ những ngày đầu nắm quyền, Putin đã bắt tay vào xây dựng một chính sách phát triển ngành năng lượng toàn diện và dài hạn Chính sách năng lượng của Putin được thể
2 The Booking Foreign Policy Studies (2006), Energy Sercurity Series – the Russian Federation, The Bookings
Institution, Washington D.C
3
Viết tắt của từ tiếng Anh: The European Union
4 Hồ Thắm (2005), Đối ngoại năng lượng Nga – EU, Tạp chí Kinh tế Quốc tế, số 04, tr 12
5
Paul R Viotti – Mark V Kauppiv (2001), Lý luận quan hệ quốc tế, bản dịch của Học viện Quan hệ Quốc tế, tr 18
6 Cũng có thể được hiểu là: Liên bang Nga, Điện Kremlin, Moscow, xứ sở Bạch Dương,…
Trang 3hiện rõ qua các chiến lược phát triển ngành năng lượng.Chiến lược năng lượng được cập nhật ít nhất năm năm một lần Kể từ những ngày đầu dưới quyền Putin, Chính phủ Nga đã xây dựng
được ba chiến lược năng lượng, bao gồm: “Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến năm
2020”, “Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến năm 2030” và mới đây là “Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến năm 2035” Thông qua các chiến lược này, chính quyền Putin đã vạch
ra những phương hướng chủ yếu để phát triển ngành năng lượng, những mục tiêu mà ngành năng lượng cần đạt được.Bên cạnh đó, Moscow còn tìm ra những điểm yếu kém của ngành năng lượng nhằm đưa ra những biện pháp khắc phục thông qua việc cải cách ngành năng lượng.Nhờ
đó Nga đã vực dậy được nền kinh tế và lấy lại được vị thế của mình trên trường quốc tế, đồng thời cũng phá vỡ được ý đồ bao vây, kiềm chế của Mỹ và phương Tây.Giờ đây, Nga được mệnh danh là “cường quốc năng lượng” và Putin được mệnh danh là “Vua năng lượng trong thế kỷ XXI”7 Cường quốc năng lượng này cũng trở thành nhà cung cấp năng lượng và đảm bảo an ninh năng lượng cho toàn thế giới, đặc biệt là cho khu vực Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (SNG), Liên minh Châu Âu (EU) và châu Á – Thái Bình Dương (APAC)8 Có thể nói: sự vực dậy và thay đổi nhanh chóng đó của Nga giống như “một cuộc lột xác” và cuộc lột xác đó thành công là nhờ vào công cụ năng lượng Công cụ năng lượng không chỉ giúp Nga khôi phục nền kinh tế mà còn trở thành một thứ vũ khí sắc bén, một nhân tố quyết định của Nga trong chính sách đối ngoại.Và như vậy, việc cải cách năng lượng chính là quá trình tôi rèn thứ vũ khí đặc biệt đó Bởi vậy, bất kỳ một động thái nào liên quan đến việc cải cách ngành năng lượng hay thay đổi chính sách năng lượng của Nga cũng đều ít nhiều ảnh hưởng đến tình hình quốc tế nói chung và các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng của Nga nói riêng
Vậy, thực trạng và tiềm năng phát triển của ngành năng lượng Nga hiện nay như thế nào?Nga chiếm vị trí nào trên thị trường năng lượng quốc tế?Ngành năng lượng của Nga tồn tại những bất cập và yếu kém gì đòi hỏi Chính phủ Nga phải tiến hành cải cách?Chính phủ Nga kể
từ khi Tổng thống Putin lên nắm quyền đã tiến hành cải cách ngành năng lượng như thế nào?Những cải cách đó đã mang lại gì cho Nga?Thông qua đó, chúng ta có thể rút ra được kinh nghiệm gì cho Việt Nam trong bối cảnh hiện nay?
Để trả lời những câu hỏi trên, tác giả đã quyết định thực hiện nghiên cứu đề tài “Cải cách
năng lượng Nga và vai trò của nó trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga” và lấy đó làm
đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình
7Lê Thế Mẫu (2010), Thế giới: Một góc nhìn Phần I: Trật tự thế giới mới Dầu mỏ - tử huyệt của nhiều cường quốc
kinh tế trong thế giới đương đại.Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, trang 7-8
8Viết tắt của các từ Tiếng Nga và Tiếng Anh: SNG = Sodruzhestvo Nezavisimykh Gosudarst, APAC = Asia-Pacific
Trang 42 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Đề tài này không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn vô cùng sâu sắc
2.1 Ý nghĩa khoa học
Đề tài “Cải cách năng lượng Nga và vai trò của nó trong chính sách đối ngoại của Liên
bang Nga” cung cấp một cái nhìn tổng quát và đúng đắn về quá trình cải cách ngành năng lượng của Liên bang Nga từ sau khi Putin lên làm Tổng thống đến nay Đồng thời đề tài cũng đưa ra những phân tích, đánh giá mang tính khoa học về vai trò của năng lượng cũng như cải cách năng lượng trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga
2.2 Ý nghĩa thực tiễn
Viê ̣t Nam và Liên bang Nga là hai nước có mối quan hê ̣ hữu nghi ̣ hợp tác lâu đời và toàn diện với bề dày trên 60 năm Mối quan hê ̣ đó ngày càng được củng cố và thắt chă ̣t trên mo ̣i lĩnh vực, trong đó phải kể đến mô ̣t lĩnh vực vô cùng quan tro ̣ng trong quan hê ̣ quốc tế ngày nay , đó là
hơ ̣p tác năng lượng Việt Nam là một quốc gia đang phát triển , nhu cầu sử dụng năng lượng rất lớn, nhưng la ̣i là một trong những quốc gia có ngành công nghiệp khai thác năng lượng thuộc loại trung bình trên thế giới Vì thế, việc nghiên cứu, tìm hiểu chiến lược năng lượng và viê ̣c sử dụng năng lượng trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga là hết sức cần thiết trong quá trình xây dựng và và hoàn thiện chiến lược năng lượng quốc gia nói riêng và chính sách ngoa ̣i giao nói chung góp phần tăng cường vi ̣ thế cho Viê ̣t Nam và bảo bảm cho nền kinh tế Viê ̣t Nam phát triển cân bằng, nhanh chóng và bền vững
3 Lịch sử nghiên cứu của vấn đề
3.1 Trong nước
Theo tìm hiểu của tác giả, ở Việt Nam hiện nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề năng lượng của Nga cũng như chính sách ngoại giao năng lượng của Nga.Tuy nhiên, hiện vẫn
chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề về “Cải cách năng lượng Nga và vai trò
của nó trong chính sách đối ngoại của Nga”.Một số bài báo, công trình của các học giả hàng đầu
như TS.Nguyễn Cảnh Toàn , TS.Nguyễn An Hà , PGS TS Nguyễn Quang Thuấn (Viện Nghiên cứu châu Âu ), TS Ngô Duy Ngo ̣ (Học viện Quan hệ Quốc tế ),… chủ yếu đề cập đến một vài khía cạnh của vấn đề như vai trò của dầu khí , chiến lược dầu khí, hợp tác năng lượng Việt – Nga, chính sách ngoại giao năng lượng của Nga , hoặc tìm hiểu vấn đề trong một giai đoạn lịch sử khác chứ không làm rõ quá trình cải cách ngành năng lượng , các chiến lược năng lượng và vai
Trang 5trò của năng lượng nói chung trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga Có thể điểm qua một số công trình nghiên cứu tiêu biểu đã được công bố như:
Cuốn “Liên bang Nga hai thập niên đầu thế kỷ XXI”của các tác giả Nguyễn An Hà (chủ
biên), Nguyễn Thanh Hương, Nguyễn Cảnh Toàn do Nhà xuất bản (NXB) Khoa học Xã hội phát hành năm 2011 đã đưa ra những phân tích sâu sắc về vai trò của an ninh năng lượng trong cơ cấu quyền lực thế giới, những yếu kém của ngành dầu khí Nga và vấn đề cải tổ tổ hợp dầu khí Nga tới năm 2020 Tư đó, các tác giả đã đưa ra một bức tranh tổng thể về mối quan hệ hợp tác năng lượng Việt - Nga tới 2020
Cuốn “Các giải pháp phát triển quan hệ Nga - ASEAN trong bối cảnh quốc tế mới” của
tác giả Nguyễn Quang Thuấn, do NXB Từ điển Bách khoa phát hành năm 2009 đã đánh giá và phân tích về thế và lực mới của Liên bang Nga với vai trò là “siêu cường năng lượng” cũng như phân tích quan điểm mới trong chiến lược đối ngoại của Putin
Cuốn “Hướng tới hợp tác toàn diện Nga - ASEAN trong những thập niên đầu thế kỷ XXI”
do tác giả Nguyễn Quang Thuấn chủ biên, NXB Chính trị Quốc gia phát hành năm 2007 đã phác họa về vấn đề an ninh năng lượng thế giới và triển vọng xuất khẩu nguồn năng lượng của Nga, đặc biệt là sang khu vực ASEAN
Bên cạnh đó, còn rất nhiều công trình nghiên cứu khác như: “Liên bang Nga trên con
đường phát triển những năm đầu thế kỷ XXI” của TS Nguyễn An Hà, NXB Khoa học Xã hội
năm 2008; “Các giải pháp phát triển quan hệ Nga - ASEAN trong bối cảnh quốc tế mới” của
PGS TS.Nguyễn Quang Thuấn , NXB Từ điển Bách khoa năm 2009,… ;một số bài nghiên cứu ,
phân tích đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu của TS Nguyễn Cảnh Toàn như “ Dầu khí và
chiến lược năng lượng của Nga” (đăng trên Ta ̣p chí Nghiên cứu Châu Âu, số 9 (96), 2008, trang
25-40), “Dầu mo ̉ : Vũ khí lợi hại của Nga” (Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu , số 9/2008), hay của
TS Nguyễn An Hà như “Chiến lược dầu khí của Liên bang Nga và triển vọng hợp tác Viê ̣t – Nga tới 2020” (Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu, số 3, 2011, trang 31-36),… hay trên Tài liệu Tham
khảo đặc biệt của Thông tấn xã Việt Nam như: “Chiến lược năng lượng của Nga tại Trung Á” (số 140, 20/6/2007, tr 12 -19),“Đằng sau cuộc xung đột khí đốt Nga – Ucraina”(Tài liệu tham khảo đặc biệt, 22/01/2009, tr 6 – 10),“Sự điều chỉnh chính sách năng lượng của Nga và Mỹ”(Số
282, 10/17/2011, tr 16 – 24),“Cuộc chiến khí đốt trở thành "ngoại giao khí đốt" (số 17,
18/01/2012, tr 9 – 14),… Ngoài ra, có nhiều sinh viên, học viên cao học hay nghiên cứu sinh cũng đã chọn năng lượng Nga làm đề tài nghiên cứu như: Luận văn Thạc sỹ như Luận văn của
Trang 6Trần Khánh Linh mang tên: “Thực trạng và triển vọng hợp tác năng lượng giữa Việt Nam-Liên
bang Nga” do TS Nguyễn Cảnh Toàn hướng dẫn, Luận văn của Đoàn Thị Thu Hương mang tên
“Chính sách ngoại giao năng lượng của Liên bang Nga những năm đầu Thế kỷ 21” do TS Bùi
Hồng Hạnh hướng dẫn,…
3.2 Ngoài nước
Hiện nay, trên thế giới đã có nhiều tác giả có những công trình nghiên cứu về vấn đề chính sách ngoại giao năng lượng của Nga, hay vai trò của năng lượng, đặc biệt là dầu khí, trong mối
quan hệ ngoại giao của Nga với các nước như: “Energy in Russia’s foreign policy” (Tạm dịch là
“Vai trò của năng lượng trong chính sách đối ngoại của Nga”)xuất bản năm 2010, của tác giả
Kari Liuhto nói về vai trò của đường ống dẫn dầu khí của Nga, việc Nga thực hiện chính sách ngoại giao năng lượng bằng cách sử dụng năng lượng như một công cụ đối ngoại dựa trên sự phụ thuộc của các khách hàng và các mục tiêu chiến lược của chính sách ngoại giao năng lượng của
Nga Hay một số nghiên cứu và ấn phẩm khác như: “Energy policy and (energy security) as a
part of Russian foreign policy” (Tạm dịch: “Chính sách năng lượng và an ninh năng lượng là một phần trong chính sách đối ngoại của Nga”) của tác giả Jussi Huotari – Trường Đại học
Lapland đã chứng minh luận điểm năng lượng và an ninh năng lượng là một trong những công
cụ đối ngoại hiệu quả nhất của Nga, giúp đảm bảo vị thế “cường quốc năng lượng” của Nga và giúp Nga giữ các nước trong khu vực SNG dưới quyền kiểm soát Tác giả Jussi Huotari đã chứng minh luận điểm của mình bằng cách phân tích sự thay đổi trong chính sách năng lượng của Nga đối với các quốc gia vùng đệm và so sánh chính sách năng lượng của Nga giữa các khu
vực Ấn phẩm “Oil, carrots, and sticks: Russia’s energy resources as a foreign policy tool” (Tạm dịch là “Dầu mỏ, cây gậy và củ cà rốt: Các nguồn năng lượng của Nga được coi như một
công cụ ngoại giao”) (Tháng 2/2011) của tác giả Randall Newnham – Trường Đại học Penn
State, Mỹ đã phân tích vai trò của năng lượng Nga, đặc biệt là dầu mỏ, được sử dụng như “củ cà rốt” để thưởng cho các quốc gia đồng minh và “cây gậy” để trừng phạt các quốc gia quay lưng chống lại Nga Tác giả đã phân tích trường hợp của các quốc gia thuộc khu vực SNG như Belarus, Ucraina,… để làm sáng tỏ điều đó
Ngoài ra còn có nhiều công trình khác như: “The geopolitics of Russian Energy – Looking
Back, Looking Forward” (Tạm dịch là “Địa chính trị của năng lượng Nga – Nhìn về quá khứ, hướng tới tương lai”) (Tháng 7/2009) của tác giảRobert E Ebel, “Russian Energy Policy Toward Neighboring Countries” (Tạm dịch là “Chính sách năng lượng của Nga đối với các
Trang 7quốc gia láng giềng”) của tác giả Steven Woehrel (Tháng 9/2009), hay “Russian Energy Policy and Strategy” (Tạm dịch là “Chiến lược năng lượng và chính sách năng lượng của Nga”) của
nhóm tác giả Paul J Saunders, Robert Legvold, Mikhail Kroutikhin, … Tuy nhiên, hầu hết các công trình này mới chỉ đề cập đến chính sách năng lượng của Nga với việc thúc đẩy xuất khẩu dầu khí, hoặc phân tích vai trò của dầu khí trong hoạt động ngoại giao của Liên bang Nga thông qua hoạt động xuất khẩu, buôn bán trao đổi,… chứ chưa đưa ra nguyên nhân dẫn đến những thay đổi trong chính sách năng lượng của Nga, chưa phân tích quá trình cải cách ngành năng lượng cũng như những thành tựu do việc cải cách mang lại
Bên cạnh đó, nước Nga đang bước vào một thời kỳ mới với rất nhiều sự thay đổi.Thứ nhất,
đó là, đất nước tạm thời vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và đang đạt được những thành tựu nhất định.Thứ hai, ông Putin trở lại Điện Kremlin trong nhiệm kỳ tổng thống mới kéo
dài 6 năm Bên ca ̣nh đó , viê ̣c thay thế “Chiến lược năng lượng Nga giai đo ạn đến 2020” bằng
“Chiến lược năng lượng Nga giai đo ạn đến 2030”và mới đây là “Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến 2035”đầy đủ và toàn diê ̣n hơn đã thể hiê ̣n công cuô ̣c cải cách ngành năng lượng
Nga cả về chính sách lẫn thực tế Các học giả quốc tế đã và đang theo sát nh ững diễn biến cải cách năng lượng ấy để đưa ra lời bình luận và đánh giá về chính sách năng lượng của Nga và tìm hiểu xem năng lươ ̣ng đóng vai trò như thế nào trong chính sách đối ngoa ̣i mà Nga đã va ̣ch ra
Do vậy, đây vẫn là một đề tài có sức hút không chỉ với học giả trong nước mà cả các học giả quốc tế
4 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: quá trình cải cách ngành năng lượng Nga và vai trò của
nó trong chính sách đối ngoại của Liên bang Nga
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian nghiên cứu : Luận văn định hướng nghiên cứu tổng quan ngành năng lượng Nga , quá trình cải cách năng lượng của Nga , vai trò của năng lượng và cải cách năng lượng trong chính sách đối ngoa ̣i của Nga
- Về thời gian nghiên cứu: Việc cải cách và những biện pháp cải cách ngành năng lượng của Nga được đưa ra và thực hiện kể từ sau khi Tổng thống Putin lên nắm quyền thay Boris Yeltsin Và cho đến nay, những biện pháp cải cách đó vẫn đang được tiến hành mạnh mẽ và triệt
Trang 8để nhằm phát huy tối đa vai trò của ngành năng lượng trong chính sách đối ngoại của Nga Do vậy, phần trình bày của luận văn sẽ tập trung vào khoảng thời gian từ khi ông Putin lên nắm quyền Tổng thống cho đến nay
- Về mặt nội dung: luận văn tập trung nghiên cứu về:
+ Chính sách cải cách năng lượng của Nga trên các lĩnh vực cụ thể như : cải cách về cơ cấu tổ chức, cải cách về chính sách phát triển ngành dầu khí , cải cách về cơ sở hạ tầng và cải cách về công nghê ̣;
+ Vai trò của năng lượng và cải cách năng lượng trong chính sách đối ngoại của Nga biểu hiện về mặt kinh tế và chính trị; phân tích chính sách ngoại giao năng lượng của Nga đối với một
số khu vực và quốc gia là đối tác quan trọng của Nga như khu vực SNG, EU, các nước thuộc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương để làm nổi bật vai trò của năng lượng Thêm vào đó là những tổng hợp của tác giả về kinh nghiê ̣m cho Viê ̣t Nam
4.3 Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn cần làm rõ được những vấn đề sau:
- Đưa ra một bức tranh tổng quan về thực trạng và tiềm năng phát triển của ngành năng lượng Nga thông qua một số ngành năng lượng cụ thể là thế mạnh của Nga: dầu khí, than đá, năng lượng hạt nhân, điện, năng lượng tái tạo; qua đó, thể hiện vị thế quốc tế của Nga trên lĩnh vực năng lượng Đồng thời, luận văn cần phân tích những điểm yếu kém và bất cập đang tồn tại của ngành năng lượng Nga
- Khái quát nội dung cơ bản của ba bản chiến lược năng lượng quan trọng của Nga: Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến năm 2020, Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến năm
2030, và Chiến lược năng lượng Nga giai đoạn đến năm 2035; đưa ra và phân tích những biện pháp cải cách ngành năng lượng của Nga;
- Phân tích làm nổi bật vai trò của năng lượng trong chính sách đối ngoại của Nga Qua đó làm rõ được vai trò của việc cải cách ngành năng lượng trong việc duy trì sức mạnh và tầm ảnh hưởng của năng lượng trong chính sách đối ngoại của Nga Tổng hợp các kinh nghiệm cho Việt Nam
5 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu vấn đề trên, tác giả sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu như phương pháp nghiên c ứu quan hệ quốc tế , phương pháp tổng hợp, phương pháp lịch sử,
Trang 9phương pháp phân tích , so sánh , logic, kiểm tra , đánh giá tư liê ̣u , hệ thống hóa nhằm rút ra những nhận định có tính tổng hợp, khái quát phục vụ cho nghiên cứu được chi tiết, xác thực hơn
6 Bố cục luận văn
Bên cạnh phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3 chương:
- Chương 1: Tổng quan về các ngành năng lượng của Nga
- Chương 2: Chiến lược năng lượng và cải cách năng lượng của Nga
- Chương 3: Vai trò của năng lượng và cải cách năng lượng trong chính sách đối ngoại của Nga Kinh nghiệm cho Việt Nam
7 Nguồn tài liê ̣u tham khảo
Vấn đề “Cải cách năng lượng Nga và vai trò của nó trong chính sách đối ngoại của Liên
bang Nga” cho đến nay đã được đề cập nhiều trong các công trình nghiên cứu lịch sử quan hệ
quốc tế hiện đại hoặc các bài báo, tạp chí… Để hoàn thành đề tài này, những nguồn tài liệu chủ
yếu bằng 3 thứ tiếng: tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Nga được sử dụng gồm:
- Sách
- Báo, tạp chí, tài liệu tham khảo đặc biệt, các công trình nghiên cứu, Luận án Tiến sĩ, Luận văn Thạc sỹ,…
- Internet
Các tài liệu tham khảo cụ thể đã được tác giả liệt kê ở Danh mục Tài liệu tham khảo
Trang 10DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
I Tiếng Việt
Sách:
1 Daniel Yergin (2008), Dầu mỏ, Tiền bạc và quyền lực, phát hành: Alphabooks và NXB
Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội(bản tiếng Anh của NXB Free Press)
2 Nguyễn An Hà, Nguyễn Thanh Hương, Nguyễn Cảnh Toàn (2011), Liên bang Nga hai
thập niên đầu thế kỷ XXI, NXB Khoa học Xã hội
3 Nguyễn An Hà (2008), Liên bang Nga trên con đường phát triển những năm đầu thế kỷ
XXI, NXB Khoa học Xã hội
4 Lê Thế Mẫu (2010), Thế giới: Một góc nhìn Phần I: Trật tự thế giới mới Dầu mỏ - tử
huyệt của nhiều cường quốc kinh tế trong thế giới đương đại, Nhà xuất bản Chính trị Quốc
gia
5 Nguyễn Xuân Thắng (2004), Sự điều chỉnh chiến lược hợp tác châu Á - Thái Bình Dương
trong bối cảnh Quốc tế mới, NXB Khoa học Xã hội
6 Nguyễn Quang Thuấn (2009), Các giải pháp phát triển quan hệ Nga - ASEAN trong bối
cảnh quốc tế mới, NXB Từ điển Bách khoa
7 Nguyễn Quang Thuấn (2007), Hướng tới hợp tác toàn diện Nga - ASEAN trong những
thập niên đầu thế kỷ XXI, NXB Chính trị Quốc gia
8 Nguyễn Quang Thuấn (2007), Quan hệ Nga - ASEAN trong bối cảnh Quốc tế mới, NXB
CHính trị Quốc gia
9 Nicole Gnesotto & Giovanni Grevi, Nguyễn Hữu Chiến dịch, (2008), Thế giới năm 2025,
NXB Tri Thức
Tạp chí:
10 Nguyễn Hồng Điệp, Phát triển ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam, Luận văn ThS ngành:
Kinh tế chính trị
11 Charles Grant - Giám đốc Trung tâm cải cách châu Âu (CER), Quan hệ Nga – Phương
Tây, Tài liệu Tham khảo Đặc biệt - TTXVN, 18-5-2009, tr 8 – 13
12 Nguyễn An Hà, Chiến lược dầu khí của Liên Bang Nga và triển vọng hợp tác Việt – Nga
tới 2020, Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu Số 3, 2011, tr 31 – 36