giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá của lễ hội đền hùng trong điều kiện nền kinh tế thị trường

Giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá của lễ hội đền Hùng trong điều kiện nền kinh tế thị trường Nguyễn Thị Phương Mai Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngàn

Giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá của lễ hội đền Hùng trong điều kiện nền kinh tế thị

trường Nguyễn Thị Phương Mai

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Triết học; Mã số 60 22 80

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Đức Hướng

Năm bảo vệ: 2014

Abstract Trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về lễ hội và những giá trị văn hóa

của lễ hội đền Hùng trong phát triển văn hóa, xã hội hiện nay Đánh giá thực trạng việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa của lễ hội đền Hùng trong điều kiện nền kinh tế thị trường trên địa bàn tỉnh Phú Thọ vừa qua Đề xuất các phương hướng và

giải pháp nhằm phát triển lễ hội đền Hùng để xứng tầm lễ hội cấp quốc gia

Keywords Văn hóa Việt Nam; Lễ hội đền Hùng; Phú Thọ; Triết học

26

Content

Mục lục Chương 1

GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA LỄ HỘI ĐỀN HÙNG

1.1 Khái niệm lễ hội và lễ hội truyền thống ………

1.1.1.Khái niệm lễ hội 1.1.2 Khái niệm lễ hội truyền thống

1.2 Giá trị văn hóa của lễ hội đền Hùng………

1.2.1 Giá trị cố kết cộng đồng dân tộc

1.2.2 Giá trị giáo dục

1.2.3 Giá trị văn hoá tâm linh

1.2.4 Giá trị bảo tồn nền văn hoá dân tộc

1.3 Tác động của nền kinh tế thị trường đối với lễ hội truyền thống ………

Chương 2 THỰC TRẠNG GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA LỄ HỘI ĐỀN HÙNG TRONG ĐIỀU KIỆN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG CỦA TỈNH PHÚ THỌ 2.1 Thực trạng tổ chức lễ hội đền Hùng hiện nay ………

2.1.1 Những điều kiện thuận lợi của tỉnh Phú thọ trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội đền Hùng

2.1.2 Thực trạng tổ chức lễ hội đền Hùng từ trước đến năm 2000

2.1.3 Thực trạng tổ chức lễ hội đền Hùng từ năm 2000 đến nay

2.2 Vấn đề giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá qua văn hoá vật thể và văn hoá phi vật thể

2.2.1 Vấn đề giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá lễ hội đền Hùng qua văn hoá vật thể 2.2.2 Vấn đề giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá lễ hội đền Hùng qua văn hoá phi vật thể 2.3 Những vấn đề đặt ra trong việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội đền Hùng ………

27

2.4 Giải pháp nhằm giữ gìn và phát huy gía trị văn hoá của lễ hội đền Hùng

2.4.1 Giải pháp về bảo tồn và phát huy các di sản lễ hội đền Hùng

2.4.2 Xây dựng môi trường văn hóa trong lễ hội đền Hùng

97

Reference

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đào Duy Anh (1951), Hán Việt từ điển, Nxb Minh Tân, Pari-Pháp

2 Đào Duy Anh (2000), Việt Nam văn hoá sử cương, Nxb Văn học -

nghệ thuật, Hà Nội

3 Ngô Kim Anh (2000), "Quan hệ du lịch - Văn hoá và triển vọng Ngành

du lịch Việt Nam", Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, (2)

4 Trịnh Lê Anh (2005), "Môi trường - xã hội- nhân văn và vấn đề phát

triển du lịch bền vững", Tạp chí Du lịch Việt Nam, (3)

5 Toan Ánh (2005), Nếp cũ hội hè đình đám, Nxb Trẻ, Hà Nội

6 Báo Lao Động số 47 /2005, (2)

7 Nguyễn Chí Bền (2005), "Di sản văn hoá Việt Nam đang ở tình trạng báo

động đỏ", Báo Lao động cuối tuần ngày, 19/6/2005

8 Trương Quốc Bình (2002), "Vai trò của di sản văn hoá với sự phát

triển của du lịch Việt Nam", Tạp chí Du lịch Việt Nam, (3)

9 Nguyễn Thái Bình (2002), "Phát triển du lịch với nguồn tài nguyên

nhân văn", Tạp chí Du lịch Việt Nam, (12)

