quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường trung học cơ sở ở huyện tam dương tỉnh vĩnh phúc trong giai đoạn hiện nay

Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường Trung học cơ sở ở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay Nguyễn Thị Hưng Trường Đại học Giáo dục.. Khảo

Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường Trung học cơ sở ở huyện Tam

Dương tỉnh Vĩnh Phúc trong

giai đoạn hiện nay

Nguyễn Thị Hưng

Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn ThS Giáo dục học : 60 14 05 Người hướng dẫn : PGS.TS Đặng Xuân Hải

Năm bảo vệ: 2013

97 tr

Abstract Xác định cơ s ở lý luận về giáo dục kỹ năng sống và qu ản lý hoạt động giáo

dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay Đề xuất một số biện pháp quản lý để nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

Keywords.Quản lý giáo dục; Kỹ năng sống; Trung học cơ sở

Content

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Xuất phát từ vai trò của kỹ năng sống, tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống trong hoàn cảnh xã hội hiện nay

Đất nước ta đang thực sự chuyển mình hòa cùng với thế giới về phát triển và hội nhập, cả nước đang tiếp tục công cuộc đổi mới sâu sắc và toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nghị quyết TW2 khóa VIII khẳng định:

“Muốn tiến hành công nghiệp hóa – hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh

và bền vững, để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Phát triển nguồn lực con người là phát triển đức và tài” như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Sự nghiệp giáo dục đang được coi trọng là “quốc sách hàng đầu” (Nghị quyết Đại hội Đảng khóa VIII) Bên cạnh việc truyền thụ tri thức khoa học thì công tác giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức và hình thành cho học sinh những giá trị sống, kỹ năng sống và làm việc để có thể vững tin bước vào cuộc sống cần được chú trọng, cải tiến và đẩy mạnh hơn bao giờ hết trong giai đoạn hiện nay, góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục toàn diện, hài hòa đáp ứng yêu cầu mới của xã hội

Hơn nữa trong lịch sử của nhân loại, của dân tộc chưa bao giờ con người phải sống trong hoàn cảnh tự nhiên có nhiều sự biến đổi như bây giờ Con người đã tác động vào thiên nhiên, phá vỡ cân bằng của thiên nhiên, làm “thiên nhiên nổi giận” buộc phải trang bị cho con người kỹ năng đối phó với sự biến đổi của thiên nhiên, tham gia giữ gìn bảo vệ môi trường tự nhiên, con người cũng chưa bao giờ phải sống trong hoàn cảnh xã hội và quan hệ xã hội phức tạp, giao thoa những cái tốt, xấu, giữa tiêu cực và tích cực, giữa thiện và ác, giữa vật chất và tinh thần, giữa truyền thống và hiện đại như bây giờ, buộc con người phải lựa chọn khó khăn, phức tạp như hiện nay Nếu không được trang bị sự nhận thức, hiểu biết về giá trị sống, có kỹ năng lựa chọn, ứng phó với những tình huống phức tạp đang diễn ra hàng ngày thì rất khó thích ứng để phát triển, nhất là đối với học sinh THCS nói riêng, thế hệ trẻ nói chung vì các em còn thiếu rất nhiều vốn sống, thiếu kinh nghiệm sống, kỹ năng sống

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học một cách chu đáo là trang bị hành trang cho các em sống chủ động, thích ứng, sáng tạo, khẳng định được vai trò chủ thể trong mọi tình huống của cuộc sống và hoạt động xã hội

1.2 Thực trạng hiện nay, một bộ phận không nhỏ học sinh chưa xác định chuẩn xác những giá trị sống chủ yếu cốt lõi, vì vậy họ có những biểu hiện thái độ, hành vi lệch chuẩn so với yêu cầu của xã hội

Học sinh THCS đang ở tuổi dậy thì, tuổi nổi loạn: bồng bột, hiếu kỳ, thích bắt chước, thích làm người lớn, muốn bạn bè cùng trang lứa thán phục nên muốn chơi chội Những đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi học sinh THCS hành động chưa có suy nghĩ thận trọng, chín chắn, chưa có kinh nghiệm sống vì vậy giáo dục kỹ năng sống cho các em là rất quan trọng

