biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học sơn đồng, huyện hoài đức, thành phố hà nội

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội Nguyễn Kim Oanh Trường Đại học Giáo dục.. Hoạt động giáo dục ngoài

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện

Hoài Đức, thành phố Hà Nội

Nguyễn Kim Oanh

Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn ThS Giáo dục học: 60 14 05 Người hướng dẫn : PGS.TS Đinh Hồng Thái

Năm bảo vệ: 2013

117 tr

Abstract Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

(HĐGDNGLL) ở trường tiểu học Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý HĐGDNGLL

ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố

Hà Nội Khảo nghiệm, đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐGDNGLL đã thực hiện

Keywords.Giáo dục tiểu học; Hoạt động ngoài giờ lên lớp; Quản lý giáo dục

Content

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Giáo dục là cách thức cơ bản để con người và xã hội loài người phát triển Ngày nay giáo dục được coi là nhân tố quyết định tốc độ phát triển kinh tế xã hội Vai trò của giáo dục được khẳng định bởi nguồn nhân lực do giáo dục góp phần tạo nên

Đó là những con người có kiến thức, có các phẩm chất năng động, thích ứng với sự phát triển xã hội, đồng thời phát huy được truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Phương thức tồn tại cơ bản của con người trong thế giới khách quan là hoạt động Hoạt động là con đường hình thành và phát triển nhân cách Người học sinh (HS) khi tham gia vào đời sống học đường, các em đồng thời thực hiện nhiều hoạt động khác nhau gắn liền với đời sống học đường của HS Các hoạt động vừa phải phù

hợp đặc điểm chung của lứa tuổi sẽ tạo cơ hội để HS phát triển năng lực cá nhân Giáo dục nhà trường chỉ thực sự có hiệu quả khi nó được tổ chức bởi những hoạt động phù hợp với các hoạt động cơ bản của HS Đây là lý do khiến giáo dục không thể bó hẹp trong không gian lớp học mà phải mở rộng trong các không gian đa dạng khác với các hoạt động tương ứng Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) là một trong những hoạt động đặc trưng trong quá trình giáo dục hiện nay ở các trường Tiểu học, Trung học cơ sở (THCS), Trung học phổ thông (THPT) HDGDNGLL có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục

1.2 Luật giáo dục năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) đã xác định: “Mục

tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động

và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Với vai trò là cấp học nền tảng,

giáo dục Tiểu học “Nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát

triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản

để học sinh tiếp tục học trunng học cơ sở” Trong nhà trường Tiểu học, việc giáo dục

HS được thực hiện thông qua hai con đường: dạy học các môn học và tổ chức các HĐGDNGLL Mỗi con đường có những ưu thế, thế mạnh riêng, song HĐGDNGLL,

do đặc trưng của mình có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện cho HS HĐGDNGLL trong trường và ngoài trường tạo môi trường cho HS được hoạt động phù hợp với lứa tuổi Đối với HS tiểu học HĐGDNGLL có một ý nghĩa vô cùng quan trọng bởi đó là một chương trình có mục tiêu, có nội dung góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Lý luận và thực tiễn đã chứng minh rằng, các HĐGDNGLL có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành nhân cách phát triển toàn diện cho HS tiểu học HĐGDNGLL là con đường gắn lý thuyết với thực hành, gắn giáo dục của nhà trường với thực tiễn xã hội, HĐGDNGLL là các “giờ học thực hành”, các giờ học đặc biệt này đòi hỏi HS không chỉ có kiến thức lý luận học trong sách vở mà phải có vốn hiểu biết

thực tế sống động, biết vận dụng vào giải quyết các tình huống cụ thể Như vậy, HĐGDNGLL tạo cơ hội để HS gắn học với hành, lý thuyết với thực tiễn, nhà trường với xã hội, HĐGDNGLL làm cho quá trình đào tạo của nhà trường dần trở nên phù hợp hơn, thiết thực với thực tiễn xã hội