10 G.Cazes - R.Lan Quar - Y Raynouard (2005), Quy hoạch du lịch,

Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

11 Đoàn Minh Châu (2004), Cấu trúc của lễ hội đương đại (trong mối liên hệ với cấutrúc của lễ hội truyền thống của người Việt ở đồng bằng Bắc Bộ), Luận án Tiến sĩ lịch sử văn hoá và nghệ thuật, Viện Văn hoá thông tin, Hà

Nội

12 Đoàn Văn Chúc (1994), Những bài giảng về văn hoá, Nxb Văn hoá

thông tin, Hà Nội

13 Đoàn Văn Chúc (2004), Văn hoá học, Viện Văn hoá và Nxb Văn hoá

Thông tin, Hà Nội

14.Thiều Chửu (1999), Hán - Việt từ điển, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh

98

15 Công ty Cổ phần Hợp tác truyền thông Việt Nam (2005), Phú Thọ chào đón bạn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

16 Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ (2008), Niên giám thống kê 2007 tỉnh Phú Thọ, Nxb Thống kê, Hà Nội

17 Lê Đức Cương (2004), "Du lịch văn hoá và giảm nghèo", Tạp chí Du lịch Việt Nam

18 Phạm Đức Dương (2000), Văn hoá Việt Nam trong bối cảnh văn hoá Đông Nam á, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội

19 Đảng bộ tỉnh Phú Thọ (2005), Văn kiện Đại hội Đảng bộ lần thứ XII, Phú Thọ 20 20 21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Nghị quyết Trung ương khoá VIII

22 Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Kết luận Hội nghị lần thứ X Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX

23 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

24 Nguyễn Đức Đạm (2002), "Phát triển và Hội nhập quốc tế", Tạp chí

Du lịch Việt Nam, (7), tr.10

25 Phạm Duy Đức (2006), Thách thức của văn hoá Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Nxb Văn hoá Thông tin - Viện Văn hoá, Hà

Nội

26 Phạm Duy Đức (chủ biên) (2008), Quan điểm chủ chủ nghĩa Mác - Lênin về văn hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

27 Nguyễn Quang Đức (2004), "Lào Cai điểm đến của doanh nhân và

du khách", Tạp chí Kinh tế và dự báo, (8)

28 Lê Quý Đức (chủ biên) (2005), Vai trò của văn hoá trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng, Nxb Văn hoá Thông tin và Viện Văn hoá, Hà Nội

29 Lê Quý Đức (1998), "Di sản văn hoá nhìn từ góc độ kinh tế", Tạp chí

99

Văn hoá dân gian, ( 2), tr.7-14

30 Cao Đức Hải (2000), "Suy nghĩ về việc phát triển lễ hội dân gian trở

thành ngày Hội văn hoá du lịch địa phương", Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, (4)

31 Lê Hoà (2002), "Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo tồn di sản văn hoá", Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, (5), tr.16

32 Hội đồng Bộ trưởng (1991), "Báo cáo của chủ tịch Võ Văn Kiệt, tại

kỳ họp thứ X Quốc hội khoá VIII", Báo Nhân dân, ngày 11/12/1991

33 Nguyễn Mạnh Hùng (2005), "Thấy gì qua việc tổ chức các lễ hội văn

hoá du lịch", Tạp chí Du lịch Việt Nam, (3)

34 Võ Phi Hùng (2002), "Phát huy thế mạnh du lịch lễ hội", Tạp chí Du lịch Việt Nam, (7)

35 Đỗ Huy (2005), Văn hoá và phát triển, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

36 Nguyễn Văn Huyên - Dương Huy Thiện (1992), "lễ hội ở một làng quê

đất Tổ", Tạpchí Văn hoá dân gian,

37 Huyện uỷ - Hội đồng nhân dân - Uỷ ban nhân dân huyện Lâm Thao

(2008), Địa chí văn hoá dân gian Lâm Thao, Lâm Thao

38 Đặng Cảnh Khanh (1999), Các nhân tố phi kinh tế xã hội học về sự phát triển, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

39.Phan Khanh (1992), Bảo tàng di tích lễ hội Vấn đề bảo vệ di sản văn hoá dân tộc, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội

40.Đinh Gia Khánh (1985), "ý nghĩa xã hội văn hoá của Hội lễ dân

gian", Tạp chí Văn hoá dân gian,

41 Đinh Gia Khánh - Lê Hữu Tầng (chủ biên) (1993), lễ hội dân gian truyền thống trong thời hiện đại, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

42 Đinh Gia Khánh (2000), "Hội lễ dân gian và sự phản ánh những

truyền thống của dân tộc", Tạp chí Văn hoá dân gian,

43 Vũ Ngọc Khánh (1993), lễ hội cổ truyền trong quá trình thích nghi

100

với đời sống xã hội hiện đại và tương lai, Trong cuốn "lễ hội truyền thống đời sống

xã hội hiện đại", Đinh Gia Khánh, Lưu Hữu Tầng (chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

44 Giáo trình Kinh tế chính trị, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

45 Nguyễn Phương Lan (2007), "Chính sách bảo tồn, khai thác tài

nguyên du lịch lễ hội", Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật

46 Nguyễn Quang Lê (2001), Khảo sát thực trạng văn hoá lễ hội truyền thống của người Việt ở đồng bằng Bắc bộ, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

47 Lê Hồng Lý (2006), "Khai thác các giá trị văn hoá và lễ hội truyền

thống ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long phục vụ phát triển du lịch", Tạp chí Văn hoá dân gian, (2), tr.38

48 C.Mác (1962), Bản thảo kinh tế triết học năm 1844, Nxb Sự thật, Hà

Nội

49 Trần Thị Tuyết Mai (2005), "lễ hội bơi chải Bạch Hạc trong đời

sống cộng đồng",Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật,

50 Lê Thị Tuyết Mai (2006), Du lịch lễ hội Việt Nam, Trường Đại học

Văn hoá Hà Nội

51.Trần Bình Minh (2009), "Tổ chức quản lý lễ hội cổ truyền hiện nay", Tạp chí Văn hoá nghệ thuật,

52.Ngô Quang Nam - Xuân Thiêm (1986), Địa chí Vĩnh Phú - Văn hoá dân gian vùng đất Tổ, Sở Văn hoá thông tin thể thao Vĩnh Phú

53 Phạm Xuân Nam (1998), Văn hoá vì phát triển, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

54 Phạm Quang Nghị (2002), "lễ hội và ứng xử của người làm công tác

quản lý lễ hội hiện nay", Tạp chí Cộng sản,

55 Trần Nhạn (1995), Du lịch và kinh doanh du lịch, Nxb Văn hoá thông

tin, Hà Nội

56 Phan Đăng Nhật (1993), "Văn hoá dân gian và sự nghiệp phát triển

101

đất nước", Tạp chí Văn hoá dân gian

57 Phan Đăng Nhật (2000), "Du lịch Hội lễ tiềm năng và hiện thực khả

thi", Tạp chí Du lịch Việt Nam,

58 Nguyễn Hồng Phong (1959), Xã thôn Việt Nam, Nxb Văn sử địa, Hà Nội

59 Đỗ Lan Phương (2001), "Truyền thuyết và lễ hội Chử Đồng Tử với

du lịch Châu Giang- Hưng Yên", Tạp chí Văn hoá nghệ thuật

60 Hồ Hữu Phước (2004), "Phát triển cơ sở hạ tầng đô thị du lịch và

vai trò của Nhà nước", Tạp chí Kinh tế và dự báo,

61 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2003), Luật Di sản văn hoá và nghị định hướng dẫn thi hành, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

62 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2005), Luật

Du lịch, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

63 Dương Văn Sáu (2004), lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch,

Trường Đại học Văn hoá Hà Nội

64 Dương Văn Sáu (2007), "Tổ chức các hoạt động trong lễ hội du

lịch", Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật

65 Đặng Đức Siêu (1993), Vấn đề kế thừa di sản văn hoá trong sự nghiệp phát triển đất nước, "Mấy vấn đề về văn hoá và phát triển văn hoá ở Việt