Thực tế một bộ phận không nhỏ thanh niên học sinh hiện nay có thói ích kỷ, chỉ biết hưởng thụ việc chăm lo từ người khác mà không thấy được vai trò, trách nhiệm, nghĩa vụ phải thương yêu, kính trọng giúp đỡ gia đình, ông bà, cha mẹ

Trong nhà trường phổ thông nói chung và trong các trường THCS ở huyện Tam Dương nói riêng, nhiều học sinh chưa biết quan tâm giúp đỡ đến những người thân yêu của mình, thờ ơ trong việc xây dựng tập thể Đặc biệt có những học sinh sống buông thả, có những biểu hiện hành vi đạo đức xa rời lối sống, thuần phong mỹ tục đẹp của dân tộc, không chịu học tập, rèn luyện, không có lý tưởng, hoài bão, ước mơ để rồi không tìm được cho mình một hướng đi đúng đắn

1.3 Xuất phát từ thực trạng việc giáo dục kỹ năng sống ở học sinh Trung học cơ sở hiện nay chưa hiệu quả

Có thể nói việc giáo dục giá trị sống thông qua tích hợp giáo dục kỹ năng

ở một số môn học theo yêu cầu của Bộ GD – ĐT nhưng hiệu quả rất thấp vì:

- Thầy chưa có hiểu biết, chưa có phương pháp dạy học giáo dục tích hợp kỹ năng sống vào các môn học, chưa nhận thức thật đầy đủ việc giáo dục kỹ năng sống

- Học sinh cũng chưa nhận thức được đầy đủ việc rèn luyện kỹ năng sống

- Nội dung, chương trình, phương pháp, điều kiện giáo dục kỹ năng sống còn khô cứng Hệ thống kỹ năng chưa xác định được những kỹ năng chủ yếu và điển hình

Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sống và thực trạng phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường chưa được chú trọng và thực hiện có hiệu quả

1.4 Xuất phát từ xu thế phát triển giáo dục

Thế giới bước sang thiên niên kỷ mới với nhiều thành tựu phát triển của nền kinh tế tri thức, của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ tin học với xu thế hòa bình và hợp tác quốc tế Bên cạnh đó loài người đang phải đối mặt với nhiều thách thức đó là xung đột sắc tộc, tôn giáo và khủng bố quốc tế; sự gia tăng của khoảng cách giàu nghèo; hạn hán lụt lội thiên tai biến đổi khí hậu những thách thức ấy đòi hỏi chúng ta phải có thái độ ứng xử tích cực, đòi hỏi một xu thế phát triển giáo dục, lấy tâm lực làm chủ đạo

Phát triển tâm lực là phát triển các phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị lối sống phát triển các tố chất tâm lý là phát triển tâm hồn hướng tới cuộc sống tinh thần lạc quan, yêu đời, vui vẻ, sống hòa nhập với cộng đồng và gần gũi với thiên nhiên, tự điều chỉnh cuộc sống cá nhân hướng tới cuộc sống có văn hóa và hạnh phúc Khai thác phát triển tâm lực là tạo ra nội lực của sự phát triển nhân cách bền vững

Có thể nói những quy luật của sự phát triển giáo dục giúp chúng ta có phương pháp luận giải quyết các vấn đề của thực tiễn một cách khoa học và hợp lý