1.3 Lứa tuổi Tiểu học là lứa tuổi hiếu động, thích khám phá, do vậy các em rất quan tâm và mong muốn được tham gia vào những hoạt động nhẹ nhàng, sinh động, vui tươi, phù hợp với sở thích Các nghiên cứu về tâm lý - giáo dục cũng cho thấy, nhiều nét tính cách chính của con người được hình thành trước và trong tuổi học đường Do vậy, việc tham gia vào nhiều dạng HĐGDNGLL phong phú sẽ tác động tích cực đến nhận thức, tình cảm, niềm tin và hành vi của học sinh; tạo cơ hội cho các

em được thể hiện, bộc lộ, tự khẳng định bản thân; được giao lưu, học hỏi bạn bè Từ đó các em được phát triển kĩ năng sống, những phẩm chất tích cực như tinh thần đồng đội, khả năng hợp tác, tính kỉ luật, tinh thần trách nhiệm, tình cảm nhân ái, sự cảm thông, tính mạnh dạn, tự tin, kiên định, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, … Những nét tính cách này là nền tảng quan trọng cho việc hình thành các giá trị cốt lõi của con người Việt Nam trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa HĐGDNGLL còn tạo điều kiện

để HS được tham gia, được hội nhập vào của các hoạt động của các trẻ em ở địa phương, đất nước, khu vực mình sinh sống Vì vậy HĐGDNGLL có vị trí quan trọng trong việc giáo dục những con người phát triển toàn diện, hài hòa Đồng thời, điều này còn tạo ra hứng thú, lòng nhiệt tình của học sinh đối với hoạt động - một điều kiện quan trọng làm nên hiệu quả giáo dục

1.4 Chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng giáo dục tiểu học nói riêng hiện nay còn nhiều bất cập so với yêu cầu của xã hội Chất lượng giáo dục thời gian qua được đánh giá chủ yếu bằng chất lượng dạy các môn văn hóa, sự phát triển phẩm chất và các năng lực ở HS chưa được chú ý đúng mức Bên cạnh đó thì việc tổ chức, triển khai chương trình HĐGDNGLL cho HS trong các nhà trường phổ thông nói chung và trường tiểu học nói riêng vẫn chưa được chú trọng, chưa được quan tâm khiến cho HĐGDNGLL ở các trường bị mờ nhạt, việc quản lý và tổ chức thực hiện các hoạt động này còn nhiều bất cập: Việc quản lý gặp nhiều khó khăn, lúng túng; hình

thức tổ chức còn đơn điệu, quy trình và cách thức tổ chức còn hạn chế, chưa phát huy vai trò tác dụng trong việc hình thành những phẩm chất nhân cách toàn diện của HS

Do đó chất lượng và hiệu quả của các HĐGDNGLL trong các nhà trường tiểu học chưa cao

Trong khi đó, với các trường Tiểu học hiện nay thì học 2 buổi/ngày là xu thế phát triển tất yếu của các nhà trường Đối với các trường Tiểu học đang học 2 buổi/ngày, thời lượng dành cho các HĐGDNGLL khá nhiều Song thực tiễn cho thấy

có một bộ phận không nhỏ cán bộ, giáo viên (GV), phụ huynh học sinh (PHHS) và HS nhận thức chưa đúng về tầm quan trọng của HĐGDNGLL trong quá trình giáo dục

HS Cùng với nhiều nguyên nhân khác dẫn đến công tác quản lý HĐGDNGLL ở trường Tiểu học tuy đã có nhiều cố gắng nhưng vẫn còn gặp rất nhiều những khó khăn Việc nghiên cứu để đưa ra các biện pháp phù hợp để tháo gỡ những khó khăn và nâng cao hiệu quả của HĐGDNGLL là rất cần thiết và cấp bách Vậy cần quản lý, tổ chức các hoạt động này như thế nào? Nội dung hoạt động là gì? Hình thức tổ chức hoạt động ra sao?… để đảm bảo thực hiện được mục tiêu giáo dục Tiểu học nói chung và mục tiêu của HĐGDNGLL ở trường Tiểu học nói riêng

Xuất phát từ những lý do chủ yếu nêu trên, là cán bộ quản lý (CBQL) nhà trường, tôi rất trăn trở trước thực trạng quản lý HĐGDNGLL hiện nay ở các trường

tiểu học, đã thúc đẩy tôi chọn nghiên cứu và thực hiê ̣n đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt

động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội”

2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu cơ sở lý luận của HĐGDNGLL để áp dụng vào thực tiễn

Tìm hiểu thực trạng và đề xuất những biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội mang tính khả thi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học

- Khảo sát , đánh giá thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

- Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

- Khảo nghiệm, đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐGDNGLL đã thực hiện

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

5 Giả thuyết khoa học

Nếu lựa cho ̣n và sử du ̣ng những biê ̣n pháp quản lý HĐGDNGL m ột cách khoa học, đồng bộ và phù hợp v ới đặc thù của trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội thì ch ất lượng học tập của HS sẽ được nâng cao đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện ở nhà trường

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát và xác định các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường tiều học

Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

- Khảo sát và sử dụng các số liệu năm học 2011 - 2012 và 2012 - 2013

7 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp sau đây được phối hợp sử dụng để nghiên cứu đề tài này:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đọc, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, phân loại, hệ thống hóa các tài liệu, văn bản để tìm hiểu các khái niệm thuật ngữ và các vấn đề lý luận liên quan đến HĐGDNGLL, biện pháp quản lý HĐGDNGLL, đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học, phương pháp giáo dục học sinh tiểu học, nghiên cứu định hướng, đổi mới giáo dục

Việt Nam và chương trình đổi mới giáo dục tiểu học

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng nhóm phương pháp này nhằm xem xét, phân tích các biện pháp quản lý HĐGDNGLL cho HS ở các trường tiểu học, đảm bảo tính chân thực, khách quan của đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Quan sát các kỹ năng, thao tác của HS khi tham gia các HĐGDNGLL

- Phương pháp điều tra: phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi được sử dụng nhằm tìm hiểu thực trạng nhận thức của HS và các lực lượng giáo dục về vai trò của HĐGDNGLL; điều tra tìm hiểu thực trạng quản lý HĐGDNGLL của trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội; đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đưa ra

- Phương pháp toạ đàm: Trò chuyện, trao đổi với CBQL và các lực lượng giáo dục khác để đánh giá nhận thức, hành vi, thái độ của HS, đánh giá kết quả của những biện pháp quản lý HĐGDNGLL

- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến của các chuyên gia, trao đổi với các nhà quản lý thu thập các thông tin cần thiết liên quan đến đề tài, tìm ra biện pháp quản

lý HĐGDNGLL, nâng cao chất lượng giáo dục ở trường tiểu học

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm của các trường tiểu học trên địa bàn huyện Hoài Đức về công tác quản lý các HĐGDNGLL

7.3 Nhóm phương pháp xử lý thông tin, số liệu

Sử dụng toán thống kê, tin học xử lý số liệu thu thập được, lập bảng Qua phân tích, so sánh, tổng hợp, rút ra những nhận định: Định lượng, định tính, thống kê và

phân tích thống kê

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa lý luận

- Khẳng định vai trò của HĐGDNGLL trong việc hỗ trợ các hoạt động giáo dục khác đạt hiệu quả và ưu thế vượt trội trong việc hình thành những phẩm chất, nhân cách, kỹ năng sống cho HS đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức và xu thế hội nhập

- Xác định được những yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến việc quản lý HĐGDNGLL, tìm ra được các biện pháp quản lý mang tính khả thi

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các trường tiểu học có được những biện pháp quản

lý HĐGDNGLL hiệu quả

- Xác định việc lựa chọn và phối hợp các biện pháp quản lý HĐGDNGLL góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động, đáp ứng mục tiêu đổi mới của giáo dục tiểu học

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, Luâ ̣n văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

ở trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học Sơn Đồng, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ giáo dục và đào tạo (2010), Điều lệ Trường tiểu học

2 Bộ giáo dục và đào tạo (2000), Chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo đến

năm 2020

3 Bộ giáo dục và đào tạo (2002), Chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp trường trung học cơ sở, Nxb Giáo dục

4 Bộ giáo dục và đào tạo (2006), Chương trình giáo dục Tiểu học

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2012), Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp - Sách

giáo viên các lớp 6, 7, 8, 9, Nxb Giáo dục

6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2012), Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp - Sách

giáo viên các lớp 10, 11, 12, Nxb Giáo dục

7 Chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường phổ thông, Tài liệu

trường Cán bộ quản lý Giáo dục và Đào tạo Trung ương I

8 Nguyễn Võ Kỳ Anh (1998), Tài liệu môn học hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở trường phổ thông, Nxb Giáo dục

9 Đặng Quốc Bảo (2002), Ý tưởng của tiền nhân và thông điệp thời đại về phát

triển quản lý giáo dục, Nxb Giáo dục

10 Các Mác - Ăngghen toàn tập(1993), Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội

11 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học quản lý,

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

12 Nguyễn Thị Doan (1996), Các học thuyết quản lý, Nxb Chính trị QG

13 Vũ Cao Đàm (1999), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Khoa học

Kỹ thuật, Hà Nội

14 Trần Khánh Đức (2011), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học giáo dục, Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội

15 Phạm Minh Hạc (1981), “Hành vi và hoạt động”, Nxb Giáo dục

16 Phạm Minh Hạc (1999), Khoa học quản lý giáo dục, Nxb Giáo dục

17 Harol Koontz (1998), Những vấn đề cốt yếu của quản lý, Nxb Khoa học và Kĩ

thuật, Bản dịch

18 Nguyễn Thị Phương Hoa (2010), Tập bài giảng lý luận dạy học hiện đại,

Nxb Giáo dục

19 Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên

lớp ở trường Trung học phổ thông Ngô Thì Nhậm, thành phố Hà Nội, luận văn

Thạc sĩ quản lý giáo dục, năm 2010

20 Đặng Vũ Hoạt (2001), Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học

cơ sở, Nxb Giáo dục

21 Đặng Vũ Hoạt - Hà Nhật Thăng (1998), Tổ chức hoạt động giáo dục, Nxb Giáo

dục

22 Lê Văn Hồng - Lê Ngọc Lan (1998), Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học Sư

phạm, Nxb Giáo dục

23 Nguyễn Hữu Hợp - Nguyễn Dục Quang (1995), Công tác giáo dục ngoài giờ

lên lớp ở trường Tiểu học, Trường ĐHSP Hà Nội 1

24 Nguyễn Thị Huyền, Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

trường Trung học phổ thông Hoài Đức B, thành phố Hà Nội, luận văn Thạc sĩ

quản lý giáo dục, năm 2012

25 Trần Kiểm (2007), Quản lý giáo dục nhà trường, Học viện QLGD

26 Trần Kiểm (1990), Quản lí giáo dục và quản lí trường học, Viện khoa học giáo

dục Hà Nội

27 Konđacốp M.I (2000), Cơ sớ lý luận của quản lý khoa học giáo dục, Nxb Giáo

dục, Bản dịch

28 Nguyễn Văn Lê - Đỗ Hữu Tài(1996), Chuyên đề quản lý trường học, Nxb Giáo

dục

29 Nguyễn Văn Lê - Nguyễn Sinh Huy (2000), Giáo dục học đại cương, Nxb Giáo

dục

30 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Tâm lý học quản lý, Tài liệu dành cho học viên cao học

quản lý giáo dục

31 M.I.Kôn đa côp (1985), Những vấn đề về quản lí giáo dục, Trường cán bộ

quản lí giáo dục Trung ương

32 Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt (1998), Giáo dục học tập 1, 2, Nxb Giáo dục

33 Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hoài Đức, Báo cáo tổng kết thực hiện nhiệm

vụ năm học 2011 - 2012 Phương hướng nhiệm vụ năm học 2012 - 2013

34 Nguyễn Dục Quang, Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài

giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông, Tạp chí nghiên cứu giáo dục số 6/1999

35 Nguyễn Dục Quang (1996), Những phương hướng và biện pháp hình thành kỹ

năng tự quản hoạt động tập thể cho học sinh các lớp 4 – 5, Luận án PTS Sư

phạm - Tâm lý

36 Nguyễn Ngọc Quang (1990), Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo

dục Trường Cán bộ Quản lý giáo dục Trung ương 1

37 Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2005), Luật Giáo dục

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

38 Phan Thế Sủng, Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, Học viện quản lý

giáo dục

39 Phan Vĩnh Thái, Các biện pháp quản lý thực hiện chương trình hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp ở trường trung học phổ thông Đại Từ - Thái Nguyên, khoá

luận tốt nghiệp năm 2008

40 Hà Nhật Thăng (1998), Thực hành tổ chức hoạt động giáo dục, Nxb Giáo dục

41 Lưu Thu Thủy (2010) (Chủ biên), Hướng dẫn tổ chức các hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 1, 2, 3, 4, 5, Nxb Giáo dục

42 Trường tiểu học Sơn Đồng, Báo cáo tổng kết thực hiện nhiệm vụ năm học 2011

- 2012 Phương hướng nhiệm vụ năm học 2012 - 2013

43 Phạm Viết Vượng (2000), Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo

dục và đào tạo, Nxb Đại học Sư phạm