Nam hiện nay", Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

66 Bùi Hoài Sơn (2003), "lễ hội chọi trâu trong phát triển văn hoá Đồ

Sơn", Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật,

67 Bùi Hoài Sơn (2006), "Tổ chức và quản lý lễ hội truyền thống hiện

nay", Tạp chí Văn hoá nghệ thuật,

68 Sở Giáo dục Hà Nội (2005), Giáo trình tổng quan du lịch, Nxb Hà

Nội

69 Sở Văn hoá Thông tin - Hội Văn nghệ dân gian Phú Thọ (2007), Về miền lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam, quyển 1

70 Sở Văn hoá - Thông tin - Thể thao Phú Thọ (2001), Tuyển tập văn

102

nghệ dân gian đất tổ, tập 2

71 Lê Văn Thanh Tâm (1997), lễ hội trong đời sống xã hội hiện đại ở thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sĩ văn hoá học, Trường Đại học Văn

hoá Hà Nội

72 Ngô Đức Thịnh (2001), "Những giá trị của lễ hội cổ truyền trong

đời sống xã hội hiện nay", Tạp chí Văn học nghệ thuật, (3)

73 Ngô Đức Thịnh (2007), Về tín ngưỡng và lễ hội cổ truyền, Nxb Văn

hoá thông tin, Hà Nội

74 Ngô Đức Thịnh (2007), Môi trường tự nhiên, xã hội và văn hoá của lễ hội cổ truyền người việt ở Bắc Bộ, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội

75 Thủ tướng Chính phủ (2008), Quyết định số 99/2008/QĐ/TTg ngày 14/7/2008 về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội tỉnh Phú Thọ đến năm 2020

76 Trần Mạnh Thường (2005), Việt Nam văn hoá và du lịch, Nxb Thông

tấn, Hà Nội

77 Lưu Trần Tiêu (2002), "Bảo tồn và phát huy di sản văn hoá Việt

Nam", Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, tr.25-30

78 Lê Ngọc Tòng (2004), Một số nghiên cứu bước đầu về kinh tế học văn hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

79 Lưu Minh Trị (2004), Danh thắng, di tích và lễ hội truyền thống,

Nxb Mỹ thuật, Hà Nội

80 Nguyễn Anh Tuấn (2007), Đi tìm dấu tích kinh đô Văn Lang, Sở

Văn hoá thông tin Phú Thọ xuất bản

81 Lê Thị Nhâm Tuyết (1985), "Nghiên cứu về Hội làng cổ truyền của

người Việt", Tạp chí Văn hoá dân gian, (1)

82 Uỷ ban nhân dân tỉnh Phú Thọ (2006), Báo cáo quy hoạch điều chỉnh phát triển du lịch tỉnh Phú Thọ (giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến

2020

103

83 Uỷ ban nhân dân tỉnh Phú Thọ (2009), Quy hoạch phát triển văn hoá tỉnh Phú Thọ đến năm 2020, Phú Thọ

84 Uỷ ban Quốc gia về thập kỷ thế giới phát triển văn hoá (1992), Thập kỷ thế giới phát triển văn hoá, Hà Nội

85 UNESCO (1972), Công ước về việc bảo vệ di sản văn hoá và tự nhiên của thế giới, www.nea.gov.vn/luat

86 UNESCO (2003), Di sản văn hoá phi vật thể,

www.unesco.org/cuture

87 UNESCO (2003), Công ước về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể,

Pari ngày17/10/2003

88 Hoàng Vinh (1997), Một số vấn đề về bảo tồn và phát triển di sản văn hoá dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

89 Viện Khoa học Xã hội Việt Nam - Viện Ngôn ngữ học (1992), Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển ngôn ngữ, Hà Nội

90 Viện Khảo cổ học - Sở Văn hoá Thông tin - Thể thao Phú Thọ

(2001), Tìm hiểu văn hoá Phùng Nguyên, Kỷ yếu Hội thảo 40 năm phát hiện và

nghiên cứu văn hoá Phùng Nguyên

91 Lê Trung Vũ (1989), "lễ hội mùa xuân vùng đất Tổ", Tạp chí Văn hoá dân gian, (2)

92 Lê Trung Vũ (2002), lễ hội cổ truyền, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

93 Trần Quốc Vượng (1986), "lễ hội một cái nhìn tổng thể", Tạp chí Văn hóa dân gian, (1)

94 Nguyễn Khắc Xương (1990), "lễ hội Hùng Vương và lịch sử một Hội

lễ", Tạp chí Văn hoá dân gian, (2)