1.5 Xuất phát từ mục tiêu giáo dục Việt Nam

Đứng trước những yêu cầu của thời đại việc xác định những giá trị sống như một đòi hỏi tất yếu Chính vì vậy Đảng ta đã xác định xây dựng một nền giáo dục Việt Nam tiên tiến mang đậm đà bản sắc dân tộc trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Đảng đã khẳng định: Yếu tố con người vừa là mục tiêu vừa là động lực cho sự phát triển Nghị quyết TW II Khóa VIII đã chỉ rõ: “ Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh phải có con người phát triển toàn diện, có đạo đức tri thức, sức khỏe thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội hình thành và bồi dưỡng nhân cách phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Hiện nay chúng ta đang đẩy mạnh phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” Trong đó quan tâm đến giáo dục rèn kỹ năng sống cho học sinh nhưng chúng ta chưa quan tâm đúng mức đến giáo dục giá trị sống cho học sinh Vì vậy, chưa giáo dục đầy đủ phẩm chất nhân cách, mới chỉ chú ý giáo dục kỹ năng sống,

tức là giáo dục hành vi, rèn luyện bên ngoài Chính vì vậy học sinh chưa hiểu bản chất của các kỹ năng sống cần thực hiện Ví dụ nếu học sinh hiểu giá trị con người phải có lòng nhân ái thì sẽ không có hiện tượng bạo lực trong học đường; học sinh hiểu được ý nghĩa của trung thực thì sẽ không có hiện tượng quay cóp

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý hoạt

động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường Trung học cơ sở ở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay”

2 Mục đích nghiên cứu

- Trên cơ sở lí luâ ̣n và thực tiễn quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường trung học cơ sở ở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh phúc, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường THCS huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Xác định cơ s ở lý luận về GD kỹ năng sống và qu ản lý hoạt động giáo dục giá trị

sống, kỹ năng sống cho học sinh THCS;

3.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các

trường THCS huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

3.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý để nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng

sống cho học sinh các trường THCS huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay

4 Khách thể nghiên cứu và đối tượng khảo sát

4.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường Trung học cơ sở

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Trung học cơ sở ở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc

5 Giả thuyết khoa học của đề tài

Thực tế hiện nay học sinh Trung học cơ sở có những biểu hiện hành vi không phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội có lẽ vì chúng ta chưa quan tâm đúng mức trong việc trang bị cho học sinh những giá trị sống, kỹ năng sống cơ bản và chưa có một cách thức quản lý phù hợp Nếu tiến hành đầy đủ và đồng bộ các biện pháp phối hợp giáo dục giữa nhà trường gia đình và xã hội thì sẽ nâng cao được chất lượng và hiệu quả giáo dục kỹ năng sống trong bối cảnh hiện nay

6 Phạm vi, thời gian thực hiện đề tài

Không gian: Ở Tam Dương có 14 trường THCS nhưng đề tài chỉ khảo sát ở 3 trường làm đại diện

Thời gian nghiên cứu: thời gian hồi cứu tư liê ̣u thực tra ̣ng từ năm 2010 đến nay

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu tài liệu về những lý luận cơ bản của quá trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

- Nghiên cứu văn kiện,sách báo,tạp chí nhằm hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra bằng phiếu hỏi

- Quan sát thực tế

- Tổ chức tọa đàm, hội thảo theo chuyên đề

- Xin ý kiến chuyên gia

7.3 Phương pháp xử lý dữ liệu nghiên cứu

- Sử dụng phương pháp toán thống kê

- Sử dụng phần mềm tin học

- Sơ đồ hóa

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

- Tổng quan cơ sở lí luâ ̣n và phát hi ện được thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống của các trường THCS

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Đề xuất được một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho các trường THCS huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận của việc quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho

học sinh của các trường Trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho

học sinh trường Trung học cơ sở ở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

trường Trung học cơ sở ở huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Giáo dục Điều lệ trường phổ thông, Nhà xuất bản Giáo dục, 2007

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo dục Kỹ năng sống trong hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông, tài liệu dành cho giáo viên, Nxb

Giáo dục Việt Nam, 2010

3 Đảng Cộng sản Việt Nam , Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nhà

xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2011

4 Luật Giáo dục (2005), Nhà xuất bản chính trị quốc gia

5 Sở Giáo dục và Đào tạo Vĩnh Phúc, Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học

2012-2013

6 Trường THCS Vân Hội, Đạo Tú, An Hòa, Kế hoạch năm học 2012-2013

7 Đặng Quốc Bảo Quản lý giáo dục, một số khái niệm và luận đề Trường cán bộ

quản lý, Hà Nội, 1995

8 Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Lộc, Phạm Quang Sáng, Bùi Đức

