bảo tồn và phát huy các di tích lịch sử - văn hóa - danh thắng tỉnh khánh hòa trong hoạt động du lịch

Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ các thuật ngữ và các cơ sở lý luận về vấn đề bảo tồn, bảo tồn văn hóa trong du lịch; nghiên cứu kinh nghiệm phát triển du lịch gắn với bảo tồn di tích t

Bảo tồn và phát huy các di tích lịch sử - văn

hóa - danh thắng tỉnh Khánh Hòa

trong hoạt động du lịch

Đỗ Phương Quyên

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn ThS Du lịch (Chương trình đào tạo thí điểm)

Người hướng dẫn : TS Trần Thúy Anh

Năm bảo vệ: 2014

123 tr

Abstract Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ các thuật ngữ và các cơ sở lý luận về vấn

đề bảo tồn, bảo tồn văn hóa trong du lịch; nghiên cứu kinh nghiệm phát triển du lịch gắn với bảo tồn di tích trong nước và một số nước trên thế giới; tham khảo những đề tài nghiên cứu về du lịch và bảo tồn văn hóa của tác giả trong nước, các đề tài nghiên cứu về du lịch trong tỉnh Khánh Hòa, làm cơ sở và bài học kinh nghiệm cho việc khai thác du lịch và bảo tồn di tích tại tỉnh Khánh Hòa Nhằm khẳng định tiểm năng phát triển du lịch văn hóa, luận văn đã tập trung giới thiệu về điều kiện tự nhiên, điều kiện lịch sử - xã hội, hệ thống di tích tiêu biểu của Khánh Hòa.Để có cái nhìn tổng quan về hoạt động du lịch tỉnh Khánh Hòa, luận văn đã thu thập và xử lý số liệu, tài liệu và khảo sát thực địa từ các cơ quan ban ngành quản lý du lịch, các cơ sở kinh doanh du lịch, khách du lịch, chính quyền địa phương và cư dân địa phương Kết quả đã làm rõ

về các vấn đề: thực tế hoạt động du lịch Khánh Hòa, thực trạng khai thác và bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh ở Khánh Hòa Trên cơ sở đó, luận văn

đã nêu lên vai trò của hoạt động du lịch trong bảo tồn và phát huy di tích Căn cứ vào thực trạng hoạt động du lịch, khảo sát thực tế tiềm năng di tích và định hướng phát triển du lịch của tỉnh, kết hợp với cơ sở lý luận khoa học, luận văn đã đề xuất 08 giải pháp góp phần phát triển du lịch gắn với bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng canh ở Khánh Hòa như sau: (1) Giải pháp về chính sách nhà nước trong tổ chức quản lý gắn với bảo tồn; (2) Giải pháp về đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật gắn với bảo tồn; (3) Giải pháp về xây dựng sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn; (4) Giải

pháp về khai thác sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn; (5) Giải pháp về đào tạo nhân lực

du lịch gắn với bảo tồn; (6) Giải pháp về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp gắn với bảo tồn; (7) Giải pháp về tuyên truyền quảng bá du lịch gắn với bảo tồn; (8) Giải pháp

về vai trò của chính quyền địa phương và cộng đồng cư dân địa phương trong bảo tồn

Keywords.Phát triển Du lịch; Hoạt động du lịch; Di tích lịch sử; Khánh Hòa; Du lịch Content

1 Lý do chọn đề tài

Trên thế giới không phân biệt quốc gia giàu hay nghèo, nếu có sự hoạt động của ngành kinh tế du lịch đều khai thác dựa trên hai nguồn tài nguyên là: tài nguyên du lịch

tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn Tài nguyên du lịch tự nhiên được phát triển thành sản phẩm du lịch nhờ vào sự kỳ vĩ, độc đáo và duy nhất của chúng, nhưng những tài nguyên này thường ít có khả năng phát triển thêm theo thời gian; trái lại dễ bị hao mòn hoặc suy thoái do sự biến đổi của thiên nhiên cũng như quá trình khai thác của con người Tài nguyên du lịch nhân văn thường dồi dào hơn về số lượng và cũng rất đa dạng, nó tồn tại và phát triển cùng với hoạt động của con người Tính đa dạng của tài nguyên du lịch nhân văn bắt nguồn từ sự khác biệt giữa các cá nhân, các cộng đồng, các dân tộc và các quốc gia với nhau; bên cạnh đó là khả năng biến đổi của tài nguyên

du lịch nhân văn theo thời gian, theo những chuẩn mực mới của từng thời đại, từng xã hội, qua tiếp xúc giao thoa Chính sự khác biệt và khả năng tự lớn lên của tài nguyên nhân văn đã giúp nó trở thành nguồn vốn quý giá cho phát triển du lịch Do đó, cần có

sự quan tâm đặc biệt đối với nguồn tài nguyên này

Ngành Du lịch ở Việt Nam đến nay khá phát triển và có vị trí tốt trên bản đồ du lịch thế giới, Việt Nam hấp dẫn khách du lịch quốc tế không chỉ bởi vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn do yếu tố văn hóa, với nhiều di sản văn hóa được Unesco công nhận Tuy nhiên, sự quan tâm của Chính phủ Việt Nam đối với việc bảo tồn các cổ tích đã tiến hành từ trước đó, trong sắc lệnh 65 ngày 23 tháng 11 năm 1945 nêu rõ: “Xét rằng việc bảo tồn cổ tích là việc rất cần trong công cuộc kiến thiết nước Việt Nam”, Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII nêu: “văn hoá là nền tảng của xã hội, là mục tiêu, động

lực thúc đẩy phát triển kinh tế”, Nghị quyết cũng xác định 10 nhiệm vụ để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong đó nhiệm vụ thứ tư chỉ rõ: “Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở để sáng tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa Hết sức coi trọng bảo tồn, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống (bác học và dân gian), văn hóa cách mạng, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể Nghiên cứu và giáo dục sâu rộng những đạo lý dân tộc tốt đẹp do cha ông để lại”, ngày 18 tháng 12 năm 2011 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2406/QĐ-TTg: Ban hành “Danh mục các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2012 – 2015”, trong đó có văn hóa Điều này khẳng định khai thác và bảo tồn văn hóa trong phát triển kinh tế không chỉ là mối quan tâm của ngành du lịch mà là vấn đề Đảng, Nhà nước và nhân dân coi trọng

Nhìn chung, vấn đề khai thác các DTLSVH và DLTC trong du lịch, cũng như vấn đề bảo tồn DTLSVH, DLTC trong du lịch ở các địa phương hiện còn nhiều bất cập: khai thác quá mức, khai thác không hiệu quả; bên cạnh đó, cũng còn không ít những quan niệm sai lầm về bảo tồn Đầu tư cho tài nguyên du lịch nhân văn về cơ chế, tài chính chưa được thỏa đáng do đó có nhiều DT sau khi được xếp hạng tiếp tục trong tình trạng hoang hóa, không có kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị di sản để tham gia vào sự phát triển của địa phương; nhiều di sản phi vật thể chưa được chăm lo gìn giữ truyền dạy, phục hồi nên đứng trước nguy cơ bị mai một Một số nơi DT bị lấn chiếm, hoặc cho phép xây dựng nhiều lều quán dịch vụ nhếch nhác làm mất cảnh quan chung của điểm du lịch, các vấn đề về ô nhiễm môi trường xung quanh khu vực DT

Có những DT được trùng tu, tôn tạo theo hướng làm mới đã đánh mất giá trị thực tế và giảm sức hấp dẫn đối với khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch quốc tế Bảo vệ, tôn tạo DTLSVH và DLTC phải nhằm mục đích giới thiệu đến với công chúng, tuy nhiên hiện nay việc chuẩn bị nội dung giới thiệu về các giá trị văn hóa cho khách du lịch vẫn còn nhiều bất cập Có nhiều bản giới thiệu thay vì diễn giải, phân tích thì lại nặng về phần ca ngợi chung chung, khi giới thiệu về danh thắng nổi tiếng chỉ tập trung vào yếu

tố huyền thoại với những chuyện kể mang sắc màu cổ tích mà quên đi nhiệm vụ cung cấp những thông tin mang tính khoa học về quá trình kiến tạo địa chất, niên đại…

Những bản giới thiệu này thường không đem lại sự hài lòng cho du khách, không giúp nâng cao ý thức bảo vệ di sản từ phía du khách và cộng đồng

Với sự ưu đãi của điều kiện tự nhiên cùng kho tàng DTLSVH và DLTC tuyệt đẹp đã đem đến cho Khánh Hòa một tiềm năng lớn để phát triển du lịch, dịch vụ Nha Trang – Khánh Hòa hiện được xác định là một trong 10 trung tâm du lịch – dịch vụ lớn của cả nước

Tuy nhiên trong những năm qua việc phát triển du lịch ở tỉnh Khánh Hòa còn tồn tại một số bất cập Đó là hoạt động du lịch mới chỉ tập trung khai thác nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên như: biển, đảo, các rạn san hô, nguồn suối khoáng, bùn khoáng Việc khai thác nguồn tài nguyên thế mạnh này đã đem lại cho tỉnh Khánh Hòa những thuận lợi nhất định trong quá trình phát triển du lịch nhưng cũng kéo theo một

số hệ quả tiêu cực Do khai thác quá mức nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên; kèm theo

là các hoạt động như: xây dựng các công trình, cơ sở hạ tầng - kỹ thuật phục vụ du lịch

đã làm thay đổi cảnh quan thiên nhiên và môi trường tự nhiên có nguy cơ bị ô nhiễm, các hệ sinh thái biển tại khu vực các đảo, rạn san hô đứng trước nguy cơ bị suy thoái hoặc huỷ diệt do hoạt động du lịch

Trong khi đó với lịch sử hơn 350 năm khai phá và phát triển, Khánh Hoà là mảnh đất giàu tài nguyên du lịch nhân văn với nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể có khả năng khai thác phục vụ cho hoạt động du lịch như: các công trình kiến trúc, các phong tục tập quán, các tín ngưỡng, các lễ hội truyền thống, làng nghề thủ công, văn hóa ẩm thực; nhiều DT và danh thắng đang được khai thác khá hiệu quả như Tháp

Bà Ponagar, chùa Long Sơn, Hòn Chồng, vịnh Nha Trang, Đầm Nha Phu… Tuy nhiên hoạt động du lịch gần đây gây ra một số tác động tiêu cực đến giá trị của DT và danh thắng Nếu tỉnh thực hiện tốt công tác nghiên cứu, bảo tồn kết hợp với khai thác nguồn tài nguyên du lịch văn hóa này không chỉ góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương mà nó còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá quí báu, đem lại sự phát triển bền vững cho ngành du lịch của tỉnh nói riêng và cho cộng đồng nói chung Hiện nay ở tỉnh Khánh Hòa chưa có công trình nào nghiên cứu đầy đủ, toàn

diện về vấn đề này Vì vậy tác giả lựa chọn đề tài: “Bảo tồn và phát huy các di tích lịch sử - văn hóa - danh thắng tỉnh Khánh Hòa trong hoạt động du lịch” để nghiên

cứu Bản thân tác giả luận văn là người đang sinh sống tại tỉnh Khánh Hoà và công tác trong ngành du lịch nên có những thuận lợi nhất định cho việc nghiên cứu, thực hiện

đề tài này

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: góp phần nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa gắn với việc bảo tồn DTLSVH và DLTC tỉnh Khánh Hòa

- Nội dung:

Đề tài hướng tới giải quyết mối quan hệ giữa hoạt động du lịch và bảo tồn tài nguyên du lịch nhân văn Nghiên cứu thực tế khai thác du lịch gắn với bảo tồn các DTLSVH và DLTC tại tỉnh Khánh Hòa, từ đó đánh giá để rút ra những nhược điểm và

đề xuất giải pháp điều chỉnh hợp lý hơn, góp phần phát triển du lịch văn hóa tỉnh Khánh Hòa

Những nghiên cứu trong luận văn cũng tập trung tìm kiếm và nêu lên các phương pháp giữ gìn và phát huy giá trị của các DTLSVH và DLTC, góp phần bảo tồn văn hóa trong kinh doanh du lịch

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ khi ngành du lịch Việt Nam ra đời cho đến nay các công trình nghiên cứu về khai thác di sản trong du lịch nhìn chung vẫn chưa nhiều Một số công trình nghiên cứu có giá trị liên quan đến vấn đề này đã được thực hiện như:

- Trong cuốn “Văn hóa trong phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam”, tác giả Nguyễn Thị Chiến đã nêu quan điểm: yêu cầu cao nhất của phát triển du lịch là phát triển bền vững và phân tích cách phát triển du lịch bền vững theo hướng nhấn mạnh yếu tố văn hóa;

- Trong “Giáo trình Quản lý di sản với phát triển du lịch bền vững” của Lê Hồng

Lý chủ biên Tác giả đã hệ thống cơ sở lý luận về du lịch bền vững;

- Theo Nguyễn Thị Minh Lý trong cuốn “Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể - Quá trình nhận thức và bài học thực tiễn” Tác giả đã xây dựng cơ sở lý luận về bảo vệ

di sản văn hóa phi vật thể, khẳng định tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di sản;

- Trong “Bảo tồn di tích trong phát triển không gian đô thị” tác giả Doãn Minh Khôi đã phân tích mối liên hệ giữa bảo tồn di tích và phát triển không gian đô thị, đồng thời nêu lên kinh nghiệm của một số nước đã tiến hành quy hoạch đô thị theo quan điểm tạo ra sự hài hòa giữa kiến trúc mới và kiến trúc cũ Tác giả cũng khảng định cần phải làm cho các công trình DT gần gũi và rộng mở hơn đối với các hoạt động đô thị ở Việt Nam

Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu, dự án về bảo tồn di sản và phát triển du lịch được tiến hành ở các tỉnh Bắc Giang, Quảng Ninh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam; tiêu biểu là công trình: Quảng Nam và hành trình bảo tồn các di sản văn hóa (Mỹ Châu), Bảo tồn giá trị di sản gắn với phát triển du lịch: Góc nhìn từ cố đô Huế (Tổng cục du lịch) Các công trình cho thấy nhận thức và hành động thực tiễn của Nhà nước về vấn đề bảo tồn di sản và phát triển du lịch

Năm 2005, Tổng cục Du lịch phê duyệt đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ về

“Chủ trương và giải pháp để bảo tồn, phát huy có hiệu quả giá trị các di sản văn hóa phục vụ phát triển du lịch” đã xây dựng các nhóm giải pháp chung để bảo tồn và phát huy di sản phục vụ du lịch

Một số bài báo trên tạp chí Du lịch Việt Nam và các báo cáo trong các cuộc hội thảo về du lịch của Việt Nam như: Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa

phục vụ phát triển du lịch thủ đô (Bùi Thanh Thủy, Tạp chí nghiên cứu văn hóa

Trường ĐH Văn Hóa Hà Nội), Bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa - thiên

nhiên thế giới phục vụ phát triển ở nước ta (Nguyễn Quốc Hùng, Cục di sản văn hóa)…

Từ cuối thế kỷ XX những cảnh đẹp và văn hóa Khánh Hòa đã được nhiều nhà nghiên cứu tìm hiểu và viết thành tác phẩm có giá trị về mặt khoa học, tiêu biểu là các tác giả như: Quách Tấn, Nguyễn Văn Khánh, Ngô Văn Doanh, Vũ Ngọc Phương, Nguyễn Công Bằng Nhưng hầu hết mới đi vào nghiên cứu về giá trị văn hóa, lịch sử tiêu biểu và miêu tả một số danh thắng của tỉnh Khánh Hòa

Trong những năm qua có một số công trình nghiên cứu về du lịch của Khánh Hòa, nhưng chỉ dừng lại ở các luận văn thạc sĩ chủ yếu nghiên cứu về: môi trường tự nhiên, môi trường kinh doanh từ đó đưa ra các định hướng và chiến lược cho phát triển ngành du lịch của tỉnh nói chung Tiêu biểu như: Thu hút vốn đầu tư phát triển du lịch Khánh Hòa đến năm 2020 (Võ Văn Cần, 2008), Các giải pháp phát triển ngành du lịch Khánh Hòa đến năm 2020 (Phan Xuân Hòa, 2011), Du lịch Khánh Hòa: tiềm năng, thực trạng và giải pháp (Thân Trọng Thụy, 2012)

Năm 2010 có luận văn thạc sĩ với chủ đề Bảo tồn và phát huy giá trị di sản

văn hóa tháp Bà Pô Nagar của tác giả Nguyễn Thị Hồng Tâm, nhưng đi sâu nghiên

cứu về vấn đề quản lý DT và lễ hội ở DT tháp Bà để từ đó đặt ra giải pháp giữ gìn và khai thác có hiệu quả những giá trị văn hóa, lịch sử của DT này

Kết quả nghiên cứu về lý luận cũng như thực tiễn về bảo tồn di sản và phát triển

du lịch của các tác giả nêu trên sẽ là nguồn tri thức quí giá cho tác giả luận văn vận

dụng vào nghiên cứu đề tài thạc sĩ của mình Đề tài “Bảo tồn và phát huy các di tích lịch sử - văn hóa - danh thắng tỉnh Khánh Hòa trong hoạt động du lịch” là đề tài

đầu tiên nghiên cứu về vấn đề này trên phạm vi của tỉnh Khánh Hòa như một công trình độc lập

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Hoạt động khai thác du lịch tại các DTLSVH và DLTC ở Khánh Hòa

- Công tác bảo tồn DTLSVH và DLTC ở Khánh Hòa

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: đề tài tập trung đánh giá tiềm năng DTLSVH và DLTC phục vụ cho việc phát triển du lịch và công tác bảo tồn tài nguyên này từ hoạt động du lịch

Về phạm vi không gian: nghiên cứu tại tỉnh Khánh Hòa, tập trung vào các địa phương có DTLSVH và DLTC cấp quốc gia là thành phố Nha Trang, thị xã Ninh Hòa, huyện Vạn Ninh, huyện Diên Khánh

Về phạm vi thời gian:

+ Thời gian nghiên cứu tài liệu: đề tài tập trung thu thập, phân tích thông tin chủ yếu từ năm 2008 đến tháng 6/2013

+ Thời gian nghiên cứu thực địa: từ tháng 8/2012 đến tháng 10/2013

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp

Thu thập các thông tin, dữ liệu cơ bản từ nhiều nguồn khác nhau: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh, TTQLDT và DLTC tỉnh, Bảo tàng tỉnh, Thư viện tỉnh, Internet, báo và tạp chí chuyên ngành, đài truyền hình, sách, giáo trình, văn bản pháp luật (Luật du lịch, Luật di sản…), Văn bản của tỉnh Khánh Hòa về du lịch và vấn

đề bảo tồn DT… tác giả đã có được một hệ thống tài liệu toàn diện về chủ đề nghiên cứu và là dữ liệu phục vụ cho phân tích, dẫn luận tại chương 1 và chương 2

Các tài liệu thống kê luôn được bổ sung, cập nhật và được tác giả chọn lọc, tổng hợp, phân tích tính liên hợp các yếu tố trong mối tương quan, ảnh hưởng lẫn nhau làm mục đích nghiên cứu của luận văn

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá các công trình liên quan của các tác giả đi trước, sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu với những tài liệu thu được trên thực địa, rút ra những điểm chung

5.2 Phương pháp quan sát

Thông qua những chuyến điền dã tại các KDL, điểm du lịch, nơi có tài nguyên

du lịch nhân văn đa dạng sẽ là cơ sở cơ bản để đánh giá được thực tế tình hình phát triển cũng như những tiềm năng của lĩnh vực mà mình đang nghiên cứu Từ đó, cho phép tác giả tiếp cận vấn đề một cách chủ động, sâu sắc, có điều kiện đối chiếu, bổ sung các thông tin cần thiết, cũng như thẩm nhận được giá trị của tiềm năng du lịch, hiểu được những khía cạnh khác nhau của thực tế, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp hợp lý có tính chất khả thi, phù hợp với địa bàn nghiên cứu

Các chuyến điền dã gồm:

Đợt 1: 4/8/2012 – 6/8/2012

Đợt 2: 10/4/2013 – 12/4/2013

Đợt 3: 28/4/2013 – 2/5/2013

Đợt 4: 2/9/2013 – 8/9/2013

Đợt 5: 22/9/2013 – 29/9/2013

Đợt 6: 1/10/2013 – 4/10/2013

5.3 Phương pháp điều tra

5.3.1 Phương pháp bảng hỏi

Phương pháp bảng hỏi nhằm thu thập số liệu sơ cấp, đáp ứng cụ thể những yêu cầu của hoạt động điều tra

Bảng hỏi được thiết kế dành cho khách du lịch (khách du lịch quốc tế và nội địa) đi du lịch Nha Trang, số lượng gồm 220 bản trong đó 160 bản điều tra khách du lịch nội địa, 60 bản điều tra khách du lịch quốc tế nhằm nghiên cứu về ba vấn đề:

Một là, đánh giá về chất lượng dịch vụ du lịch ở Khánh Hòa

Hai là, cảm nhận của du khách về hình ảnh điểm đến sau khi tham quan

Ba là, đánh giá, góp ý về vấn đề khai thác và bảo tồn di tích tại Khánh Hòa Bảng hỏi được điều tra tại Khánh Hòa từ tháng 5/2013 đến tháng 10/2013

5.3.2 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn là công cụ điều tra, nghiên cứu hiệu quả nhằm thu thập các thông tin mong muốn và phù hợp với từng đối tượng phỏng vấn mà bảng hỏi chưa đáp ứng được Phương pháp này được áp dụng đối với cộng đồng địa phương, cơ quan quản lý

về du lịch, Ban quản lý DT địa phương, doanh nghiệp du lịch, du khách Mỗi đối tượng được phỏng vấn theo những tiêu chí phù hợp với mục đích điều tra

Phương pháp phỏng vấn được chính thức tiến hành như sau:

Hai cuộc phỏng vấn đại diện cơ quan quản lý nhà nước về du lịch cấp tỉnh là cuộc phỏng vấn đối với ông Trương Đăng Tuyến, Giám đốc Sở VHTT và DL và bà Phan Thanh Trúc, Phó Giám đốc Sở VHTT và DL tỉnh Khánh Hòa

Bảy cuộc phỏng vấn ban quản lý các di tích là: Quỳnh phủ hội quán, Đình Phương Sài, Đình Lư Cấm, miếu Thiên Hậu thánh mẫu Hải Nam, Am chúa, văn miếu Diên Khánh, miếu Trịnh Phong

Hai mươi cuộc phỏng vấn người dân địa phương ở thị trấn Diên Khánh, thị xã Ninh Hòa, thành phố Nha Trang

Phỏng vấn đại diện các doanh nghiệp lữ hành: Nha Trang Trẻ, Á Châu, Sao Biển, Long Phú, Sanest

Phương pháp này được tiến hành từ tháng 4/2013 đến tháng 9/2013

5.4 Phương pháp chuyên gia

Phương pháp chuyên gia là phương pháp quan trọng được vận dụng thông qua việc xin ý kiến chỉ đạo, góp ý về nội dung và phương pháp nghiên cứu Trong quá