Thiệp Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam, Nhà xuất

bản Giáo dục Việt Nam, 2009

9 Đặng Quốc Bảo Chuyên đề phát triển nguồn nhân lực phát triển con người, Đại

học Giáo dục, 2010

10 Nguyễn Thanh Bình Giáo trình chuyên đề giáo dục kĩ năng sống, Viện NCSP

– Trường ĐHSP Hà Nội, Nxb ĐHSP, 2011

11 Nguyễn Quốc Chí – Nguyễn Thị Mỹ Lộc Bài giảng lí luận đại cương về quản

lí, Trường Đại học Giáo dục- Đại học Quốc Gia Hà nội, 1996

12 Nguyễn Đình Chỉnh, Phạm Ngọc Uyển Tâm lý học quản lý, Nhà xuất bản

Giáo dục 1998

13 Nguyễn Đức Chính Đo lường và đánh giá trong giáo dục và dạy học Đại học

Giáo dục 2011

14 Vũ Cao Đàm , Phương pháp nghiên cứu khoa học, Nhà xuất bản khoa học kỹ

thuật Hà Nội, 1997

15 Trần Khánh Đức , Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI, Nhà

xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2010

16 Đặng Xuân Hải (2007), Tập bài giảng quản lý sự thay đổi

17 Đặng Xuân Hải, Chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng giáo dục, Khoa

sư phạm, Đại học quốc gia Hà Nội, 2008

18 Phạm Minh Hạc, Giáo dục nhân cách, đào tạo nhân lực, Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia, 1997

19 Phạm Minh Hạc , Phát triển toàn diện con người thời kỳ công nghiệp hoá, hiện

đại hoá, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, 2001

20 Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ , Những bài giảng về quản lý trường học, Nhà xuất

bản Hà Nội, 1985

21 Nguyễn Thị Mỹ Lộc , Lý luận đại cương về quản lý, Nhà xuất bản Đại học quốc

gia Hà Nội, 1996

22 Nguyễn Thị Mỹ Lộc , Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh THCS,

Nxb Đại học quốc gia Hà Nội 2008

23 Nguyễn Thị Mỹ Lộc Tâm lý học quản lý Khoa Sư phạm Đại học Quốc gia Hà

Nội

24 Nguyễn Thị Mỹ Lộc , Đại cương khoa học quản lý, Nhà xuất bản Đại học quốc

gia Hà Nội, 2008

25 Nguyễn Thị Mỹ Lộc – Đinh Thị Kim Thoa – Trần Văn Tính – Vũ Phương

Liên , Hoạt động giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh trung học,

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội 2010

26 Nguyễn Ngọc Quang , Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục,

Trường Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1, 1990

27 Mạc Văn Trang, “Giáo dục giá trị sống cho học sinh phổ thông hiện nay”, Kỷ

yếu hội thảo khoa học, 01X- 12/03-2001-2

28 Hà Nhật Thăng (1997), Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức nhân văn, Nhà xuất

bản giáo dục, (tái bản 2001)

29 Hà Nhật Thăng , Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ

thông, Nxb giáo dục, 2001

30 Hà Nhật Thăng , Công tác giáo viên chủ nhiệm ở trường phổ thông, Nhà xuất

bản giáo dục, 2005

31 Hà Nhật Thăng , Đạo đức và giáo dục đạo đức, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm,

2007

32 Đinh Thị Kim Thoa, Trần Văn Tính, Đặng Hoàng Minh, Tâm lý học đại

cương, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội

33 Phan Thanh Vân , Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động

giáo dục ngoài giờ lên lớp, Thái Nguyên 2010

34 Phạm Viết Vượng, Giáo dục học, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội